Chúng nó chia tay nhau ngay đầu con hẻm nhỏ dẫn vào nhà Tú thiếu lâm. Hai thằng Dzục và Tự không quên hẹn hò:
- Chiều mai tới trường tao đá banh nhé Tú thiếu lâm, ba tao mới cho 1 quả banh "tê-nít" mày ạ!
- Chiều mai nhé, đá banh xong, ra đồng tụi mình cỡi bò đánh trận thú lắm!
Tú thiếu lâm siết chặt tay 2 thằng bạn, nó không quên 1 câu từ chối quen thuộc:
- Chưa chắc chúng mày ạ! Tao sợ dì tao...
Dzục phá lên cười:
- Kệ nó đi mầy, thiếu mầy đá banh mất hứng, buồn chết.
Tự phụ họa:
- Ừ, đúng hẹn tụi tao tới kêu mày. Ráng lựa kế chuồn êm nhé!
- Tao sẽ ráng. Thôi, tao về nhé.
- Ừ, chúc mày ngủ ngon tối nay.
Hai thằng kia chạy biến vào nhà, còn lại mình Tú, nó lững thững bước. Nó vụt nghĩ đến thầy Du. Nó hình dung gương mặt hiền từ của thầy. Quái, không hiểu sao suốt tuần nay, nó cứ nghĩ đến thầy Du mãi thế! Từ cái trưa gặp thầy, chẳng biết sao, từ đó, hình ảnh thầy đã ăn sâu vào tâm khảm Tú. Xa thầy vài hôm là nó nhớ thầy kinh khủng. Từ hôm gặp thầy, mua dầu xong trở về nhà, may cho nó, dì nó đã ngủ say, Tú hú hồn 1 phen. Chiều hôm đó, dì nó vừa xách nón đi khỏi, lập tức ba chân bốn cẳng Tú chạy tới nhà thầy Du thăm thầy.
Thầy tiếp nó ân cần, thương nó như một người ruột thịt. Cứ mỗi buổi, hễ dì nó vừa ra khỏi nhà là a lê hấp! Tú thiếu lâm một mạch chạy bộ đến nhà thầy chơi. Hình như vắng bóng thầy độ chừng hai hôm là nó chịu không được, nó tương tư giọng nói đầm ấm của thầy, những cử chỉ vuốt ve trìu mến mà ngày thường Tú vẫn hằng mong ước. Ở nhà có ai vuốt ve nó, nói với nó một lời trìu mến, thiết tha đâu, chỉ có là roi mây, bợp tai của dì nó thôi.
Tú đem chuyện của nó với thầy Du ra kể với thằng Dzục, thằng Tự, tụi nó ngẩn người ra nghe, nghe say mê lắm, thằng Dzục tâm sự là nghe chuyện của Tú thiếu lâm còn hấp dẫn, sung sướng hơn là truyện "Dế mèn phiêu lưu ký" mà thầy nó đã đọc cho cả lớp nghe dạo nọ...
Tú vừa đi, vừa vẽ sẵn 1 chương trình ngày mai, nó sẽ trốn đến nhà thầy Du, chơi ở thiên đàng ngày xanh của nó suốt buổi mai đó. Tú cân nhắc, trận đòn của dì nó với cuộc chơi với thầy, trận đòn nhẹ quá, hai cái chênh lệch nhau như hòn đá và tờ giấy cùng đặt lên cân...
Tú bỗng cảm thấy sung sướng, nó bước vào nhà, mọi hôm cứ đặt chân vào nhà là nó đã có một cảm giác rờn rợn, thế sao hôm nay nó xem thường quá.
Nó cảm thấy tự nhiên mình trở nên dũng cảm quá! Tú tự tin mình vô tả!
Vừa đặt chân ở thềm cửa, Tú chợt giật mình. Có tiếng ai nghe quen thuộc quá, Tú nhớ ra, giọng nói mà ngày thường nó hằng kính nể, mến yêu. Phải rồi, tiếng thầy Du! Tú ngạc nhiên, nó đặt dấu hỏi to tướng trong đầu. Thầy Du đến nhà nó, mà có chuyện gì? Tú hoàn toàn mù tịt. Nó lấp ló ở cửa, ghé mắt nhìn vào. Thầy Du ngồi đối diện với dì nó, hai người nói chuyện nho nhỏ, lắng tai nghe kỹ Tú mới nghe được:
- Cám ơn bà, thật may cho tôi quá!...
- Không có chi thầy giáo ạ. Chẳng qua là tôi nghĩ đến tương lai của thằng Tú thôi.
Tú lại thót ruột, không biết có chuyện gì mà lại có tên nó trong đó nữa. Lòng Tú thiếu lâm đang thấp thỏm chợt có tiếng dì nó gọi:
- Tú làm gì đứng ngoài đó, vô đây dì nói chuyện này...
Giọng dì hôm nay sao ngọt ngào êm dịu thế, Tú nghe cơ hồ như uống 1 cốc nước chanh ngọt lịm, à, hôm nay chắc dì nó tu, chả ngày rằm là gì. Tú rụt rè bước vào, thấy nó, dì nó rời khỏi ghế bước lại kéo nó vào lòng. Dì vừa xoa đầu Tú vừa nói chuyện với thầy:
- Thầy cho biết là hôm nào đi để tôi còn sửa soạn cho nó.
Tú sững sờ, dì nó quả tu thật, hôm nay trông dì chả khác ông sư già ở chùa Linh Bảo, ông sư hiền đã in sâu hình bóng vào tâm hồn Tú dạo nó còn nhỏ, thường theo mẹ lên chùa.
Thầy Du nhìn Tú, tia mắt của thầy dịu hiền, bao la như lòng đại dương xanh thẳm, Tú cảm thấy mình bé nhỏ lại như 1 con ốc nhỏ giữa lòng đại dương.
- Thưa bà, mốt ạ. Cũng dư thời giờ thu xếp cho Tú.
Tú giương to đôi mắt nhìn dì, nhìn thầy giáo, nó ngơ ngẩn. Dì nó đỡ lời bảo Tú, giọng thiết tha:
- Tú, còn thêm ngày nữa là con rời khỏi làng này rồi con ạ! Dì cho con theo thầy giáo lên tỉnh học hành, để nối tiếp sự học dở dang của con ngày xưa...
Tú bàng hoàng:
- Rời khỏi làng này hở dì? Thế còn dì?
Dì nó xoa đầu đứa con ghẻ, vẫn thiết tha:
- Dì ở lại với em Phi. Con theo thầy giáo nhé!
Thầy Du nãy giờ im lặng, chợt xen vào:
- Tú, thầy hết dạy ở trường làng nữa rồi, thầy được thuyên chuyển lên tỉnh dạy học. Con đi theo thầy con nhé. Tú, con bằng lòng không?
Tú sững sờ, đời của nó thay đổi mau quá, ngã rẽ hiện lên trong đầu óc nó, hai con đường của cuộc đời, của ngày xanh. Một con đường có bóng thằng Dzục, thằng Tự, kỷ niệm ngày xanh của nó đấy. Thiên đàng của chuỗi ngày tủi nhục.
Con đường kia vẽ tương lai của Tú thiếu lâm, có thầy Du, tình thương bao la ôm lấy hình hài khổ cực của nó đấy!
Tú hoang mang. Tiếng thầy Du dịu hiền:
- Con bằng lòng không Tú? Thầy không ép buộc con, tuy nhiên thầy thương con, Tú ạ, thầy thiếu nguồn an ủi của tuổi già. Thầy muốn con ở mãi bên thầy. Con nhé!
Dì nó cúi xuống vuốt tà áo cho nó, dì hỏi:
- Con bằng lòng không Tú?
Tú giật mình, tự nhiên không hiểu tại sao nó lại gật đầu. Nó sẽ xa tụi thằng Dzục, thằng Tự, xa làng nhỏ thân yêu, xa nơi gởi tuổi thơ, kỷ niệm ngày xanh đầy tiếc nuối. Tự dưng, Tú thiếu lâm khóc. Dì nó rút khăn lau nước mắt cho nó:
- Sao lại khóc, con. Vui lên chứ!
Thầy Du ái ngại nhìn Tú thiếu lâm, thầy an ủi:
- Đừng buồn con ạ, con sẽ quên đi những nỗi buồn đó. Thầy sẽ ở mãi cạnh con, khuyến khích con trên bước đường học vấn mai ngày của con.
Thầy Du nói, nhưng Tú còn nghe gì đâu, nó đang chìm trong biển sương mù mịt, Thằng Dzục, thằng Tự hiện ra, Chúng nó nhìn Tú cười rạng rỡ.
7.
Đá bóng xong, Bọn nó rủ nhau ra đồng cỡi bò tập trận. Chúng nó chơi miễn cưỡng, chơi cho quên nỗi sầu ngày mai, mặt thằng nào cũng dàu dàu như 3 cái giẻ rách nhúng nước...
Thằng Tự khơi mào câu chuyện:
- Thôi nghỉ chơi, buồn quá chúng mày ạ!
Dzục giàn thung nhìn chân trời, hoàng hôn đang xuống, chân trời tím nhạt, lúa vàng lao xao điệu ru trong gió. Nó buồn nghẹn ngào:
- Tú ơi!
Tú thiếu lâm buồn không kém, nỗi sầu đùn lên mắt 3 đứa trẻ, nghe bạn gọi, nó dàu dàu:
- Gì vậy Dzục?
Dzục giàn thung ngớ ngẩn:
- Ngày mai mày đi rồi hả Tú?
Tú thiếu lâm gõ nhẹ lên sừng bò, buồn não nề:
- Ừ, nhưng thôi đừng nói chuyện đó nữa, buồn lắm!
- Nói cho hết buồn mày ạ!
Tú gục đầu, nó nghe tiếng lúa reo trong gió chiều, lòng nao nao. Dzục giàn thung lại hỏi:
- Ngày mai mấy giờ mày đi?
- Sáu rưỡi sáng. Sớm quá mày nhỉ?
- Tao sẽ ra tiễn mày với thầy, Tú nhé!
- Tùy ý mày đấy.
Tự chăn bò gục mặt, buồn thấm thía. Nó chép miệng:
- Giá mày đừng đi Tú nhỉ.
Thằng Tú không trả lời. Chiều đang xuống. Có tiếng mục đồng trên ruộng lúa đàng xa gọi trâu về chuồng.
Chúng nó chia tay.
8.
Thầy Du ôm Tú vào lòng, sưởi ấm cho nó.
Thằng bé lim dim ngủ. Bến xe buổi sáng đìu hiu quá, gió sớm vù vù lạnh buốt. Thấp thoáng trên con đường cái quan, một hai khách bộ hành co ro rảo bước. Một hai chiếc xe đã nổ máy khởi hành, máy kêu vang trong cái bến nhỏ.
Tú chợt mở choàng mắt, nó ngước mắt nhìn thầy Du:
- Xe chưa khởi hành hở thầy?
- Chưa con ạ. Buồn ngủ không, cứ ngủ đi.
Tú lắc đầu. Sương mù chưa tan, làng thôn thiêm thiếp ngủ, cây tre đầu xóm của nó kia, nhỏ quá, mấy vì sao chưa lặn điểm mờ mờ trên bầu trời xám.
Tú nằm trong lòng thầy, nó vẽ trong đầu miền tỉnh lỵ nó sẽ đặt chân đến. Nó sẽ đi học lại, học trò trường tỉnh ra sao? Tú đâm ra sợ hãi.
Tú ngồi dậy, hành khách lúc này đang lục tục kéo lên xe. Hai cái bóng nhỏ in dưới bầu trời giăng sương sớm, Tú reo lên:
- Tụi nó tới!
Thầy Du nhìn theo, nét mặt lộ vẻ vui mừng:
- Thằng Dzục!
Tự, Dzục hớt hải chạy tới, chúng nó chạy tới bên xe bá lấy chân thầy hổn hển reo:
- Thầy!
- Tú!
Thầy Du ái ngại nhìn đứa học trò, thầy âu yếm xoa đầu nó:
- Trò không ngủ à?
Dzục giàn thung rơm rớm nước mắt, nó ôm thầy, tay kia bá chặt vai Tú thiếu lâm, nức nở:
- Thầy ra đi mạnh giỏi.
Nó xoay sang nhìn thằng bạn:
- Mày lên đó ráng học nhe!
Tự siết tay Tú thiếu lâm, nhỏ nước mắt:
- Gắng học nhé Tú. Rảnh viết thư về thăm bọn tao nhé!
Tú thiếu lâm rớm lệ, ôm lấy hai thằng bạn nghẹn ngào:
- Chúng mày ở lại mạnh khỏe!
Thầy Du nhìn chúng ứa nước mắt. Tuổi ngọc của chúng đó! Thầy nhớ lại tối qua, bọn học trò lũ lượt kéo đến nhà thầy, chúng nó đỏ hoe mắt nhớ thương thầy giáo. Thầy mủi lòng, tuổi thơ của thầy thể hiện ở đấy, thầy tìm những ngày xanh của thầy cũng ở đấy. Tình thầy trò cao đẹp như 1 đóa hoa chớm nở. Ba thằng bé chụm đầu tâm sự, chúng gởi tình thương cho nhau, mấy cụ già nhìn chúng cũng rơm rớm nước mắt... Xe sắp chuyển bánh, Dzục và Tự rời xe. Khói xe phun mù mịt đem Tú thiếu lâm lên miền tỉnh lỵ. Bóng Dzục giàn thung và Tự chăn bò vẫn đứng sững. Ngày xanh của Tú thiếu lâm gởi lại ở đây...
Hà-Thúc-Khánh
(Trích từ tạp chí Tuổi Hoa số 57, ra ngày 15-11-1966)
