Bác Ái

"Con ơi, ngày con mới sinh, đôi mắt con vừa nhìn thấy ánh sáng, mọi người đều mỉm cười với con, mà con lại khóc. Con hãy sống thế nào, để một ngày kia ; đến giờ sau hết, mọi người đều tràn lệ mà... con được mỉm cười".

(Guy de Larigaudie)

 

 

Sống thế nào để được như vậy bạn nhỉ? 

 

Chỉ có một cách duy nhất: gieo vào tâm hồn những người xung quanh mình một tình thương mến để đến giờ cuối đó họ phải khóc vì thương tiếc, và chúng ta mỉm cười vì đã thực thi được tình người.

 

Muốn như vậy, cần phải biết yêu. Tuổi chúng ta đang thích yêu và cần được yêu. Bạn không e ngại khi chúng ta bàn về vấn đề này chứ? 

 

Bạn đã thấy rất nhiều người yêu nhau, nhất là tình yêu nam nữ. Tình yêu đó đẹp lắm nhưng không phải là tất cả. Muốn được mỉm cười trong giờ sau hết, bạn phải yêu rộng rãi hơn nữa. Chúng ta bước vào lĩnh vực bác ái.

 

Yêu rộng rãi, không phải là chỉ yêu một vài người, không phải chỉ yêu những người thân, những người bạn thấy dễ thương, những người làm vừa lòng bạn. Như thế thì dễ dàng quá. Và chưa gọi là bác ái được. Trong tập "những bài ca khai phá của Ban Trầm Ca, một bài hát của anh Nguyễn Đức Quang có câu: "Công bình bác ái không phải là những điều nói hoài rồi từ trời cao vội vàng bay ngay tới. Để tìm cho ra con đường thương mến nhau, ngang bằng nhau, hãy bước vô ngay trong gian nan, trong khổ đau". Đúng vậy, để trở thành con người bác ái chúng ta phải có nhiều cố gắng và hy sinh, phải yêu tất cả mọi người không trừ ai, yêu cả những người không thân, cả những người dễ ghét và những người làm phật ý chúng ta. Với những tâm hồn đôi tám đầy hăng hái và độ lượng, chắc rằng chúng ta sẽ thực hiện được điều đó mặc dù nó khó khăn.

 

Trong một thế giới đầy bạo lực và hận thù theo câu nói của Nietzche: "Các bạn, chúng ta hãy trở nên các thù địch, hãy gắng công chống đối nhau" thì điều cần nhất của những tâm hồn yêu sự thiện là phải để cho hoa Bác Ái nở trong tâm hồn mình. Hãy tập yêu đi bạn, những người bên cạnh đang trông đợi nơi bạn một cái gì, hãy tập cho đi.

 

Nói đến Bác Ái, chúng ta nghĩ ngay đến những công cuộc bố thí, những tổ chức từ thiện, những tặng phẩm. Những cái đó dĩ nhiên phải cần đến vật chất tiền bạc. Mà tiền bạc, vật chất chúng ta đâu có dư dả một khi còn sống bám vào gia đình. Nếu thế chẳng lẽ chúng ta chịu bó tay sao? Và chỉ những ai có một nếp sống cao trong xã hội mới bác ái được sao? Sai cả. Con người có nhiều cái để cho ngoài vật chất: những lời an ủi, những nụ cười, những lời khuyến khích... bao nhiêu người cần được ban phát những cái đó, những cái nhất định chúng ta sẽ không thiếu. Như vậy, bạn không thiếu điều kiện để thực hành bác ái, chúng ta hãy bắt tay đi, và trước đó cũng như trong lúc thực hành bạn hãy nhớ điều kiện sau đây:

 

Bác Ái không có nghĩa là đứng trên nhìn xuống mang một thái độ kẻ cả, mọi sự bố thí vì thương hại. Bạn phải cho với một ý nghĩa thương yêu chứ không phải thương hại, giúp đỡ nhau trong tình nhân loại bình đẳng chứ không phải kẻ trên người dưới.

 

Và chúng ta có thể thắc mắc: mình thương yêu ai đây? Giúp đỡ ai đây? Thì ngay những người cạnh chúng ta đấy, những người cùng trong một gia đình, trong một lớp học. Anh bạn đi học trong hoàn cảnh gia đình eo hẹp kia, cô bạn nhỏ ngồi bên cạnh hôm nay buồn tủi vì mẹ mới qua đời... Những người chúng ta cần phải thương yêu đấy, hãy yêu họ với tình yêu nhân loại chân thực: "hãy giúp đỡ họ trong những bước khó khăn, yên ủi họ những khi buồn rầu, chia vui với họ những lúc được may mắn,  giúp ý kiến cho họ trong lúc băn khoăn".

 

Hãy biết khuyến khích người khác bạn ạ. Người bạn mà bạn gặp sáng nay đang sống trong những giây phút buồn phiền và hẳn khi gặp bạn, anh đã trông chờ nơi bạn một cái gì. Chỉ một cái vỗ vai của bạn, một ánh mắt thông cảm anh ta đã thấy bớt đắng cay. Cô bạn hôm nay bị một điểm kém trong giờ Vật lý, mặc dù cô ta đã hết sức cố gắng, cô đang chán nản đấy ; đến với cô ta đi bạn, hãy nói với cô ta một câu tưởng lệ để giúp cô tiếp tục chăm chỉ học hành.

 

Lòng bác ái cũng đòi hỏi chúng ta phải biết đoán ý của người khác. Bác ái làm chúng ta rõ cả những lối đi quanh co của tư tưởng và tâm hồn người khác. Mẹ bạn đang ngồi kia, dáng mệt nhọc. Bạn biết ngay mẹ vừa ở bếp ra, đang cần một ly nước lạnh. Rót nước cho mẹ đi bạn, mang thêm chiếc quạt nữa. Vừa là một cách đền ơn, vừa thực thi tinh thần Bác ái.

 

Ngày sinh nhật cô bạn, bạn đi mua đồ mừng và nói với người chủ tiệm: "Tôi muốn mua bất cứ cái gì làm quà sinh nhật cho bạn tôi". Biết nhớ đến cô bạn ấy, bạn thật là người tốt tính, nhưng thực ra bạn chưa chu đáo trong công việc bác ái. Nếu để ý, bạn đã đoán ra được cô nàng đang thích món gì hay đang cần vật dụng nào và bạn đã nói với chủ tiệm: "cho tôi cái ví này" hay "cho tôi quyển sách kia", không phải là "bất cứ cái gì".

 

Bạn hãy biết đón tiếp khi người ta thiếu thốn và chạy đến với bạn. Nhưng bạn cũng hãy đến với người ta khi thấy rõ nhu cầu hoặc sự thiếu thốn của họ, đừng chờ đến lúc họ cầu khẩn bạn, bạn mới "ra tay tế độ", Con em đang bóp đầu bóp trán tìm ý làm cái mở đề của bài luận, nó chưa dám hỏi bạn nhưng bạn thấy rồi đấy, lại giúp nó đi. Thằng bạn hôm nay xem ra có vẻ buồn, bạn đã biết rõ cảnh xào xáo ở gia đình anh chàng vì ông bố luôn luôn say sưa. Chắc anh chàng bị mắng oan rồi. An ủi anh ta một câu đi bạn.

 

Bạn hãy tập làm sao để:

 

"Đâu có thù hằn, bạn đem đến tình yêu,

Đâu có xúc phạm, bạn đem đến tha thứ,

Đâu có chia rẽ, bạn đem đến đoàn kết,

Đâu có sai lầm, bạn đem đến đức tin,

Đâu có thất vọng, bạn đem đến cậy trông,

Đâu có tối tăm, bạn đem đến sự soi sáng".

 

Hãy hành động như vậy rồi bạn sẽ thấy:

 

"Cho đi là nhận được,

Quên mình là tìm thấy bản thân,

Tha thứ là được thứ tha".

 

Và sống như vậy thì đến giờ sau hết, mọi người đều tràn lệ, bạn sẽ được mỉm cười, đền bù lại lúc bạn đã khóc giữa nụ cười của mọi người khi bạn vừa mở mắt chào đời.

 

 

Quyên Di         

 

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 79, ra ngày 15-10-1967)