Tay xách giỏ, bà Lê vui vẻ bước chân vào chợ.
Phiên chợ ba mươi Tết mới đông đảo làm sao! Tiếng rao mời, tiếng trả giá, tiếng cười nói... vang lên hỗn loạn. Đâu đâu cũng là người, áo quần sặc sỡ chen chúc nhau đi, như cả một rừng hoa muôn màu xao động.
Người đã đông, các lối đi lại bị thâu hẹp, vì đồ đạc, hoa quả bày bán khắp nơi. Nhiều nhất là dưa hấu, loại trái đặc biệt của ngày Tết. Những quả dưa tròn trịa xanh mướt, chất thành từng đống to, chiếm cả một mặt chợ. Đống nào cũng có vài quả được cắt mặt, bày cho mọi người thấy ruột dưa đỏ thắm, trông thật dễ thèm. Bên cạnh hàng dưa, quít cam cũng không thiếu. Mấy bà bán hàng luôn miệng mời mọc, giới thiệu những quả cam còn xanh cuống, những quả quít chín vàng của mình với người đi qua.
Ở các cửa hàng, đông khách nhất, có lẽ là cửa hàng mứt. Mứt bí trắng nuột, mứt cà mọng đường, mứt gừng, mứt sen, mứt dừa... ngon lành thế kia, nhìn qua, ai lại chẳng dừng chân hỏi mua một ít?
Bà Lê lần lượt đi qua các hàng. Đến mỗi nơi, bà ghé mua vài món. Chẳng mấy chốc, chiếc giỏ đã ăm ắp đầy, khiến bà xách đi có phần khó nhọc hơn.
Sau đó, bà tiến về phía hàng hoa. Hàng này nằm biệt lập ở cạnh bờ sông, như một khoảnh vườn trăm hoa đột hiện giữa châu thành. Đây là cúc trắng, cúc tía, loài hoa bình dị. Đây là vạn thọ với màu vàng tươi, đóa tròn nhỏ xinh xắn. Đây là hoa hướng dương, đứng kiêu hãnh nhìn người qua lại. Và kia, hoa hồng, hoa giấy, phụng hoàng kê... Hình như hầu hết các loài hoa đẹp của miền Nam đều được đem bày bán cả nơi nầy.
Sau khi đi một vòng nhìn ngắm, bà Lê chọn mua một nhánh mai trổ đầy hoa, đoạn gọi xích lô, ra về.
Xe chầm chậm chạy giữa vùng phố xá vừa khoác lên một bộ áo tươi mới. Những dãy nhà nối tiếp chạy dài hai bên đường, được sơn phết lại, trông sáng đẹp thế nào! Thỉnh thoảng từ bên trong vọng ra tiếng máy truyền thanh rộn rã một bản nhạc xuân hòa với tiếng cười đùa của trẻ. Vệ đường, người đi lũ lượt. Ai cũng lộ vẻ hớn hở, vui vẻ đón mừng Xuân.
Nhìn cảnh yên vui của mọi người, bỗng dưng bà Lê cảm thấy buồn trong dạ.
Đã mấy Xuân rồi, bà chưa hề tận hưởng một cái Tết nào trọn vẹn niềm vui. Loạn lạc đe dọa an ninh đất nước, ông Lê cầm súng lên đường chiến đấu đã bao năm, chẳng biết chừng nào mới trở về với bầu không khí ấm cúng của gia đình. Tết nào cũng vậy, bà Lê chỉ sống thui thủi với thằng Linh, đứa con duy nhất của ông bà. Ba ngày Tết, thiên hạ đi dạo chơi khắp nơi. Riêng mẹ con bà vẫn ở nhà, gởi tình thương đến người ra đi, qua chung trà, đĩa mứt.
Bà Lê nhớ đến những năm nước nhà còn tạm thời an lạc, mỗi khi Xuân về, bà lại cùng chồng con dắt nhau về quê ăn Tết. Thuở ấy mới vui làm sao! Cho đến bây giờ bà vẫn còn tưởng tượng ra được bao hình ảnh quen thuộc đẹp đẽ.
Thích nhất là đêm hai mươi chín Tết. Bà Lê thường thức rất khuya, cùng mẹ chồng, chị chồng, và hai em chồng ngồi quây quần bên nồi bánh tét, bánh chưng, chờ bánh chín. Bấy giờ, không khí gia đình thật ấm cúng vô cùng. Mọi người cảm thấy ấm áp, không hẳn vì ngọn lửa cháy bập bùng trong lò mà vì những lời trò chuyện thân thiết với nhau. Bà cụ hay ngồi ngoáy trầu cồm cộp trên bộ ván gõ, lẩm bẩm nhắc lại những cái Tết xa xưa. Chị chồng bà lại nghĩ đến việc làm ăn, cầu mong cho năm mới được mưa hòa gió thuận. Hai em chồng thì tranh nhau hỏi han chuyện ở thành, thỉnh thoảng phá lên cười, vui vẻ lắm. Trong lúc đó, bé Linh đang thiếp ngủ trong lòng bà, và ông Lê đã sang chơi nhà bên, bàn về mấy độ gà sắp tới.
Mồng một lại càng vui hơn. Bao nhiêu áo mới quần mới đã may sắm sẵn được mang ra mặc. Mọi người rủ nhau đi chúc Tết bà con xóm giềng. Đường quê rộn rã tiếng nói cười của người đi lại. Từng tốp một, đàn ông thì khăn đóng, áo dài đem, đàn bà thì tha thướt với tà áo màu, như đua sắc với muôn hoa thắm nở. Trẻ con được dịp nô đùa, chạy nhảy, đốt pháo vang rân.. Gia đình bà Lê cũng đi chúc Tết, cứ vào một nhà là thêm một lần được mời dùng bánh mứt. Những bánh mứt ấy đều do người trong nhà, thường là các cô, sửa soạn làm từ trước. Nó được trình bày cẩn thận, vì khách viếng, nhất là các bà, không phải chỉ thưởng thức qua mà thôi, họ còn để tâm nhận xét sự khéo vụng của người làm nữa. Thích hơn cả, có lẽ là bé Linh. Cậu chỉ việc đến trước mặt người lớn, khoanh tay bập bẹ vài câu chúc tụng, đã học thuộc từ lâu, lập tức được thưởng mấy đồng bạc mới...
Nhưng than ôi! Những cảnh ấy ngày nay làm gì còn, làm sao có? Chúng thoáng qua như những ảo ảnh huy hoàng trong một giấc mơ. Làng quê của bà Lê, của chồng bà đã bị người ta tàn phá tan hoang, một lần bà chợt về đấy, nhìn thấy cảnh vật mà đau lòng: Đường làng bị cuốc xới thành mương rãnh. Cầu cống bị phá hoại, đổ sụp đi. Vườn đất, cỏ mọc um tùm. Nơi đâu cũng có thể là hầm chông, cạm bẫy. Những gốc dừa bị đẽo gọt, sơn phết, khắc chữ, ngả nghiêng một cách đáng thương. Chợ búa, trường học vắng hoe. Đình chùa hoang vu cô tịch. Dân làng tản cư gần hết, bỏ sót nhà cửa trơ trọi, mái đổ vách xiêu. Một số ít người còn ở lại, vì sự sống, cố bám víu lấy mảnh đất quê hương, ngày nào hay ngày nấy. Đau đớn nhất là sự tan nát của gia đình. Bà Lê cũng chịu chung số phận: Mẹ chồng bà vì mãi buồn rầu mà mất. Cô em chồng bị lạc đạn cũng chẳng còn. Cậu em trai thì đã tòng quân như anh. Chỉ mình bà Hai, chị chồng bà Lê, vẫn sống đơn độc nơi mái nhà xưa, lo việc hương khói...
Mải để hồn đi sâu vào suy tư vơ vẩn, xe dừng lại, bà Lê mới hay đã đến nhà. Bà bước xuống trả tiền xe. Trong khi Linh thấy mẹ về vội chạy ra, nhanh nhẹn xách giỏ vào nhà.
Vào đến bên trong, Linh hỏi:
- Mua làm chi nhiều thế hở má?
Bà Lê mỉm cười:
- Con không thích ăn một cái Tết thịnh soạn hay sao mà hỏi?
Trầm ngâm một lúc, Linh đáp:
- Không má ạ. Chẳng có ba ở nhà, con chỉ muốn hưởng Tết một cách đơn sơ như mọi năm thôi. Giữa lúc ba đang sống gian khổ ngoài trận mạc, mình yên tâm vui sướng thế nào được, má nhỉ?
Bà Lê vỗ vai con, trìu mến:
- Con nói đúng. Má cũng nghĩ như vậy, nên bánh mứt má mua đây không phải để mẹ con mình dùng hết đâu. Má đã định đem một phần lớn biếu tặng cho người ta đấy.
- Người ta là ai hở má?
- Chiều nay con sẽ rõ.
- Thôi, con biết rồi. Má định đem biếu cậu Ba chớ gì?
- Không. Cậu Ba con dư dả lắm, biếu tặng thêm vô ích.
Linh cúi đầu ngẫm nghĩ. Được một chốc, cậu reo:
- À phải! Chú Năm ở cạnh nhà mình. Gia đình chú nghèo, nên cho lắm, phải không má?
Bà Lê tươi cười:
- Con nhắc, má mới nhớ. Ờ, má sẽ đem biếu chú ấy một ít quà... Nhưng, thực ra ý má muốn biếu tặng những người khác. Con biết không? Đó là những người đã hy sinh cho chúng ta rất nhiều, đã vì chúng ta mà xác thân bị hủy hoại...
Linh lắc đầu:
- Con đành chịu, không đoán nổi rồi đa.
Bà Lê cười nói:
- Chẳng đoán được thì ráng chờ đến chiều, đi với má tìm đến người ta rồi sẽ rõ... Bây giờ con hãy đi súc cái lục bình, cho má cắm nhánh mai này vào.
- Có cần thui gốc nhánh không má?
- Chà, rành quá nhỉ! Phải đấy, cũng nên thui cho hoa lâu tàn. Thôi, đi nhúm lửa mau lên chú.
- À, chừng nào cúng "rước Ông Bà? má?
- Trưa nay con à. Mình không ăn Tết lớn, nhưng cũng chẳng nên quên tục lệ xưa.
Chiều lại, dùng cơm xong, bà Lê hối con sửa soạn đi tặng quà cho những người nào đấy.
Chị bếp đã xin về nhà từ hôm qua. Nhà chẳng còn ai, ngoài hai mẹ con bà Lê. Trước khi đi, bà khóa trái cửa lại, và cất chìa vào một góc bàn Thiên, bàn thờ nhỏ dựng trước sân.
Linh thấy thế vội hỏi:
- Sao má không mang theo? Để đấy rủi ai lấy, thì nguy.
- Ai biết mà lấy, con. Ngày trước, ba con còn ở nhà, ổng cũng thường cất chìa khóa cửa ở đấy.
Nói đoạn, bà Lê vui vẻ bước ra đường. Linh xách giỏ quà theo sau. Vừa đi, cậu vừa thắc mắc, không hiểu những người mình sắp viếng thăm là ai, quen hay lạ?
*
Trên đường về, hai mẹ con bà Lê khoan khoái bước đi. Thành phố đã lên đèn. Ba mươi, trời mau tối lạ! Nhưng cả hai như không nhận ra điều ấy, vì trong lòng vẫn miên man sung sướng với một niềm vui cao đẹp.
Linh cầm vung vẩy chiếc giỏ không, tươi cười:
- Má có để ý đến anh chàng trẻ tuổi hay nói cười đấy không? Anh ấy có vẻ mến con lắm.
- Sao con biết?
- Anh ấy bảo con, hôm nào rảnh hãy xin phép má vào chơi, ảnh sẽ kể cho nghe nhiều chuyện rất hay.
- Vậy à?
- Còn cái ông lớn tuổi bịt răng vàng nữa. Tội nghiệp! Ông ta nắm tay con, nói là nhớ đến con mình, nghe cảm động!
Bà Lê mỉm cười:
- Đi viếng thăm họ như hôm nay con có thích không?
- Thích lắm má ạ. Con còn mong sao có dịp đi hoài nữa kia.
Mải trò chuyện, chẳng mấy chốc hai mẹ con về đến nhà.
Linh xô cửa bước vào sân. Đột nhiên, cậu đứng dừng lại, kêu lên sửng sốt:
- Ồ, lạ quá! Má xem kìa!
Bà Lê nhìn vào nhà rồi cũng buột miệng kinh ngạc:
- Sao có chuyện lạ thế?
Cả hai hết sức ngạc nhiên, vì bấy giờ cửa nhà đã hé mở tự bao giờ, lại có ánh đèn vàng vọt từ trong hắt ra.
Bà Lê lẩm bẩm:
- Rõ ràng lúc đi má đã tắt đèn khóa cửa, thế mà ai đã vào nhà được vậy?
Linh bỗng giậm chân tức bực:
- Thôi chết rồi!
- Con bảo sao?
- Ăn trộm! Ăn trộm đã vào nhà mình chứ ai. Con nói có sai đâu? Má cất chìa khóa vào bàn Thiên, người ta đã rình thấy mà!...
Bà Lê cuống quít:
- Vậy để má chạy đi báo với lối xóm, dí bắt chúng mới được.
- Khoan đã má. Biết chúng còn ở trong nhà không, hay đã cút mất rồi?
- Vậy chứ con bảo má phải làm gì bây giờ?
Tính tò mò táo bạo của tuổi trẻ bỗng nổi dậy, Linh đáp:
- Má hãy đứng yên nơi đây. Để con vào nhà xem.
Bà Lê run run nắm tay con:
- Cẩn thận! Coi chừng chúng làm liều nhé!
Linh lặng lẽ gật đầu, nhặt lấy một khúc cây to dựng gần đấy, đoạn rón rén tiến vào trong. Bỗng nhiên cậu như cảm thấy thích thú, xem mình như một nhà thám tử đang xông vào hiểm địa. Rồi cậu lại buồn cười, khi nghĩ đến cử chỉ của hai mẹ con: Nhà của chính mình, mà chẳng dám mạnh bạo đi vào, thế mới lạ chứ!
Lúc ấy, bà Lê đang hồi hộp đứng im trong bóng tối. Bà mong sao kẻ viếng nhà là một người quen. Nhưng vô lý thật! Có người nào lại đường đột mở cửa vào nhà, khi chủ nhân đi vắng? Vả lại, đêm cuối năm, ai lại đi thăm viếng nhau?
Vụt, bà Lê giật mình hoảng hốt. Có tiếng Linh thét to, và khóc rống lên, chợt vang ra:
- Má ơi! Má...
Quên cả sợ sệt, bà Lê phóng chạy vào. Con bà đã gặp một tai nạn gì? Sao nó kêu lên có vẻ đau đớn thế?
Bà Lê xô vẹt cửa cái, bước nhanh vào trong. Phòng khách không người. Tiếng Linh ấm ứ như bị nghẹn cổ, văng vẳng từ phòng đọc sách. Không do dự, bà đẩy ngã một chiếc ghế cản ngang, băng mình qua bên ấy.
Đến cửa phòng, bỗng bà đứng sững lại, tròn mắt nhìn vào.
Nơi ghế dựa, một người đàn ông to lớn ngồi ôm chặt lấy Linh. Nghe tiếng động, con bà quay lại. Mắt nó ràn rụa nước mắt, vẻ khổ não chưa từng thấy.
Người đàn ông chợt ngẩng nhìn bà Lê:
- Em!
- Mình!
Thì ra, đó là ông Lê. Bà Lê tiến lại bên chồng, một tay ôm ngực, một tay che miệng cười:
- Mình làm em hết hồn. Mình về bao giờ thế?
- Cũng mới đây. Về tới nơi thấy cửa đóng kín, anh bỗng nhớ đến chỗ cất chìa khóa cửa bí mật của chúng ta ngày trước, nên vội đi tìm. Quả nhiên.
Bà Lê ngắt lời:
- Còn thằng Linh, sao thấy ba về lại kêu khóc om sòm thế kia?
Ông Lê đỡ lời:
- Có gì đâu? Nó thấy anh bị mất hết một cánh tay, nên quá buồn đấy thôi.
Bà Lê vồ lấy tay chồng, hoảng hốt:
- Trời ơi! Thế à?
Rồi bà sụt sùi nhỏ lệ.
Ông Lê ôn tồn bảo:
- Hai mẹ con đừng buồn khổ làm chi. Như vầy là anh đã làm tròn bổn phận người trai rồi đó.
Lặng thinh một chốc, ông tiếp:
- Vừa rồi, trong một trận chiến, anh bị thương ở tay. Tưởng cũng chả sao, ngờ đâu lại phải cưa đi. Rõ ra, anh buồn bã vô cùng, vì từ đây phải vĩnh viễn rời xa quân ngũ. Song số trời đã định vậy, biết sao.
Bà Lê nghẹn ngào hỏi:
- Lúc bị thương, sao mình không cho em hay?
- Anh không muốn mẹ con mình quá lo lắng, nên mới giữ kín đến nay đấy.
Dứt lời, ông Lê cười to:
- Mà thôi! Thân hình tôi có thế này, tôi mới được về đây sống mãi với mẹ con bà chứ. Vui lên nào: Tết nhứt không được khóc lóc nhé!... Bây giờ, hai người phải khai cho rõ, chiều ba mươi Tết mà đi đâu từ sớm đến giờ?
Thấy ông nói cười vui vẻ, mẹ con bà Lê cũng vơi đi phần nào sự xót xa. Linh lau nước mắt, nhỏ nhẹ đáp:
- Thưa ba, má và con vừa đi tặng quà, ủy lạo các thương binh ở bệnh viện đó.
Ông Lê reo:
- Vậy hả? Tốt lắm, tốt lắm! Hoan nghênh hai mẹ con!
Bà Lê bật cười. Bao nỗi lo buồn vụt tan biến mất. Cả ba như vừa nhận thấy hương vị ấm nồng của mùa Xuân thoang thoảng quyện khắp nhà.
Ngoài kia đêm vẫn buông, lặng lờ nuối tiếc một năm trời trôi qua thoáng chốc.
Chợt có tiếng súng từ miền xa vẳng lại. Không hẹn, ông Lê, bà Lê, và Linh cùng cúi đầu, cầu nguyện sự may mắn cho cho các chiến binh, giờ nầy đang xông pha ngoài trận tuyến...
Kính tặng các thương binh
SA BIỆT LƯU
