TA VỀ TA TẮM AO TA
Ít lâu nay, nhất là từ khi có bóng dáng người lính chiến Đại Hàn tại nước ta, phong trào "tìm thầy học võ nổi lên như cồn. Nhưng những môn võ các thanh niên thiếu nữ ta đang say sưa luyện tập phần nhiều được mang từ nước ngoài vào, chẳng hạn như Nhu Đạo, Hiệp Khí Đạo, Thái Cực Đạo. Chúng tôi hiểu rằng trên nhiều lãnh vực, nhất là trong lãnh vực thể thao, muốn tiến bộ, ta cần phải thu thập những tinh hoa của xứ người, để bồi bổ những chỗ thiếu sót, yếu kém của ta. Bởi vậy, nếu có nhiều thanh niên, thiếu nữ Việt Nam theo học các môn võ của nước ngoài thì đây là một điều đáng mừng cho tiền đồ thể thao nước nhà nói chung và cho bộ môn quyền thuật Việt Nam nói riêng.
Nhưng điều chúng tôi muốn nêu lên ở đây là người Việt Nam vốn là một dân tộc có tinh thần thượng võ, đầy lòng hào hùng, đã từng phá Tống, bình Chiêm, diệt Thanh, đuổi Minh, nhiều phen làm cho quân xâm lăng phải khiếp đảm.
Vậy yếu tố nào đã giúp dân tọc ta tạo nên những chiến tích lẫy lừng và những đặc tính quí báu trên, nếu không phải một phần lớn là do sự đóng góp của những môn thể thao cổ truyền của nước nhà, trong đó có môn quyền thuật và môn đấu vật?
Nhưng tiếc thay! Từ nhiều chục năm qua, vì lẽ này hay lẽ khác, số người theo học những môn võ cổ truyền Việt Nam đã mỗi ngày mỗi ít. Những võ sĩ danh tiếng chẳng còn được bao. Hoặc giả có còn đi chăng nữa thì những vị này cũng đã già yếu. Chính vì thế mà những ngón võ bí hiểm, những thế đòn tuyệt luân của ông cha ta đã theo thời gian mà mai một đi.
Đứng trước tình trạng đen tối đó, là người Việt Nam, ai ai mà chẳng thấy buồn. Chính vì thế mà ít lâu nay, Tổng Nha Thanh Niên, một cơ quan chánh phủ có trách nhiệm rèn luyện cho giới trẻ Việt Nam có một thân hình tráng kiện, hun đúc cho họ một tinh thần yêu nước mạnh mẽ, đã khơi dậy truyền thống thượng võ của dân tộc Việt Nam ta bằng cách phát động lại các bộ môn thể thao cổ truyền như: đẩy cây, u hấp, bơi chải, võ thuật và môn đấu vật, để nói lên cái tinh thần "uống nước nhớ nguồn" và bảo vệ quốc hồn, quốc túy của ta.
ĐÔ VẬT HAY ĐẤU VẬT?
Phỏng theo ý kiến của ông Phan Quỳnh, một danh sư môn Vovinam Việt võ Đạo, tờ Nguyệt San Chí Trai do Tổng Nha Thanh Niên có viết: Các bạn trẻ của thập niên 70 thường chứng kiến những trận đấu vật nẩy lửa của ngoại quốc trên màn ảnh truyền hình. Võ đài đấu vật cũng như quyền Anh. Hoa Kỳ gọi đấu vật là WRESTLING, Pháp gọi là LUTTE hoặc PANCRACE, Nhật gọi là SUMO. Dưới vòm trời Tây Phương, môn vật được khai sanh ở Hy Lạp từ thời thượng cổ, có tính cách bán tôn giáo. Ngày nay môn vật Tây phương đã trở thành một môn thể thao quốc tế có quy luật hẳn hoi. Mông đấu vật tân thời được trình bày dưới hai khía cạnh khác nhau: Lối đấu Hy Lạp và lối đấu Tự Do. Môn vật tân thời từ 1-1-1970 được chia ra nhiều loại 48 ký - 52 - 57 - 62 - 68 - 74 - 82 - 90 - 100 và trên 100 ký.
Vì lầm lẫn vô tình, một số người dịch chữ WRSTLING, LUTTE là đô vật. Thật ra đó là môn vật, còn đấu thủ mới gọi là đô vật. Thời xưa người có sức mạnh phi thường gọi là Đô Lực Sĩ. Về các chức quan võ có Đô Thống, Đô Úy v.v... Theo chữ Hán, Đô còn có nghĩa là đẹp.
MÔN VẬT CỔ TRUYỀN
Vật cổ truyền không đấu trên võ đài mà tranh tài ở trên một bãi đất rộng. Xưa kia, các cụ tổ chức vật nhân các ngày đình đám hội hè ở thôn quê về mùa Xuân ; đấu vật ở trước sân đình với nhiều nghi lễ cổ truyền, nên một vật Việt Nam xưa cũng có tính cách bán tôn giáo như vật Hy Lạp thời thượng cổ.
Đọc lịch sử nhiều người còn nhớ rằng Mạc Đăng Dung trước khi làm vua chỉ là một đô vật khét tiếng gọi là Đô Lực Sĩ và đời nhà Trần, Phạm Ngũ Lão - một vị danh tướng của Hưng Đạo Đại Vương - cũng rất giỏi vật.
VÕ PHỤC
Võ phục khi tập luyện cũng như khi lên đài đấu của các đô vật là đóng có một cái khố và ở trần, không có đai đẳng gì cả. Khố là một miếng vải dài được cuốn vào như một cái quần sì-líp, khố có nhiều màu nào đỏ, nào xanh, nâu hay trắng, hồng, tím v.v...
Về kỹ thuật, vật có nhiều đòn nhiều miếng. Trước hết các đô vật được tập cách đứng thủ và những bộ pháp như cách di chuyển từng bước chân khi tới, khi lui, khi xoay vòng. Họ còn được tập luyện cách té ngã thế nào cho khỏi đập đầu xuống đất, khỏi gãy tay, cách né tránh v.v... Rồi họ được tập những đòn thế sau:
- Miếng kê: dùng hông hoặc vai làm điểm tựa để quẳng ngã đối thủ.
- Miếng ngáng hay cản: dùng chân quét hay gạt cản đối thủ làm mất thăng bằng cho té.
- Các miếng khác như miếng đệm, đội, nằm bò hay hạ thổ, miếng bốc v.v...
LỆ VẬT
Muốn đánh bại đối thủ trong các cuộc đấu vật thì các đô vật phải theo những luật lệ sau:
1) Nhấc bổng địch thủ hổng cả 2 chân lên khỏi mặt đất được coi là thắng, hổng một chân không kể.
2) Vật đối phương té ngã ngửa, lưng chạm mặt đất thì thắng, ngã sấp không kể.
Tuyệt đối không được đấm, đá, nắm tóc, móc mắt, cù léc, thọc, cắn, phun nước bọt, xẻ khố đối thủ hay khi bị té ngã rồi không được móc chân cho đối thủ ngã theo.
GIẢI VẬT
Vật có nhiều giải và chia ra làm 2 loại: Giải Thờ và Giải Chính.
Giải Thờ (hay Giải Hàng) không có người giữ giải. Ai muốn vật thì ghi tên rồi bắt cặp. Ai thắng thì được làng thưởng tiền.
Tranh Giải Thờ chỉ là mở đầu cho cuộc thi vật. Ở giải này đối thủ thường không dùng hết sức lực, mục đích chỉ cốt vật biểu diễn cho đẹp, múa may thật mềm dẻo để mua vui trong ngày hội.
GIẢI CHÍNH
Có 3 giải, nhất, nhì, ba. Mỗi giải đều có một đô vật xin giữ. Ai muốn phá giải nào thì xin ghi tên để vật với người giữ giải.
Trong 3 ngày nếu không có ai dám phá giải thì đô vật giữ giải đương nhiên được lãnh giải mình giữ.
Trong 3 giải chính, giải ba phải được phá trước rồi tới giải nhì và giải nhất.
Về số đấu thủ lệ làng định như sau:
- Giải nhất: trong 6 ngoài 5.
- Giải nhì: trong 4 ngoài 3.
- Giải ba: trong 3 ngoài 2.
Trong 6 ngoài 5 nghĩa là ai giữ giải nhất thì phải thắng liền 6 người mới coi là chiếm giải, còn người phá giải thì chỉ cần vật ngã 5 đối thủ kể cả người giữ giải. Nếu người giữ giải đã thắng 5 keo mà thua 1 thì cũng mất giải. Trong 4 ngoài 3 và trong 3 ngoài 2 cũng tính tương tự như trên.
Cuộc đấu thật cam go và đô vật giữ giải lẽ dĩ nhiên phải là người tài ba.
THỜI XƯA ĐẤU VẬT CÓ TÍNH CHẤT BÁN TÔN GIÁO
Làng mạc miền Bắc thời xưa có tục lệ mở hội hè đình đám vào dịp đầu Xuân, sau khi công việc đồng áng đã tạm xong. Hội hè có khi kéo dài 5, 7 ngày liền. Dân làng cúng tế vị Thần Thành Hoàng một cách linh đình để cầu xin được mùa. Vào dịp này, các cụ mở hội Vật. Các tay đô vật trong làng đều ghi tên dự thi. Đô vật tứ xứ, ở các làng lân cận hoặc các tỉnh khác muốn xin dự thi phải mang lễ vật đến để xin cúng thần. Lễ vật thường là mâm hoa quả (trái cây) và nhang đèn. Sau đó họ mới thi tài cao thấp. hăng say phá giải.
Các cuộc đấu vật hùng tráng đã nói lên tinh thần thượng võ của cả một dân tộc.
VĂN TRUNG
(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 115, ra ngày 30-11-1973)
