Thứ Ba, 17 tháng 11, 2026

Bên Kia Bờ Sông

Lúc tôi còn ấu thơ, gia đình tôi sống trong một căn nhà gỗ cạnh rừng già, tách rời với thành phố bởi những cánh đồng rộng mênh mông.
 
Ở phía trước mặt nhà, một con sông rộng uốn mình dưới bầu trời trong xanh. Con sông này đem lại cho gia đình tôi nhiều nguồn lợi và giúp cho đất đai thêm mầu mỡ, nhưng thỉnh thoảng một vài trận lụt gây ít nhiều thiệt hại.
 
Về mùa thu mưa nhiều, nước chảy tràn trề, vọng về nhà tôi những tiếng gầm dữ dội ở tận nguồn. Đôi khi cả cánh đồng cỏ đều tràn ngập và khi nước rút đi, bùn đất dày đặc rất bất tiện trong việc giao thông.
 
Mùa xuân, tuyết trên dãy An-sơn tan dần, tạo thành những giòng sông băng giá. Đôi khi cả cánh đồng trong chốc lát biến thành một chiếc hồ nước rộng.
 
Khi hè đến, giòng sông trông đẹp nhất. Nước trong leo lẻo. Những hòn cuội trắng ở đáy sông lấp lánh dưới ánh nắng chói chang của mặt trời.
 
Tuy vậy con sông này vẫn chứa nhiều điều bí ẩn bên kia bờ. Nhiều vụ bí ẩn rùng rợn mà bọn thổ dân bên kia đã gây nên khiến người lớn phải rùng minh và trẻ con khiếp đảm.
 
Cha tôi thường căn dặn:
 
- Minh ơi! Con cứ đi chơi tự do khắp cánh đồng vì ở đây không thiếu chỗ nào cho con nô đùa. Nhưng cha cấm con không được thơ thẩn ở ven bờ sông.
 
Mẹ tôi tiếp lời:
 
- Phải đó Minh ạ! Ở bờ sông có những vũng đầy bùn có thể làm con chết ngộp, những ổ rắn và nhất là bọn mọi dữ tợn bên kia bờ.
 
Tuy vậy, tôi vẫn không cảm thấy sợ sệt mà còn mơ ước một ngày nào được đặt chân sang bên kia bờ sông.
 
*
 
Ý muốn trên ngày đêm dày vò và kích thích óc mạo hiểm của tôi. Một hôm, đi thơ thẩn ven bờ sông, nhìn qua bên kia bờ, tôi thấy một khu rừng nhỏ, gió chiều tạt về những làn khói xám xịt.
 
Thế rồi một buổi sáng đẹp trời, lén trộm một chiếc ghe, tôi chèo qua bên kia bờ. Vừa đặt chân xuống đất, tôi ngửi thấy có mùi khét. Tôi vừa trườn vừa tiến sâu vào khu rừng phát sinh ra mùi khét.
 
Sau cùng tôi thấy một khu rừng thưa, ở giữa, một chòi tranh sơ sài hiện ra sừng sững. Phía trước chòi có một tảng đá lớn. Gần đó là một đống lửa khói bốc mù mịt. Ở trên bếp lửa, một nồi đất chứa nước sôi sùng sục. Một người con gái thổ dân ngồi bươi lửa bằng một thanh củi lớn. Con mèo đen nằm trước túp lều, vài con chim rừng vỗ cánh hót líu lo.
 
- Những kẻ nghèo nàn nào lại sống chui rúc trong túp lều xơ xác này? - Tôi tự hỏi như vậy.
 
Cô gái mặc một bộ áo rách nát, đôi mắt đen láy và nước da màu nâu sẫm, mang hai đôi khuyên đồng rất lớn ở tai, vừa nấu ăn vừa cất tiếng hát thì thầm trong lúc đó vài con nai vàng bước ngơ ngác ở đằng xa. Một bà lão gầy còm, dữ tợn từ trong căn lều bước ra chọn bắt một con gà rồi vặt lông trước bếp lửa. Một con gấu lớn từ trong lều bò ra, đi ngúc ngắc đến bên bếp lửa, đưa mũi hửi gió, mõm quay về chỗ tôi ẩn núp. Khiếp hãi, tôi liền trốn đi tức khắc.
 

Tôi chạy vội ra bờ sông và tìm được một chỗ trú ẩn mới. Vừa núp xong, tôi nghe tiếng mái chèo khua trên mặt nước. Một chiếc ghe cập bến. Bốn người đàn ông nhảy lên: đó là bốn tên mọi đen đủi dữ tợn. Sau khi ghé bờ họ liền đẩy chiếc ghe vào chỗ có tàn cây để giấu rồi bước chầm chậm vào rừng mang theo một cậu bé trạc tuổi tôi.
 
Cậu bé bị trói nghiến. Một trong bọn vác cậu lên vai. Mặt cậu không lộ vẻ sợ hãi, cặp mắt khép kín, miệng mím chặt, lạnh lùng như gỗ đá.
 
Bốn người dữ tợn mang cậu bé mất dạng sau những rặng cây xanh. Tôi trở thành hoàn toàn trơ trọi.
 
Lúc đó vừa đúng giữa trưa. Tôi cảm thấy đói bụng nhưng không dám sờ đến lương thực, mỗi một tiếng động nhỏ cũng đủ làm cho tôi hốt hoảng, mỗi tiếng sột soạt của một cành cây bị gãy cũng khiến tôi giật mình, lo sợ vẩn vơ. Tôi bị giam lỏng trong sự sợ sệt hãi hùng. Tôi nghĩ đến cha mẹ tôi, nhớ đến lời mẹ tôi căn dặn và hối hận vô cùng. Cả buổi trưa tôi không dám bước ra khỏi hang. Tôi chỉ còn chờ đợi một phép lạ, ước ao có một vài người như bọn thợ câu chẳng hạn đi ngang qua và tôi sẽ chạy ra xin họ chở về nhà.
 
Chờ đã lâu mà trên giòng sông vẫn vắng ngắt, không một con thuyền, không một bóng người.
 
Chiều dần xuống... Tôi run rẩy trong hang lạnh lẽo.
 
Tuy trong lòng đang sợ sệt nhưng lại có nhiều tiếng gọi mơ hồ xúi giục tôi nên tìm hiểu xem người bị bắt là ai và nếu cần thì phải cứu anh ta ra khỏi bàn tay bọn người hung ác.
 
Ánh sáng của bếp lửa gần túp lều đỏ rực cả một góc rừng, tôi bò dưới những hàng cây, trườn tới gần một hòn đá lớn trước túp lều. Bọn thổ dân quây quần chung quanh bếp lửa. Con chó săn nằm sau lưng họ, con gấu đi rảo xung quanh lều.
 
Ba người đàn ông ngồi dưới đất bắt đầu ăn. Người thứ tư tay cầm một ngọn roi da.
 
Cậu bé bị trói ở một chiếc cột vừa mới dựng lên trước lều, lưng bầm tím những vết roi. Người đàn ông nói với cậu những tiếng kỳ quặc và dữ dội. Cậu bé cũng trả lời một cách giận dữ, lập tức ngọn roi da vụt tới và cậu bé im lặng tức khắc. 
 
Khi nhìn kỹ tôi nhận thấy cậu có một gương mặt đẹp, thân hình rắn chắc, lớn hơn và mạnh khỏe hơn tôi. Tuy bị đánh đập tàn nhẫn, cậu bé, hai môi mím chặt, cặp mắt nhắm lại một cách đau thương, không một lời rên rỉ. Người đàn ông bỏ đi ăn cơm rồi cả bốn người theo nhau vào lều ngủ.
 
Bà già dữ tợn cũng bước vào lều. Ở ngoài chỉ còn có con chó săn, con gấu nâu và cô gái thổ dân. Cậu bé bị trói bắt đầu mở mắt nhìn lên chung quanh. Con gấu tiến đến bên cậu rồi đặt mình xuống ngủ dưới chân như một người canh tù. Con chó chạy vào rừng kiếm ăn. Cô gái nằm dài gần đồng lửa, mắt dần dần nhắm nghiền lại, bắt đầu đi dần vào giấc ngủ say sưa.
 
Sau đó, cậu bé ngẩng đầu lên, nhìn chung quanh. Khi luồng nhỡn tuyến của cậu chạm đến mắt tôi, tôi hơi run. May là cậu ta chưa thấy tôi. Tôi cảm thấy một nỗi thương tâm xao xuyến trong lòng. Tự nhiên tôi bỗng nảy ra một ý nghĩ dại dột: "Cần phải bò đến chân cột và cởi trói cho cậu bé". Nhưng thật ra tôi chưa có can đảm. Túp lều thì đầy người, mụ phù thủy già với con gấu, bốn người đàn ông dữ tợn và cô gái nằm bên bếp lửa mà tôi không biết cô ta có thể thình lình tỉnh dậy lúc nào. Tuy vậy lương tâm không cho phép tôi bỏ rơi cậu bé. Thu hết can đảm, tôi trườn ra khỏi bụi cây và bò lại gần cây cột. Cậu bé nhìn thấy tôi nhờ ngọn lửa đỏ rực nhưng cậu ta vẫn giữ im lặng, đôi mắt sáng long lanh, và hàm răng nghiến chặt lại.
 
Lúc đến bên cột, tôi cố mở dây trói nhưng dây thắt quá chặt.
 
- "Có một cây dao nằm bên bếp lửa" - cậu bé thì thầm.
 
Ác thay, cây dao lại nằm bên cạnh chỗ cô gái nằm.
 
Tôi run run trả lời, trong lòng bắt đầu thấy sợ:
 
- Cô ta có thể tỉnh dậy.
 
- "Ô! Anh sợ hả?"
 
Cậu bé lẩm bẩm, đầu cúi xuống, vẻ thất vọng. Sự tuyệt vọn của nạn nhân đã kích thích lòng tự ái của tôi. Tôi bước nhẹ đến bên bếp lửa. Cây dao nằm dưới đất nhưng rủi thay khi ngủ cô gái lại đặt tay lên cán, tôi run run, nâng nhẹ tay cô ta rồi se sẽ rút cây dao.
 
Cô gái khẽ mở mắt, nhìn tôi mơ hồ, nói ú ớ những tiếng kỳ lạ rồi cô ta quay lưng lại và tiếp tục chìm đắm trong giấc ngủ mê man.
 
Tôi trở lại nhẹ nhàng cắt dây trói cho cậu bé. Một con vạc đi ăn đêm kêu rời rạc. Con gấu giật mình tỉnh dậy, nhìn tôi một cách ngạc nhiên, đứng sững dậy, hếch mõm, gầm gừ và đi lắc lư đến bên tôi.
 
Sợ quá tôi định cắm đầu chạy thì có giọng nói nhẹ nhàng:
 
- Anh đừng sợ gì cả, tôi biết cách trả lời!
 
Xong cậu bé vừa lẩm bẩm một tràng tiếng dị kỳ vừa vuốt ve trên đầu con gấu. gấu ta lắc lư ra vẻ bằng lòng rồi nằm xuống ngủ lại.
 
Chúng tôi bắt đầu chạy. Trời không trăng, không sao, đêm tối đen như mực. Nếu không có cậu bé có lẽ tôi đã lạc mất trong rừng lâu rồi. Vừa cầm tay tôi, cậu vừa đưa mắt tìm đường.
 
- Chúng ta đi đâu đây? - Tôi hỏi nhỏ.
 
- Đến chỗ giấu ghe.
 
Chúng tôi tiến đến mục tiêu sau một hồi lặn lội mệt nhọc trong rừng sâu đầy gai góc, hang hố.
 
Tôi sợ sệt nói khi nhìn thấy giòng nước chảy xuôi quá mạnh.
 
- Nước chảy mạnh quá, chúng ta sẽ chết chìm mất.
 
- Anh đừng sợ, tôi rất thạo lái ghe. Nếu chúng ta ở lại đây bọn họ sẽ đuổi theo kịp và sẽ giết chúng ta.
 
Chúng tôi đẩy một cách khó nhọc chiếc thuyền mà bọn thổ dân đã giấu kỹ.
 
Tôi nhảy vào thuyền chèo, cậu bé đẩy thuyền ra sông.
 
Giòng nước xô mạnh chúng tôi vào bờ.
 
- "Cứ lái thẳng ra, tôi sẽ đưa ghe ra giữa giòng sông" - giọng cậu bé rắn rỏi.
 
Chúng tôi đã đưa ghe ra giữa giòng và nước bắt đầu đưa chúng tôi khỏi chốn hiểm nghèo.
 
*
 
Chúng tôi chèo trong bóng đêm đã lâu lắm. Cậu bé mình trần trùng trục, cố gắng giữ vững ghe nằm ngay ngắn giữa giòng nước để ghe trôi dễ dàng.
 
Lúc sau, trước mặt chúng tôi, một đám cây cối đang tiến đến gần ghe. Ghe đi chậm dần rồi chui vào trong một tàn cây rậm rạp như một chiếc đường hầm dày đặc.
 
Chúng tôi cột chặt ghe vào một gốc cây.
 
Cậu bé hỏi nhỏ tôi:
 
- Tôi tên Hùng. Còn anh?
 
Tôi đáp gọn lỏn:
 
- Minh.
 
- À! Minh, chúng ta đến chỗ bình an rồi. Thôi hãy ngủ ngọn giấc nhé.
 
Nói xong Hùng nằm xuống sàn ghe và tôi cũng nằm theo.
 
Những hình ảnh kinh khủng trong đêm trôi nhanh trong tiềm thức của tôi rồi giấc ngủ mê man kéo đến. Tôi không còn biết gì nữa.
 
Lúc tôi mở mắt ra, mặt trời vừa ló dạng. Nhìn lên tôi chỉ thấy một khung trời rộng mênh mông màu hung đỏ. bên bờ sông một vài đóa hồng hé nở, cánh còn ướt đẫm sương đêm. Bên cạnh, Hùng vẫn ngủ mê man.
 
Khi ánh mặt trời xuyên quá các kẽ lá, rọi vào mặt, Hùng mới tỉnh dậy và chợt thấy tôi nhìn cậu chăm chú, Hùng nhìn tôi miệng nở một nụ cười dễ thương và nói thì thầm:
 
- Minh.
 
Tôi mỉm cười lại và tự nhiên cảm thấy lòng mình lâng lâng một niềm vui khó tả.
 
 
NGỌC TÂM            
Phỏng theo L'enfant et la rivière
 của Henri Bosco
 
(Trích từ tạp chí Tuổi Hoa số 11, ra ngày 25-11-1963)
 

Thứ Hai, 16 tháng 11, 2026

Bên Trong Tổ Ấm


BỐ.
 
Bố không thích những cái gì quá khuôn khổ. Mộng ước của bố là lái máy bay chứ không phải làm công chức như hiện tại. Có những buổi tối bố ngồi đọc báo, đang chăm chú nhìn vào trang giấy, bỗng bố bỏ báo xuống, gương mặt đăm chiêu như chìm đắm trong một thế giới khác. Có lẽ bố đang nghĩ về giấc mộng phi công ngày nào và thầm tiếc thời gian qua mau quá, mộng của bố chưa thành mà tóc đã hoa râm. Những lúc đó ai mà quấy rầy thì phải biết. Ngay cả mẹ cũng thế. Tánh bố thật nóng nhưng cũng thật mau nguội.
 
 
MẸ.
 
Hình như trời sinh mẹ ra để chịu đựng. Hồi còn con gái, tuy nhà ông bà khá giả nhưng vì có mình mẹ là con gái nên mẹ vẫn phải làm lụng tối ngày. Ngày bố cưới mẹ, tưởng đâu cuộc đời mẹ thay đổi. Gia đình bố trí thức không có cảnh mẹ chồng nàng dâu nhưng lại đông người và bố là con trưởng nên mẹ vẫn khổ cực với công việc. Khi có anh Linh bố mẹ ra ở riêng. Chị Thảo và bé ra đời, mẹ tiếp tục đoạn đường gian khổ vì lo cho các con. Nhiều lúc nóng giận, bố thường gắt gỏng lớn tiếng. Mẹ chỉ im lặng chịu đựng để rồi sau đó, bố biết mình vô lý, ôn tồn xin lỗi. Có lần mẹ giận thật lâu. Bố và mấy đứa phải tự nấu bếp. Bố mời mẹ xuống ăn cơm với món canh mặn chát!
 
Sau đó, mẹ hết giận và cả nhà đi ăn cơm tiệm.
 
 
ANH LINH.
 
Làm con trai như anh Linh sướng thiệt. Nhất nhất cái gì cũng bắt mẹ lo. Mỗi lần nhờ ảnh chở đi học là y như ảnh bận học. Còn căn phòng học của ảnh thật là khủng khiếp, sách vở, giấy má vứt lung tung. Một hôm ảnh bắt bé dọn dẹp, bé bắt gặp một lá thư màu hồng ướp đầy nước hoa, mở đầu bằng hai chữ viết hoa thật đẹp: Hạnh thương. Bé đưa bức thư cho bố. Ảnh bị la một trận tơi bời hoa lá. Đợi bố hết giận, ảnh hứa với bố sẽ lo học và quyết đậu cho bố tin. Anh nói và làm thiệt, hai kỳ Tú Tái anh đều đậu ưu cả!
 
Nhờ công bé phải hôn anh Linh?
 
 
CHỊ THẢO.
 
Chị đứng thật lâu trước gương, thử áo này rồi ướm áo kia, sau cùng chị bằng lòng chiếc áo màu hồng thắm. Bây giờ phải đợi chị chải đầu nữa. Lâu ơi là lâu. Chả bù với bé, thay đồ một nhoáng là xong. Đợi chị lựa giày nữa chắc người ta đóng cửa rạp xi nê mất!
 
Chị điệu thế nhưng bé vẫn thương chị hết mình. Không có chị lấy ai bênh khi bé bị anh Linh ăn hiếp. Có lần bé bị bố đánh vì tội phá cây kiểng, chị che cho bé, bị bố đánh một roi đau ơi là đau. Đi học cũng chị đưa rước, bài vở cũng chị giảng dạy. Nếu chị đừng bắt bé đợi lâu mỗi lần đi xi nê thì bé thương chị ghê lắm. Nhưng mà biết đâu mai này bé cũng... điệu như chị thì sao!
 
BÉ.
 
Trong ba anh chị em, bé được thương nhất nhà nhưng cũng bị đòn nhiều nhất nhà về cái tội phá. 
 
Tài phá của bé thì số dách! Cây kiểng của bố uốn hình con nai thật đẹp, bé lấy kéo tỉa bớt cái sừng. Bố đánh ba roi, chị Thảo chia bớt một!
 
Sách vở của anh Linh bé cũng lục lung tung, thơ của ảnh bé đem cho bố coi. Bố la, ảnh tức quá, đợi bố đi vắng, ảnh "cốp" bé hai cái thật đau.
 
Chị Thảo bé cũng hông tha. Giày guốc áo quần của chị, bé lấy mặc vào chơi làm "người lớn" mí mấy nhỏ hàng xóm. Biết được chị phạt bé không được coi xi-nê suốt hai tháng!
 
Bây giờ thì bé đang "tu". Bé sẽ cố gắng bỏ tật phá để mọi người thương yêu bé và bé thương yêu mọi người.
 
 
TIỂU THƠ         
NTTD - Gia Long    
 
(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 14, ra ngày 14-11-1971)
 

Thứ Bảy, 14 tháng 11, 2026

Ngát Hương

Hiền ngồi đây không biết đã bao lâu, chỉ biết rằng khi ánh nắng còn loang lổ trên đỉnh đồi cao, Hiền và Lương nắm tay nhau đi lên ngọn đồi lộng gió. Hiền không có thú đi quanh đồi hái hoa hay rượt đuổi cùng với gió, nàng bướm trắng, mà thường ngồi một mình nơi ven đồi mơ mộng mặc Lương chạy giỡn với đám cỏ xanh ngát. Hiền phóng tầm mắt thật xa vời trên những mái tranh nghèo an phận hay cười với tàu lá dừa ngả nghiêng, hoặc thả hồn theo khói lam chiều nhà ai vấn vương trong gió. Những lúc ấy Hiền thấy lòng mình dấy lên một nỗi buồn vô tận. Nỗi buồn không được diễn tả bằng giọt nước mắt chỉ làm cho tim Hiền thổn thức từng buổi chiều trên đồi vắng hoặc những đêm thao thức mãi không ngủ. Nhưng Hiền vẫn thích mỗi chiều lên đồi chơi. Ở đó, chỉ có trời mây và gió mát, chỉ có ngọn cỏ xanh rì, vướng víu bước chân dẫm nát trên cỏ. Ở đó, có trời mây làm bạn, gió mát làm tri kỷ, có ngọn cỏ may ngát hương thơm nồng, phất phơ theo chiều gió. Và ở đó, như thiên đường mộng mơ ngăn cách tuổi thơ Hiền với cuộc đời bỉ cực. Niềm vui của Hiền gắn liền với đồi cỏ bát ngát và Hiền chỉ muốn ngồi đây thật lâu nghe chiều xuống và nằm im nghe những đám mây đen về giăng kín bầu trời, thắp sáng các vì sao. Để sương đêm rơi trên người, trên tóc, lạnh ướt ru hồn Hiền vào cõi xa mờ. Để Hiền được trông thấy những vì sao khuya đổi ngôi, những vì sao bản mệnh của đời người.
 
Nhiều khi tầm mắt không phiêu du dưới chân đồi nữa, Hiền mới chú ý đến trò chơi của Lương - Đứa em trai độc nhất và Hiền cũng thương yêu nhất. Lương thì khác xa với Hiền, thằng bé không bao giờ chịu bó cẳng ngồi yên một chỗ. Trò chơi thú vị nhất của Lương là chạy quanh ngọn đồi, hai tay giang rộng giả làm đôi cánh phi cơ. Miệng Lương "u... u" làm tiếng máy nổ. Bầu trời nguyên vẹn trước mắt làm thằng bé tưởng mình là phi cơ thật và tưởng gió là những đám mây trắng trôi trên trời. Bây giờ thì đồi cao là bãi phi trường rộng để đôi cánh chắp bay mau. Niềm khao khát được "trông trời nhìn đất" của Lương được gió thổi phồng cao mãi. Tiếng phi cơ ban đầu vang dội lần lần yếu dần và tắt hẳn nhưng thằng bé vẫn giăng hai tay, vẫn chạy quanh cho đến khi thấm mệt, phi cơ không bay được nữa mới nằm xuống thở dốc trên cỏ. Vừa mệt, vừa vui, Lương nhìn trời và đôi cánh tay gầy guộc không làm thỏa mãn lòng khao khát của thằng bé. Nhiều khi bất chợt Hiền thấy đôi mắt thẫn thờ của Lương nhìn theo cánh chim nhỏ bay lượn trong vùng trời rộng, lâu lâu lại hót những khúc thật vui. Lương vùng lên như muốn chạy đuổi theo tiếng hót réo rắt vút xa xăm. Hiền nhìn cánh chim trời để mơ ước, để mộng tưởng, cho ý thơ dâng ngập hồn. Còn Lương nhìn cánh chim trời với mộng ước cao vời được như chim có đôi cánh nhỏ bay khắp quê hương, khắp các nẻo đường đất mẹ. Tự nhiên, mấy lúc sau này Hiền chú ý nhiều đến trò chơi của em hơn là mơ mộng. Có lẽ những mái tranh nghèo san sát sau rặng tre xanh và khói vương chiều nay buổn bã đã quá quen thuộc với Hiền chăng? Không! Hiền chỉ muốn tìm một chút vô tư trong ánh mắt của Lương, một chút vui vui, thơ ngây nào trong trò chơi ấy. Hiền cũng muốn đứng lên nô đùa với em nhưng sao chân Hiền không động đậy, Hiền vẫn ngồi bất động, vuốt ve những ngọn cỏ mây mềm mềm trong tay. Thôi... xa rồi ngày vô tư đã chắp cánh bay cao. mặc dầu Hiền vẫn chơi, vẫn chạy nhảy reo hò như Lương, nhưng sao Hiền thấy nó có vẻ ngượng ngập, gượng ép, niềm vui không còn được trọn vẹn và tự nhiên nữa. Vùng trời ngà ngọc ấu thơ đã xa dần Hiền trong niềm mất mát lớn lao. Và đồi vắng, thiên đường đầy hoa mộng đã chứng kiến bao biến chuyển, đổi thay trong Hiền. Hiền vẫn từng vui vẻ, đùa chơi và cũng từng khóc khi biết rằng tuổi thơ của Hiền đã bay theo gió ra đi, không một lời từ giã, không một cái vẫy tay luyến nhớ. Cho những giọt nước mắt thương đau, Hiền mới bàng hoàng khi biết rằng mình đã lớn, biết buồn khi thấy mẹ tận tụy, biết tủi phận khi thấy hàng lệ khổ đau chảy trên gò má mẹ hiền vì nhọc nhằn, khốn khó. Nhưng đồi cao vẫn là bóng mát, là con đường sáng cho Hiền bước tới. Hiền thấy vui với niềm vui ngày lớn, đồi vẫn mơ và gió vẫn reo. Hiền thương mẹ và thương em nhiều hơn trước. Hiền thích nhìn em với đôi cánh tay giang rộng mơ làm đại bàng lướt gió, vượt đường xa. Không hiểu sao mẹ lại đặt cho tên chị em Hiền là Hiền, Lương, có lẽ mẹ muốn đời sống của hai chị em được êm đềm và hiền lương mãi. Hiền lương như dòng sông chảy đều hòa, như lời ru của trẻ không nghèo trong đêm vắng, với lời hò đượm tình quê hương, máu mủ. Và cũng từ đó, Hiền yêu đồi cao lộng gió hơn nữa. Hiền mong nắng vàng tắt sớm để được lên đồi đón gió, ngắm những ngọn cỏ mây ngã rạp vì bước chân vô tình dẫm nát. Đó là những giây phút hạnh phúc nhất của đời người. Buổi chiều khi tất cả đau thương lắng xuống, Hiền tìm về đồi cao để tâm hồn mở ngỏ bay theo gió đến gõ cửa khung trời thơ ngây cho lòng mình đượm chút nắng hồng của tuổi nhỏ.
 
Buổi chiều buông nhẹ, Hiền như quên đi tất cả những nhọc nhằn, khốn khổ của một ngày âu lo, quên bữa cơm chiều đạm bạc chỉ có muối với rau. Nhiều khi Hiền mơ mộng và ao ước được ghi lại những gì diễn ra trước mặt bằng lời thơ kém cỏi của Hiền. Nhưng bàn tay Hiền cũng yếu đuối như mẹ nên không ghi lại được gì cả, dù là những lời mộc mạc của một đứa trẻ tha thiết với quê nghèo, với mái tranh hiền hòa, an phận, với người mẹ kính yêu, với em thơ đáng mến, và với đồi cao lộn gió ngát hương yêu.
 
Trời sắp kéo những đám mây mù giăng kín nẻo. Hiền cùng Lương lững thững xuống đồi. Lương hát lên nho nhỏ những khúc hát của bài "Tình ca", giọng hát buồn da diết, diệu vợi như buổi chiều tà xế bóng. Hiền chới với trong gió lộng, trong giọng ca ấy, lòng lại dâng lên nỗi buồn không nước mắt thả hồn theo với "tôi yêu tiếng nước tôi...", với "mẹ hiền ru những câu xa vời... à... à... ơi..."
 
Chiều xuống thật chậm trên mái tóc. Thôi giã từ đồi gió nhé, Hiền về hẹn ngày mai, ngày mốt và mãi mãi, mãi mãi... đồi thương yêu, cỏ mây ngát hương thơm nồng, nhé...
 
 
LY CA         
(Trưng Vương)   
 
(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 63, ra ngày 5-11-1972)
 

Thứ Sáu, 13 tháng 11, 2026

Giận Lẫy


 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Em là con nhỏ tóc "bum bê"
Làm quen với bé "kịp đuôi gà"
Xuân đi, thu lại, tình bạn nhỏ
Hai đứa thân nhau rất đậm đà.
 
Vào một ngày kia trời tạnh mây
Gió đùa phơn phớt má hây hây
Con nhỏ vô duyên là tóc " bím"
Xen vô làm hai đứa giận lây.
 
Em lườm, bé nguýt, ghét ghê ta!
Vô duyên con nhỏ "bím... hay lười"
"Hai bồ giận lẫy làm chi rứa?
Không sợ... con trai nó lại cười"
 
Về nhà ngẫm nghĩ "bím lười ta"
Nhỏ vậy chớ mà nói được ghê
Thôi thì đuổi giận, xua hờn lẹ
Mai này cùng "bé kịp" tỉ tê!
 
                     TRƯƠNG THỊ ĐÌNH CHIẾN
 
(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 118, ra ngày 15-11-1969) 

Thứ Tư, 11 tháng 11, 2026

Hải Âu


CÁNH BẰNG LƯỚT SÓNG
 
Mỗi lần con tầu tách bến ra khơi, lênh đênh trên mặt đại dương, là đàn hải âu cũng vỗ cánh bay theo. Con tầu đi tới đâu, nó theo tới đó! Thật là một loài chim không bao giờ biết mỏi cánh bay.
 
Như một hoa tiêu đại tài, lúc lên cao khi nhào xuống thấp, có khi lơ lửng, sải cánh bất động giữa không gian xanh ngắt. Đôi khi lênh đênh, bơi lội giữa những con sóng gào thét của trùng dương. Điểm đặc biệt của Hải âu là không bao giờ sợ gió bão. Bất cứ thời tiết nào nó cũng nhởn nhơ bay lượn, bình thản như không có gì xảy đến. Du khách đã có lần từng chứng kiến một đàn Hải âu theo đuổi một con tầu suốt ngày để kiếm những thực phẩm thừa thãi do tầu thải ra để làm mồi!
 
 
CHIM CHÂN VỊT
 
Nói đến Hải âu, là người ta phải nói đến đôi chân "vịt" khỏe mạnh và ngắn ngủi của nó. Tùy từng loại hải âu mà chân nó có 4 hay 3 ngón, có móng nhọn và một màng mỏng nối liền các móng lại trông chẳng khác nào chân vịt. Nhờ ở bàn chân khỏe mạnh dẻo dai và ngón có màng Hải âu bơi lội rất nhanh nhẹn. Có lẽ vì nhu cầu sinh sống riêng biệt của nó mà tạo hóa đã cho nó đôi chân thật là thích hợp.
 
Mỏ Hải âu cũng từa tựa như mỏ vịt nhưng hơi quắp và ngắn.
 
Lông Hải âu không mấy sặc sỡ thường chỉ có từ một đến hai mầu như: Nâu đen, Trắng xám. hải âu cũng không thay đổi sắc lông theo thời tiết và khu vực chúng hoạt động.
 
Có rất nhiều loại Hải âu từ cỡ lớn mà chiều dài cánh có thể đo được 5, 6 thước tới cỡ nhỏ nhất cánh chỉ vỏn vẹn dài độ 25 cm.
 
 
ĐỜI SỐNG CỦA HẢI ÂU
 
Hải âu lấy mặt đại dương làm địa bàn sinh hoạt và chính đại dương mới là giang sơn riêng biệt của chúng: Kiếm mồi, ngủ, nghỉ dưỡng sức, đùa giỡn đều trên mặt biển cả, trừ khi đến mùa ấp trứng chúng mới rời khỏi giang sơn này mà thôi.
 
Thức ăn của Hải âu là tất cả các sinh vật sống trong biển từ tôm cua cá ốc cho tới những sinh vật nhuyễn thể, cũng vì cái nết "thực bất tri kỳ vị" ấy mà tương đối Hải âu là loài kiếm mồi dễ dàng và no đủ hơn các loài chim khác. Tuy vậy, không phải Hải âu nhàn hạ, trái lại cũng vất vả suốt ngày để săn mồi. Nhờ ở đức tính kiên nhẫn, Hải âu không bỏ lỡ một cơ hội kiếm mồi nào, nó săn đuổi, đeo đẳng đến cùng.
 

MÙA ĐẠI HỘI
 
Mùa nhộn nhịp nhất và coi như mùa Đại hội của chúng là kỳ Hải âu làm tổ đẻ trứng. Khi tới mùa, chúng ngưng mọi hoạt động trên mặt biển, bay vào đất liền chọn nơi xây tổ uyên ương. Nơi được coi như lý tưởng nhất là các bãi cát trên ốc đảo, các dãy núi có nhiều khe hốc gần bờ biển. Nếu là bãi cát chúng đào lỗ, ở khe núi chúng nằm trong các kẽ đá. Con Hải âu mái chỉ đẻ một trứng. Công việc ấp trứng và nuôi con, cả cặp thay nhau làm nhiệm vụ, giống như chim bồ câu. Khi Hải ân con nở được cha mẹ chăm sóc tập tính cho tới khi trưởng thành, có thể tự sinh sống được. Lúc đó mới lìa cha mẹ chúng.
 
Dòng tộc Hải âu có rất nhiều chi tộc, nhưng tượng trưng có 5 loại:
 
1) Hải âu trắng cánh phớt nâu: Đây là loại lớn nhất, trông giống như một con đại bàng. Thân dài từ 1,50 đến 2th. Cánh đo được ước chừng 5th. Có một bộ lông dầy và trắng trông rất đẹp. Những lông ống cuối cánh rất cứng và sắc bén như dao, đây là một khí giới lợi hại nhất của loại này. Đêm buông xuống chúng thả mình lênh đênh trên mặt nước để ngủ cho tới khi bình minh xuất hiện. Ngoài cách kiếm ăn theo các con tàu, chúng còn bay lượn trên mặt biển, hai mắt sáng quắc, theo dõi các sinh vật trên mặt biển. Khi gặp mồi, từ trên cao chúng lao thẳng xuống chụp mồi.
 
2) Hải âu chân đen: To xấp xỉ hải âu lông trắng nhưng thân hình nhẹ nhàng và vóc dáng đẹp hơn. Suốt ngày bay lượn, đùa giỡn trên sóng biển. Khi cần nghỉ ngơi, chúng chọn lựa thật kỹ càng trên cạn và quây quần đậu lại với nhau.
 
Về mùa hè, chúng tha cành cây, cỏ khô làm tổ hình nón và đẻ chung nhau trong một tổ, ấp trứng và nuôi con cho tới khi tự kiếm mồi được.
 
3) Hải âu mầu nâu: Loại này có rất nhiều cỡ tùy theo từng miền chúng sinh sống. Nhưng đông đảo nhất là ở Nam bán Cầu. Loại này rất hung dữ, khi đói chúng bắt cả các loại chim khác để ăn thịt nên người ta còn đặt cho chúng một tên khác gọi là "cướp biển".
 
4) Hải âu xám xanh: Loại này tương đối nhỏ nhưng có tính mạo hiểm thường rời mặt biển kéo nhau vào đất liền tìm đồi núi đậu. Ngoài các sinh vật ở biển là thức ăn của chúng, chúng còn tàn sát tất cả sinh vật khác mà chúng gặp trên bước đường phiêu lưu. 
 
5) Hải âu đen: Đây là loại Hải âu nhỏ nhất, dài không quá 25 phân, lông đen nhánh, dễ thương. Suốt ngày chờn vờn trên sóng biển không biết mệt. Đặc điểm của nó, khi bay, hai chân để thòng xuống làm cho chúng ta có cảm tưởng nó đang nhẩy nhẹ trên mặt biển.
 
Nói chung thì Hải âu là một loài chim biển đông đảo, có mặt trên khắp đại dương. Có một đời sống riêng biệt. Sự hiện diện của chúng nếu không phần nào làm cho mặt biển sạch sẽ hơn về những đồ thừa thãi thì cũng đã làm tăng thêm vẻ yêu kiều diễm lệ của biển cả, dịu bớt nỗi cô quạnh của người viễn du dong ruỗi trên biển cả mênh mông.
 
(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 63, ra ngày 5-11-1972)
 
 
 

Thứ Ba, 10 tháng 11, 2026

Bến Cũ


 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Đi qua bến sông xưa
Nhớ câu hò mái đẩy
Trăng sáng về nương rẫy
Gió qua ngọn lau thưa

Qua bến sông ngày nào
Nước róc rách xôn xao
Bước chân người phiêu lãng 
Quên thời gian lướt mau

Qua bến nước năm xưa
Trăng rụng xuống con đò
Lục bình trôi xa mãi
Trên bến sông buồn mơ

Qua bến sông ngày nào
Dĩ vãng chìm xanh xao
Bao hương đồng gió nội
Nhạt thếch trong hư hao

Khi về qua bến cũ
Vẫn ánh sao lẻ loi 
Mỉm cười, sao chớp mắt 
Nghe cõi lòng đơn côi

Qua bến sông ngày nào
Ước nghe giọng lao xao 
Lũ trẻ cười trong nắng
Gió về ôi quạnh vắng...

                Trần Thị Phương Lan 
                 (Bút nhóm Hoa Nắng)
 

Chủ Nhật, 8 tháng 11, 2026

Bóng Nắng Đơn Sơ


Trưa nào Huyên cũng trốn ngủ chạy sang chơi nhà Phượng, nhỏ bạn hàng xóm, cũng là nhỏ bạn thân nhất lớp. Hai đứa đang cùng học lớp nhì trường nữ tiểu học.

Phượng nằm dưới tàng cây trứng cá râm mát, nheo nheo mắt nhìn qua kẽ lá. Vườn nhà Phượng "trồng" đủ thứ cây. Có cả cây do chim chóc tình cờ bay ngang, thả hạt giống của một loài thực vật nào đó xuống, thế là vô tình Phượng được hưởng một vườn cây xum xuê um tùm, mà cả Huyên và Phượng cùng ưa. 

Có hôm hai đứa cùng không buồn ngủ nên rủ nhau khám phá khu vườn. Huyên săm soi từng khóm cây con dưới những tàng lá xanh che khuất bóng nắng trưa, lâu lâu lại reo lên thích thú:

- A Phượng ơi! Hình như mới mọc dây đậu ván nè! Tháng sau chắc mình thấy được trái đậu ván rồi.

Có hôm hai đứa còn leo lên cây trứng cá, hái những trái chín đỏ, xinh xắn dễ thương rồi ngồi dưới gốc cây ăn với nhau. 

- Có bao giờ hạt trái trứng cá nở thành cá con ngo ngoe trong bụng mình hôn há?

- Đừng có hù. Làm gì có chuyện đó. Trái trứng cá là thực vật, sao lại biến thành cá con là  động vật được. Tề Thiên Đại Thánh hả?

Ăn hết trái trứng cá, hai đứa bé lại nằm dưới gốc cây, ngắm trời xanh mây trắng trôi trên trời.

- Phượng ơi, mai mốt lớn lên Phượng thích làm gì? 

- Phượng thích làm cô giáo. Làm cô giáo thì Phượng sẽ được ở mãi tại tỉnh lỵ này. 

Ngẫm nghĩ một lát, Phượng quay sang thắc mắc:

- Ủa mà Huyên ơi! Nữa lớn Huyên muốn làm nghề gì?

- Huyên thích làm thợ uốn tóc.

- Ờ hé, hèn chi Huyên cứ thích vầy tóc Phượng hoài. Hết thắt bím rồi cột đuôi ngựa, rồi thắt nơ hai bên. Chán rồi Huyên quay qua nghịch tóc búp bê, riết con búp bê đó sắp bị hói đầu luôn... Nhưng nếu làm thợ uốn tóc, chắc Huyên phải lên thủ đô thì nghề nghiệp mới phát triển được.

- Chắc vậy đó. Ở tỉnh ít người "điệu' quá. Một năm họ chỉ uốn tóc một lần để ăn tết thì quanh năm Huyên sống bằng gì?

- Vậy thôi Huyên chọn nghề khác đi. Nghề nào mà mình được ở lại ngay tại đây, không phải đi đâu hết á.

- Bộ Phượng thương tỉnh lỵ của tụi mình lắm hả?

Phượng chưa vội trả lời. Cô bé nghiêng đầu nghe tiếng vài chú chim sẻ sột soạt trên giàn hoa cát đằng tim tím. Chắc chúng đang tìm bắt sâu. Hoa cát đằng mọc thành những sợi dài rũ xuống như mái tóc của nàng tiên trong truyện cổ tích, nhưng lại là thức ăn ưa thích của ốc sên và sâu bọ.

- Dĩ nhiên rồi. Vì "Chốn quê hương là đẹp hơn cả",  Huyên không nhớ bài tập đọc mình vừa mới học tuần trước sao?

Không nghe tiếng Huyên đáp, Phượng khe khẽ thở dài. Phượng thầm nghĩ: Chắc mình không bao giờ xa rời được tỉnh lỵ này, với những con đường lộng gió bay đầy những cánh hoa sao dầu buổi chiều, với những đầm nước mọc những khóm lục bình xanh mướt trổ hoa màu tím tím lưu luyến nhớ nhung, và cả những bóng nắng ban trưa, đơn sơ nhưng thật êm đềm...
 

Trần Thị Phương Lan      
(Bút nhóm Hoa Nắng)      
 

Thứ Bảy, 7 tháng 11, 2026

Tìm Về Kỷ Niệm


 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
(Cho Gia Long dấu ái)
 
Hành lang in dấu chân nai
Hàng cây sao, ấp bóng ai mỹ miều.
Tháng ngày thơ dại chắt chiu
Nhốt vào lớp học thân yêu sáng, chiều 
 
Em yêu cô giáo diễm kiều
Bước từng bước nhẹ, thật nhiều kiêu sa.
Em yêu câu nói mặn mà
Yêu lời cô giảng thiết tha, dịu dàng.
 
Nhớ từ bác gác cổng trường
Nhớ cô giám thị vẫn thường hay la,
"Chuông rồi, sao mãi la cà?
Vào ngay lớp học, hay là... theo tôi?"
 
Nhớ từ mái đỏ tường vôi
Từ cây phượng vĩ đơn côi gọi hè
Sân thể dục rợp bóng me
Đến hàng hoa dại, liễu che bên rào.
 
Bướm vào, chim chóc lao xao
Gió đùa trên tóc cho ngào ngạt hương
Ngàn năm em vẫn còn thương
Tìm về kỷ niệm, mái trường dấu yêu.
 
                                            HẰNG THỊ ĐÀI
 
(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 65, ra ngày 19-11-1972)
 
  
oncopy="return false" onpaste="return false" oncut="return false"> /body>