Ngát Hương

Hiền ngồi đây không biết đã bao lâu, chỉ biết rằng khi ánh nắng còn loang lổ trên đỉnh đồi cao, Hiền và Lương nắm tay nhau đi lên ngọn đồi lộng gió. Hiền không có thú đi quanh đồi hái hoa hay rượt đuổi cùng với gió, nàng bướm trắng, mà thường ngồi một mình nơi ven đồi mơ mộng mặc Lương chạy giỡn với đám cỏ xanh ngát. Hiền phóng tầm mắt thật xa vời trên những mái tranh nghèo an phận hay cười với tàu lá dừa ngả nghiêng, hoặc thả hồn theo khói lam chiều nhà ai vấn vương trong gió. Những lúc ấy Hiền thấy lòng mình dấy lên một nỗi buồn vô tận. Nỗi buồn không được diễn tả bằng giọt nước mắt chỉ làm cho tim Hiền thổn thức từng buổi chiều trên đồi vắng hoặc những đêm thao thức mãi không ngủ. Nhưng Hiền vẫn thích mỗi chiều lên đồi chơi. Ở đó, chỉ có trời mây và gió mát, chỉ có ngọn cỏ xanh rì, vướng víu bước chân dẫm nát trên cỏ. Ở đó, có trời mây làm bạn, gió mát làm tri kỷ, có ngọn cỏ may ngát hương thơm nồng, phất phơ theo chiều gió. Và ở đó, như thiên đường mộng mơ ngăn cách tuổi thơ Hiền với cuộc đời bỉ cực. Niềm vui của Hiền gắn liền với đồi cỏ bát ngát và Hiền chỉ muốn ngồi đây thật lâu nghe chiều xuống và nằm im nghe những đám mây đen về giăng kín bầu trời, thắp sáng các vì sao. Để sương đêm rơi trên người, trên tóc, lạnh ướt ru hồn Hiền vào cõi xa mờ. Để Hiền được trông thấy những vì sao khuya đổi ngôi, những vì sao bản mệnh của đời người.

 

Nhiều khi tầm mắt không phiêu du dưới chân đồi nữa, Hiền mới chú ý đến trò chơi của Lương - Đứa em trai độc nhất và Hiền cũng thương yêu nhất. Lương thì khác xa với Hiền, thằng bé không bao giờ chịu bó cẳng ngồi yên một chỗ. Trò chơi thú vị nhất của Lương là chạy quanh ngọn đồi, hai tay giang rộng giả làm đôi cánh phi cơ. Miệng Lương "u... u" làm tiếng máy nổ. Bầu trời nguyên vẹn trước mắt làm thằng bé tưởng mình là phi cơ thật và tưởng gió là những đám mây trắng trôi trên trời. Bây giờ thì đồi cao là bãi phi trường rộng để đôi cánh chắp bay mau. Niềm khao khát được "trông trời nhìn đất" của Lương được gió thổi phồng cao mãi. Tiếng phi cơ ban đầu vang dội lần lần yếu dần và tắt hẳn nhưng thằng bé vẫn giăng hai tay, vẫn chạy quanh cho đến khi thấm mệt, phi cơ không bay được nữa mới nằm xuống thở dốc trên cỏ. Vừa mệt, vừa vui, Lương nhìn trời và đôi cánh tay gầy guộc không làm thỏa mãn lòng khao khát của thằng bé. Nhiều khi bất chợt Hiền thấy đôi mắt thẫn thờ của Lương nhìn theo cánh chim nhỏ bay lượn trong vùng trời rộng, lâu lâu lại hót những khúc thật vui. Lương vùng lên như muốn chạy đuổi theo tiếng hót réo rắt vút xa xăm. Hiền nhìn cánh chim trời để mơ ước, để mộng tưởng, cho ý thơ dâng ngập hồn. Còn Lương nhìn cánh chim trời với mộng ước cao vời được như chim có đôi cánh nhỏ bay khắp quê hương, khắp các nẻo đường đất mẹ. Tự nhiên, mấy lúc sau này Hiền chú ý nhiều đến trò chơi của em hơn là mơ mộng. Có lẽ những mái tranh nghèo san sát sau rặng tre xanh và khói vương chiều nay buổn bã đã quá quen thuộc với Hiền chăng? Không! Hiền chỉ muốn tìm một chút vô tư trong ánh mắt của Lương, một chút vui vui, thơ ngây nào trong trò chơi ấy. Hiền cũng muốn đứng lên nô đùa với em nhưng sao chân Hiền không động đậy, Hiền vẫn ngồi bất động, vuốt ve những ngọn cỏ mây mềm mềm trong tay. Thôi... xa rồi ngày vô tư đã chắp cánh bay cao. mặc dầu Hiền vẫn chơi, vẫn chạy nhảy reo hò như Lương, nhưng sao Hiền thấy nó có vẻ ngượng ngập, gượng ép, niềm vui không còn được trọn vẹn và tự nhiên nữa. Vùng trời ngà ngọc ấu thơ đã xa dần Hiền trong niềm mất mát lớn lao. Và đồi vắng, thiên đường đầy hoa mộng đã chứng kiến bao biến chuyển, đổi thay trong Hiền. Hiền vẫn từng vui vẻ, đùa chơi và cũng từng khóc khi biết rằng tuổi thơ của Hiền đã bay theo gió ra đi, không một lời từ giã, không một cái vẫy tay luyến nhớ. Cho những giọt nước mắt thương đau, Hiền mới bàng hoàng khi biết rằng mình đã lớn, biết buồn khi thấy mẹ tận tụy, biết tủi phận khi thấy hàng lệ khổ đau chảy trên gò má mẹ hiền vì nhọc nhằn, khốn khó. Nhưng đồi cao vẫn là bóng mát, là con đường sáng cho Hiền bước tới. Hiền thấy vui với niềm vui ngày lớn, đồi vẫn mơ và gió vẫn reo. Hiền thương mẹ và thương em nhiều hơn trước. Hiền thích nhìn em với đôi cánh tay giang rộng mơ làm đại bàng lướt gió, vượt đường xa. Không hiểu sao mẹ lại đặt cho tên chị em Hiền là Hiền, Lương, có lẽ mẹ muốn đời sống của hai chị em được êm đềm và hiền lương mãi. Hiền lương như dòng sông chảy đều hòa, như lời ru của trẻ không nghèo trong đêm vắng, với lời hò đượm tình quê hương, máu mủ. Và cũng từ đó, Hiền yêu đồi cao lộng gió hơn nữa. Hiền mong nắng vàng tắt sớm để được lên đồi đón gió, ngắm những ngọn cỏ mây ngã rạp vì bước chân vô tình dẫm nát. Đó là những giây phút hạnh phúc nhất của đời người. Buổi chiều khi tất cả đau thương lắng xuống, Hiền tìm về đồi cao để tâm hồn mở ngỏ bay theo gió đến gõ cửa khung trời thơ ngây cho lòng mình đượm chút nắng hồng của tuổi nhỏ.

 

Buổi chiều buông nhẹ, Hiền như quên đi tất cả những nhọc nhằn, khốn khổ của một ngày âu lo, quên bữa cơm chiều đạm bạc chỉ có muối với rau. Nhiều khi Hiền mơ mộng và ao ước được ghi lại những gì diễn ra trước mặt bằng lời thơ kém cỏi của Hiền. Nhưng bàn tay Hiền cũng yếu đuối như mẹ nên không ghi lại được gì cả, dù là những lời mộc mạc của một đứa trẻ tha thiết với quê nghèo, với mái tranh hiền hòa, an phận, với người mẹ kính yêu, với em thơ đáng mến, và với đồi cao lộn gió ngát hương yêu.

 

Trời sắp kéo những đám mây mù giăng kín nẻo. Hiền cùng Lương lững thững xuống đồi. Lương hát lên nho nhỏ những khúc hát của bài "Tình ca", giọng hát buồn da diết, diệu vợi như buổi chiều tà xế bóng. Hiền chới với trong gió lộng, trong giọng ca ấy, lòng lại dâng lên nỗi buồn không nước mắt thả hồn theo với "tôi yêu tiếng nước tôi...", với "mẹ hiền ru những câu xa vời... à... à... ơi..."

 

Chiều xuống thật chậm trên mái tóc. Thôi giã từ đồi gió nhé, Hiền về hẹn ngày mai, ngày mốt và mãi mãi, mãi mãi... đồi thương yêu, cỏ mây ngát hương thơm nồng, nhé...

 

 

LY CA         

(Trưng Vương)   

 

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 63, ra ngày 5-11-1972)

 

Giận Lẫy

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Em là con nhỏ tóc "bum bê"

Làm quen với bé "kịp đuôi gà"

Xuân đi, thu lại, tình bạn nhỏ

Hai đứa thân nhau rất đậm đà.

 

Vào một ngày kia trời tạnh mây

Gió đùa phơn phớt má hây hây

Con nhỏ vô duyên là tóc " bím"

Xen vô làm hai đứa giận lây.

 

Em lườm, bé nguýt, ghét ghê ta!

Vô duyên con nhỏ "bím... hay lười"

"Hai bồ giận lẫy làm chi rứa?

Không sợ... con trai nó lại cười"

 

Về nhà ngẫm nghĩ "bím lười ta"

Nhỏ vậy chớ mà nói được ghê

Thôi thì đuổi giận, xua hờn lẹ

Mai này cùng "bé kịp" tỉ tê!

 

                     TRƯƠNG THỊ ĐÌNH CHIẾN

 

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 118, ra ngày 15-11-1969) 

Hải Âu

CÁNH BẰNG LƯỚT SÓNG

 

Mỗi lần con tầu tách bến ra khơi, lênh đênh trên mặt đại dương, là đàn hải âu cũng vỗ cánh bay theo. Con tầu đi tới đâu, nó theo tới đó! Thật là một loài chim không bao giờ biết mỏi cánh bay.

 

Như một hoa tiêu đại tài, lúc lên cao khi nhào xuống thấp, có khi lơ lửng, sải cánh bất động giữa không gian xanh ngắt. Đôi khi lênh đênh, bơi lội giữa những con sóng gào thét của trùng dương. Điểm đặc biệt của Hải âu là không bao giờ sợ gió bão. Bất cứ thời tiết nào nó cũng nhởn nhơ bay lượn, bình thản như không có gì xảy đến. Du khách đã có lần từng chứng kiến một đàn Hải âu theo đuổi một con tầu suốt ngày để kiếm những thực phẩm thừa thãi do tầu thải ra để làm mồi!

 

 

CHIM CHÂN VỊT

 

Nói đến Hải âu, là người ta phải nói đến đôi chân "vịt" khỏe mạnh và ngắn ngủi của nó. Tùy từng loại hải âu mà chân nó có 4 hay 3 ngón, có móng nhọn và một màng mỏng nối liền các móng lại trông chẳng khác nào chân vịt. Nhờ ở bàn chân khỏe mạnh dẻo dai và ngón có màng Hải âu bơi lội rất nhanh nhẹn. Có lẽ vì nhu cầu sinh sống riêng biệt của nó mà tạo hóa đã cho nó đôi chân thật là thích hợp.

 

Mỏ Hải âu cũng từa tựa như mỏ vịt nhưng hơi quắp và ngắn.

 

Lông Hải âu không mấy sặc sỡ thường chỉ có từ một đến hai mầu như: Nâu đen, Trắng xám. hải âu cũng không thay đổi sắc lông theo thời tiết và khu vực chúng hoạt động.

 

Có rất nhiều loại Hải âu từ cỡ lớn mà chiều dài cánh có thể đo được 5, 6 thước tới cỡ nhỏ nhất cánh chỉ vỏn vẹn dài độ 25 cm.

 

 

ĐỜI SỐNG CỦA HẢI ÂU

 

Hải âu lấy mặt đại dương làm địa bàn sinh hoạt và chính đại dương mới là giang sơn riêng biệt của chúng: Kiếm mồi, ngủ, nghỉ dưỡng sức, đùa giỡn đều trên mặt biển cả, trừ khi đến mùa ấp trứng chúng mới rời khỏi giang sơn này mà thôi.

 

Thức ăn của Hải âu là tất cả các sinh vật sống trong biển từ tôm cua cá ốc cho tới những sinh vật nhuyễn thể, cũng vì cái nết "thực bất tri kỳ vị" ấy mà tương đối Hải âu là loài kiếm mồi dễ dàng và no đủ hơn các loài chim khác. Tuy vậy, không phải Hải âu nhàn hạ, trái lại cũng vất vả suốt ngày để săn mồi. Nhờ ở đức tính kiên nhẫn, Hải âu không bỏ lỡ một cơ hội kiếm mồi nào, nó săn đuổi, đeo đẳng đến cùng.

 

MÙA ĐẠI HỘI

 

Mùa nhộn nhịp nhất và coi như mùa Đại hội của chúng là kỳ Hải âu làm tổ đẻ trứng. Khi tới mùa, chúng ngưng mọi hoạt động trên mặt biển, bay vào đất liền chọn nơi xây tổ uyên ương. Nơi được coi như lý tưởng nhất là các bãi cát trên ốc đảo, các dãy núi có nhiều khe hốc gần bờ biển. Nếu là bãi cát chúng đào lỗ, ở khe núi chúng nằm trong các kẽ đá. Con Hải âu mái chỉ đẻ một trứng. Công việc ấp trứng và nuôi con, cả cặp thay nhau làm nhiệm vụ, giống như chim bồ câu. Khi Hải ân con nở được cha mẹ chăm sóc tập tính cho tới khi trưởng thành, có thể tự sinh sống được. Lúc đó mới lìa cha mẹ chúng.

 

Dòng tộc Hải âu có rất nhiều chi tộc, nhưng tượng trưng có 5 loại:

 

1) Hải âu trắng cánh phớt nâu: Đây là loại lớn nhất, trông giống như một con đại bàng. Thân dài từ 1,50 đến 2th. Cánh đo được ước chừng 5th. Có một bộ lông dầy và trắng trông rất đẹp. Những lông ống cuối cánh rất cứng và sắc bén như dao, đây là một khí giới lợi hại nhất của loại này. Đêm buông xuống chúng thả mình lênh đênh trên mặt nước để ngủ cho tới khi bình minh xuất hiện. Ngoài cách kiếm ăn theo các con tàu, chúng còn bay lượn trên mặt biển, hai mắt sáng quắc, theo dõi các sinh vật trên mặt biển. Khi gặp mồi, từ trên cao chúng lao thẳng xuống chụp mồi.

 

2) Hải âu chân đen: To xấp xỉ hải âu lông trắng nhưng thân hình nhẹ nhàng và vóc dáng đẹp hơn. Suốt ngày bay lượn, đùa giỡn trên sóng biển. Khi cần nghỉ ngơi, chúng chọn lựa thật kỹ càng trên cạn và quây quần đậu lại với nhau.

 

Về mùa hè, chúng tha cành cây, cỏ khô làm tổ hình nón và đẻ chung nhau trong một tổ, ấp trứng và nuôi con cho tới khi tự kiếm mồi được.

 

3) Hải âu mầu nâu: Loại này có rất nhiều cỡ tùy theo từng miền chúng sinh sống. Nhưng đông đảo nhất là ở Nam bán Cầu. Loại này rất hung dữ, khi đói chúng bắt cả các loại chim khác để ăn thịt nên người ta còn đặt cho chúng một tên khác gọi là "cướp biển".

 

4) Hải âu xám xanh: Loại này tương đối nhỏ nhưng có tính mạo hiểm thường rời mặt biển kéo nhau vào đất liền tìm đồi núi đậu. Ngoài các sinh vật ở biển là thức ăn của chúng, chúng còn tàn sát tất cả sinh vật khác mà chúng gặp trên bước đường phiêu lưu. 

 

5) Hải âu đen: Đây là loại Hải âu nhỏ nhất, dài không quá 25 phân, lông đen nhánh, dễ thương. Suốt ngày chờn vờn trên sóng biển không biết mệt. Đặc điểm của nó, khi bay, hai chân để thòng xuống làm cho chúng ta có cảm tưởng nó đang nhẩy nhẹ trên mặt biển.

 

Nói chung thì Hải âu là một loài chim biển đông đảo, có mặt trên khắp đại dương. Có một đời sống riêng biệt. Sự hiện diện của chúng nếu không phần nào làm cho mặt biển sạch sẽ hơn về những đồ thừa thãi thì cũng đã làm tăng thêm vẻ yêu kiều diễm lệ của biển cả, dịu bớt nỗi cô quạnh của người viễn du dong ruỗi trên biển cả mênh mông.

 

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 63, ra ngày 5-11-1972)

 

 

 

Bến Cũ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Đi qua bến sông xưa

Nhớ câu hò mái đẩy

Trăng sáng về nương rẫy

Gió qua ngọn lau thưa

Qua bến sông ngày nào

Nước róc rách xôn xao

Bước chân người phiêu lãng 

Quên thời gian lướt mau

Qua bến nước năm xưa

Trăng rụng xuống con đò

Lục bình trôi xa mãi

Trên bến sông buồn mơ

Qua bến sông ngày nào

Dĩ vãng chìm xanh xao

Bao hương đồng gió nội

Nhạt thếch trong hư hao

Khi về qua bến cũ

Vẫn ánh sao lẻ loi 

Mỉm cười, sao chớp mắt 

Nghe cõi lòng đơn côi

Qua bến sông ngày nào

Ước nghe giọng lao xao 

Lũ trẻ cười trong nắng

Gió về ôi quạnh vắng...

                Trần Thị Phương Lan 

                 (Bút nhóm Hoa Nắng)

 

Bóng Nắng Đơn Sơ

Trưa nào Huyên cũng trốn ngủ chạy sang chơi nhà Phượng, nhỏ bạn hàng xóm, cũng là nhỏ bạn thân nhất lớp. Hai đứa đang cùng học lớp nhì trường nữ tiểu học.

Phượng nằm dưới tàng cây trứng cá râm mát, nheo nheo mắt nhìn qua kẽ lá. Vườn nhà Phượng "trồng" đủ thứ cây. Có cả cây do chim chóc tình cờ bay ngang, thả hạt giống của một loài thực vật nào đó xuống, thế là vô tình Phượng được hưởng một vườn cây xum xuê um tùm, mà cả Huyên và Phượng cùng ưa. 

Có hôm hai đứa cùng không buồn ngủ nên rủ nhau khám phá khu vườn. Huyên săm soi từng khóm cây con dưới những tàng lá xanh che khuất bóng nắng trưa, lâu lâu lại reo lên thích thú:

- A Phượng ơi! Hình như mới mọc dây đậu ván nè! Tháng sau chắc mình thấy được trái đậu ván rồi.

Có hôm hai đứa còn leo lên cây trứng cá, hái những trái chín đỏ, xinh xắn dễ thương rồi ngồi dưới gốc cây ăn với nhau. 

- Có bao giờ hạt trái trứng cá nở thành cá con ngo ngoe trong bụng mình hôn há?

- Đừng có hù. Làm gì có chuyện đó. Trái trứng cá là thực vật, sao lại biến thành cá con là  động vật được. Tề Thiên Đại Thánh hả?

Ăn hết trái trứng cá, hai đứa bé lại nằm dưới gốc cây, ngắm trời xanh mây trắng trôi trên trời.

- Phượng ơi, mai mốt lớn lên Phượng thích làm gì? 

- Phượng thích làm cô giáo. Làm cô giáo thì Phượng sẽ được ở mãi tại tỉnh lỵ này. 

Ngẫm nghĩ một lát, Phượng quay sang thắc mắc:

- Ủa mà Huyên ơi! Nữa lớn Huyên muốn làm nghề gì?

- Huyên thích làm thợ uốn tóc.

- Ờ hé, hèn chi Huyên cứ thích vầy tóc Phượng hoài. Hết thắt bím rồi cột đuôi ngựa, rồi thắt nơ hai bên. Chán rồi Huyên quay qua nghịch tóc búp bê, riết con búp bê đó sắp bị hói đầu luôn... Nhưng nếu làm thợ uốn tóc, chắc Huyên phải lên thủ đô thì nghề nghiệp mới phát triển được.

- Chắc vậy đó. Ở tỉnh ít người "điệu' quá. Một năm họ chỉ uốn tóc một lần để ăn tết thì quanh năm Huyên sống bằng gì?

- Vậy thôi Huyên chọn nghề khác đi. Nghề nào mà mình được ở lại ngay tại đây, không phải đi đâu hết á.

- Bộ Phượng thương tỉnh lỵ của tụi mình lắm hả?

Phượng chưa vội trả lời. Cô bé nghiêng đầu nghe tiếng vài chú chim sẻ sột soạt trên giàn hoa cát đằng tim tím. Chắc chúng đang tìm bắt sâu. Hoa cát đằng mọc thành những sợi dài rũ xuống như mái tóc của nàng tiên trong truyện cổ tích, nhưng lại là thức ăn ưa thích của ốc sên và sâu bọ.

- Dĩ nhiên rồi. Vì "Chốn quê hương là đẹp hơn cả",  Huyên không nhớ bài tập đọc mình vừa mới học tuần trước sao?

Không nghe tiếng Huyên đáp, Phượng khe khẽ thở dài. Phượng thầm nghĩ: Chắc mình không bao giờ xa rời được tỉnh lỵ này, với những con đường lộng gió bay đầy những cánh hoa sao dầu buổi chiều, với những đầm nước mọc những khóm lục bình xanh mướt trổ hoa màu tím tím lưu luyến nhớ nhung, và cả những bóng nắng ban trưa, đơn sơ nhưng thật êm đềm...

 

Trần Thị Phương Lan      

(Bút nhóm Hoa Nắng)      

 

Tìm Về Kỷ Niệm

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

(Cho Gia Long dấu ái)

 

Hành lang in dấu chân nai

Hàng cây sao, ấp bóng ai mỹ miều.

Tháng ngày thơ dại chắt chiu

Nhốt vào lớp học thân yêu sáng, chiều 

 

Em yêu cô giáo diễm kiều

Bước từng bước nhẹ, thật nhiều kiêu sa.

Em yêu câu nói mặn mà

Yêu lời cô giảng thiết tha, dịu dàng.

 

Nhớ từ bác gác cổng trường

Nhớ cô giám thị vẫn thường hay la,

"Chuông rồi, sao mãi la cà?

Vào ngay lớp học, hay là... theo tôi?"

 

Nhớ từ mái đỏ tường vôi

Từ cây phượng vĩ đơn côi gọi hè

Sân thể dục rợp bóng me

Đến hàng hoa dại, liễu che bên rào.

 

Bướm vào, chim chóc lao xao

Gió đùa trên tóc cho ngào ngạt hương

Ngàn năm em vẫn còn thương

Tìm về kỷ niệm, mái trường dấu yêu.

 

                                            HẰNG THỊ ĐÀI

 

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 65, ra ngày 19-11-1972)

 

  

Đại Tinh Tinh

Tại những khu rừng thuộc vùng xích đạo Phi Châu, thường vang dậy những tiếng kêu man dã và lẫn những tiếng gầm ghê sợ. Đó không phải là tiếng kêu của dã thú mà là sự biểu lộ của cơn thịnh nộ và khiếp sợ của Đại tinh tinh khi chúng kinh hãi vì sự xuất hiện của loài người hoặc vì một việc bất thường nào khác.

 

Thổ dân rất khiếp sợ tiếng kêu của chúng. Họ xem chúng như những quái vật hung dữ và nguy hiểm. Họ gán cho chúng những thói quen xấu và những quyền lực kỳ lạ: họ biết rằng Đại tinh tinh hay bắt cóc và giam giữ phụ nữ nhưng không gây nguy hại gì, và chúng thường phục kích lữ khách ở ven đường, trong bụi rậm để bóp cổ. như vậy, huyền thoại về Đại tinh tinh được tạo dựng bởi truyền thuyết của thổ dân hơn là những sự việc xác thực. Nhờ các cuộc thám hiểm ở vùng Trung Phi Châu, huyền thoại này bị đánh tan và những tin tức liên quan đến Đại tinh tinh trở nên dồn dập, xác thực và rất quý báu vào cuối thế kỷ trước.

 

Giống khỉ to lớn nầy không có đuôi, tầm vóc thật là khổng lồ. Con đực có thể cao tới 2 thước và đôi khi cân nặng 300 kilô. Như Đười ươi và Vượn, chúng thuộc loại khỉ giống hình người. Chúng rất giống loài người và có thể đứng thẳng. Tuy nhiên khi đi chúng sử dụng đôi tay và di chuyển mau lẹ. Sự tương quan giữa giống khỉ hình người và loài người được thể hiện không những ở cách tổ chức mà còn ở các cơ quan thân thể của chúng nữa. Điều đáng chú ý hơn ở Đại tinh tinh là sức mạnh phi thường của các bắp thịt nhờ ở bộ ngực nẩy nở dị thường và đôi cánh tay lực lưỡng dài hơn đôi chân. Lúc con vật đứng ở tư thế bình thường, chân nó hơi quắp lại, hơi nghiêng thân hình về phía trước, ngón tay nó chạm đất. Nhưng bộ phận đáng kể nhất của Đại tinh tinh là cái mõm xám, trơn, trụi lông khiến người ta liên tưởng đến gương mặt rắn chắc và hung tợn của người tiền sử.

 

Những phần thân thể còn lại của Đại tinh tinh đều bao phủ bởi lông lá rậm dài và màu đen sẫm. Mắt của chúng gần nhau và sâu, mũi tẹt với hai lỗ to lớn, miệng rộng. Khi chúng nổi giận, chúng có dáng điệu rất hung dữ: miệng mím lại với một vẻ nhăn nhó man dã và để lộ hàm răng to rắn chắc với những răng nanh rất lớn nhọn như những nanh của loài dã thú.

 

Với hình thù đó, con Đại tinh tinh trông rất ghê tởm, và trong cơn giận dữ chúng trở nên rất nguy hiểm. Trong trường hợp đó, người thợ săn nào không sẵn sàng giết chúng sẽ bị nguy hại.

 

Tuy nhiên loài Đại tinh tinh nầy không phải luôn thích gây sự. Thường thường thì chúng lẩn tránh người, trừ phi khi chúng bị thương hay tức tối vì bị rượt đuổi lâu.

 

Có một người thợ săn nổi danh, trong khi đi săn, gặp phải một con Đại tinh tinh rất to lớn. Đại tinh tinh tự đấm ngực và nhìn người thợ săn với dáng điệu hăm dọa và hung dữ hơn, đồng thời kêu lên vài tiếng ghê sợ. Nó đứng yên hồi lâu, nhìn người thợ săn da trắng đang chờ đợi sự tấn công, nhưng bất ngờ con vật đổi ý kiến vụt bỏ chạy mất.

 

Đại tinh tinh sống thành từng đoàn ở rừng rậm và ẩm ướt thuộc vùng xích đạo Phi Châu, gồm có con đực già trưởng đoàn, một hay nhiều con cái và một số Đại tinh tinh con. Ban ngày chúng sống dưới đất và di chuyển nơi nầy sang nơi khác, trong một vùng xác định để tìm thức ăn. Chính vì thế mà chúng đột nhập những khu trồng cây và tàn phá những cây nào không thể ăn được. Măng là món ăn thích nhất của chúng.

 

Ban đêm Đại tinh tinh cái và đoàn con của chúng ngủ trên ngọn cây. Chúng làm giường bằng cành và lá cây, tuy thô sơ nhưng chắc chắn vì cây có thể chịu đựng được sức nặng. Con đực già nhất trong bọn ngủ dưới đất, dựa vào thân cây để canh giấc ngủ cả đoàn. Buổi sáng hôm sau, chúng dời đi nơi khác và chiều đến, chúng xây lại tổ mới trên cây khác.

 

Giống khỉ nầy sống một cuộc đời trầm lặng và bình an, thoát khỏi những cạm bẫy vì ngoại trừ trường hợp đặc biệt, người ta không cho săn loại thú nầy, để tránh sự tuyệt chủng. Nhưng từ một thế kỷ nay, thổ dân vì khiếp sợ Đại tinh tinh một cách mê tín, nên thường giết chúng những khi họ có cơ hội giết được. Họ ăn thịt Đại tinh tinh và giữ lại bộ óc để làm thuốc mà họ cho là hữu hiệu dùng chống lại bệnh tật. 

 

Để săn bắt chúng, họ dùng cung tên tẩm thuốc độc và súng thô sơ. Bị bắt từ lúc còn nhỏ, Đại tinh tinh rất thuần tính nên được dạy dỗ dễ dàng và được dùng trong các gánh xiếc và sở thú. Trong những năm đầu tiên bản tính chúng rất ngoan và vui vẻ. Chúng thích những trò chơi và sự đùa giỡn, và chúng quyến luyến với những kẻ chăm sóc chúng. Lớn lên chúng hay buồn vô cớ, nhiều khi đứng hàng giờ không cử động trong chuồng. Về già chúng trở nên nguy hiểm, phải cẩn thận nhiều không nên đứng gần chuồng vì chúng có thể dang cánh tay dài ra ngoài chấn song để bám lấy bất cứ vật gì trong tầm tay chúng. Chỉ những Giám thị mới có thể lại gần chúng mà không e ngại. Thường thường chúng không chịu đựng nổi 10 năm ở trong chuồng. Rất hiếm con ở trong chuồng sống đến già. Chúng cần được chăm sóc đặc biệt vì khí hậu không được thích hợp, thiếu sức nóng nhất là về mùa đông. Hơn nữa, chúng thường rất dễ nhiễm bệnh sưng phổi và bệnh nầy rất dễ làm chúng có thể chết được.

 

 

TÚY HÀ           

 

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 64, ra ngày 12-11-1972)

 

Giòng Mực Tím

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tôi nhớ năm xưa độ thu về

Tựu trường chị dẫn dọc bờ đê

Vào trường, lớp học đơn sơ lắm

Dăm ba cô bé dáng rụt rè

 

Chị đã ân cần dặn với tôi

Học chăm chị thưởng chớ ham chơi

Tôi cười đôi má bầu nũng nịu

- Thưa chị, em xin nhớ lấy lời

 

Rồi chị về nhà sắm lọ con

Cho tôi đựng mực kẻo đổ tuôn

Chị ra hái lấy mồng tơi tím

Ép mực cho tôi viết ở trường

 

Ngày ấy hay làm đổ mực ghê!

Loang trên áo trắng chị mua về

Tôi đem giấu áo, khi chị hỏi

Ấp úng đôi lời, dạ tái tê

 

Chị không la, chỉ nói mấy lời

- Tệ ghê! Em chị thế thì thôi

Nhà mình nghèo lắm nên giữ áo

Áo trắng hóa xanh bạn sẽ cười

 

Hối hận dâng đầy nước mắt tuôn

Chị cười, thôi cô bé chớ buồn

Ngày mai chị dẫn đi mua áo

Áo trắng học trò phải giữ luôn

 

Chị hiền như nước đắp phù sa

Chiều nay nhớ lại lệ nhạt nhòa

Những giòng mực tím ghi đôi chữ

Mực tím mồng tơi nét đậm đà...

 

                           TÊ HÁT NGUYỆT THI

                           (Nữ trung học Đà Nẵng)

 

(Trích tuần báo Thiếu nhi số 64, ra ngày 12-11-1972)

 

Buổi Sáng Của Em

Cánh cửa sổ mở rộng cho thấy một khoảng trời xanh và mấy phiến mây màu ngọc thạch, vườn hoa ngát hương có những làn gió mát dịu. Em vặn nắm cửa chính đẩy khẽ. Tiếng chim quen thuộc ríu rít thật gần tạo thành một điệu nhạc êm tai chào mừng bình minh. Bước chân xào xạc trên con đường nhỏ. Em vẫn có thói quen đi chân không ra vườn mỗi buổi sáng, me cũng chẳng la vì đường rải toàn sỏi và đá cuội. Những viên cuội trắng ngoan hiền phủ một lớp sương đêm mát lạnh, đi lên mới thích làm sao. Ven đường mấy dây mười giờ bò lan ra, những bông hoa hình như còn say ngủ. Các nàng hoàng cúc, bạch cúc, thược dược nhô lên khỏi đám lá xanh phô bày đủ màu sắc tươi sáng rực rỡ. Khu đất sát hàng rào là giang sơn của những bông nút áo tím sẫm và vạn thọ mầu vàng nghệ, ở một góc vườn khóm hoa lài trắng tỏa mùi hương dìu dịu...

 

Em ngồi lên chiếc ghế đá bên gốc mít già cỗi, chiếc ghế chỉ mình Tí Ti của me chiếm độc quyền. Ba me cưng em lắm cơ! Mỗi buổi sáng em đều thức thật sớm - trừ khi vào mùa đông - ra vườn chơi. Me bảo bé con thức sớm làm gì ngoài ấy sương đêm độc lắm, mang bệnh vào thì khổ đấy! Ba vội bênh: "Không sao đâu, để nó hít thở không khí ban mai cho khỏe người". Me đành nhượng bộ nhưng bắt em phải mặc áo len cẩn thận.

 

Đang thơ thẩn nhìn chung quanh, tầm mắt em bỗng bắt gặp ở cây hồng nhung một đóa hoa mới nở trông thật là xinh. Những cánh hoa đỏ thẫm khum lại che giấu cái nhụy hình trái tim còn e thẹn chưa nở hết. Trong lòng hoa lấm tấm những giọt sương trong vắt như thủy tinh. Mấy chú bướm vàng bay lượn dập dìu chung quanh nhưng chẳng chú nào đậu lâu. Lát nữa lên trường em phải khoe với Bạch Yến mới được. Thế nào nhỏ í cũng xin ngay cho xem. Nghĩ đến đây chợt nhớ ra em lấy vở lẩm nhẩm ôn bài... Mấy phút sau ở phương đông có vài ánh vàng rực rỡ. Đám mây ửng lên một màu hồng, rồi bầu trời rạng rỡ thêm... Mặt trời đã ló dạng. Thế là bác mặt trời dậy sau em rồi đấy nhá. Mấy tia nắng xiên xuống vườn hoa, những giọt sương phản chiếu ánh nắng lóng lánh. Nắng xuyên qua kẽ lá biến thành những chim hoa nắng nhảy múa. Cảnh mặt trời mọc buổi sáng thật đẹp. Chẳng biết bình minh ở thôn quê ra sao, em chỉ tưởng tượng qua sách vở. Như câu nhập đề bài luận mẫu cô cho hồi lớp nhất: "Gà vừa gáy sáng, trời mới rạng đông. Vừng ô đỏ ối cánh đồng. Sương mù che phủ mênh mông một vùng". Vần điệu nghe êm ái như một câu thơ! Em nghĩ ngay đến một cánh đồng bát ngát có sương mù mơ hồ bao phủ và ánh nắng vàng xiên xuống có lẽ đẹp lắm nhỉ! Em say sưa mơ mộng...

 

- Tí Ti ơi vào ăn sáng!

 

Có tiếng me gọi em vội vã vào nhà. Trên bàn ăn để sẵn khúc bánh mì, bên cạnh ly sữa nóng bốc hơi. Lát sau em đã xúng xính trong chiếc áo dài xanh, chiếc cặp Bambi cũng màu xanh nốt, cánh cổng khép lại sau lưng, con đường trước mặt hai hàng cây chạy dài rợp bóng. Ơi buổi sáng dễ thương của em, chào tạm biệt nhá!

 

 

NGUYỄN THỊ THÚY LIỄU       

b.m.t.                        

 

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 13, ra ngày 7-11-1971)

 

Mười Hai Bến Nước

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Thân tặng các bạn Ngàn Thông 

vừa đậu tú tài II

 

Đậu xong tú tài chao ơi le lói

cả ngày xách xe khắp phân khoa hỏi

thật điên cái đầu Dược, Kỹ, Y, Nông

Đứng đợi nộp đơn eo ơi còm cõi

 

Ngấp nghé vô Y ?! cả nhà nhịn đói

tương lai Dược khoa Par - ma - ci đọng ối

kiến trúc bảy năm ra được mấy người

dông đến kỹ sư chen chân hổng nổi

 

Vào Nông Lâm Súc đơn đưa đông nghẹt

Giống giờ tan sở Sài-gòn xe kẹt

trước cổng Sư phạm nườm nượp người chờ

muốn chen được "dô" chắc người khô đét

 

Ngỏ ý Luật khoa thì... than ôi khiếp!

Cả rừng sinh viên giành chỗ hồng kịp

đi sớm học trưa, thi nhiều đỗ ít

ôm trọn cái bằng bó gối thất nghiệp

 

Lên chức Sinh-viên quả là đáng tội

thao trường học thi cực khổ gấp bội

phòng thi chiến trường, bút nghiên súng đạn

một phải "giết" trăm mới hòng lọt nổi! (1)

 

                                        TƯỢNG ĐÁ MÙA ĐÔNG

 ___________ 

(1) đậu được vào các phân khoa.

 

(Trích từ bán nguyệt san Ngàn Thông số 13, ra ngày 5-11-1971)