Chủ Nhật, 27 tháng 9, 2026

Chiều Phai


 
 
 
 
 
 
 
 
Chiều thu có đôi nai vàng
Lặng lẽ ngắm mùa thu sang
Ánh chiều hoàng hôn hiu hắt 
Gió heo may nhẹ mơn man 

Chiều thu có rặng thông già
Vì vút trên đồi mơ xa
Rừng thu chân ai dẫm nát
Xác lá khô chờ thu qua

Chiều thu có giòng suối nhỏ
Trôi biết bao đời rêu rong
Ven bờ hái cành hoa tím
Thả xuôi về chốn hư không 

Chiều thu đám mây biêng biếc
Xanh như ánh mắt thu nào
Hồn ai chìm trong nuối tiếc 
Một đời vàng úa hư hao

Chiều thu còn ai ngồi đây
Dáng thu tóc xõa vai gầy
Chiều thu còn ai chờ ai
Nỗi buồn rơi xuống chiều phai...

                                         Thơ Thơ 
                             (Bút nhóm Hoa Nắng)
 

Thứ Bảy, 26 tháng 9, 2026

Tổ Ấm (IV)

Thầy Du vào lớp thì bọn học trò đâu đấy đã ngồi yên chỗ của mình. Thầy bước lại bàn. Vừa định ngồi xuốn thầy đã cau mặt nhìn xuống lớp:
 
- Hôm nay đội nào coi về vệ sinh thế?
 
Một thằng cuối lớp đứng dậy, mặt thoáng sợ hãi:
 
- Dạ thưa thầy, đội em ạ!
 
Thầy chỉ tay xuống ghế, bảo nó:
 
- Đội trò hả? Sao bàn ghế không lau gì cả vậy?
 
Thằng học trò lúng túng:
 
- Dạ... dạ tại hôm nay em mắc việc ở nhà nên đến trễ.
 
Thầy dễ dãi vẫy tay cho nó ngồi xuống, đoạn kéo ghế ngồi.
 
Bọn học trò nhìn xấp giấy trên tay thầy, biết đấy là giấy làm bài luận tuần trước, chúng bấm nhau, nét vui thoáng trên những khuôn mặt chúng nó.
 
Thầy Du mở sổ ra. Biết sự xôn xao, náo nức của học trò, thầy vờ hỏi:
 
- Bữa nay học Toán hả mấy em?
 
Bọn học trò nhao nhao:
 
- Thưa thầy luận ạ!
 
- Mai mới toán!
 
- Thưa thầy hôm nay phát Luận tuần trước!
 
Thầy Du mỉm cười, vỗ tay xuống bàn:
 
- Im!
 
Thầy mở bao "ni lông", rút xấp giấy làm bài của học trò ra, thầy nói với chúng:
 
- Được rồi. Bữa nay thầy sẽ phát luận cho các em, và hôm nay giờ cuối các em sẽ được giải trí nếu buổi học bữa nay các em ngoan...
 
Bọn học trò náo nức, chúng tíu tít:
 
- Thưa thầy giải trí gì cơ?
 
- Chúng em hứa sẽ ngoan suốt buổi hôm nay.
 
- Thầy cho chúng em biết đi thầy...
 
Thầy Du chờ cho bọn học trò tới tấp hỏi xong xuôi, thầy từ từ:
 
- Bí mật, điều đó sẽ tiết lộ sau. Bây giờ thầy phát luận cho mỗi em đây.
 
Bọn học trò ngồi ngay ngắn, thẳng người. Chúng mở to mắt nhìn thầy, nhìn xấp giấy trên tay thầy giáo, món quà học hành của chúng đó! Đứa nào cũng háo hức, mong thầy phát sớm.
 
Thầy Du gọi tên từng đứa một. Mỗi thằng học trò rời khỏi ghế lên bàn thầy, là tim chúng nó nhẩy thình thịch, chúng nó hồi hộp liếc nhanh con số điểm đỏ chót. Nét vui, buồn thoáng hiện trên mặt mỗi thằng. Xấp giấy trên tay thầy vơi dần...
 
Dzục thấp thỏm nhìn thầy, nó cảm thấy lo âu. Niềm lo âu của nó tăng dần theo sự vơi dần của xấp giấy. Giấy trên tay thầy giáo đã gần hết mà vẫn chưa thấy bài nó. Dzục bồn chồn. Nó đặt giả thuyết trong đầu. Dzục mường tượng ngay đến tờ giấy làm bài của nó biến thành chiếc tầu bay, tầu thủy cho con thầy giáo chơi. Giả thuyết đó bị bác bỏ ngay. Dzục cười, thầy Du đến vợ cũng chưa có chứ đừng nói đến con. Thầy sống độc thân, mặc dù tuổi đã già, với hai thứ tóc trên đầu. Nó đặt giả thuyết khác: Thầy quên chấm bài nó? Nó đã mắng mình đã nghĩ lầm cho thầy. Hình ảnh tận tụy, cẩn thận của thầy đã ăn sâu trong trí não nó. Nó làm sao quên được!...
 
Bọn học trò lên lãnh bài tấp nập. Dzục đếm đủ 38 đứa, không hơn, không thiếu. Dzục ngạc nhiên, nó chưa thấy thầy giáo gọi đến tên thằng Hóa. Không lẽ "tay tổ" luận lớp nhất B này cũng bị bỏ quên nữa sao? Dzục ngước mắt nhìn thầy. Niềm an ủi chợt đến với nó. Trên tay thầy còn 2 tờ giấy. Hy vọng rằng có nó trong ấy. Lòng Dzục thấp thỏm, bồn chồn còn hơn những lúc nó giương giàn thung rình rập để bắn bọn se sẻ, chào mào. Thầy Du đưa mắt nhìn lũ học trò. Chúng nó đang lúi húi cất bài của mình vào cặp. Thầy hắng giọng, nói to:
 
- Hôm nay cũng như mọi khi, thầy để dành lại cuối cùng 2 bài xuất sắc nhất. Bài chiếm giải đầu hôm nay, các trò hãy đoán thử em nào?
 
Bọn học trò nhìn quanh quất, 78 con mắt đều đổ dồn vào thằng Hóa. Chúng nó lại nhao nhao như ong vỡ tổ:
 
- Thằng Hóa thưa thầy!
 
- Giải "ngao đầu" chắc chắn về tay "cu" Hóa nhà ta!
 
Thầy Du cười mỉm, rút tờ giấy thứ nhất đưa lên, dõng dạc:
 
- Đứng nhất môn luận hôm nay về tay trò Dzục!
 
Lời tuyên bố của thầy giáo cơ hồ tiếng sét đánh ngang tai lũ học trò cũng như đánh ngang tai Dzục.
 
Nó giật mình. Lũ học trò đều đổ dồn mắt để "chiêm ngưỡng" vị tân khoa hôm nay. Vị tân khoa của chúng ngày thường chỉ giỏi toán và giỏi giàn thung, thế mà hôm nay đè bẹp "cu" Hóa bất ngờ ngoài tưởng tượng. Thầy giáo tuyên bố lần thứ hai:
 
- Giải nhì về tay trò Hóa. "Đệ nhị Tân khoa".
 
Thầy vẫy tay ra hiệu cho Dzục. Nó bỡ ngỡ bước lên, ngày thường trông nó nghịch đến thế, mà hôm nay nom như học trò mới được dắt vào lớp. Thầy cười trong bụng, như chia vui trước niềm vui bất ngờ của Dzục. Dzục bước lên bàn thầy, nó thoáng đỏ mặt trước những cặp mắt của lũ học trò. Thầy Du trao bài cho nó, xoa đầu khen:
 
- Trò tả xuất sắc lắm! Thầy có lời khen đấy. Làm luận chỉ hay khi nào mình biết tả thực, nhận xét đúng. Với lối tả của trò, thầy mong rằng, những bài kế tiếp sau này trò sẽ vượt hơn!
 
Dzục đỏ mặt, đáp lí nhí trong miệng. Nó kính cẩn đưa 2 tay nhận bài luận của mình cơ hồ 1 anh học trò lên lãnh phần thưởng cuối năm.
 
Dzục về chỗ. Đặng Thanh Hóa không đợi thầy nhắc đã bước lên. Thầy Du trao trả bài luận cho nó, dặn dò:
 
- Sở dĩ bài Luận của trò hôm nay không được chiếm giải nhất vì sao trò biết không?
 
Thằng Hóa gãi tai, lúng túng. Thầy vỗ đầu nó cười:
 
- Vì trong bài luận nầy, trò tả không thành thực. Lỗi nặng hơn là trò ghép văn người khác vào văn của mình. Làm như thế, bài luận sẽ trở nên ngớ ngẩn, không mạch lạc với nhau. Trò hiểu chưa? Lần sau, tự mình viết. Gắng lên xem nào. Nhé!
 
Thầy luôn đặt chữ "nhé" cuối mỗi câu lúc thầy khuyên bảo, răn dạy học trò. Tiếng "nhé" của thầy sao mà đầm ấm thế. Thằng học trò nào dù bị thầy rầy la cách mấy, tiếng "nhé" cuối câu của thầy vẫn làm lòng nó dịu vợi, man mác. Tiếng khuyên bảo của thầy như tiếng mẹ ru con, khuyên bảo con lúc thằng con làm điều trái.
 
Thằng Hóa cúi mặt, nó ghi vào óc lời khuyên của thầy. Nó bước về chỗ ngồi, mặc dù "thua trận", nhưng lời khuyên của thầy đã cho nó 1 kinh nghiệm, 1 kho tàng vô giá...
 
Bọn học trò đã hết xôn xao giờ ồn ào trở lại.
 
Chúng đang bàn tán, suy nghĩ về món quà bí mật của thầy. Thầy nhìn chúng, như trả lời qua ánh mắt. Lũ học trò im lặng. Thầy rút trong bao "ni lông" ta 1 cuốn sách cũ. Giấy đã ngả sang màu vàng. Thầy lật sách ra ; nhìn chúng thầy nói:
 
- Món quà cho các trò hôm nay là 1 món quà tinh thần, tuy nhiên nó quí giá vô ngần...
 
Bọn học trò ngơ ngác, chúng hỏi nhau qua ánh mắt, ngạc nhiên nhìn thầy. Thầy Du đưa cuốn sách lên, cười với chúng:
 
- Hôm nay, để thay cho 2 giờ hoạt động thanh niên, chút nữa, thầy sẽ đọc cho các em nghe 1 câu chuyện của tác giả...
 
Ngừng ở đấy, thầy cười bí mật:
 
- Tác giả gì. Đố các em biết được?
 
Học trò im lặng, rồi lao xao:
 
- Thưa thầy ông Thế Lữ!
 
- Chắc ông Trần Tiêu!
 
- Khái Hưng, phải không hở thầy?
 
Thầy Du lắc đầu. Bọn học trò thất vọng. Thầy nói:
 
- Tô Hoài các em ạ!
 
Dưới lớp vang lên một vài tiếng "à" hiểu biết.
 
Thầy muốn kéo dài sự bồn chồn của chúng, nên lại hỏi:
 
- Có em nào đọc văn của ông Tô Hoài rồi?
 
Dưới lớp, khoảng 10 cánh tay giơ lên. Thầy ra hiệu cho chúng bỏ xuống rồi hỏi:
 
- Các em đã đọc truyện của ông Tô Hoài rồi. Vậy các em đọc truyện gì của ông ấy?
 
Bốn năm cái miệng nhao nhao:
 
- Ngày xưa!
 
- Xóm giếng!
 
- O chuột!
 
- Quê người!
 
Thầy mỉm cười gật đầu. Chỉ tay vào cuốn sách trên tay, thầy bảo học trò:
 
- Những truyện các em đã đọc của ông ta đều là những truyện xuất bản từ xưa. Cuốn mà thầy sẽ đọc cho các em đây là chuyện giáo dục nhi đồng. Một câu chuyện mà ông Tô Hoài đã viết về loài vật. Nhan đề "Dế mèn phiêu lưu ký".
 
Bọn học trò vừa nghe thầy giáo giới thiệu đã xuýt xoa với cái nhan đề hấp dẫn. Thầy ngồi xuống ghế, nhìn chúng:
 
- Các em nên tìm đọc cuốn sách nầy. Thầy giới thiệu với các em đây là 1 cuốn truyện rất hữu ích, vừa để giải trí vừa trau dồi thêm Việt văn của mình phong phú. Truyện này thầy sẽ riêng tặng 2 em Dzục và Hóa.
 
Dứt câu thầy nhìn 2 đứa bé, mỉm cười:
 
- Được không hai em?
 
Lũ học trò nhao nhao đáp thay:
 
- Dạ được!
 
- Hoan nghinh thầy!
 
Thầy cúi xuống nói nhỏ:
 
- Bắt đầu nhé!
 
Giọng trầm ngâm của thầy nổi lên chơi vơi giữa cái không khí lắng đọng của lớp học. Lũ học trò thao láo mắt nhìn thầy giáo đăm đăm, chúng cơ hổ vểnh cả tai, cố thu hút tất cả những lời đọc của thầy vào tai, ghi sâu vào tâm não. Qua khung cửa gỗ mọt gặm nghèo nàn của lớp học, bầu trời mùa thu xam xám, dăm cây ngâu ủ rũ trơ cành. Dzục nhìn chúng, thằng bé tưởng tượng chúng đang nghe lời thầy giáo kể chuyện. Gió thu lành lạnh. Lớp học sao im lặng thế!
 
Tiếng thầy trầm trầm êm dịu quá! Nó êm ái như tiếng mẹ hiền ru con ngủ, như tiếng sáo diều êm ả trong không gian. Thời gian bò chậm chạp, cơ hồ chiếc xe bò khấp khểnh trên đường làng...
 
"Đó là những ngày đẫm máu của tôi và các đồng chí trong xứ kiến. Mỗi một buổi sớm, chúng tôi trông ra trước mặt, ngó ra sau lưng, lại thấy man mác những thành, những lũy mà bọn kiến lửa, kiến gió đắp để bổ vây chúng tôi." (1)
 
Câu chuyện hấp dẫn quá, nó thu hút tâm thần của lũ học trò. Chúng nó ngẩn người ra cơ hồ những tượng đá. Câu chuyện đang đến hồi gay cấn. Bọn dế mèn và bọn châu chấu voi đồng minh đang ở trong vòng vây của bọn kiến lửa... Dzục chống hai tay lên cằm. Nó nhìn thầy giáo, thầy hiền từ quá! Tự nhiên nó thấy thương thầy vô hạn. Không gian yên lặng triền miên. Một tiếng hò của ai văng vẳng từ bờ ruộng lúa vọng vào ; lòng Dzục nao nao...
 
- "Trong những ngày còn lưu lạc ở quê hương, tôi chép lại tập chuyện này. Giờ đương là mùa thu. Mùa thu, hoa cúc nở vàng lưng giậu, lối mòn đầy lá rơi. Từ hôm vào mùa mới, có mưa phùn luôn luôn. Cảnh buồn mà lòng ngơi lo lắng.
 
Thưa cùng bạn đọc rất yêu quý. Mèn tôi xin phép chấm dứt thiên truyện, ước ao rằng sẽ có dịp, chúng ta gặp nhau nhiều nữa".
 
Thầy xếp sách lại, ngẩng lên, sửa lại cặp kính. Lũ học trò ngơ ngẩn bàng hoàng như vừa lọt vào 1 giấc mộng. Chúng xuýt xoa, nhiều đứa chắc lưỡi tiếc rẻ.
 
Truyện "Dế mèn phiêu lưu ký mau hết quá, chấm dứt cũng đột ngột quá, nhiều đứa kêu lên:
 
- Thưa thầy còn truyện nào kế không ạ?
 
- Giá thầy đọc chậm hơn, lâu hết!
 
Thầy Du khẽ mỉm cười, trả lời chúng:
 
- Ông Tô Hoài về sau chẳng thấy viết cuốn dế mèn nào kế tiếp cả. Thế nào, hay không mấy em??
 
Bọn học trò lại 1 phen nhao nhao:
 
- Hay quá thầy ơi!
 
- Ông Tô Hoài tả cứ như ông là con dế ấy!
 
Một vài đứa ngây thơ hỏi thầy:
 
- Tô Hoài ở đâu hở thầy?
 
Thầy Du rời khỏi chỗ, bước xuống, đi đi lại lại giữa hai dãy bàn:
 
- Ông ấy hiện ở ngoài Bắc em ạ. Không biết còn sống hay chết!
 
Ngừng một lát, thầy ngẩng lên hỏi cả lớp:
 
- Các em biết ông Tô Hoài đã tả loài vật sống động như người là nhờ gì không?
 
Thằng Hóa giơ tay:
 
- Dạ, nhờ ông ấy biết nhìn sâu sắc và nhận xét tinh tế. Ông ấy đã nhân cách hóa loài vật như người!
 

Thầy gật đầu:
 
- Giỏi. Trò biết như thế là tốt lắm. Sở dĩ ông ấy tả hay vì ông ấy đã nhận xét rõ từng khía cạnh đặc biệt của mỗi loài vật. Các em hiểu không?
 
- Dạ hiểu!
 
- Thưa hiểu rồi!
 
Thầy nhìn qua cửa sổ. Mặt trời lên tới đỉnh đầu. Trời đã trưa. Thầy ra lệnh cho tan học. Bọn học trò lục đục ôm cặp, ôm vở nối đuôi nhau chui ra khỏi lớp...
 
_________________________
Còn tiếp 
 

Thứ Sáu, 25 tháng 9, 2026

Tổ Ấm (III)

 

 3.
 
Dzục nhìn Tú. Tú thiếu lâm toét miệng cười:
 
- Cu Tự chắc mến mày lắm nhỉ?
 
- Nó với tao là Bá Nha và Chung Tử Kỳ.
 
Tú bứt 1 ngọn cỏ đưa lên miệng:
 
- Sao nó lâu đến thế?
 
Dzục định cho tay vào túi lấy còi, chợt nó đứng bật dậy chỉ tay:
 
- Nó kìa!
 
Tú ngoảnh lại nhìn. Một cái bóng nhỏ nổi bật giữa khung trời buổi trưa. Cái bóng chạy miết. Dzục chạy lại. Hai đứa bá vai nhau sóng bước.
 
Dzục kể cho Tự nghe câu chuyện giữa Tú thiếu lâm và nó. Tự bước lại, cười thân mật với Tú:
 
- Hân hạnh được gặp Tú thiếu lâm!
 
Tú thiếu lâm cười, nom có duyên vô cùng:
 
- Tú thiếu lâm cũng hân hạnh được làm bạn với Tự chăn bò!
 
Dzục mở gói lá chuối. Mùi gà quay thoảng trong gió thơm phưng phức. Tự chắc lưỡi:
 
- Gà ai thế?
 
- Đố mày biết?
 
- Làm sao tao biết nổi!
 
- Thử đoán xem.
 
Tự nhíu mày:
 
- Để coi. À, ba mày sai đi mua phải không?
 
- Trật lất!
 
- Mày mua hở?
 
- Trật nốt!
 
- Thế thì chịu.
 
- Chịu hả. Gà nhà thằng Hoa đấy. Trưa nay 3 ta chén thịt gà.
 
- Gà thằng Hoa hả? Tốt lắm. Ăn gà nó mới thích. Đáng đời cái thằng hợm mình. Chiều nay chắc cu cậu đi tìm gà rối rít.
 

Trời đứng bóng. ba thằng bé xúm xít lại với nhau gặm thịt gà. Chúng vừa ăn vừa nói chuyện dòn như bắp. Mồm chúng nó dính đầy mỡ. Chúng vừa ăn vừa nhìn nhau khúc khích cười...
 
*
 
Tú bước vào nhà. Bên trong nóng hừng hực. Dì nó đi vắng. Còn lại thằng cu Phi ngồi nhai đậu phụng rôm rốp trên giường. Thằng Phi nhìn Tú. Nó hỏi:
 
- Anh Tú đi đâu cả buổi sáng thế?
 
Tú trừng mắt, nhìn thằng em khác mẹ:
 
- Đi đâu kệ tao. Hỏi lôi thôi điếc cả tai.
 
Phi cười hinh hích:
 
- Về ốm đòn với má. Đừng làm tàng.
 
Tú không buồn nhìn thằng em hỗn như gấu. Bụng nó sôi ọt ọt vì thịt gà chưa tiêu. Sự mệt mỏi kéo đến, Tú chép miệng, díu mắt. Nó ngả mình trên chiếc chõng tre ; lim dim mắt dỗ giấc ngủ. Gió ngoài vườn lọt qua cành tre vù vù êm dịu, bản nhạc buồn đưa Tú đi vào giấc ngủ...
 
- Anh Tú!...
 
- Anh Tú...
 
.    .    .    .    .    .
 
- Dậy làm diều cho em!
 
Tú vẫn ngủ. Nó cựa mình, áp mặt xuống chõng.
 
Thằng Phi đá mạnh vào chân anh hét tướng lên:
 
- Dậy không. Đồ lười.
 
Tú choàng tỉnh. Phi kêu lên:
 
- Anh Tú làm diều cho em. Mau lên!
 
Tú gườm gườm thằng em:
 
- Cút đi! Phá tao hả? Có để tao yên không?
 
Phi trừng mắt nhìn lại:
 
- Không đi. Dậy làm diều cho tao mau. Chiều tao chơi.
 
- Làm cho mày cái này này...
 
Tú chìa cùi chỏ ra. Thằng Phi hằn học:
 
- Mày biết tay ông... Về mày chết.
 
Tú nghiến răng nhảy xuống chõng tát thằng em 1 cái nẩy lửa. Thằng Phi mím môi, chửi rủa.
 
Nó lăn xả vào đánh trả. Tú say máu, đấm lia lịa, thằng Phi ngã chúi vào thành chõng, máu mũi chảy ra đỏ loét. Tú dừng tay. Nó xoa 2 bàn tay vào nhau dằn giọng:
 
- Đánh cho mày chừa nghe con! Lần sau tao không nhịn nữa đâu. 
 
Thằng Phi tấm tức khóc, nó quệt máu cam, nhìn Tú đe dọa:
 
- Chiều nay thì mày vỡ mặt nghe chưa. Ông kêu bạn ông đánh mày chết bố luôn...
 
Tú im lặng bước ra khỏi nhà, nó khẽ thở dài, chua xót. Nó nghĩ đến 2 thằng bạn mới. Thế giới mới của nó và cái địa ngục hiện tại. Hai hình ảnh tương phản nhau quá. Nó bước đi. Nắng trưa ôm choàng lấy thân nó...
 
 
4.
 
Chiều đổ xuống thật mau. Bóng râm chạy dài khắp mặt đất. Hơi nóng vẫn còn âm ỉ trong nến đất. Tú cảm thấy khó chịu dưới đôi chân. Nó bước về nhà, 1 con bướm bạc chập chờn bên khóm hoa vạn thọ trong sân ông xã Cử.
 
Tiếng ru con à ơ thoảng trong gió chiều. Tú nhìn trời, nền trời Thu xanh biếc, vá vài cụm mây trắng lững lờ. Tú trở về với cái địa ngục khắc khổ. Nó cảm thấy tủi nhục cho mình. Đầu óc nó hiện lên nét mặt người dì ghẻ. Tú rùng mình.
 
Bên kia đường, một bọn 3 thằng nhãi băng qua lộ, chắn lối đi của Tú. Thằng đi giữa kênh kiệu bước lại trước mặt Tú thiếu lâm, búng ngón tay "tách" 1 tiếng:
 
- Mày là Tú hả?
 
Tú cau mày nhìn thằng nhãi. Nó khơi đầu óc xem mình có quen thằng nào như vầy không.
 
Nó hoàn toàn mù tịt. Thằng nhãi búng ngón tay lần nữa, hách dịch:
 
- Mày là Tú?
 
Tú nhìn nó, gật đầu:
 
- Tao đây! Mày có chuyện gì gặp tao?
 
Thằng nhãi không trả lời câu hỏi của Tú, nó cười hô hố nhìn 2 thằng kia hỏi:
 
- Nó là Tú gì vậy?
 
- Tú Tài!
 
- Tú Xuất!
 
Tú ngơ ngác. Ba thằng nhãi cười khoái chí. Thằng nhãi hồi nãy cầm vai Tú:
 
- Giới thiệu cho mày biết: 3 đứa ông là bạn của thằng Phi đây!
 
Tú thiếu lâm chợt hiểu, nó bình tĩnh:
 
- Các anh định làm gì tôi?
 
- Uýnh mày được không?
 
- Được lắm!
 
Dứt câu nói, Tú chộp lấy tay thằng nhãi, co chân đá mạnh vào bụng nó. Thằng nhãi bị đánh bất ngờ kêu "ối" 1 tiếng, ngã nhào.
 

Hai thằng kia xô tới. Tú điềm tĩnh, nó thủ thế, chờ kẻ địch xông vào. Chúng nó hầm hè nhìn nhau cơ hồ muốn nuốt chửng lấy nhau cho hả. Tú hất hàm:
 
- Xông vào đi, tao chấp 3 đứa đó. Sợ hả?
 
Ba thằng nhãi lao đến. Tú đỡ gạt thực nhanh, trông như làm xiếc. Một thằng vừa chộp trúng cổ áo nó lập tức ăn đấm ngay mặt, 2 thằng kia đã gờm. Chúng nó biết gặp phải tay cừ, hy vọng của chúng tiêu tan. Mới gặp Tú thiếu lâm, chúng đã tưởng nuốt chửng con nhà Tú dễ như bỡn. Bây giờ, thật khác xa.
 
Đối thủ của chúng giỏi võ, đấm đá như máy, 3 thằng nhãi vội rút lui. Trước khi mất dạng cuối đường, chúng đe Tú:
 
- Có ngày mày chết nhé nhóc con!...
 
Tú phủi quần áo, nó dợm bước đi. Chợt từ sau gốc cây bàng đàng xa xuất hiện hai cái bóng.
 
Chúng nó chạy xô đến reo lên:
 
- Hoan hô Tú!
 
- Tú thiếu lâm cừ quá!
 
Tú quay lại, mắt nó sáng lên, cơ hồ lúc mẹ nó còn sống mỗi lúc đi chợ về:
 
- A! Dzục giàn thung. Cả Tự chăn bò nữa!...
 
Ba đứa xúm xít bên nhau tíu tít chuyện trò. Mới cách nhau nửa ngày, mà chúng xem cơ hồ thế kỷ.
 
Dzục bá chặt vai Tú xuýt xoa:
 
- Quả mày biết võ thực. Thế mà tao cứ ngờ.
 
Tự xen vào:
 
- Dzục nó đợi lúc mày lâm nguy mới ra tay. Tụi tao không ngờ mày giỏi đến thế!
 
Dzục nhìn Tú chiêm ngưỡng, hồi lâu nó hỏi:
 
- Ai dạy mày võ thế?
 
Tú cười tươi với Dzục giàn thung và Tự chăn bò:
 
- Ba tao chúng mày ạ!...
 
- Ba mày có nhà không?
 
Tú chớp mắt mau, buồn bã:
 
- Ba tao mất từ khuya...
 
Dzục móc túi lôi ra chiếc kẹo, nó dúi vào tay Tú thiếu lâm:
 
- Ăn đi. Kẹo cau đấy!
 
Tú lặng lẽ cho kẹo vào mồm. Tự nhìn trời, kêu lên:
 
- Gần tối rồi chúng mày ạ. Tao về trước đây.
 
Dzục siết chặt tay Tú, dặn dò:
 
- Ngày mai Tú nhé. Tụi mình đi bắn chim. Mày đi không?
 
Tú gật đầu:
 
- Ừ, ngày mai. Đến kêu tao nhé!
 
- Ừ. Thôi tao về!
 
- Tao cũng về nghe Tú!
 
Ba thằng quyến luyến nhau trong cái vẫy tay ngắn ngủi. Hoàng hôn đang đi dần vào tối.
 
 
5.
 
Thầy Du rít một hơi thuốc, đốm lửa rực sáng lóe lên. Thầy búng mẩu thuốc lá thừa qua cửa sổ, nheo mắt nhìn khói thuốc trắng đục mỏng dần... Thầy cầm lấy cốc nước trà tợp 1 hớp, đoạn "khà" 1 tiếng khoan khoái.
 
Sửa lại đôi kính trắng, thầy bắt đầu chấm tiếp bài của lũ học trò. Hồi sáng thầy cho chúng làm luận. Thầy cho tả 1 đề tài rất gần lũ học trò "Em hãy tả 1 người bạn thân của em và hãy nói cảm tưởng của em đối với bạn". Thầy nhìn xấp giấy làm bài còn lại của học trò, cúi xuống đọc.
 
Bài luận thầy đang chấm của Đặng Thanh Hóa, thằng học trò giỏi luận nhất lớp. Thầy gật gù:
 
- Xem chú ta tả làm sao...?
 
Chữ thằng Hóa viết thật nắn nót, chứng tỏ nó rất chú trọng về môn Luận. Thầy đọc:
 
- "Độ ấy tôi còn nhỏ. Gia đình tôi dọn về quê.
 
Buổi mai hôm ấy, chiếc xe bò lọc cọc chở chất cả gia đình tôi trên ấy khấp khểnh trên con đường đất chạy vào làng. Trời thanh thanh, dịu dàng. Mây trắng nằm đầy ăm ắp.
 
Dọc theo đường đất quanh co 2 bên đầm rộng ngòi dài...
 
Thầy Du cau mày, đọc lại đoạn văn vừa xem, thầy lẩm bẩm:
 
- Ghép văn của Đinh Gia Trinh. Thằng tệ quá!
 
Thầy tiếp tục xem. Bài luận của thằng Hóa cũng khá xuất sắc, tuy nhiên 1 vài chỗ vá nhiều đoạn văn của các tác giả thời tiền chiến.
 
Thầy Du nghĩ ngợi, 1 lúc thầy cầm viết đỏ ghi: "7 điểm. Cần phải viết thành thật hơn".
 
Thầy rút thuốc lá, châm lửa, nhả khói...
 
Bên ngoài, trời tối như hũ nút. Gió phần phật trên mái nhà. Côn trùng im bặt tiếng...
 
Có lẽ sắp chuyển mưa đây. Thầy nhủ thầm.
 
Điếu thuốc cháy quá nửa, thầy tiếp tục đọc bài kế. Vừa thoáng nhìn nét chữ thầy đã biết ngay của thằng Dzục. Vũ Viết Dzục, thằng học trò giỏi toán nhất trong lớp thầy. Tự nhiên, 1 nụ cười thoáng trên nét mặt hiền hậu của thầy.
 
Thầy cầm tờ giấy làm bài của thằng Dzục lên xem:
 
"Nếu trong đời, có ai hỏi tôi mến yêu ai nhất ngoại trừ cha mẹ, tôi sẽ không ngần ngại mà trả lời ngay là: Tự chăn bò và Tú thiếu lâm...
 
Thầy Du khẽ cười khi đọc 2 cái tên kỳ cục đó, thấy nhấc cốc nước trà uống 1 ngụm, đọc tiếp:
 
Tự chăn bò con nhà nghèo, quen với tôi lâu lắm rồi. Ngày ngày nó đội nắng trên đồng cỏ chăn bò cho ba nó cùng với con chó Tủn.
 
Còn Tú thiếu lâm, đối với nó, quả thật tôi mến hết sức. Nó và tôi mới quen nhau, tuy nhiên tình cảm ràng buộc chả khác gì gặp nhau từ kiếp trước. Nó trạc tuổi tôi, trông "thư sinh mặt trắng" lắm. Tôi thích nhất là cặp mắt nhung của nó, và mỗi khi cười, má lại lúm đồng tiền, nom duyên như con gái.
 
Nó mồ côi cả cha lẫn mẹ, nó sống với dì ghẻ. Dì nó ác lắm, đánh nó sưng vù mình mẩy.
 
Tôi thương nó lắm! Nó có thằng em xấc xược, hỗn hào như gấu. Nghĩ đến nó, tôi lại liên tưởng đến Mẫn Tử Khiên và đứa em là Tượng. Tú có võ Thiếu lâm, vì thế, nó có biệt hiệu là Tú thiếu lâm. Nó chỉ bằng tuổi tôi mà rành nấu ăn đáo để. Nó biết om gà trong đất sét để nướng. Và nhất là món "thịt chim ướp gừng". Nó làm món thịt chim thiệt tuyệt! Nó giã gừng nát nhừ, tẩm với thịt bồ câu. Nướng xong, thịt chim thơm phức mùi gừng...
 
Thầy Du gục gặc đầu. Thầy rít 1 hơi thuốc, nhả khói mù căn nhà nhỏ. Thầy đọc hết thân bài của bài luận, đoạn đọc nốt luôn phần kết luận:
 
... Giờ đây, nếu có ai (ba hoặc má) cho thằng Tú về nhà tôi ở, thì chắc chắn, kẻ sung sướng tán thành đầu tiên là tôi. Tôi từng nghĩ: Tôi, thằng Tú, thằng Tự là 3 anh em Lưu, Quan, Trương thời Tam quốc bên Tầu. Nhưng tình nghĩa chúng tôi còn đậm đà hơn thế nữa".
 
Bài luận của Dzục rất giản dị. Nó viết ra giấy trắng với tất cả chân thành. Tình cảm của nó đối với Tú thiếu lâm bộc lộ qua bài luận, đọc thắm thiết lắm! Nghiền ngẫm bài luận thằng học trò, thầy lấy làm ngạc nhiên khi đọc bài của nó. Thầy khẽ chép miệng:
 
- Mọi khi nó làm luận tầm thường. Không biết sao bữa nay "cu cậu" tả khá thế??
 
Thầy phác họa đơn sơ trong đầu óc, hình ảnh một thằng bé gương mặt trong sáng, hồn nhiên. Bạn thằng Dzục đó! Thầy cầm bút lên, phê vào tờ giấy của thằng học trò: "8 điểm. Tả khá". Thầy nhấc cốc nước, uống 1 ngụm, đầu óc thầy nghĩ đến ngày mai, nghĩ đến nét mặt vui tươi hớn hở của Dzục khi nó lên lãnh bài. Một nụ cười khẽ điểm trên môi thầy. Bên ngoài, trời chuyển mưa, cơn mưa lắc rắc như bột, âm thanh rào rào êm tai lắm!
 
_____________________
Xem tiếp PHẦN IV 
 
 

Thứ Năm, 24 tháng 9, 2026

Lục Bát Cho Mùa Trung Thu


 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1 - TRUNG THU Ở MỘT XÓM NGHÈO
 
Lấy lon sữa rỗng làm đèn
Lá dừa quấn mỏng thổi kèn đón trăng

Xóm nghèo chẳng có hoa đăng
Trăng không thấy cỗ dường thăng mất rồi
 
Bé ra tựa gốc đa ngồi
Nhìn cây nhang cháy để hồi tưởng trăng
 
2 - TRUNG THU Ở CÔ NHI VIỆN
 
Đêm trăng chẳng có gia đình
Chỉ trăng với bé hai mình hỏi han
 
Bé nghèo chẳng có bánh sang
Có dăm cây nến làm thang lên trời
 
Đón trăng xuống dạo cõi đời
Vào cô nhi viện nghe lời hát kinh
 
Không nhiều, chỉ mấy điều xin
Chiến tranh sẽ hết, niềm tin mãi còn
 
Để rằm tháng tám trăng tròn
Chúng em sẽ hát thật ròn đón trăng 
 
3 - BỐ LÀM ĐÈN CHO CON CHẤM ĐIỀM
 
Đốn cây tre nhỏ sau hồ
Một thân vất vả bố gò cho em
 
Chiếc đèn trông cũng lem nhem
Nhưng thơm tay bố thầy xem đã ừ
 
Ánh cây nến đỏ từ từ
Niềm vui vụt vỡ bố chừ cũng vui
 
                                         THẬP CẨM
                              (Ty tiểu học Long Khánh) 
 
(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 106, ra ngày 7-9-1973) 
 

Thứ Tư, 23 tháng 9, 2026

Khi Mùa Trung Thu Tới


Bé Lành ngẩn ngơ đứng trước cửa hàng bán đèn trung thu, quên mình còn phải đi bán cả xấp vé số trên tay. 

Trung thu sắp tới rồi, Lành nghe lòng rộn rã quá. Nó tính để dành tiền mua cho bé Hiền, em gái duy nhất của nó, một chiếc đèn lồng hình con bướm. Bé Hiền năm nay lên bốn tuổi, bằng phân nửa tuổi bé Lành, tuy có khuôn mặt xinh xắn dễ coi, nhưng vì bị sốt bại liệt từ khi ra đời, nên mỗi sáng khi đi học mẫu giáo, Lành đều phải cõng đi, trước khi tới trường tiểu học. Ngoài giờ học ra, con bé hầu như chỉ ngồi bên cửa sổ, hết ngóng mẹ lại chờ anh đi bán hàng về.

Mẹ hai bé Lành, Hiền bán chè đậu đen. Ngày ngày bà quẩy lên vai chiếc đòn gánh, toòng teng một bên là nồi chè đậu đen thơm tho, bên kia ngăn trên đựng nào khay bày muỗng, chén; ngăn dưới là thau nước rửa; rồi đi khắp hang cùng ngõ hẻm, mời khách bằng tiếng rao cũng ngọt ngào như thứ chè bà nấu :

 -- Ai chè đậu đen đường cát hôn! 

Nhiều khi dù không dám nói ra, Lành vẫn mong thỉnh thoảng má bán ế, để hai anh em nó được thưởng thức thứ chè ngon lành đó thêm một lần cho đã thèm!

Trở lại vụ mua đèn Trung thu cho em,  Lành không bao giờ đủ tiền để làm gì hết, sau khi đã đưa má trọn mớ tiền lời mỗi buổi đi bán vé số. Bởi vậy nó cứ đứng tần ngần mãi trước cửa hàng bán đèn trung thu.

Sau cùng Lành lấy hết can đảm bước vào tiệm, vì nó nhìn thấy gương mặt tươi cười của bà chủ tiệm trông cũng hiền lành, phúc hậu.

-- Đi chỗ khác bán đi con. Bác không mua đâu.

Hóa ra bà chủ tiệm tưởng Lành mời mua vé số. Ngập ngừng mãi Lành mới dám mở miệng ấp úng, nhưng rốt cuộc nó chỉ thốt ra câu được câu chăng :

-- Dạ con muốn mua đèn.

-- À thì ra là vậy. Vậy con vô hẳn bên trong đây đi, bác lấy đèn cho coi. 

Bà chủ tiệm đon đả với lấy cây sào tre dài,  khều ra từng chiếc đèn để Lành nhìn cho rõ:

-- Đây nè, con thích mua đèn hình con gì? Con rồng nha, con rồng uốn lượn đẹp quá trời nè. Hay con thỏ, con thỏ có cặp tai bông gòn màu trắng nhìn ngộ ghê nè...

Bé Lành ấp a ấp úng :

- Con chưa đủ tiền. Con muốn mua trả góp đèn hình con bướm cho em con.

Bà Trương khựng hẳn lại, tưởng tai minh nghe lầm. Nhưng khi nhìn xuống thằng bé bán vé số loắt choắt nhưng có gương mặt nhìn hiền hậu,  ngoan ngõan, thật thà, bà Trương nghe lòng chùng hẳn lại. Trái tim bà như co thắt. Mắt rưng rưng muốn khóc, bà Trương nhẹ nhàng đưa tay vuốt lên mái tóc khô cháy vì nắng của Lành, ôn tồn hỏi:

-- Con có bao nhiêu tiền rồi? Chiếc đèn con bướm đó giá bốn đồng.

Bé Lành vội móc túi ra hai tờ tiền một đồng nhầu nhĩ và một đồng năm cắc.

-- Con có hai đồng rưỡi. Vậy con còn thiếu đồng rưỡi nữa. Bác cứ giữ trước số tiền này giùm con đi, khi nào con kiếm đủ số tiền còn lại thì con sẽ tới lấy con bướm đó.

Bà Trương chẳng cần suy nghĩ nhiều, dùng sào khều chiếc đèn con bướm vàng xuống và nói với Lành :

-- Thôi bác để rẻ cho con nè. Bác lấy lại vốn là đủ rồi. 

Bé Lành cứ há hốc miệng ra không nói nổi nên lời. Sau cùng, khi nó chưa kịp lắp bắp thốt ra được câu cảm ơn thì bà Trương đã hỏi :

-- Ủa vậy chớ còn đèn của con thì sao? Giả sử con có đủ tiền mua cho chính mình một cái thì con sẽ lựa đèn gì?

Mắt bé Lành ánh lên niềm vui rạng rỡ. Nó hùng hồn trả lời :

-- Con thích đèn xe tăng!

Bà Trương bật cười :

-- Xe tăng nhìn oai phong, lẫm liệt phải hôn con?

-- Dạ hổng phải. Khi nào con bướm bay mệt thì có thể dựa vào xe tăng mà nghỉ, giống như con cõng em con vậy, khi em mệt em sẽ dựa vào vai con cho đỡ mệt!

Bé Lành ra khỏi tiệm, trên tay nào đèn bươm bướm, nào đèn xe tăng, nào bịch đèn cầy đủ màu, thêm cả hai chiếc bánh nướng hình con heo, đựng trong hai chiếc hộp bằng thủy tinh nữa. Trung thu này dù má bán hết chè, không còn chè ế cho hai anh em nó ăn, thì trung thu vẫn ngọt ngào như thường.

Bà Trương đứng trong tiệm nhìn theo, tâm hồn thấy nhẹ nhõm, lâng lâng : Làm việc thiện luôn khiến lòng bà vui.

Bé Lành nhảy chân sáo ra khỏi tiệm bán lồng đèn, sực nhớ tới xấp vé số còn cầm trên tay , nó hát to lên bài hát rao vui tươi quen thuộc :

Kiến thiết quốc gia
Giúp đồng bào ta
Xây đắp muôn người
Được nên cửa nhà...


Trần Thị Phương Lan       
 (Bút nhóm Hoa Nắng)         
oncopy="return false" onpaste="return false" oncut="return false"> /body>