Từ Hồi Tôi Biết Làm Thơ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Từ hồi tôi biết làm thơ

Tôi thường ngẩn ngẩn ngơ ngơ khác người

 

Tôi thường ít nói ít cười

Và không còn nét vui tươi hàng ngày

 

Tôi thường đứng ngắm trời mây

Nhìn trăng nhìn gió nhìn cây trong vườn

 

Nhìn căn nhà bốn bức tường

Nhìn cha nhìn mẹ nhìn đường phố vui

 

Xong rồi vác cặp lui cui 

Lấy tập lấy viết tới lui vài hàng

Việc gì tôi cũng chẳng màng

Để mong cho chóng để hàng thơ hay

Để rồi cho đến hôm nay

Tôi là thi sĩ đôi tay viết hoài

                                          KIM HÙNG

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 60, ra ngày 15-10-1972)

 

Tính Đa Nghi Của Tào Tháo

 

Các em thân mến,

Một em đã viết đến chúng tôi: Cháu thường nghe dùng thành ngữ: đa nghi như Tào Tháo. Vậy xin bác vui lòng cho cháu rõ Tào Tháo là ai và ông ta đa nghi như thế nào mà mỗi khi dùng từ ngữ không đẹp lại kèm theo tên ông ta.

Các em thân mến,

Nếu các em có dịp đọc truyện Tam Quốc, các em không làm sao quên được Tào Tháo, một nhân vật quan trọng trong truyện, có tiếng gian ác và đa nghi. Tào Tháo là người đời Hán làm chức Hiếu Liêm, vì mưu sát Đổng Trác thất bại, phải chạy trốn về quê nhà. Ông ta bèn bán hết gia sản dùng để mộ quân trừ Đổng Trác. Về sau, Tào Tháo làm đến chức thừa tướng, nhưng ông ta quá nhiều mưu mô, mượn lính nhà vua đánh dẹp khắp nơi tạo uy quyền, nay phế người này, mai lập người khác, lại toan soán ngôi vua, nhưng việc chưa thành thì đã chết.

Những chuyện gian ác và  đa nghi của Tào Tháo thì nhiều lắm.

Biết người nào có tài hơn mình, Tào Tháo cũng nghi rằng ngày sau sẽ làm hại ông ta và tìm cách giết đi dầu người đó đang phục vụ đắc lực cho mình.

Truyện kể, sau khi ám sát Đổng Trác thất bại và bị Đổng Trác cho tầm nã, Tào Tháo phải chạy trốn về quê nhà, chỉ với một người thân tín là Trần Cung.

Trên đường về, khi tới nhà Lã Bá Xa là bạn của cha Tào Tháo thì trời tối, Tào Tháo bèn ghé xin nghỉ đêm tại đây.

Thấy con bạn mình đến, Lã Bá Xa rất mừng rỡ bèn nói với Tào Tháo và Trần Cung cứ tự tiện mà nằm nghỉ để ông ta đi mua rượu về làm tiệc đãi hai người.

Một lúc sau, khi Lã Bá Xa ra khỏi nhà, Tào Tháo nghe tiếng mài dao ở nhà sau liền nói với Trần Cung:

- Lã Bá Xa không thân với gia đình tôi lắm, hồi nãy hắn ra đi đột ngột, biết đâu hắn đi báo bắt chúng mình, ta nên đề phòng.

Hai người bèn đến sát vách nhà sau để lắng nghe, dò xét. Có tiếng người nói:Ta nên trói nó lại mà giết.

Tào Tháo liền nói với Trần Cung: Quả đúng thật rồi, chúng nó định hại ta, chúng ta nên ra tay trước.

Tào Tháo và Trần Cung bèn xông vào nhà sau, gặp ai chém nấy trong chốc lát đã giết đến tám người. Sau đó, hai người đi lục soát và gặp ở nhà bếp một con heo đang bị trói nằm chờ làm thịt.

Thấy vậy, biết đã sai lầm, Trần Cung thốt lên: 

- Thôi rồi, ông quá nghi ngờ nên đã giết lầm người tốt.

Các em thân mến,

Bài học về tính đa nghi nói trên rất đáng cho các em suy nghĩ. Sự quá nghi kỵ chẳng những có hại cho người khác mà còn hại cho những em có tính đa nghi. Người nghi kỵ không lúc nào thấy được yên ổn, càng ngày càng mất bạn, thêm thù và lòng càng cảm thấy cô đơn. Nhà văn Pháp Voltaire có nói: Nghi ngờ ai tức là mời người ta phản bội mình.

Chúng tôi xin kết luận bằng lời nói của Démocrite: Không nên nghi ngờ, mà hòa nhã, và hãy chứng tỏ không bị lừa gạt.

Vì "đối với những người đáng mến, sự nghi ngờ là một sự sỉ mắng âm thầm (P. Syrus).

 

Thân mến chào các em           

NGUYỄN HÙNG TRƯƠNG   

 

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 62, ra ngày 29-10-1972)  

Thỏ Láu Bày Trò Chơi

 

Dạo này Thỏ láu thích trò chơi lắm, nhưng chơi những trò lặt vặt mãi với lũ Cáo, Chồn chúng rất đần độn, ngu si nên Thỏ láu đâm ra chán. Một người mà Thỏ láu khoái chơi chung nhất là ông Hoàng Đế Ba Mươi, tục gọi là ông Hổ vằn.

Dần dà, Thỏ láu cũng làm quen được Hổ vằn. Hổ vằn chơi với Thỏ láu cũng lấy làm tương đắc lắm, vì Thỏ thường có những trò chơi mới để bày cho Hổ. Mà trò chơi nào cũng hấp dẫn cả.

Hôm ấy, như thường lệ đôi bạn Hổ vằn và Thỏ láu lại lên đồi đùa giỡn. Không biết, vua Hổ đang chơi chợt cáu điều gì mà há miệng ra gừ gừ một tiếng thật lớn rung chuyển cả núi rừng, toan gặm cổ Thỏ mà ăn tươi, nuốt sống làm Thỏ láu bất bình, hậm hực lắm. Thỏ ta căm phẫn Hổ vằn lắm và để bụng mãi. Tan cuộc Thỏ về nhà hằn học bảo với Thỏ cái:

- Này bà, bữa nay Hổ vằn chơi xấu ta... hắn ỷ to lớn hơn ta nên ăn hiếp... đang chơi vụt... gừ... lên định cắn cổ ta... Ta tức lắm nhất định trả thù mới được.

Vợ Thỏ hỏi trả thù bắng cách nào Thỏ nhất định giữ kín, không tiết lộ.

Hôm sau, nó đi tìm Hổ vằn thật sớm, gặp Hổ vằn đang ngủ dưới gốc cây, nó hớn hở đánh thức dậy và bảo với Hổ:

- Này bác Hoàng Đế, hôm nay tôi vừa nghĩ ra một trò chơi lạ lắm.

Hổ vốn ngây thơ, dễ tin, bèn hỏi:

- Trò chơi gì?

- Trò chơi "bắt đá". Hay lắm! Bác có chơi bao giờ chưa?

Hổ lắc đầu:

- Chưa! Tôi chưa chơi và cũng chưa nghe ai nói đến bao giờ, chú chỉ cho tôi đi.

- Vâng! Thì lên đồi... chúng mình cùng chơi.

Hai bạn đưa nhau lên đến nửa lưng chừng đồi, rồi Thỏ láu bảo:

- Bây giờ bác lên trên đồi nhé! Bác tìm hòn đá thật to, rồi đẩy mạnh xuống... Tôi dưới này hả miệng bắt lấy...

Hổ thích thú vỗ đùi:

- À! Thảo nào... trò chơi gọi là trò chơi "bắt đá" đó phải không?

Thỏ láu gật đầu, hối Hổ vằn lên đỉnh đồi rồi bảo con nhà Hổ tìm hòn đá to nhất lăn xuống. Từ trên cao hòn đá lăn xuống lông lốc ầm ầm, Thỏ láu làm bộ giang người ra hứng. Khi hòn đá xuống gần đến Thỏ thì nó nhảy vọt qua một bên mà tránh. Hòn đá thẳng đà lăn tuốt xuống tới chân đồi.

Vì hòn đá lăn quá mạnh nên bụi bay mù mịt. Hổ đứng trên nhìn xuống đâu thấy thỏ đã nhảy né tránh. Khi Thỏ lên đến đỉnh đồi thì Hổ hỏi:

- Hòn đá đâu rồi?

Thỏ láu thản nhiên:

- Tôi bắt được nuốt vô bụng rồi. Bây giờ tới phiên bác xuống dưới để tôi lăn đá cho bác bắt!

Hổ vằn thầm phục Thỏ láu phi thường và nó lững thững đi xuống lưng chừng đồi. Ở trên con nhà Thỏ tìm một hòn đá thật to, chờ cho Hổ thủ thế xong xuôi thì lăn mạnh xuống.

- Bác Hoàng Đế đâu rồi? Há miệng cho to để bắt hòn đá của tôi lăn xuống chứ!

Hổ vằn ngây thơ lại cả tin. Cứ tưởng là thật nên đứng yên, ngửa mặt nhìn lên, và miệng thì cứ há cho thật rộng. Hòn đá đâu có nể mặt Hoàng Đế... từ trên cao lăn xuống, nó tống vào mặt Hổ làm con Hổ bật ngửa ra, mặt mày đau điếng máu chảy ròng ròng tưởng như bị trời sập. Hòn đá có đà đẩy Hổ té nhào xuống chân đồi, lăn lông lốc như quả bóng.

TRỊNH CÔNG TRUYỀN     

 

 (Trích tuần báo Thiếu Nhi số 61, ra ngày 22-10-1972)

 

Thận Trọng Khi Nói Giỡn

 

 Thư của em S. Kiến Hòa:

... Số là em không có khai sanh nên phải ở lại lớp nhất không được thi vào đệ thất đó chị. Em phải ở lại tất cả ba năm mới được cái hân hạnh lấy bản khai sanh mà thi đệ thất. Vì vậy năm nay em mười sáu tuổi mà học vấn chỉ có tới lớp đệ lục đó chị. Hơn nữa, tác em cao lớn nữa, chính cái lẽ đó mà em sinh ra cái mặc cảm, chán ghét tất cả. Nhiều khi em muốn bỏ cái mặc cảm ấy, nhưng bỏ chẳng được chị ạ, vì còn biết bao người đang trêu cười ngạo nghễ em. Họ xem em chẳng khác một thằng hề chị ạ.

Chị biết không, hôm tết em về quê để tảo mộ ông nội, chị... hỏi em học lớp mấy, em liền trả lời là học đệ lục, rồi chị nói:

- Già rồi mà học lớp Đệ Lục...

Chưa hết đâu chị ạ, một lần gặp anh bạn cũng hỏi câu: "học lớp mấy?" em cũng trả lời là học lớp đệ lục, anh ấy cũng trả lời một câu đanh đá:

- Già rồi mà học Đệ Lục.

Trời ơi những câu kêu ca ấy làm em chán nản thất vọng quá chị ơi.

Bây giờ thì em không muốn đi đâu, không muốn giao thiệp với ai nữa, em sợ, em chán ngán lắm rồi. Những câu: "Mầy học lớp mấy? Cháu học lớp mấy? Con học lớp mấy?..." đối với em như một câu lên án kết tội.

Ra đường mang cái phù hiệu lớp đệ lục thấy mình thấp kém làm sao. Nhìn chung quanh thấy các bạn cùng học một trường nào là lớp 8, 9, 10... đều là những đứa nhỏ tác hơn em làm em xấu hổ quá đi chị ạ! Nhiều khi em muốn nghỉ học nhưng gia đình không cho phép đó chị.

Vào lớp cũng vậy, bạn bè em cười chê mỉa mai em nào là: có vợ gần được rồi mà học đệ lục, nào là: lớn rồi mà ngu..." và rồi chúng xa lánh em. Thầy giảng bài em cũng không ham giơ tay mặc dù mình đã biết. Em cảm thấy mình bơ vơ, lạc lõng quá! Nhìn quanh toàn là lũ bạn nhỏ hơn em, chúng đáng em mình không làm em càng xấu hổ.

Nhiều khi em tự trách mình sao vô phước quá. Bây giờ thì em không ham đi đâu nữa cả vì sợ câu điệp ngữ: "Mầy học lớp mấy? Cháu học lớp mấy?..." do những người quanh em ban cho.

Bây giờ nỗi thất vọng của em một ngày một to tướng. Giá mà có thuốc lùn thì em sướng biết mấy hén chị.

Trả lời:

Có lẽ không bao giờ các em thắc mắc về một lời nói rất bình thường, một lời đùa giỡn mà các em tưởng không có gì là quan trọng, thí dụ như:

- Chà, lớn dữ mà còn đi học lớp...!

Các em ơi! Chị cũng như các em vậy. Bây giờ chị mới biết rằng trong đời chị, đã biết bao nhiêu lần chị làm buồn lòng người khác chỉ vì những lời nói thật thà vô tình như những lời em S. đã nghe.

Khi chúng ta nói, ta nên nhớ rằng người nghe cũng có một trái tim như chúng ta, đã thế, vì không phải là ta, nên đôi khi lại bị thêm cái tật suy diễn, cứ nghĩ thêm ra, rồi buồn, rồi đau khổ ngấm ngầm, rồi sinh tự ti mặc cảm, có khi mất cả chí tiến thủ, thui chột cả cuộc đời. Vô tình, một câu nói tầm phào của chúng ta, chỉ cốt cho vui miệng, hoặc chọc cười mọi người, làm cho người bị chế giễu cay đắng trong lòng, như thế, tội của chúng ta thật là nặng biết mấy.

Chị đề nghị với các em rằng chúng ta nên áp dụng câu danh ngôn "cái gì mình không muốn, đừng thi hành với người khác." Khi đối thoại với ai, hoặc trêu cợt người nào, chúng ta nên thay đổi vị trí, giả tỉ mình là người ta, mình có chịu được sự chế giễu đó không, thì mọi sự sẽ tốt đẹp hơn nhiều lắm.

Một người bạn của chị có nhận xét thế này, chị xin đem ra để các em coi chơi: 

- Nhiều khi chúng ta cư xử bất công lắm. Thí dụ như có ai hỏi chúng ta là: "Chị bao nhiêu tuổi, chị làm ở đâu, lương tháng bao nhiêu?" thì chúng ta cho là câu hỏi bất lịch sự. Thế thì lý do gì chúng ta lại cứ hỏi các cô cậu bé là: "Em bao nhiêu tuổi, học trường nào, lớp mấy, đứng hạng mấy". Thật là tò mò vô ích, mà lại còn du các em vào tình thế khó xử, nếu các em muốn giấu.

Vậy chị đề nghị từ nay chúng ta nên tìm sáng kiến để câu chuyện được linh động, lại tránh tò mò xâm phạm vào đời tư bạn chúng ta. Những câu chuyện xã giao cho vui có thể là thời tiết, thể thao, hoa cỏ, nghệ thuật, văn hóa, hội họa, tóm lại, tất cả những điều gì chung chung, không nói riêng về chuyện của ai, các em nhé.

Chị ĐỖ PHƯƠNG KHANH

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 108, ra ngày 21-9-1973) 

 

Một Ngày Trên Quê Hương

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trên quê hương một ngày

Trời lên - Gà gáy sáng

Nắng trải nhẹ chan hòa

Xóm, thôn người nhộn nhịp.

Trên quê hương một ngày

Có chim vàng ríu rít

Có hoa nở trong sân

Êm đềm nghe khúc nhạc.

 

Trên quê hương một ngày

Trẻ con tay cắp sách

Vui vẻ bước đến trường

Ê a ngồi học tập.

 

Trên quê hương một ngày

Trẻ mục đồng hớn hở

Bác nông phu cấy cày

Con trâu già gặm cỏ.

 

Trên quê hương một ngày

Mặt trời sau rặng núi

Những chiếc diều lung lay

Như hoa, đua nhau nở.

 

Trên quê hương một ngày 

Có trăng vàng le lói

Gió mát thổi hây hây

Hồn quê hương phơi phới.

 

                             QUAN SƠN

 

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 131, ra ngày 15-10-1974) 

 

 

Như Những Dòng Sông Nhỏ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Em bé nhỏ, sân trường ngoan cỏ ướt

Đã chợt qua theo những bước chân mưa

Mùa thu về, em đã biết hay chưa

Và có nhớ trong mắt nhìn rất vội

Lắng trong tim nghe tình hồng quá đỗi

Hai hàng cây khe khẽ hát bên em

Con đường xinh, ta đếm bước êm đềm

Thân ái quá, ơi những dòng sông nhỏ

Hãy ngủ quên trong một trời thương nhớ

Ngậm môi cười khi chiếc lá bay qua

Soi trong gương, tình đã quá thật thà

Và em nhé, hồn ngoan như sợi khói

                                             CHÂM KHANH

(Trích từ bán nguyệt san Ngàn Thông số 35, ra ngày 7-10-1972)

 

Chăm Học Để Làm Gì?

 

 Thư của em Q. A. - Đà Nẵng:

... Trong lớp em, các chị bạn tính tình kỳ dị quá chị ạ! Và có vẻ ganh ghét em lắm, vì tháng nào em cũng được ghi tên trên bảng danh dự, và phần đông các giáo sư đều mến thương em. Trong số ấy có một vị giáo sư đã nhận em làm con nuôi, nên em làm điều gì, các chị ấy và các bạn khác hay chế giễu và trêu em lắm. Những lần ấy em tức muốn khóc luôn đấy, để em nói chị nghe, xem chị tức không. Thí dụ, như đến giờ học em ngồi yên lặng nghe giáo sư giảng bài, nếu lo theo dõi bài thì mới hiểu bài và làm bài được, các chị ấy thì ngồi lo trò chuyện, và còn bảo em là con chiên ngoan đạo. Những lúc lên văn phòng gặp các vị trong ban giám đốc nhà trường, và các vị giáo sư khác em đều cúi đầu chào, thì các chị ấy hè nhau trêu em - "Ê! Tụi bây coi con A, nó làm tao tức cười quá, gặp giáo sư cũng chào, gặp tụi tao, thì tụi tao sẽ dông luôn như chẳng có gì" Em nghe xong muốn khóc ghê đấy, những chị ấy quả là vô ơn bạc nghĩa. Chẳng những việc đó thôi mà còn nhiều chuyện khác nữa, thế nhưng em có giận các chị ấy đâu mà em vẫn vui vẻ như chẳng có gì. Mỗi lần trò chuyện với các chị ấy thì các chị ấy tìm câu để nói móc em.

Có nhiều lúc em muốn làm một việc gì để cho các chị ấy đừng ghét em nữa, nhưng các chị ấy vẫn ghét. Buồn ghê chị nhỉ!

Thưa chị, em có một người bạn thân, lúc đầu thì tánh tình rất tốt, nhưng sau này chị ấy bỗng nhiên đổi tánh, cùng hè nhau với các chị bạn khác trêu em. Những kỳ thi đệ nhất, đệ nhị bán niên, nhìn thấy em mải lo học, chị ấy rủ em đi chơi, em từ chối vì bận học, hẹn dịp khác. Chị ấy lại cười và bảo: - "Mầy nên đi chơi với tao, học bài chán chết, mầy học riết sẽ điên cho xem, hơn nữa con gái cần học gì nhiều, học nữa làm ông này hay bà kia, khi chết cũng trở về cát bụi chớ có gì". Những lần như thế em đều khuyên chị nên lo học hành, chị ấy không nghe mà còn mắng em nữa chứ, thế rồi kết quả không ngờ từ một học sinh trung bình, bây giờ chị đã sụt quá nhiều, còn riêng em kết quả rất tốt đẹp, được các thầy, cô khen. Chị ấy tức tối vô cùng, và đi nói xấu em với nhiều bạn khác, và lại nói: " - Ôi mình học tà tà được rồi, miễn lên lớp chớ cần gì học giỏi, lãnh phần thưởng ít oi"...

Q. A. Đà Nẵng

Trả lời:

Đáng lẽ, chị định dành câu hỏi của em trong số đặc biệt "Chủ đề Nhớ Ơn Thầy". Nhưng chị thấy cần phải trả lời em càng sớm càng tốt, vì không thể để cái quan niệm sai lầm của những người bạn xấu kia đầu độc em được. Vả lại, bài này cũng có liên hệ tới chủ đề Công Ơn Cha Mẹ đó. Vì rằng cha mẹ sinh ra con, mong cho con nên người, mà muốn nên người thì phải nhở ở các vị thầy dậy dỗ. Nay con cái vô lễ, không biết kính trọng thầy, không còn muốn được cho nên người, thì còn hy vọng gì ở tương lai. Quan niệm rằng chỉ cần nghe giảng bài là đủ, khỏi phải học đạo làm người là lầm lẫn lớn, và sau này dù có trở thành chuyên viên gì gì nữa, đồng thời cũng chỉ là phường giá áo túi cơm, đầu óc không thể phát triển về tư tưởng để mà xứng đáng là một người được. Cha mẹ thấy tương lai con như vậy, phỏng có đau lòng không?

Ngày xưa, học trò rất trọng lễ giáo. Nếu người nào không giữ đủ Trung, Hiếu, Tiết, Nghĩa, Nhân, Lễ, Trí, Tín v.v... thì kể như không đáng làm người, bị xã hội khinh bỉ, ai chơi với người đó, cũng bị chê bai luôn, coi là không biết giữ danh giáo. Bậc thầy được tôn trọng vô cùng. Chỉ một hành động hỗn hào với thầy, là sẽ bị xã hội khinh ghét. Không ai tin tưởng một người đã hỗn với thầy lại còn có thể trở nên người đàng hoàng được. Vai trò của thầy quá quan trọng trong nhiệm vụ đào tạo con người. Các bậc thầy được cả xã hội kính trong, dù là thầy đồ, dậy vỡ lòng. Sự giáo dục về đạo đức được nâng cao như vậy, cho nên phải công nhận các cụ xưa ăn ở thật là đàng hoàng, nâng cao giá trị của loài người.

Hiện nay, một số người đã quan niệm sai lầm. Sự ăn ở chân thật, giữ đúng giềng mối của con người, thì bị chê cười là "cù lần". Lưu manh, vô giáo dục, đi học thì copie, thi cử thì quay phim, lại được cho là chịu chơi, là biết "thiên biến vạn hóa". Đó là sự sai lầm lớn lao nhất của một số các em bây giờ. Chị hy võng những em đó sẽ sớm thay đổi quan niệm về giá trị con người kẻo mà hư hỏng cả cuộc đời.

Muốn học cho giỏi thôi, chưa nói tới vấn đề đạo đức, thì cũng phải lắng tai nghe lời thầy, chứ cứ mải lo nói chuyện, không chú ý vào lời giảng thì không hiểu bài, kết quả sẽ càng ngày càng dốt, vì mình không tiến trong khi người khác vẫn tiến, cuối tháng xuống hạng thấp, càng ngày càng đi vào con đường kém cỏi, điển hình là người bạn của em đang học khá, chỉ vì ảnh hưởng bạn xấu, thay đổi tính tình, ham chơi, nay cũng trở thành học kém, thật đáng buồn biết bao!

Ngồi học phải lắng tai nghe thầy là đúng, không có gì phải mắc cỡ với những người bạn xấu. Không thể vì đứng gần đống rác, rồi mình mắc cỡ rằng: "Sao ta không hôi thối như rác". Hãy nghĩ tới cha mẹ, nghĩ tới sự vất vả sớm khuya của cha mẹ, cho các em đi học, mong các em nên người, mà lắng tai nghe lời thày, ngõ hầu học hành chóng tấn tới, tư cách đàng hoàng đứng đắn, đó là cách báo ơn cha mẹ thực tế nhất đấy, các em ạ.

Chị Đỗ Phương Khanh     

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 102, ra ngày 10-8-1973)

 

Sự Học và Ý Chí

 

Các em thân mến,

Một độc giả Thiếu Nhi đã viết cho chúng tôi đại ý như sau: ở trường, thầy cháu dạy phải cố gắng học hành, nhưng cháu được biết cha cháu khi nhỏ học lúc nào cũng đứng đầu lớp mà nay gia đình cháu sống lận đận, thiếu thốn mọi mặt, còn chú Thanh bạn cùng lớp với ba cháu, lúc trước, học ít chơi nhiều, bây giờ lại nhà cao cửa rộng, xe cộ lộng lẫy, cả nhà ăn sung mặc sướng, thế bác chủ nhiệm nghĩ hộ cháu xem sự học có cần thiết không? Học để làm gì? Không học cũng thành công kia mà!

Các em thân mến,

Trước khi bàn đến những nguyên nhân tạo nên thành công, chúng ta hãy nhìn qua trường hợp của chú Thanh. Chú Thanh khi nhỏ học ít chơi nhiều, nhưng biết đâu sau đó chú Thanh đã cố gắng học hành hoặc khi ra đời chú Thanh lại học hỏi thêm nhiều điều thực dụng mà nhà trường đã không dạy. Cũng có thể chú Thanh sau này cũng có nhiều đức tính mà ít người chú ý, như siêng năng, cần kiệm, nghị lực hoặc có tài năng.

Ông Winston Churchill, thủ tướng lừng danh của Anh quốc khi nhỏ học hành cũng bết bát, nhưng sau đó ông cố gắng học hỏi trở thành một nhà chính trị đại tài, một nhà trước tác uyên thâm.

Giữa hai người nhiều điểm khá giống nhau, người học khá là người dễ thành công, đi đến đâu, cũng được người ta quí trọng hơn.

Chắc các em cũng đồng ý với tôi, một người chỉ làm nên ở một vài điểm như tiền bạc hoặc chức phận, nhưng đầu óc lại trống rỗng, tâm đức thì thấp kém, sức khỏe cũng không có nốt đâu phải là người thành công. Chắc các em không bao giờ ước muốn trở nên con người như vậy.

Tiền bạc và chức phận có thể giúp ích chúng ta tìm hạnh phúc, nhưng không phải lúc nào hễ có tiền, có chức tước là được sống sung sướng.

Một người đã đạt được tất cả sự ước muốn về đời sống mà không giúp ích gì cho những người xung quanh không phải là thành công.

Em ạ, sự thành công trên đời phải tùy thuộc nhiều điều kiện như sức khỏe, tài năng, học vấn, chí khí, hoàn cảnh.

Sức khỏe là điều kiện chính của mọi thành công.

 

Một châm ngôn Ả Rập đã nói:

 

Có sức khỏe là có hy vọng,

 có hy vọng là có tất cả.

Em thử nghĩ một người du học ở ngoại quốc đã thành tài, đã tốt nghiệp kỹ sư, bác sĩ, thạc sĩ nhưng khi về xứ trong người chỉ còn một lá phổi, hay là một ông chủ ngân hàng to nhất xứ mà nay đau mai ốm đâu còn là người thành công. Kẻ thành công ở đây là Thần Chết vậy. Một người có tất cả tiền tài cũng như danh vọng, nhưng không có sức khỏe thì đời kể như vứt đi, người đó không được hưởng gì cả, không giúp ích được ai lại còn làm phiền bao nhiêu người xung quanh.

Trong báo Thiếu Nhi số 6 vừa qua, ông Tế Xuyên có ghi lại cuộc đời đầy nghị lực của ông Bạch Thái Bưởi xuất thân làm "bồi" nhờ cố gắng mà lên đến địa vị một chủ hãng tàu lớn trên 30 chiếc, tranh thương thành công với người ngoại quốc. Ông đã thắng những trở ngại ghê gớm, nhờ chí khí.

Nói đến chí khí tức là nói đến ý chí và khí khái, nói đến nỗ lực, nói đến sự cố gắng không ngừng để đạt được cái mà mình mong muốn.

Trên đời này biết bao người khi sanh ra bị tật nguyền, nghèo nàn, nhưng nhờ nghị lực, sự bền chí hay nói dễ hiểu hơn nhờ cố gắng khắc phục số phận đen tối của mình mà trở nên con người hữu dụng.

Ông N. SACKE BAUT có nói: Muốn thành công những mưu tính lớn phải có ba điều: "Cái đầu lạnh như băng, con tim nóng như lửa, bàn tay cứng như sắt" và ông Waterson cũng nói: Không phải luôn Muốn là được, nhưng nhiều khi không được là vì không muốn.

Các em thân mến,

Các em hãy cố gắng học tập vì sự học rất cần thiết, các em cũng cần ráng giữ gìn sức khỏe, tập luyện ý chí, các em chắc chắn sẽ có nhiều hy vọng để thành công.

Tôi mượn câu nói dưới đây của ông Nguyễn Bá Học để kết thúc câu chuyện của tôi hôm nay:

"Đường đi khó, không khó vì ngăn sông cách núi,

Mà khó vì lòng người ngại núi e sông"

Thân mến                

NGUYỄN HÙNG TRƯƠNG   

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 8, ra ngày 3-10-1971)

Lối Gầy Hoa Vẫn Bay

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nhớ màu nắng thuở xưa

Ngàn hoa rụng cuối mùa

Ngoài hiên xào xạc gió

Tiếng gà gáy ban trưa

 

Trời cao xanh ngát xanh

Vầng mây trắng trong lành

Lời rao buồn rũ rượi

Nghe nhịp sầu mong manh

 

Lối gầy hoa vẫn rơi

Đường xưa vắng bóng người

Lá rụng ngoài sân ấy

Chim cũng biếng hót cười

 

Yêu sao kỷ niệm hồng

Chôn vùi cõi mênh mông

Tình xa xưa nhòa nhạt

Tan biến vào hư không 

 

Thềm lung linh hoa nắng

Người qua đó độ nào

Lối xưa, tình một thuở

Nhớ người, tim nhói đau

 

Mùa xuân, đào khoe sắc

Hạ qua, phượng rơi đầy

Thu thắm vàng hoa cúc

Lối gầy, hoa vẫn bay...

 

               Trần Thị Phương Lan

               (Bút nhóm Hoa Nắng)

 

Khi Con Trai Làm Bếp

 

Dung giật mình bì tiếng cười của Khải, con bé quay lại nhìn xem ông anh làm gì mà đắc chí thế, thì ra "ông" ấy đang xem "Ngàn Thông". Có tiếng Khải nói:

- Từ nay sức mấy mà mấy "bà" bắt nạt được tui nữa, tui biết nấu ăn "dzồi".

Dung nghĩ: "chắc "ổng" được ai dạy cho chứ gì! Xí, làm nồ hoài".

Trong khi đó Khai tay cầm cuốn báo xăm xăm đi tới, ném cuốn báo xuống bàn nói:

- Từ giờ nếu chị Hương bắt tao quét nhà tao khỏi quét nữa đi.

Dung hỏi:

- Sao vậy anh? Anh không quét nhà "nhỡ" chị ấy hỏng nấu cơm cho anh ăn thì sao?

- Á! À! Tao thổi lấy, sợ gì.

- Xì! Còn lâu anh mới biết nấu "anh hai" ơi... i... i...!

Con bé kéo dài chữ "ơi" và trề dài cái môi dưới ra làm cho Khải phát tức mình.

- Ờ đừng có khi "tui", mai kia anh Sơn về phép "tui" nấu cho anh "tui" ăn, hổng cần con gái nữa.

- Ối giời! Nấu được nồi cơm mà làm như bắt được...

Khải ngắt ngang:

- Ờ! Vậy thôi hà, tui nấu ngon ăn ngon nấu dở ăn dở, vậy đó tức không cưng.

- Có gì mà tức, anh nấu được cơm em cũng mừng bởi vì từ đây em sẽ được...

- Xem anh hai trổ tài làm bếp?

- Không! Sẽ ngửi mùi "trên sống dưới khê, tư bề... thơm phức" ở nồi cơm của anh Khải tiết ra.

Con bé nói xong nhìn lại anh làm lành:

- Mà ai dạy cho anh nấu cơm đấy anh Khải?

- Đại Quấy!

Khải trả lời cộc lốc rồi quay lưng.

"Đại Quấy" là ai dzậy cà? Nhưng chưa kịp hỏi thì bóng anh Khải đã khuất sau nhà bếp.

*

Sắp thi rồi, kỳ thi năm nay có "mòi" hơn năm ngoái, và khó khăn hơn nên Khải chăm chỉ ngồi gạo bài, chăm chú làm toán. Hôm nay Khải đang ngồi giải bài toán "Hình" thì có tiếng con Dung và Phượng reo:

- A! Anh Sơn, anh Sơn về anh Khải ơi!

Khải vội bỏ bút xô chiếc ghế ra đàng sau thật mạnh rồi chạy ra phòng khách. Có tiếng anh Sơn:

- Anh Khải đâu rồi các em?

- Dạ ảnh đang học.

Con Phượng đưa tay ra sau lưng chỉ vào trong nhà, khi ấy Khải đã ra đến nơi:

- Anh mới về đấy à, khỏe mạnh không anh? Anh có mua quà cho em không?

- Có, hôm nay lãnh lương nên anh mua cho chú cái này.

Sơn đưa cho Khải một chiếc hộp nhỏ miệng nói:

- Dạo này trông chú gầy quá, hăng lên chứ lị, con trai mà ốm không nên. Tặng chú cây bút Paker đó.

Đỡ lấy chiếc hộp trong tay anh Khải nói:

- Có chứ, em hăng hái lắm chứ, mỗi ngày em... quét nhà 3 lần, rửa chén 3 lần và đánh nhau một lần.

Sơn cười to:

- "Chời" ơi! Tưởng làm cái gì chứ, làm anh lắng tai nghe. À, mà chú đánh nhau với ai vậy?

- Dạ đánh nhau với... với cái gối ôm.

- Ha... ha... cái chú này rõ trẻ con.

Khải cười theo:

- Vậy chứ, em còn biết nấu cơm nữa đó.

Con Dung xía vào:

- Anh Sơn về không cho tụi em cái gì hết à?

Sơn giật mình:

- Chết cha quên mất, đây này cho em cỗ tràng hạt ở Vũng Tàu đấy, bằng ốc ấy mà, còn đây là con bướm anh ép được, cho Phượng.

- Dạ cám ơn anh.

Khải lầm bầm:

- "Thấy ghét hông, người ta đang khoe mà lại"...

Dung, Phượng đi rồi, Khải tìm cách khoe lần  nữa, Khải làm bộ như chợt nhớ ra điều gì:

- A! Anh Sơn này.

- Gì đấy chú Khải?

- Em đi nấu cơm anh ăn nghen.

Sơn trợn mắt:

- Chú biết thổi cơm?!

Khải nhắm mắt lại, hai cái lông mày nhíu vào theo kiểu "con én bay", và làm như "ta đây" không thèm để ý đến sự thắc mắc của anh.

- Dà! Dà!

(Thật ra, từ hôm khoe con Dung đến nay, vẫn chưa có lần nào cho Khải áp dụng cả)

Đang trổ tài, tính phét với ông anh một lát thì nghe tiếng guốc của chị Hương về làm Khải cụt hứng.

- Sơn đã về đấy à?

- Dạ, chị đi đâu về đấy?

- Đi chợ, khiếp chợ bây giờ dơ quá.

- Giỏ xách đâu chị?

- Bé Phượng mang ra nhà sau rồi.

Khải tức quá, mấy lần "trổ nghề" đều bị cụt hứng cả, Khải nói:

- Để em thổi nồi cơm cho, chị làm thức ăn đi.

- Có hai cái bếp Khải thổi nồi cơm chị lấy gì nấu thức ăn?

- Không cần, em nhóm bếp củi.

- Ờ! Em làm sao đó thì làm.

Khải chạy vội vào phòng lấy ra cuốn "Ngàn Thông" rồi chạy xuống nhà bếp miệng còn nói vọng lên:

- Anh Sơn ngồi đó chơi, em thổi nửa tiếng đồng hồ là có cơm ngay.

Tiếng chị Hương quảng cáo với Sơn, cốt ý để ghẹo Khải:

- Sơn ạ! Em nó thổi cơm hay lắm, nhớ chờ đợi, đừng đi ăn phở mà cơm của Khải ế, nhá!

Rồi chị với anh Sơn chả biết nói gì mà cười rúc rích với nhau.

Khải nghe thấy nhưng vẫn tảng lờ rồi lẩm bẩm:

- Hừ! Chê người ta đi, lát nữa sẽ biết.

Vừa nói, tay Khải vừa giở báo ra:

"Gia chánh con trai".

- Á! À! Đây rồi, nào xem nào!

Vật liệu.

- Một cái nồi, rồi có ngay.

- Một cái rá! Chết cha, cái rá nó như thế nào cà, à! Đây rồi.

- Hai lon gạo, có mấy chị em chắc ít thôi, một lít gạo!

- Nước lạnh! Rồi, xong rồi.

(Nói tới đâu tay làm tới đó trong khi mắt vẫn để vào cuốn báo!)

- Đổ gạo vào rá! (Miệng đọc tay làm) cẩn thận.

À! Á! Cẩn thận, phải làm hẳn hoi.

Khải bỏ cuốn báo xuống, hai tay nâng lít gạo đổ vào rá, bỗng: "Rào... Rào..." Khải đổ tới đâu, gạo ra đất đến đấy:

- Ủa! Sao lạ dzầy cà?

Nhìn lại thì ra là cái rổ chứ không phải cái rá, lỗ to hơn hạt gạo nên nó "rổ" ra ngoài hết trơn, thế là cu Khải vội le te đi tìm rá, kiếm được rá rồi đổ sang, hốt dưới đất lên, cho vào rá: "Không sao lát nữa đãi hết đi mà khó gì."

Xong xuôi mang ra vo gạo. Nói tóm lại mọi việc vo gạo, đãi gạo, đổ vào nồi... đều rớt ra ngoài hết, nhưng rồi cũng xong, bắt đầu thổi. Chẳng hiểu cu cậu làm gì mà cứ nghe thấy "phù phù" như đang phùng mang trút hết hơi vào cái ống thổi, khói bay, tro bay mù mịt, rối loạn cả lên.

Một lúc sau, không nghe thấy tiếng động "lịch bịch" như Đại Quấy viết trong báo thì "cu" Khải ngồi ngẫm nghĩ:

- Chả lẽ Đại Quấy chỉ sai, lần này mà làm không được thì chị Hương, con Dung, con Phượng nó cười "chích" mất.

Nghĩ vậy nên Khải mới đưa tay giở vung ra, chẳng biết làm thế nào mà cái vung nồi gang kêu lên một cái "cảng" một cách rất ư là khủng khiếp, thì ra "chàng" mải ngẫm nghĩ cho nên thay vì lấy miếng "lót tay" thì "chàng" lại dùng bàn tay nắm lấy, cho nên mới ra cớ sự.

Trở lại nồi cơm, lúc bấy giờ "chàng" vừa xít xa vừa kinh ngạc: Nước đi đâu hết rồi, cạn queo, gạo nổi lên tròn như cái bát úp. Vội vàng lấy đũa ra khuấy loạn xị lên, cơm văng tung tóe cả ra ngoài, rồi đậy nắp lại, trong khi đó bếp đã tắt ngúm nhưng vì nhìn trong sách không thấy dạy để lửa thế nào chàng cứ mặc kệ, ngồi chờ.

"Mười lăm phút sau, bắc nồi cơm xuống". Chàng lẩm nhẩm đọc và thầm nghĩ: "Lát nữa ta sẽ có nồi cơm hà hà..."

Thế là chàng cứ ngồi vậy cho đến đúng 15 phút sau liền bắc nồi cơm xuống và... "dzọt vào một chỗ kín đáo" (như Đại Quấy chỉ!). Chỗ kín đáo ở đây là cái "chuồng xí" nên anh chàng nhiều khi muốn... nhảy mũi nhưng cứ phải rán. Thổi một nồi cơm, thế mà ngót nghét... hai tiếng đồng hồ chứ phải chơi sao! Lúc ấy, phòng ngoài có tiếng chị Hương:

- Khải ơi! Xong chưa vậy, thổi có một nồi cơm bằng người ta làm xong bữa rồi mà chưa thấy ra! Vậy mà cứ khoe tài mãi, không sợ con Dung nó cười cho à!

Không thấy tiếng trả lời chị liền vào trong thì ôi thôi "bếp đã tàn, cơm đã nguội" mà bóng dáng ông em đi đâu mất biệt.

Bên trong... chuồng xí, Khải nghe rõ tiếng chị mở vung nồi cơm, rồi đậy lại nhưng không thấy nói gì thì mừng thầm.

Có tiếng con Dung, Phượng xí xa xí xô nói chuyện ngoài phòng khách:

- Anh Khải thổi cơm chưa xong anh Sơn ạ!

- Ờ! Không biết Khải thổi xong chưa cho anh ăn anh còn nghỉ mệt tí chứ, đi ra phố mua được vài món đồ vừa tốt vừa rẻ tiền sướng thật.

Có tiếng chị Hương:

- Thôi ăn cơm đi, (nói vọng lên nhà).

- Các em xuống ăn cơm kẻo nguội.

Cả bọn ùa xuống, bàn ăn khói bay nghi ngút từ những dĩa, tô mà bắt thèm.

Phượng vừa ăn vừa khen anh thổi cơm khéo ; tiếng con Dung hỏi chị:

- Sao mà ảnh nấu cơm ngon quá vậy chị?

Trong khi đó anh Sơn hỏi:

- Khải đâu sao không thấy ra?

- Tội nghiệp, chẳng biết nó đi đâu, chỉ thấy nồi cơm sống nhăn, bếp nguội ngắt chung quanh cơm văng tung tóe, bên cạnh là cuốn báo "Ngàn Thông" đang giở trang "Gia chánh con trai" do Đại Quấy chỉ dẫn.

(Vừa nói chị vừa đưa cuốn báo để lên bàn) nói tiếp:

- Chị biết thế nào cũng hư nồi cơ8m, cho nên chị thổi sẵn nồi cơm này...

Cả bọn "à" lên một tiếng, hiểu ra cả bọn cười như nắc nẻ trong khi anh Sơn cầm cuốn báo lên đọc to:

"Lời dặn quan trọng......" Anh Sơn đọc xong cả bọn lại cười bò ra một lần nữa, thế là dựa theo... "lời dặn quan trọng của Đại Quấy" cả bọn đi tìm Khải, tới... chuồng xí thì thấy khóa bên trong bèn lên tiếng gọi... Một lúc sau chàng Khải nhà ta mới chịu mở khóa thì cả bọn mới lăn đùng ra dãy đành đạch, tay ôm bụng mà cười vì hình dáng quá ư tiều tụy của Khải. Tay chân, mặt mũi lọ nghẹ bám tùm lum, đầu đầy tro bụi, khuôn mặt ngơ ngác. Thì ra vì bếp không cháy nên chàng cố sức thổi khói bay vào mắt, đưa tay lên dụi, cho nên mới ra cớ sự.

Thấy cả bọn "cười" trên sự "đau khổ" của "người ta" thì Khải bực mình tay thọc sâu vào túi quần đi ra khỏi... chuồng xí vừa đi vừa nhún vai:

- Thế mà cũng cười.

Rồi nghĩ:

- "Tàn một đời hoa".

TUẤN KHẢI       

(Trích từ bán nguyệt san Ngàn Thông số 12, ra ngày 20-10-1971)