Năm 1957, tôi học lớp Troisième moderne ở trường Leuret (bây giờ là Pasteur) và chuẩn bị ráo riết thi bằng BEPC tức trung học Pháp. Tôi lo ghê lắm, bằng cấp đầu tiên của cuộc đời mà! Nhưng mình lo là một lẽ, số trời lại là một lẽ khác quan trọng hơn! Thầy dạy Pháp văn tôi tên là Losfeld, một giáo sư hỏi vấn đáp khó nổi tiếng thời đó. Ai mà gặp ông thì kể như... là phải thi lại! Một buổi học, ông cho lớp tôi một để luận văn như sau: Em hãy tả một vật em thích nhất và nói nguyên do em thích. Lúc đó, thực dân Pháp vừa chạy cúp đuôi về nước, dân tộc Việt đang lên hương. Trước khí thế bừng bừng đó, tôi, một cậu bé lù khù tuy mới 15 tuổi cũng cảm thấy sung sướng vì đi đường gặp các ông Tây hết sợ rồi. Vì thế bắt được đề luận văn trên tôi mừng húm coi như là trúng tủ, bèn viết một hơi là tôi thích nhất lá quốc kỳ của nước tôi và lý do thích của tôi là lá quốc kỳ tượng trưng cho sự chống và đánh đuổi thực dân Pháp. Tôi gò gẫm từng chữ, từng câu vì sợ sai văn phạm. Tưởng làm được một bài luận văn đắc ý và nhất định được thầy khen, ai ngờ lúc trả bài, ông kêu tôi lên và hỏi tôi có phải tác giả bài luận văn đó không rồi đuổi tôi ra khỏi lớp và tuyên bố đuổi vĩnh viễn tôi. Bị đuổi giữa niên khóa, bơ vơ, không dám cho nhà biết (bị đòn chết), tôi bèn xin qua trường Tân Thanh ở đường Lacoste (bây giờ là đường Phạm Hồng Thái) học. Nhờ cố gắng, cuối năm đó tôi đỗ kỳ thi viết ở trường Colette (ở Phan Đình Phùng, Lê văn Duyệt Saigon), chỉ còn vào vấn đáp nữa là đoạt được bằng BEPC, đời lên hương... Nhưng... ai học được chữ ngờ và chữ xui, tôi gặp ngay ông Losfeld hỏi môn Sử Địa, Thế là dù có ba đầu sáu tay, tôi cũng không vượt qua được ải này. Thấy tôi, ông ngó tôi cười cười rồi bảo tôi muốn nói gì thì nói đi mặc dù ông không ra đầu đề gì hết. Tôi xin đầu đề, ông không cho và hỏi tôi những câu thật hắc búa (thầy mà muốn học trò rớt thì dễ quá mà!) cho tôi bí rồi đuổi tôi ra.
Năm đó, tôi nếm mùi vị "thi không ăn ớt thế mà cay" lần đầu tiên của cuộc đời. Buồn tủi, tức đời, lại phải thấy cô bạn gái học cùng lớp, cùng xóm thi đỗ đi nghênh ngang mặt nghinh nghinh thấy phát ghét, tôi bèn đóng cửa ở trong nhà cả tháng không ra đường và ôm niềm tủi nhục nam nhi chi chí sa cơ thất thế để chờ thi kỳ hai... Nghe nói về sau ông thầy Losfeld mến yêu của tôi bị đổi sang dạy ở Á-căn-Đình, không biết bây giờ sức khỏe ra sao? Thế rồi tôi cũng vượt qua được và ba năm sau tôi vào được vấn đáp kỳ thi Tú Tài II ở trường Marie Curie sau khi đỗ được các môn thi viết. Tôi thi ban Toán, nên môn Toán quan trọng lắm, đỗ hay rớt một phần lớn tùy thuộc vào môn này. Người hỏi Toán tôi là một nữ giáo sư Pháp, tôi không nhớ tên nhưng có điều tôi nhớ mãi không quên là bà còn trẻ lắm, lúc đó mới trên 20 là cùng và đẹp như Sandra Dee vậy đó! Bà cho tôi một bài toán nhỏ và một câu hỏi giáo khoa về môn Hình Học, câu hỏi này là tích số hai phép vị tự. Dễ quá, đã học qua lớp này ai mà không biết câu hỏi trên. Tôi sung sướng bình tĩnh chờ tới phiên lên trả lời, không thèm viết gì trên giấy nháp cả trừ cái hình vẽ của bài toán nhỏ. Tôi chắc chắn tự tin mình vượt qua được môn này và như thế đã đi được trên năm mươi phần trăm đoạn đường làm cậu tú kép. Khi tới phiên, bà giám khảo đó bảo tôi nộp tờ giấy nháp rồi bảo tôi ra, bà nói bà sẽ chấm tờ giấy nháp này không cần hỏi. Trời đất ơi! Chết tôi rồi! Tôi cãi nói là vì thi vấn đáp, các câu hỏi tôi đã biết hết nhưng không viết gì vào tờ giấy nháp cả, xin bà hạch miệng cho đúng ý nghĩa thi vấn đáp, kẻo oan ức tôi lắm. Bà ta không chịu, quát to đuổi tôi ra khỏi phòng thi ngay lúc đó. Thế là một lần nữa tôi biết thế nào là niềm tủi hận của một học sinh thi rớt. Tức chí, tôi qua thi Chương Trình Việt, cũng đỗ được kỳ thi viết, vào vấn đáp (lúc đó còn vấn đáp) ở trường Gia Long. Số tôi làm sao đó, chắc tướng tôi dễ ghét lắm, gặp vị giám khảo nào cũng bị trù cả. Vị giám khảo hỏi Toán (hiện giờ vẫn còn dạy các lớp Đệ Nhất ở Saigon) ra cho tôi một đề về Cơ học, đề này tôi cũng biết nhưng vì mới chân ướt chân ráo ở chương trình Pháp qua nên không rành danh từ, muốn trình bày điều này, tôi phải nói trước tiên tiếng Quỹ Đạo, nhưng tôi không biết tiếng này, chỉ biết tiếng Pháp tương đương là Trajectoire. Tôi nói chữ Trajectoire, vị giám khảo đó không chịu, bắt phải nói tiếng Việt, tôi bí... Thế là bị đuổi ra... chờ vào vấn đáp kỳ hai. Và vì chuyên môn đỗ kỳ hai, nên hồi đó tôi bị gia đình và các bạn bè ngạo là người đỗ kỳ hai.
Nhân mùa thi đang nở rộ, tôi thuật lại cho các bạn nghe cuộc đời đi thi vô duyên của tôi ở Trung học, với hy vọng các bạn không nỡ trách tôi viết về cái tôi dốt nát này bởi vì: với các bạn vừa đại đăng khoa, tôi xin mừng cho các bạn, cầu chúc các bạn cứ đại đăng khoa mãi và mong chờ sự khao danh vọng của các bạn, nhưng với các bạn không may, tôi xin góp niềm thông cảm chân thành với cái tôi rớt lên rớt xuống vừa thuật ở trên, rớt thì buồn nhưng rồi cũng sẽ qua đi và sẽ đỗ miễn là ta đừng chán nản, hơn nữa bằng cấp chưa chắc định đoạt dứt khoát tương lai cuộc đời và phải ở lại lớp một năm có gì đâu đáng kể so với cuộc đời dài trăm năm, riêng với các bạn trai 17-18 tuổi thi hỏng phải lên đường thi hành Quân Dịch thì... tuổi chúng mình là tuổi đẹp cả đời... các bạn, các em ơi! ! !
HOÀNG ĐĂNG CẤP
(Trích từ tạp chí Tuổi Hoa số 95, ra ngày 15-9-1968)
Không có nhận xét nào:
Không cho phép có nhận xét mới.