Tranh Tết

• Người Việt Nam ta biết treo tranh Tứ Bình nhưng ít ai hiểu rõ điển tích của tứ bình.

 

• Tứ là bốn, Bình là phòng, Tứ bình là một bộ bốn bức tranh dựng trên tường làm phong cảnh nhìn cho đẹp mắt.

 

• Người chơi tranh Tứ Bình phải luôn luôn treo đủ bốn bức.

 

Tranh Tứ Bình chia là hai loại: Tranh Tứ Quý và tranh Tứ Thời.

 

I - TRANH TỨ QUÝ. - Tranh Tứ Quý hoặc tranh Tứ Hữu đều giống nghĩa nhau. Trong tranh Tứ Quý, người ta vẽ bốn thứ hoa. Bốn thứ hoa đó là:

 

- Hoa Lan.

- Hoa Cúc.

- Hoa Mai.

- Trúc.

 

• Những thi nhân mặc khách của nước Tàu thì cầu kỳ và lập dị hơn. Người thì cho vẽ luôn mười hai thứ hoa và đặt tên là "Danh Thập Nhị Khách" (mười hai người bạn quí). Kẻ thì vẽ mười loại gọi là "Thập Hữu" (mười người bạn hữu). Kẻ rắc rối nhất vẽ một lượt ba mươi thứ hoa lạ và đặt tên là "Danh Tam Thập Khách" (Ba mươi người bạn quí).

 

• Tại sao người ta xem hoa là bạn?

 

Những người sành điệu chơi tranh bảo là trong sách xưa có bảo cây Tùng, Trúc, Mai là "Tuế Hàn Tam Hữu" (Ba người bạn quí mùa đông). 

 

Khi thú chơi tranh này tràn sang nước Việt Nam, các nhà nho lựa bộ Tuế Hàn Tam Hữu để thêm vào một thứ hoa nữa, đó là hoa Lan. Thế là bộ Tam Hữu của Tàu trở thành bộ Tứ Hữu của Việt Nam chúng ta.

 

• Có người lại vẽ tranh tứ hữu đủ bộ : Cầm, Kỳ, Thi, Họa, bốn cái tài hoa của tao nhân mặc khách.

 

II - TRANH TỨ THỜI. - Tranh Tứ Thời là tranh vẽ bốn mùa và vẽ bốn thứ hoa tượng trưng cho bốn mùa ấy.

 

- Hoa Mai tượng trưng cho mùa Xuân.

 

- Hoa Sen tượng trưng cho mùa Hạ.

 

- Hoa Cúc tượng trưng cho mùa Thu.

 

- Tùng tượng trưng cho mùa Đông.

 

 

PHẠM VĂN HOÀNG      

(Bút nhóm Hương Hồng)    

 

(Trích từ tạp chí Tuổi Hoa Tết Ất Mão, 1975)