Uyên và Bọn Hắn

Uyên vừa đi vừa chạy, về đến nhà vội cất cặp thay áo quần, kẹp tóc lên và xách giỏ đi chợ. Vừa đi Uyên vừa tính: "mua tôm về lăn bột, một nửa ram, mua bầu nấu canh với tôm, mua rau muống chiều nấu canh tôm khô v.v...

Vừa mua xong Uyên đi thật nhanh về nhà nấu ăn. Vừa nấu ăn, vừa vén tóc vì những sợi tóc Uyên đã cột chắc rồi mà nó bướng bỉnh cứ muốn "đi tìm tự do" rũ đầy xuống mặt Uyên. "Mồ hôi mồ kê" chảy ròng ròng trên má Uyên, trán Uyên, mũi Uyên... Uyên than "Răng khổ như ri hỉ trời (chả là Uyên bắt chước con bé Dung đó mà, hắn người Huế, còn Uyên người Bắc chơi thân với hắn cho nên lâu lâu Uyên buột miệng bắt chước hắn) gí mợ ở nhà mình chả khổ như vầy. Bởi vì cậu mợ Uyên đi Sàigòn có việc cần chỉ đem cu Thụy đi thôi còn Uyên là chị cả phải nấu ăn, dọn dẹp nhà cửa, coi 5 đứa bé em Uyên. Mà em Uyên đứa nào đứa nấy như giặc. Thằng Hải thì khó ăn, khó uống, con Huyền thì đanh đá, Phong thì tham ăn, cu Sơn thì hay chết lả cứ buổi sáng mà không ăn sáng thì đến trưa đi học về nằm la liệt, cuối cùng là con bé Hà hay nhè, không biết nước mắt ở đâu mà cứ động đến là lăn đùng ra ăn vạ, ỏm tỏi cả lên. Mải nghĩ đến khi mũi Uyên có cảm tưởng rằng đang phải thưởng thức một mùi gì rất ư kỳ lạ. Uyên ngó dáo dác một hồi thì ra nồi cơm nó khét. Uyên vội ủ cơm cho chín.

Khi dọn cơm lên, cu Phong ngửi được mùi cơm kỳ lạ kia, cu cậu rống lên: "Kìa mùi gì khen khét..." Thế là mấy đứa kia bắt chước hét theo "... cô đầu bếp của tôi ơi sao cô cho chúng tôi xực món chi lạ đời..." Ôi 5 cái miệng của tụi hắn sao mà to thế, tròn thế đều loạt nhau y như ban đồng ca trứ danh quốc tế, những âm thanh quá ư "dịu dàng" cứ bay vào tai Uyên, "hành hạ" lỗ tai của Uyên muốn vỡ ra. Uyên nhăn mặt, hét lên:

- Vừa vừa thôi chứ, cơm khét đấy  tên nào có giỏi thì đừng có ăn.

Nhưng bọn hắn đâu có ngu, cơm thì dở thật nhưng còn món tôm lăn bột thấy vẫn còn hấp dẫn chán. Thế là tụi hắn im và ngồi vào bàn cơm. Thỉnh thoảng cái Huyền lại ghé vào tai tên Hải thì thầm nhưng cố ý cho Uyên nghe:

- Cơm thơm ghê anh Hải há!

- Thơm chứ sao không thơm, cơm này đi ti tao chắc không đứng nhất cũng đứng nhì.

- Không, nếu không đứng nhất cũng đứng thượng hạng chứ.

Rồi hai đứa cứ nháy nhau mãi và cười khúc khích, làm cho "cục tức" của Uyên lên tới cổ rồi nhưng Uyên ráng đè nó xuống bởi vì nếu Uyên làm tới Uyên sợ bọn hắn sẽ "alô" cho bạn Uyên biết thì bạn Uyên nó cười chết. Với lại nếu tụi nó "thông ngôn" lại cho cậu mợ Uyên nghe thì có nước Uyên độn thổ mất. Bởi vì trước khi đi mợ Uyên dặn:

- Con, ở nhà, coi nhà cửa, em út cho đàng hoàng, cơm nước cho đàng hoàng...

Cậu Uyên bật cười lên rồi tiếp lời mợ:

- Tôi nói thật, cái Uyên mà ở nhà không nấu cơm khê thì cũng sống cho mà coi.

Uyên hơi đỏ mặt, vì cậu nói đúng với tài của Uyên rồi, bởi vì mấy lần mợ nhờ Uyên coi cơm, hôm đó đố cơm không khê hay sống nhưng Uyên cũng ráng nói cho khỏi quê mặt:

- Cậu nói kỳ ghê, chọc con hoài, mợ không biết chứ kỳ đi trại vừa rồi con nấu cơm cho đội thi đứng nhất đó.

Ấy là Uyên "phịa" chứ hồi đi trại là cái Dung nấu chứ không phải Uyên.

Cậu của Uyên cười nhưng Uyên có cảm tưởng cái cười đó hình như mỉa tài của Uyên đó mà. Và để tránh cái cười đó Uyên chạy vội ra vườn, cười một mình để che giấu sự mắc cỡ.

*

Hôm nay Uyên cảm thấy có một cái gì lạ lạ xảy ra đối với bọn em Uyên. Mấy bữa Uyên đang nấu ăn, cu Phong cứ chạy lên chạy xuống nhắc mãi "chị Uyên ơi, mau mau lên, kiến bò bụng rồi đó". Nhưng hôm nay cu cậu không nói một tiếng nào. Cái Huyền mấy bữa không "chí chóe" với tên hải thì cũng hát om sòm. Nhưng rồi hắn cũng giống cu Phong, tên nào tên ấy im thim thíp, còn cu Sơn hồi sáng cho 10 đồng ăn sáng, ở nhà ra đến trường thì 10 đồng của cậu ta "di cư" đi đâu mất. Và rốt cuộc khi về học cậu ta dục cặp ở giữa nhà nằm lăn xuống đất để "dồn ép" cơn đói và tuyệt nhiên cũng không có 1 tiếng rên rỉ.

Khi dọn cơm lên Uyên thấy Hải, Huyền, Phong, Hà ngồi chụm vào nhau thì thầm, thì thầm, còn cu Sơn nằm ép bụng xuống nền nhà ở gần đó. Uyên bảo:

- Hải, Huyền, Phong, Sơn, Hà lên ăn cơm.

Chỉ thấy một mình tên Hải đứng nhổm dậy nhìn vào mâm cơm rồi lại ngồi xuống nói:

- Trời đất ơi, ở chợ chỉ có sườn, có tôm, với có bầu với rau muống hay sao mà chị cho tụi em ăn suốt sáu ngày nay.

Cái Huyền tiếp:

- Hết tôm lăn bột, rồi tôm ram, tôm kho, rồi lại tôm nấu canh, cái gì cũng tôm, mà thức ăn hôm nào cũng có 1 món à, mợ cho 500 đi chợ 1 ngày mà ăn khổ hơn ngày chạy loạn nữa!

Lúc này Uyên mới nói:

- Này này, tao bảo cho mà biết, tao nấu sao ăn vậy, không có nói rắc rối tao nổi cơn lên tao cho nhịn hết á.

Con bé Hà nghe Uyên nói như vậy vội vàng chạy tới bàn ăn. Cái Huyền vội vàng nắm lấy tay con bé lôi lại hét lên "đi đâu".

- Em đi ăn cơm chứ không thôi ngày mai chị Uyên tức rồi chị không...

Hà chưa nói hết lời thì Huyền đã tát con bé một cái thật đau. Thế là miệng con bé có bao nhiêu cái răng được dịp khoe hết và rồi "Mưa rơi, mưa rơi". Cái Huyền trợn mắt lên, eo ơi cặp mắt đã to lại trợn lên trông y như cặp mắt ông ba bị:

- Im tao nói im không có khóc, tát cho thêm cái nữa bây giờ, đồ phá đám.

Nhưng Hà vẫn với giọng "hu, hu" đều đều. Cu Sơn chết lả nhưng theo phe bọn kia vẫn ráng lên giọng:

- Ư... ư, em biết... biết chị Uyên... lấy tiền ăn quà... nên... nên hết tiền đi chợ... nên cho tụi em ăn ít thức ăn.

Cu Hải mới nạt cu Sơn:

- Im đi, nói cái gì, người ta lớn người ta biết "tự giác" chứ bộ.

Không thể nào nhịn được nữa. Uyên chạy vội vào cặp vơ vét tất cả số tiền còn lại dục lên bàn:

- Đó, đó, tiền đó đứa nào giỏi thì giữ lấy mai đi chợ nấu ăn.

- Xời ơi, ăn quà hết còn thừa rồi mới dục ra đây. 

Miệng cái Huyền hôm nay Uyên thấy hình như cong hơn và nhọn hơn.

- Này, im nhá, đừng chọc tức tao đó.

Nhưng mấy cái miệng cùng phát thanh một lúc "Ai biểu chị ăn quịt làm chi bọn em mới nói chứ".

- Tao không có ăn quịt nghe chưa.

- Không, chị ăn quịt, chị ăn quịt.

Tức quá, không thể nào cãi lại được với bọn chúng, nhất là cái Huyền. Uyên bật khóc...

Bỗng nhiên thấy cu Thụy chạy vào nhà:

- Chị Uyên ơi, anh Hải ơi...

Thấy Uyên đang khóc nó chạy ra gọi:

- Cậu ơi, mợ ơi chị Uyên khóc.

Cậu mợ Uyên xách vội valy vào nhà. Cậu Uyên trợn mắt hỏi:

- Tại sao cái Uyên khóc?

Hải, Huyền, Sơn, Phong im thim thíp, cái Hà hết khóc kể cho cậu nghe. Nghe xong cậu hét lên:

- Em út gì  mà du cô, du kề, láo hỗn nó quen, 3 đứa nằm xuống, còn thằng Sơn lên ăn cơm rồi tính sau.

Thế là mỗi tên bị 5 roi đau thấu xương, thút thít khóc. Còn Uyên vừa khóc vừa kể với mợ:

- Ở nhà... híc... híc... con hầu tụi nó hết... híc, đi học về đi chợ... híc... híc con nấu ăn, dọn cơm... híc... ăn xong rửa bát... híc... con lại đi học... híc... chiều đi học về con lại... nấu... ăn... híc... tối con giặt quần áo thế mà híc híc... tụi nó... híc híc...

Còn đằng kia con Huyền ăn đòn xong kể lể với cậu:

- Ở nhà chị Uyên... hu hu chị cho tụi con ăn hôm nào cũng có 1 món... hu hu... thế cho nên... hu hu hu...

HUYỀN THOẠI    

(Pleiku)            

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 161, ra ngày 15-9-1971)

Buổi Sáng Đầu Tiên

Sau một đêm dài ngơi nghỉ, hàng triệu tia nắng thức giấc, tung mình ra muôn phương. Những giọt sương đêm chóa mắt, lăn dài trên phiến lá, buông mình xuống đất nép vào bờ cỏ hoặc bốc hơi lên ẩn náu tít trời cao. Từng phiến lá xanh vươn mình đón nắng mới, màu diệp lục tươi hẳn lên, tươi như nền trời mỗi lúc một ngát xanh và trong sáng.

 

Từ phía hồ sen, một chú chuồn chuồn kim đỏ chói nhởn nhơ bay về công viên. Đóa hồng nhung mới nở tươi cười chào hỏi chú :

 

- Chào chú chuồn chuồn kim ! Chú đi dạo sớm thế ?

 

- Không dám, chào cô Hồng Nhung. Cô mới nở đó à ? Sao ? Cô thấy khung cảnh nơi đây thế nào ? Có đáng yêu không ?

 

Hồng Nhung khẽ rung mấy cánh hoa đỏ thắm, giọng cảm động :

 

- Đẹp lắm ! Đáng yêu lắm ! Tôi rất hãnh diện được sinh ra trong khung cảnh thơ mộng này…

 

- Sáng nay trời hơi lạnh, cô có thấy rét lắm không ?

 

- Phải đấy, có hơi lạnh một tí, nhưng chẳng sao, tôi lại thấy thú vị chú à…

 

Chuồn chuồn kim vừa định nở nụ cười để mở đầu cho một câu ca ngợi tâm hồn đa cảm của hồng nhung , thì văng vẳng bên tai có tiếng ồm ồm của một con vật :

 

- Thú vị với chẳng thú vị ! Các bạn không thấy ta đang lạnh run đây sao ?

 

Chuồn chuồn kim và hồng nhung cùng quay về phía có tiếng nói. Nơi một nhánh mẫu đơn, cạnh chiếc kén nứt nẻ, một chú bướm đuôi én đang đứng run rẩy : chú vừa chào đời. Chú bướm thật đẹp, hai cánh nhung đen có những chấm xanh lá mạ, dài ra ở tận cùng làm thành cái đuôi én.

 

Chuồn chuồn kim bay đến gần chú bướm :

 

- Chào anh bạn mới. Tôi là Hồng Kim…

 

Bướm đuôi én :

 

- Chào chú Hồng Kim ! Ta vừa ra khỏi kén và đang bâng khuâng chưa biết chọn cho mình cái tên gì đây. Chú có thể giúp ta một vài ý kiến được chứ ?

 

Giọng nói trịch thượng của chú bướm đuôi én khiến chuồn chuồn kim thoáng bực mình, nhưng chú cố giữ lịch sự :

 

- Sao lại không, anh bạn ! Vả lại, ngoài tôi ra, còn có cô Hồng Nhung kia nữa. Thế nào anh bạn lại chẳng có một cái tên thật đẹp…

 

Bướm đuôi én nhìn về phía Hồng Nhung :

 

- Ờ há, chú không nhắc thì ta quên bẵng đi rồi. Ôi cha, cô Hồng Nhung dễ thương quá nhỉ ! Kìa cô Hồng Nhung, chào cô nhé !

 

Đóa hồng nhung quay mặt đi nơi khác không đáp lời bướm. Bướm cười to :

 

- Chao ơi, cô giận ta đó hả ?

 

Chuồn chuồn kim :

 

- Các cô thì vẫn hay vậy đó anh bạn à. Nhưng chỉ một chút thôi, rồi các cô nguôi giận ngay đó mà. Mình trở lại việc chọn tên cho anh bạn nghe ? Anh bạn… Thanh Huyền của tôi !

 

Bướm đuôi én tròn mắt :

 

- Chú vừa nói ai Thanh Huyền ?

 

- Thì anh bạn chứ còn ai vào đấy nữa !

 

- Chú chọn cho ta cái tên Thanh Huyền ? Như thế có ý nghĩa gì ?

 

- Sao lại không ? Này nhé : đôi cánh anh bạn trang điểm bằng hai màu nhung đen và xanh. Thanh là xanh, huyền là đen. Vậy thì Thanh Huyền là nhất rồi còn gì nữa !

 

Bướm đuôi én gật gù :

 

- Thanh Huyền ! Ừ ! Nghe cũng được lắm chứ ! Phải đấy… Thanh Huyền ! Ta là bướm đuôi én Thanh Huyền!... Được lắm… Được lắm… Cám ơn chú nghe chú Hồng Kim !

 

Rồi bướm đuôi én đứng thẳng người lên, quạt nhè nhẹ đôi cánh. Lúc này, nắng đã chói chang. Trong công viên, muôn hoa đã trở mình. Những bác chuồn chuồn ngô, chuồn chuồn đen, đỏ ; những chú bướm trắng, vàng đã tung cánh tắm nắng. Bướm đuôi én nhìn cảnh vật một lượt rồi nhè nhẹ vỗ cánh, tung mình vào khoảng không. Chú hơi lảo đảo vì chưa quen và phải đáp vào một nhánh cây. Chuồn chuồn kim đậu bên đóa hồng nhung (lúc này đã chịu quay lại nhìn bướm) cùng xem Thanh Huyền tập bay.

 

Đôi cánh nhung xanh tuyệt đẹp chập chờn. Bướm đuôi én lại tung mình vào không gian. Lần này thì chú toại nguyện. Chú đảo đi đảo lại mấy vòng thật đẹp. Hồng Nhung khẽ bảo chuồn chuồn kim :

 

- Chú bướm đẹp quá, chú Hồng Kim nhỉ ?

 

Chuồn chuồn kim :

 

- Nhưng phải cái tính kiêu hãnh, tôi không ưa…

 

Hồng Nhung chừng như không đồng ý với chuồn chuồn kim, cô ta nói :

 

- Tôi lại nghĩ khác : tôi thiết tưởng có đẹp mới kiêu hãnh được chứ chú ! Đó đâu phải điều xấu ! Tỉ như tôi đây…

 

Cô Hồng Nhung không tiếp, mà những cánh hoa chợt hây hây hồng e lệ. Chuồn chuồn kim hiểu ngay ý cô ta. Ra cô ả cũng đang kiêu hãnh vì nhan sắc của mình.

 

Bướm đuôi én bay lượn một vòng rồi trở lại bên bụi hồng. Chú bướm hãnh diện hỏi :

 

- Thế nào ? Hai bạn thấy ta có xứng đáng là đệ nhất tài hoa của công viên này không ?

 

Chuồn chuồn kim đáp để bướm vui :

 

- Thì hẳn là thế rồi ! Khắp công viên này, có ai có thể so sánh với đôi cánh tuyệt mỹ của anh bạn được.

 

Bướm đuôi én thấy mát rượi cõi lòng. Cô Hồng Nhung thêm :

 

- Anh bướm bay lượn cũng tuyệt vời nữa, quả là một kỳ tài…

 

Bướm đuôi én nở một nụ cười duyên, đáp thạnh tình đóa hồng :

 

- Xin thành thật cám ơn cô Hồng Nhung, một loài… dị thảo !

 

Chuồn chuồn kim cười thầm trước những lời khen ngợi lẫn nhau của bướm và hoa. Hai kẻ kiêu hãnh quả là hợp ý, hợp tình.

 

Bướm đuôi én nói :

 

- Không phải tôi tự kiêu, chứ trong công viên này, tôi thấy chẳng ai đẹp bằng tôi và cô Hồng Nhung cả… Phải không cô Hồng Nhung và chú Hồng Kim ?

 

Cô Hồng Nhung thẹn chín người. Chuồn chuồn kim thì vẫn giữ vẻ trầm tĩnh, chú nói :

 

- Anh bạn nhận xét quả không sai. Nhưng tôi thấy cũng cần phải nhắc cho anh bạn nhớ một điều : hãnh diện thì được chứ kiêu hãnh thì chẳng nên chút nào… Có khi mang họa vào thân mà chẳng ngờ được đấy !

 

Bướm đuôi én cười ha hả :

 

- Cám ơn chú Hồng Kim lắm… Nhưng ta thế này thì há sợ gì ?

 

Chuồn chuồn kim từ giã :

 

- Vâng, anh bạn là một “kỳ tài” mà sợ gì ! Thôi ! Tôi xin kiếu anh bạn nhé ! Chúc anh bạn và cô Hồng Nhung “dị thảo” ở lại vui vẻ…

 

Chuồn chuồn kim bay đi trong tiếng cười ròn của bướm đuôi én và câu nói của cô Hồng Nhung :

 

- Chú chuồn kim thì chỉ được cái bộ lo sợ vẩn vơ.

 

*

 

Khi hai đứa bé, một trai, một gái, ra công viên chơi, chúng trông thấy ngay chú bướm và đóa hồng. Thật nhẹ nhàng, chúng bước tới. Và rồi, chú bướm bị đứa bé trai tóm cổ, đóa hồng nhung bị đứa bé gái bẻ cành. Lúc ấy, nắng vẫn chưa lên cao lắm. Nghĩa là buổi sáng đầu tiên của chú bướm và đóa hoa còn chưa hết. Thế nhưng, đó đã là buổi sáng cuối cùng rồi.

 

Vì chắc chắn lát nữa, cô bé chơi chán sẽ vứt hoa đi, và khi về nhà, cậu bé sẽ ép bướm vào tập vở.

 

 

NGUYỄN THÁI HẢI  

          1972            

 

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 57, ra ngày 24-9-1972)

Bìa của Vi Vi : Quà cho em

Người Con Có Hiếu

Bên Pháp, ở một tỉnh kia, có một nhà triệu phú. Một hôm, nhân có việc vui mừng, ông đặt tiệc tại nhà mời tất cả các bạn hữu đến dự. Trong số đó có cả người thư ký riêng của ông.

Lúc tiệc rượu đang ồn ào, nhà triệu phú bèn móc túi lấy ra viên ngọc lớn mà ông mới mua được khoe cùng bạn hữu. Viên ngọc tỏa ra hào quang rực rỡ, ai nấy đều tấm tắc khen là viên ngọc hiếm có trên đời.

Mấy phút sau, nhà triệu phú sờ vào túi thì ô hô! Viên ngọc quý giá ấy không cánh mà đã bay hồi nào. Nhà triệu phú lưỡng lự giây lát rồi  hỏi tất cả các bạn hữu có mặt rằng:

- Các ông có ai sơ ý bỏ viên ngọc của tôi vào túi không?

Khách dự tiệc ai nấy đều xô ghế đứng dậy rốc túi, giũ áo, nhưng nào có ai vô ý hay gian tham đâu. Duy có người thư ký là điềm nhiên như không. Nhưng trông qua nét mặt của anh ta có vẻ thẹn thùng, lúng túng. Mặc dầu nhà triệu phú lịch thiệp chỉ hỏi có thế thôi và không nói thêm gì nữa cả. Tiệc tan ra về, ai nấy đều có vẻ nghi ngờ cho người thư ký kia.

Nhưng một sự không ngờ, sáng hôm sau, người triệu phú bỗng cho gọi viên thư ký riêng của ông vào và bảo:

- Viên ngọc hôm qua tôi đã tìm thấy rồi vì túi tôi đứt đường chỉ mà tôi không hay biết. Tôi vô ý để rơi viên ngọc xuống áo lót. Trước hết, tôi xin lỗi anh. Và xin anh cho tôi biết tại sao hôm qua ai cũng đứng dậy rốc túi, giũ áo mà anh vẫn ngồi yên để cho mọi người đều ngờ oan cho anh?

Người thư ký hơi đỏ mặt trả lời:

- Thưa ông, nhà tôi nghèo lắm, mà lại còn cha mẹ già và bầy em thơ. Vì không muốn để cha mẹ tôi và bầy em tôi túng thiếu nên mỗi tháng tôi phải bỏ ra hai phần ba tiền lương mang về giúp đỡ gia đình. Bởi thế mỗi bữa ăn trưa tôi không có đủ tiền vào ăn ở nhà hàng như những người khác. Tôi phải mua bánh và thịt để mỗi bữa trưa lẻn ra chỗ vắng mà đứng ăn.

Hôm qua tôi đã mua bánh và thịt rồi thì mới biết ông mời ăn. Vì nghèo, nên phải cần kiệm, tôi định dành chỗ bánh và thịt đó mai ăn để khỏi tốn thêm tiền. Bởi vậy cho nên khi ấy, nếu đứng dậy rốc túi thì bánh và thịt rơi ra, thì ông nghĩ coi, tôi hổ thẹn biết bao!

Nhà triệu phú gật gù nói rằng:

- Lời nói của anh làm cho tôi vô cùng cảm động. Không ngờ trên đời lại có người con đáng quý như vậy. Từ mai trở đi, tôi muốn rằng anh sẽ ở lại ăn trưa cùng tôi cho tiện, mong rằng anh sẽ không từ chối.

Và nhà triệu phú muốn cho người thư ký có hiếu kia khỏi mắc tiếng oan nên tối hôm sau lại đặt tiệc, mời các bạn hữu hôm trước đến dự. Trong bữa tiệc, ông ta bèn đem chuyện của người thư ký thuật lại cho mọi người nghe. Và ông cũng như tất cả các bạn hữu của ông đều đồng ý tặng viên ngọc quý giá ấy cho người thư ký giữa tiếng vỗ tay hoan hô của tất cả mọi người có mặt...

NHẬT THỤY (VHN)     

(Phỏng dịch theo Ag. Hoffman)

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 107, ra ngày 14-9-1973)

Bài Thơ Tháng Mười

Có một mùa mang em trôi xa
Trái ấu thơ ngọt chín hiền hòa
Có trời xanh chìm theo quên lãng
Ánh sáng vây người quanh tím hoa

Mùa hè đã qua bên kia đường
Người về, ôi, huyễn hoặc như sương
Cành khô mang áo mùa thu tới
Héo úa trong hồn mấy nhớ thương.

Chuyện cũng buồn như mưa tháng mười
Cuối mùa nên hy vọng không tươi
Chiều mưa vàng lá sân trường đó
Buổi học ban đầu nghe vấn vương.

Xuân hồng chỉ đến mỗi một lần
Đời buồn, ừ, mình đã an thân
Bài thơ là chút hồn kiêu bạc
Mãi cách biệt nhau dẫu rất gần.

Niềm vui trước ngõ chả vào sân
Nước mắt trên môi mặn mấy lần
Hai năm chưa dứt lời thê thiết
Còn xót xa thầm với lặng câm.

                                  THẢO HỒNG

(Trích từ bán nguyệt san Ngàn Thông số 10, ra ngày 20-9-1971)

Bìa của Vi Vi : Trở lại với sách vở

Trăng và Huyền Thoại

Ngày xưa khi chưa khám phá ra trăng, mỗi dân tộc có một huyền thoại về trăng để giải thích những hiện tượng họ thường thấy.

Riêng với Á Đông, Trăng không những là nguồn cảm hứng cho thi nhân, văn sĩ mà nó còn biểu tượng cho cái gì trọn vẹn nhất, đẹp đẽ nhất, do đó nó có cả một chuỗi huyền thoại dính liền.

Người Á Đông ngoài quan niệm cho trăng là một vì sao tên là Thái âm tinh ứng với văn học trong tử vi. Người nào có sao này thì thông minh, khôi ngô tuấn tú, nhất là khi nó cư ở cung Tý và Hợi. Ngoài ra Trăng còn được coi như là một thế giới khác, thế giới thần tiên do khí Thái âm kết tụ và do một vị thần cai quản đó là Thái âm thần nữ. Vị thần này ngự ở Cung Quảng Hàn rất sang trọng làm toàn bằng ngọc lưu ly trong suốt như pha lê. Thần dân của Thái âm thần nữ gồm có các tiên nữ và một số linh vật như Thiềm Thừ, Ngọc Thố và Thằng Cuội.

THIỀM THỪ

Thiềm Thừ là một loại cóc lớn có sừng trên đỉnh đầu, bụng trắng có chữ bát đỏ như son. Tiền thân của Thiềm Thừ là nàng Hằng Nga, vợ của vua Hậu Nghệ xứ Hữu Cung. Hậu Nghệ có tài bắn cung bách phát bách trúng. Một hôm lên chơi vườn Lãng Uyển, Hậu Nghệ được Tây Vương Mẫu cho một liều thuốc trường sinh. Nhưng vì phải đi dẹp giặc chưa kịp uống. Hằng Nga ở nhà lấy trộm uống rồi bay lên mặt trăng xin Thái âm thần nữ che chở. Thấy tình cảnh đáng thương, thần mặt trăng mới biến nàng thành một con cóc và giấu ở trong cung Quảng hàn cho đến bây giờ.

NGỌC THỐ

Ngọc Thố là con thỏ bằng ngọc thơm, trường sinh bất tử. Chuyện kể rằng, vào một thời kỳ trần gian bị hạn hán, cây cối xơ xác, hồ khe khô cạn, các loài vật đói khát ăn thịt lẫn nhau. Riêng loài thỏ tự biết mình yếu đuối nên nằm trong hang nhịn đói chờ chết. Nhưng một hôm cơn đói quá sức thúc bách chúng phải ra khỏi hang kiếm mồi. Trên con đường đi, bụng đói trời lại quá rét nên đành dừng lại bên một đống lửa. Con nào nước mắt cũng ràn rụa vì thấy hoàn cảnh quá bi đát. Một con thỏ bỗng nẩy ra ý tự thiêu để làm mồi cho đồng loại khỏi chết đói. Thế là chú ta nhẩy ngay vào đống lửa hy sinh. Vừa lúc đó đức Phật đi ngang qua, cảm động vì sự hy sinh cao cả của nó liền lấy nắm xương còn lại hóa phép thành một chú thỏ bằng ngọc thơm tho. Và đem lên Cung Trăng cho uống thuốc trường sinh bất tử.

THẰNG CUỘI

Ngoài hai con vật trên, ngày nay mỗi khi nhìn lên bóng trăng người ta còn thấy như có người ngồi dưới một gốc cây. Đó là thằng Cuội. Hắn là một người chuyên môn nói dối, lừa phỉnh mọi người. Một hôm hắn đánh lừa được một vị ẩn sĩ và vị này cho hắn một cây đa thần. Đây là cây đa có thể chữa được mọi bệnh tật nhưng phải trồng ở hướng đông nhất là chăm sóc tưới bón hàng ngày, tránh các đồ uế tạp. Đem cây đa về, cuội cũng dặn vợ con đúng như lời lão ẩn sĩ. Thế nhưng một hôm vì mải mê công việc, vợ Cuội quên không tưới cây đến khi thấy chồng về chị ta vội vàng tè ngay vào gốc để đánh lừa chồng rằng ở nhà có săn sóc đàng hoàng, không ngờ, trái với lời ẩn sĩ đã dậy, cây đa từ từ nhổ gốc bay lên trời. Cuội thấy vậy, vội lấy cuốc móc vào gốc cây kéo xuống, nhưng cây cứ bay và lôi luôn  chú Cuội lên trời.

Ngày nay, mỗi khi trăng sáng, nhìn lên bóng trăng người ta còn thấy Cuội ngồi ở dưới gốc đa nhìn xuống trần thế như luyến tiếc cõi tục hay như ngạo mạn cõi đời ô trọc hoặc như thách thức với những lời chế nhạo của đám thiếu nhi:

Thằng Cuội ngồi gốc cây đa

Để trâu ăn lúa gọi cha ời ời

Cha còn cắt cỏ trên trời

Mẹ còn cưỡi ngựa đi mời quan viên.

HUY YÊN sưu tầm  

(Trích tuần báo Thiếu nhi số 106, đặc biệt Trung Thu, ra ngày 7-9-1973)

Mùa Thu Xưa

Em nhớ khi xưa lúc thu qua
Khép nép em theo ngoại lên chùa
Ngày rằm tháng tám còn hơn tết
Người người trẩy hội dưới trăng mơ

Có lũ Tí con xách lồng đèn
Vui đùa khi ánh sáng vừa lên
Chơi đình, chơi đáo xong phá cỗ
Bánh Trung thu, mứt bí ngọt êm.

Từ sáng tinh sương ra chợ quê
Mua na, mua bưởi dưới cây đề
Mua đèn, mua nến hàng cô Bướm
Trưa xế mua xong rủ nhau về.

Buổi tối ra sân sáng em bày
Cỗ nghèo mua lúc xế chiều nay
Bưởi, na, lựu, quít và chiếc bánh
Ngắm gấu ăn trăng dưới trời mây.

Áo cũ em cất kỹ trong rương
Đem ra băng phiến nực mùi thơm
Thẹn thùng em ướm, em cười nụ
Giả lả ngoại than em nhớn lên.

Trăng sáng em theo ngoại lên chùa
Đường làng dương liễu gió đu đưa
Có cô gái Toét, thằng cu Nhớn
Theo em để "ta cùng lên chùa".

Tam quan chật ních, chùa sao đông
Em chờ khi ngoại lễ vừa xong
Cùng thằng cu Nhớn đi xem điện
Tháng tám lên chùa chao ơi đông

Tan lễ em theo ngoại ra về
Lòng còn ngây ngất lẫn đê mê
Trầm hương theo gió bay nghi ngút
Theo em ra mãi tận chân đê.

Và thấy vui sao con đường làng
Tốp này phá cỗ tốp ca vang
Ánh nến lập lòe như đom đóm
Nhẩy nhót đùa chơi giữa đồng hoang

Đường làng nay vẫn ngập hoa vông
Lớp lớp em vui giữa cánh đồng
Lạy Chúa mùa Trung thu vẫn sáng
Tháng tháng năm năm chẳng dứt cùng

                          THƠ THƠ (B.N Hoa Nắng)
                          Cho mùa Trung thu năm cũ

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 106, ra ngày 7-9-1973)

Ngày Đủ Bộ

Các đèn đuốc đã được treo khắp nơi. Ánh nến lập lòe xanh, đỏ tỏa chiếu khắp nhà. Bên ngoài trời vẫn mưa lâm râm. "Khổ quá trung thu mà ông trời cứ khóc hoài, lớn rồi mà không biết mắc cỡ", Đại Bình vừa loay hoay sửa lại chiếc đèn kéo quân vừa lẩm bẩm thế. Bỗng hắn gọi lớn:

- Chị Thủy ơi, cầm hộ em cái kéo, ai lại để cái đuôi đèn dài thế này, mất cả mỹ thuật.

Thủy đang pha trà ở nhà dưới nói vọng lên:

- Chị đang bận, mày làm gì mà la ỏm tỏi vậy.

Bà Hoàng lúc ấy đi lên bảo:

- Đây, kéo đây.

Nhưng Đại Bình chưa kịp cắt cái đuôi đèn thì đại gia đình Tuấn – Tú rầm rập tiến vào sân nhà, có cả bé Ly Ly nữa. Bình bỏ dở công việc la lớn:

- Má ơi, Tuấn – Tú hồi hương vui quá.

Mọi người đã vào trước nhà, không khí thật nhộn. Tuấn hỏi bà Hoàng:

- Má vẫn khỏe chứ ạ? Ba con chưa về sao?

- Ông ấy đi hốt bánh. Chả hiểu hốt mấy tạ mà đi lâu thế.

Thủy nghe ồn ào cũng chạy lên reo:

- A! Anh chị về. Ly Ly ra cô bế, cô cho Ly Ly chiếc đèn nghen...

Mọi người đang hỏi han nhau, bỗng Đại Bình hét lên:

- Ba về bà con ơi!

Thì ra Đại Bình đã nhận thấy tiếng xe quen thuộc của hông Hoàng ngay từ đầu ngõ.

Cả nhà mừng rỡ dồn cả ra ngoài sân để đón vị "Chúa đảng Cần lù" – Chúng ta còn nhớ đây là tên mà bà Hoàng đặt cho chồng – Một vài đứa nhỏ bên hàng xóm thấy không khí khác thường nghển lên ngó qua bức tường ngăn cách. Nhưng gia đình bà Hoàng không ai biết, họ đang đỡ những hộp bánh treo lủng lẳng trên chiếc xe cổ lỗ sĩ của ông Hoàng. Bà Hoàng bảo chồng:

- Ông mà về muộn tí nữa thì mấy đứa nhỏ khóc đỏ mắt.

Đại Bỉnh nói tiếp:

- Và má cũng đỏ mắt vì nhớ ông xã.

Cả nhà cười ồ.

Mọi người đã vào trong nhà. Ông Hoàng vừa cởi giầy, vừa hỏi Tuấn – Tú:

- Sao hai vợ chồng con không ở bên ấy?

Tuấn thưa:

- Thưa ba, bà nội của cháu về Long Khánh nên tụi con bơ vơ quá...

- À ra thế. Bà cụ vẫn khỏe chứ hả?

- Cám ơn ba, má con khỏe – Tuấn trả lời.

Ông Hoàng đã thay quần áo xong. Bình – Thủy hăng hái đi dọn bánh và nước trà ra giữa sân trên một chiếc bàn nhỏ trải khăn trắng vì trời đã hết mưa. Chợt bà Hoàng hỏi ông Hoàng:

- Mà này, bảo trẻ nó dọn cơm cho ông ăn đã chứ?

Ông Hoàng hin mũi:

- Cám ơn phu nhân, nhà cháu đã xơi hai, ba tô phở rồi ạ. Nhịn đến giờ này thì sống thế quái nào được...

Mọi người cùng cười... chị Tú bảo:

- Ba vẫn luôn luôn nổi tiếng là ăn uống mau mắn nhất nhà.

Ông Hoàng nghiêm mặt bảo:

- Vậy mà còn thua cô vào hồi cô mười bảy, mười tám đấy!

Đại Bình đứng gần đó phụ họa:

- Chị Tú nổi tiếng ăn quà trong lớp đấy. Ba yên chí con về phe ba.

Chị Tú lừa lúc Bình không đề phòng phát mạnh vào mông hắn một cái đau điếng. Chợt ông Hoàng hô lớn:

- Nào xong chưa, ra sân nhập cỗ.

Mọi người chỉ chờ đợi cái giây phút ấy. Già trẻ lớn bé, hình như đều quên đi "cái bản chất" của mình. Ở đây chỉ có một niềm vui chung trong buổi họp mặt. Tết của trẻ, nhưng người lớn nhảy xổm vào ăn có. "Nghe nó nhục nhã thế nào ấy", bà Hoàng bảo vậy. Nhưng ông Hoàng không đồng ý. Ông bảo: "Không có người lớn sao có con nít, ai làm bánh cho con nít nhậu? Khà khà", đã lớn tuổi nhưng không bao giờ ông bỏ nổi máu tếu. "Tếu là liều thuốc bổ" ông lý luận như thế.

Cỗ bắt đầu. Ông Hoàng tuyên bố khai mạc. Bé Ly Ly được cho chọn bánh trước, bé vác luôn một cái bánh nướng to tổ bố ; cả nhà vỗ tay vui vẻ. Thủy ôm cháu vào lòng hôn lấy hôn để. Trong khi bá quan văn võ tấn công các đĩa bánh và ít trái cây chị Tú mới đem về, thì Bình lén vào trong nhà tìm kiếm cái gì không biết. Lúc trở ra, hắn dõng dạc xin lỗi mọi người để được giới thiệu thêm một nhân vật nữa mới đến. Ai nấy tròn xoe đôi mắt ngạc nhiên. Hắn nghiêm trọng rút trong túi áo một lá thư nhỏ và bảo:

- Đây là thư của anh Nguyên gửi về ban sáng. Con chưa đọc nhưng biết trước thế nào anh cũng viết về Trung thu năm nay.

Rồi hắn cầm lá thư trao cho ông Hoàng:

- Xin mời ba "khai mở".

Ông Hoàng xua tay:

- Ba phải có kính mới đọc được. Thủy đại diện đọc lớn cho nhà nghe.

Thủy phụng mạng. Lá thư viết vắn tắt thế này:

"Thưa ba má,

Con đã nhận được ký bánh Trung thu mà gia đình gửi lên. Con cảm động vô cùng và chỉ mong có ngày về thăm nhà. Đêm Trung thu, con vui với anh em đồng khóa, nhưng sẽ để một phút nhớ đến ba má và các em, chắc giờ ấy cũng đang sum họp.

Con vắn tắt vài lời vì đã đến giờ thực tập. Kính chúc ba má khỏe mạnh, các em ngoan và hạnh phúc".

Con của ba má,        

NG. ĐỖ TAM NGUYÊN  

THÁI BẮC   

(Trích từ bán nguyệt san Ngàn Thông số 11, Trung Thu, ra ngày 3-10-1971)

Bìa của Vi Vi : Trăng Thu

Hương Thu

Vân tỉnh dậy lúc trời xẩm tối. Mưa rả rích. Cuối giường, thằng Tùng nằm ngủ li bì. Chân nó vẫn còn mang giầy. Tay nắm hờ con búp bê nhỏ xíu. Một cơn gió lành lạnh lùa vào phòng. Mấy sợi tóc tơ của Tùng bay phơ phất. Hai riềm mi đen dài cong vút. Thỉnh thoảng nó nhếch miệng cười vu vơ trong giấc mộng.

Hồi chiều hai mẹ con đi mua đồ chơi Trung thu cho Tùng. La cà khắp các phố, Vân mới mua cho con được một chú búp bê nhỏ. Nàng còn định dẫn nó đi mua đèn. Xong sẽ lên hàng Buồm mua thêm hộp kẹo. Để tối cho nó bầy cỗ. Và mua cho mình một cân bánh dẻo. Nàng dự định sẽ kê bộ sa lon mây ra cạnh bể non bộ. Chỗ ấy được trông thấy trăng trước nhất. Đúng lúc trăng bắt trầu mọc, Vân và chồng sẽ ra mở hộp bánh, pha trà thưởng trăng. Nàng sẽ kê cho Tùng bộ bàn ghế nhỏ xíu của nó ra giữa sân và hộp kẹo là của riêng nó. Vân sẽ cho nó mượn cái khay để nó bầy cỗ. Có lẽ phải mua cho nó bộ ấm chén bằng nhựa nữa. Ngoài ra, Vân sẽ cho nó mượn cái hộp bích qui đựng đồ khâu của nàng để nó làm bàn thờ. Còn cái đèn mà nàng sắp mua đây thì sẽ treo trên cành ngâu. Thằng Tùng quay mặt về phía ấy. Chắc nó thích đèn hơn trăng. Mà vợ chồng nàng thì thích trăng hơn đèn. Đêm nay, Vân sẽ rủ chồng thức thật khuya để xem trăng có bị gấu ăn không.

Vân dẫn con đi khắp các hiệu đèn Trung thu. Nào là đèn kéo quân to, có tua chung quanh với đoàn quân bên trong cứ chạy xuôi rồi chạy ngược. Nào là đèn lồng cổ Trung Hoa có treo trên cửa hiệu khách lớn. Rồi đèn con bướm, đèn tầu bay, đèn xếp… Thằng bé cứ ngây người nhìn. Nhiều lúc Vân phải lôi nó đi. Chung quanh nó là một rừng đèn đủ mầu sắc. Nó bước theo mẹ mà mắt đã bị đám đèn thu hút.

Vân muốn chọn cho con một cái đèn ông sao thật to. Vì to, nó sẽ không vác đi chơi được, không sợ bị cháy, rách. Nàng sẽ treo lên cây ngâu từ chiều. Thằng bé chắc chỉ quanh quẩn bên cái đèn, khỏi chạy ra ngõ nhập bọn với lũ bạn nó, lũ bạn có những thằng trông hung hăng và lớn hơn nó nhiều. Vân tránh không muốn vì bênh con mà mất lòng hàng xóm thành ra rất ngại có chuyện xích mích giữa lũ trẻ, nên nàng muốn thằng bé chỉ chơi ở trong nhà. Với cái đèn to, chắc nó cũng thích lắm.

Rồi ngày mai, hết Trung thu, Vân sẽ đem cái đèn đó vào phòng khách treo lên tường để che khuất chỗ vữa bị lở bằng bàn tay, Vân đã định đến cuối năm nhân dịp quét vôi mới sửa luôn thể.

 Vân bảo con :

- Tùng ơi, mẹ mua cho con cái đèn này nhé. Đèn to nhé. Con có thích không ?

Nhưng thằng bé không thích. Nó đang mân mê cái đầu sư tử có bờm trắng như bông. Cái mồm rộng mở ra ngậm lại. Nó đã trông thấy thằng Lộc bạn láng giềng của nó đội cái đầu sư tử giống cái này. Thằng Lộc vừa chạy, vừa nhẩy, đầu lắc lư, mồm hét :

- Lùng tùng xòe… lùng tùng xòe.

Tùng háo hức :

- Mẹ ơi ! Mua cho Tùng cái đầu sư tử này đi. Thằng Lộc nó múa. Tùng cũng múa như nó.

Vân dỗ dành :

- Tùng dốt lắm. Đầu sư tử bé, mà múa mỏi chân. Để mẹ mua cho cái đèn ông sao to này.

Nhưng thằng Tùng hăng hái :

- Tùng thích bé, Tùng thích mỏi chân. Mẹ mua cho Tùng đầu sư tử này đi.

Vân cáu :

- Thôi, không mua đèn ông sao thì thôi. Mẹ ghét sư tử.

Thằng bé túm lấy áo mẹ phụng phịu. Bà chủ hàng muốn bán được cái đầu sư tử nhiều tiền hơn, bàn góp:

- Thôi ! Bà chiều cậu ấy mà. Chỉ đắt hơn một tí có là bao.

 Vân thấy tưng tức ở cổ. Trong một giây nàng thoáng nghĩ đến bộ quần áo tầm thường nàng mặc, có lẽ bà ta đã nghĩ rằng vì tiền mà nàng kỳ kèo với con như vậy. Vân muốn tỏ cho bà ta biết nàng không mua đầu sư tử cho con nàng vì nàng sợ nó la cà khắp xóm chứ không phải vì tiếc tiền.

Nàng nhìn thẳng vào bà ta, trên mặt bà có một nét cười đầy vẻ ngạo mạn. Vân càng bực mình hất hàm:

- Bao nhiêu cái đầu sư tử ?

Bà chủ vẫn cười:

- Thưa bà tám chục.

Vân mở ví lấy tiền mua liền. Rồi vừa dắt con trở ra, nàng vừa dằn giọng bảo con nhưng cốt ý để cho người đàn bà nghe:

- Mua rồi thì cấm chạy ra đường đấy nhé!

Ra đến ngoài Vân lại thấy bực mình thêm. Thực ra cái đầu sư tử chỉ đáng giá năm chục là cùng, vậy mà nàng đã chịu mua đắt quá. Lúc tức lên, Vân chỉ muốn tỏ cho bà chủ hàng biết là nàng có nhiều tiền. Nhưng bây giờ nàng thấy mình thật vô lý. Tự nhiên mất không mấy chục. Mà có lẽ mụ chủ hàng còn cười cho mình là trẻ con, đã bị họ nói khích.

Nhìn cái đầu sư tử trong tay con, Vân thấy dự tính của mình trong buổi đi sắm đồ chơi cho con đã mất cả ý nghĩa. Chỉ tại thằng Tùng rắc rối. Nếu biết thế nàng đã chọn đầu sư tử cho nó trước, để nó đòi mới được thì sau nó sẽ đòi mãi. Vân ghét tính đòi hỏi của trẻ con. Nàng không muốn mình thua con trong bất kỳ trường hợp nào. Nhiều lần sắp đi chơi, nàng đã định bụng sẽ cho nó cùng đi. Nhưng nó lại đòi đi. Thế là nàng nhất định bắt nó ở nhà. Vân không muốn bị ai sai khiến.

Sự bực bội cứ tăng dần khiến Vân không còn thấy hứng thú dẫn con đi sắm tết nữa. Vân gọi xe trở về. Đến nhà, nàng vào thẳng giường. Con bé người ở, quần áo chỉnh tề chờ sẵn:

- Thưa mợ, xin phép mợ cho con về thăm em con một lúc.

Vân quát :

- Về ! Người ta bận mà về gì ? Đừng có rắc rối !

Con bé sợ sệt lủi xuống nhà.

Thật ra, chiều nay nàng không bận gì cả. Hai vợ chồng đã bảo nhau cúng buổi sáng để chiều đi chơi. Tùng thấy mẹ giận len lén đến chân mẹ đứng im thin thít. Nó muốn chụp cái đầu sư tử lên đầu, soi vào trong gương kia lắm. Nhưng nó thấy sợ sợ thế nào ấy. Nó không hiểu tại sao mẹ nó lại giận đến như thế. Nhưng mang máng, nó nghĩ rằng có lẽ vì nó.

Gắt xong, Vân đã thấy lòng dìu dịu, nàng hé mắt nhìn thấy con cứ soi vào gương rồi lại nhìn mình thì cũng thương hại. Thằng bé chả có đồ chơi gì. Hôm nay nhân vay được lương sớm, hai vợ chồng đã dành riêng ra một món để mua đồ chơi cho con. Nàng đã định sẽ hết sức chiều con cho ngày vui của nó được hoàn toàn. Thế mà lại giận nó. Nàng ân hận về tính nóng nẩy của mình. Nhưng chả lẽ lại làm lành. Như thế lần sau nó không sợ nữa. Vân nằm quay vào trong rồi ngủ quên mất.

Bây giờ nhớ lại, Vân nao nao thương con. Nàng se sẽ nâng đầu nó lên kê gối vào cho nó, rồi Vân bước xuống đất. Cái đầu sư tử lăn lóc bên cạnh đôi guốc của nàng. Vân cúi nhặt lên đặt vào cạnh con.

 Vân lên tiếng gọi bé ở. Không có tiếng đáp. Nàng đi khắp nhà tìm nó. Nhưng không thấy đâu cả. Cuối cùng, Vân leo lên căn gác xép để đồ đạc. Trong bóng tối lờ mờ, con bé nằm co quắp. Má còn ngấn nước mắt. Thỉnh thoảng nó lại nức lên, hai vai gầy rung nhè nhẹ. Tay nó nắm một gói bọc bằng cái khăn mùi soa cũ. Vân sẽ gỡ lấy cái gói mở ra xem. Trong có mấy con giống xanh đỏ bằng bột và một cái đèn xếp nhỏ xíu bằng bàn tay. Bây giờ Vân mới nhớ ra rằng một hôm đã lâu, Vân hứa Trung thu sẽ cho nó về thăm em nó. Có lẽ vì thế mà con bé dành dụm tiền để mua đồ chơi cho em. Bố mẹ nó đã chết cả. Chị em nó ở với bác. Bác nó cho nó đi làm với Vân rồi hàng tháng đến lĩnh lương nói là để nuôi em nó. Nhưng có lẽ em nó không được sung sướng. Vì có một lần đến lĩnh lương bác nó dẫn em nó theo. Thằng bé trông cũng có vẻ thông minh nhưng bẩn thỉu. Nó ngơ ngác nhìn Vân rồi ôm lấy chị nó. Lúc về, thằng bé khóc thút thít. Bác nó lừ mắt, thằng bé vội nín bặt, theo sau bà ta. Cả ngày hôm ấy chị nó ngơ ngẩn. Vì thế, Vân hứa tết Trung thu sẽ cho nó về thăm em.

 Thằng bé chiều nay chắc buồn lắm. Ngoài đường, đứa nào cũng có đồ chơi cầm tay. Còn nó, chắc không có. Vân nghĩ đến đôi mắt vời vợi của nó, nàng thoáng nhớ một cái tết Trung thu năm nào của chính mình. Đã xa lắm. Từ năm nàng mới tám tuổi. Dạo ấy vì cha mẹ làm ăn khó khăn nên cô nàng nuôi đỡ cho một cháu giúp anh chị. Hôm tết Trung thu cô chú đem các con đi suốt buổi chiều. Sẩm tối cũng chưa về. Ngoài đường, trẻ con đi lại tấp nập. Có đứa đi một mình tay cầm đèn. Có đứa nũng nịu đánh đu dưới tay mẹ. Một lát, cô chú Vân về, các em nàng chạy ùa xuống xe đứa nào cũng có đồ chơi khoe rối rít. Lúc cô của Vân xuống, bà moi ở giỏ đưa cho Vân mấy cái kẹo:

- Đây, phần mày. Mày thì cho kẹo mà ăn. Đồ chơi rồi lại làm hỏng chứ gì.

Vân lí nhí cảm ơn, cầm mấy cái kẹo rồi ra cổng. Tuy còn nhỏ, Vân đã cảm thấy sự lạc lõng của Vân trong gia đình ấy. Vân gục đầu vào cánh cổng ngó ra đường. Qua cánh cổng bằng nan sắt, xa xa đường xe lửa mờ dần trong sương chiều. Đã có lần mẹ Vân nói với Vân rằng những chuyến xe về nhà Vân cũng chạy trên con đường này. Vân ước ao sẽ có chuyến xe lửa qua đây. Rồi một chiếc xe tay sẽ ngừng lại trước cửa. Mẹ Vân bước xuống với những giỏ, những làn lủng củng. Và ngày mai,Vân sẽ được theo mẹ về chơi với em, cũng trên những chiếc xe lửa vẫn qua lại đây như mọi ngày. Vân lại sẽ ngửi thấy thoang thoảng có mùi bánh mì cặp chả, mùi khói tàu và những mảnh tàn than nhỏ xíu dính đầy quần áo. Sự ao ước kéo dài nhưng vẫn không có cái tàu nào cả. Và rồi Vân buồn ngủ rũ ra, cả trong giấc mơ Vân cũng không gặp mẹ.

Mỗi lần nghĩ lại, Vân còn thấy tủi thân. Thế mà ngày nay, Vân lại nhẫn tâm hơn bà cô nàng xưa kia. Nàng nghĩ đến thằng bé. Chắc nó cũng chờ chị nó. Hoặc nó lủi thủi đi nhặt những cái đèn rách của trẻ con hàng xóm. Hay cũng như chị, nó đang rúc trong một xó ngủ vùi.

Vân lay con bé. Nó hoảng hốt nhỏm dậy nhìn nàng sợ hãi. Nhưng Vân dịu dàng :

- Dậy đi, dậy sửa soạn mau lên rồi về với em.

Lúc con bé lên chào nàng, Vân đưa cho nó cái đầu sư tử :

- Cầm về cho em. Ở nhà chơi với nó, mốt hãy ra.

Nhìn con bé khuất sau cánh cửa, nàng ôm chặt con vào lòng nghĩ thầm :

- Lát nữa bố về, mẹ rủ bố dẫn mẹ con mình đi chơi. Rồi mẹ mua cho con kẹo này, ấm chén này, và một cái đầu sư tử khác.

Đỗ Phương Khanh  

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 8, ra ngày 3-10-1971) 

Con Chuột Bột

Bé nắm tay má thật chặt, len lỏi qua những gian hàng bánh Trung Thu thơm phức. Má vừa đi vừa ngắm xung quanh, thỉnh thoảng hỏi bé:

- Mỏi chân chưa con?

Tiếng trả lời của bé bị át đi bởi những tiếng ơi ới, tiếng trả giá, tiếng cãi cọ. Người đông như nêm mà bé chỉ nhỏ xíu, má phải luôn luôn lấn chỗ cho bé đi. Bé thấy nghẹt thở:

- Má! Má! Ra ngoài đường đi, đi!

- Ừ thì ra!

Má con bé đã thoát khỏi cảnh "nêm người" bây giờ bé mới có dịp để nhìn chung quanh. Chao ơi! Những lồng đèn xanh đỏ nhấp nháy chóa cả mắt, những chiếc đầu lân trợn mắt, những chiếc đèn kéo quân quay tít trước mặt làm bé thấy nôn nao lạ. Hôm nay là 14 ta rồi, ngày mai rằm rồi nhỉ. Bé nghĩ đến chiếc đèn má sắp mua cho bé, chắc đẹp lắm. Đẹp hơn con bướm kết lông của con Hảo, đẹp hơn con rồng uốn khúc của thằng Tâm há. Đèn của bé sẽ đẹp nhất xóm. Đang miên man suy nghĩ, chợt má gọi dặn dò:

- Bé! Bé! Đứng ngoài này đợi má nha! Đừng có đi đâu má vào mua bánh bầy cỗ... nhá!

Bé gật đầu lia lịa, lay tay má:

- Má nhớ mua bánh đậu xanh thôi nha!

- Ừ! Tối ngày chỉ đậu xanh thôi!...

Và má khuất dần trong gian hàng nghẹt những người. Bé đứng trơ vơ giữa phố đông, mọi người buôn bán tấp nập. Những đứa trẻ bằng bé xách đèn tung tăng bên mẹ, mặt hớn hở. Bé đưa mắt nhìn sang gian hàng bên cạnh. Ồ những con thú xanh đỏ lạ ghê. Bé tiến lại gần nhìn không chớp mắt, những con mèo be bé trông đến hay, những chú thỏ ngậm cà rốt đỏ hay những con công xòe cánh, những mâm ngũ quả bóng lên dưới ánh đèn làm bé thấy thinh thích là... Bé đưa tay sờ vào áo và lắc nhẹ chiếc túi lót, những đồng bạc cắc va vào nhau "leng keng" đến vui tai như thúc giục. Chùm lông nhuộm phẩm rực rỡ, phất phơ ở đuôi công lập lòe trước mắt. Bé rút tay ra khỏi túi, đặt "cạch" đồng bạc hai chục lên quầy hàng. Con bé bán hàng nhìn bé hất hàm:

- Mua mấy con hử??!! Mấy con giống?!!

À! Thì ra những con thú này là những con giống bầy cỗ mà chị Hạnh dặn má mua lúc nãy đây mà, thế mà bé chẳng biết. Chắc chị Hạnh thích những con chuột bột này lắm nhỉ (mặc dù chị sợ chuột nổi tiếng nhất nhà!) Bé sẽ mua làm quà tặng chị đêm Trung Thu năm nay chị nhé. Bé nhìn con bé bán hàng mặt khinh khỉnh, bé thấy ghét ghê. Coi bộ "hắn" làm phách quá hỉ? Bé định mua nhưng lại thôi, bé mím môi, sẽ lấy giọng thản nhiên nhưng dịu dàng:

- Không ạ! Em không mua!

Tức thì con bé sừng sộ, đanh đá:

- Không mua? Đi chỗ khác chơi!

Bé bỏ sang hàng bên cạnh : không còn nữa ; bé lại tiếp tục đi, đi mãi. Phố đã thưa người và bé đã đi khá lâu. Cuối cùng bé dừng lại bên quầy của một hàng đèn, giống nho nhỏ cuối đường. Ồ! 2 con chuột hồng nằm gọn lỏn trong hang, mẩu đuôi bé tí chìa ra ngoài. Có tiếng cô bé bán hỏi dịu dàng:

- Bồ mua cái gì đấy hả?

A! Giọng nói sao mà dễ thương ghê! Bé cảm động:

- Bé muốn mua con giống này!

Bé rốc hết túi! Mừng ghê! Bé có đến hơn 40 đồng cơ, những đồng bạc cắc rơi "leng keng" trên mặt kính. Cô bé xinh xẻo trao túi giống đủ màu cho bé, tươi cười hỏi:

- Bồ chơi bày cỗ hở?

- ... Ơ! Bé không biết bày!

- Thế bồ mua làm gì?

- ... Chị Hạnh be 1bày mà...

- Sao bồ mua trễ vậy, bồ đi một mình à...?

Bé chợt giật bắn người, chết rồi! Má bảo bé đứng chờ má mà. Bé rơm rớm nước mắt, lắc nhẹ:

- Bé đi với má...

- Thế má bồ đâu, khuya rồi...

Bé hốt hoảng nhìn ra phố, đường đã vắng, những gian hàng bánh và đèn đã hết, họ lục đục sửa soạn đóng cửa, đường tối mờ mờ... Chỉ còn một mình bé trơ trọi giữa phố vắng. Nước mắt bé lăn dài trên má. Làm sao bây giờ? Cô bé ngạc nhiên, trố mắt nhìn bé:

- Bồ đi lạc rồi!!

Bé ngồi bệt xuống đất, nước mắt càng tuôn dài. Một chiếc xe quân cảnh trờ tới... Và người ta chở bé về bót...

*

Bé ngồi bó gối trên ghế, ngước mắt nhìn lên : qua khung cửa, trăng tròn vành vạnh nhô khỏi nóc nhà, treo chênh vênh trên đầu cây sung. 14 ta mà trăng đã tròn lắm rồi, ánh trăng ngà như sữa rắc hoa trên hè. Áo bé đẫm nước mắt, bé thút thít khóc. Sao ba, má và chị Hạnh không đi tìm bé, chắc "họ" hết thương bé rồi. Bé liếc mắt nhìn ông cảnh sát đang ngồi gõ pipe xuống bàn, nhìn bé cười:

- Má đã dặn con còn đi! Má bỏ luôn rồi đó!

Bé thấy nhồn nhột ở mũi, bé khóc to hơn.

Thình lình có tiếng xe thắng két ở trước phòng, những bước chân nghiến trên cát, ba khuôn mặt hiện ra : Má! Ba! Chị Hạnh! Bé ngồi bật dậy, hét lên nức nở:

- Má ơi! Nga đây nè má! Má!

Má ôm lấy bé, lau nước mắt cho bé, nghẹn ngào:

- Nga con đi đâu vậy hở?

- Con đi mua giống cho chị Hạnh! Chờ má lâu thấy mồ hà!

Ba quay sang cám ơn người cảnh sát, chị Hạnh nhìn bé mắng yêu:

- Ai khiến bé mua giống cho chị làm chị sụt gần 10 ký lô vì sợ mẹ mìn bắt bé, lần sau phải nhớ lời mẹ dặn nghe không?

Bé gật đầu. Eo ôi! Sợ ghê! Má hôn bé, còn chị Hạnh gỡ tay bé, giơ túi giống lấp lánh trước mặt, chị hớn hở:

- Ơ... hơ! Con chuột hồng! Thôi đi về! Chị bày cỗ cho bé xem nhà! Chó con!...

YẾN NGUYỄN     

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 114, ra ngày 15-9-1969)

 Nguồn :