Học Để Trở Thành Một Người

  Thư của em Q. Saigon.

... Nhà em có ba chị em. Chị gái lớn đã đi lấy chồng. Còn anh của em đang học Đại Học. Ba má em giao cho anh ấy nhiệm vụ dạy em học. Mà ảnh độc tài quá chị ơi! Ảnh bắt em phải học tối ngày và cho những bài khó quá sức. Dường như ảnh muốn nhồi sọ em thật gấp rút để ba má em thấy em tiến bộ vượt mức mà vui lòng. Có hôm ảnh cho em làm toán nhưng vì khó quá, em không làm được, ảnh bèn lục lọi lấy báo Thiếu Nhi của em ra xé nát hết. Ảnh còn mách ba má rằng em học dốt vì mải đọc Thiếu Nhi. Chị nghĩ coi, tờ Thiếu Nhi có là bao. Em đọc có chừng một giờ là hết ráo. Mà dù cho em có đọc hết cả ngày chủ nhật mới xong tờ báo thì ảnh cũng phải cho em nghỉ ngơi chứ. Không phải em lười, nhưng có nhiều hôm học nhiều quá khiến em mụ cả người đi. Em thường thấy chị khuyên đọc những sách báo lành mạnh, giáo dục. Thế sao anh em lại cấm. Mà chính ảnh là người mua báo Thiếu Nhi đầu tiên, lại còn gửi bài để đăng trong Thiếu Nhi nữa. Em nghĩ là ảnh ghét Thiếu Nhi vì T.N. không đăng bài của ảnh. Như thế có phải là ảnh đố kỵ không hả chị...

Trả lời:

Quan niệm về sự giáo dục con người để trở thành người xứng đáng làm người thì dù thời cổ hay thời nay cũng đều giống nhau ở chỗ các nhà giáo dục chân chính luôn luôn tìm mọi cơ hội, mọi phương tiện để giáo dục con người về đủ mọi khía cạnh. bởi vì một người xứng đáng là một người không phải chỉ là một bác sĩ, một kỹ sư, một luật sư, một văn sĩ, một thi sĩ... Mà vấn đề chính là cái tư cách của người đó. Nếu một lực sĩ chỉ chuyên có thân thể trong khi tâm hồn đen tối thì với cái sức mạnh đó, anh ta sẽ có thể trở thành kẻ cướp của giết người. Nhà khoa học mà tâm hồn không đẹp thì có thể sẽ phản quốc, bán những bí mật của quốc gia cho nước khác v.v... Cho nên ngay trong các võ đường mà nhiệm vụ chính là dạy võ, các bậc thầy chân chính vẫn phải dạy các môn sinh về phương diện đạo lý, để người võ sĩ biết chế ngự bản thân, biết dùng sức mạnh để giúp đời. Và cái tinh thần võ sĩ đạo sở dĩ đáng tán dương chính là vì đã dung hòa đạo đức với võ thuật. Nếu chỉ học có mỗi phần kiến thức trong chương trình học để thi, mà không trau giồi thêm về các phương diện khác, thì sự học chỉ đem lại cho chúng ta những kiến thức đủ cho ta thi đậu, chứ không phải là kiến thức để vào đời, để giữ gìn nhân cách sao cho xứng đáng làm người.

Các cụ xưa giáo dục con cái trong bào thai (gọi là thai giáo) tất nhiên không phải là để dạy cho thai nhi thuộc lòng các sách Tứ Thư, Ngũ Kinh, mà chính là mong mỏi cho con sau này khi ra đời, tâm hồn sẽ được trong sáng. Nữ Hoàng Anh quốc hiện nay, để dạy con, không phải bà mời tất cả các giáo sư giỏi nhất nước về để nhồi sọ cho hoàng tử Charles (con lớn của bà) thành khoa học gia v.v... mà bà gửi con vào một trường nổi tiếng là học trò phải chịu nhiều cực nhọc, chỉ là vì trường đó dạy con người về đủ mọi mặt, có khả năng chống chọi với tất cả mọi khó khăn trong cuộc đời. Bà muốn con bà thành một người chứ không phải thành một kỹ sư hay một luật sư không có tim óc.

Trong tinh thần giáo dục toàn diện, sách báo lành mạnh rất cần thiết. Nhu cầu đọc của con người muốn tiến bộ cũng quan trọng vô cùng. Điều đó đã được nhiều nhà giáo dục công nhận. Và cũng vì thế, để đào tạo cho quốc gia có những công dân tốt trong tương lai, nhiều chính phủ trên thế giới đã phải tài trợ cho những chương trình văn hóa giáo dục. Cũng vì tầm ảnh hưởng quan trọng của tờ báo giáo dục đối với các em, mà Thiếu Nhi được miễn ký quỹ 10 triệu đồng, đỡ gây thêm khó khăn cho những người thiện chí làm tờ Thiếu Nhi không nản lòng mà bỏ cuộc. Ngoài ra, bộ Giáo Dục còn đặc biệt yêu cầu nhóm chủ trương Thiếu Nhi hãy đem Thiếu Nhi vào các trường trong toàn quốc giới thiệu với các em, để các em biết Thiếu Nhi mà tìm đọc, và nhờ đó, các em sẽ xa lánh sách báo ma quỉ, rắn rết, chú Thoòng v.v... đang tác hại tuổi thơ.

Thiếu Nhi đã được nhiều vị Linh mục, quí Soeur, quí vị giáo chức gửi thư về nồng nhiệt khích lệ. Có những trường hợp cảm động như một vị hiệu trưởng, giáo sư Nguyễn Ngọc Chương ở ngoài Phan Rang về thăm tòa soạn, đem theo 20.000đ nhất định đòi tặng để gánh đỡ cho Thiếu Nhi một phần lỗ lã, vì giáo sư biết rằng tờ báo TN với nội dung, hình thức như thế, bán với giá đó, lại sống trong thời buổi khó khăn này hẳn là vô cùng chật vật. Nhưng tòa soạn không thể nhận tiền tặng như vậy. Dù sao, đó cũng là một hy sinh lớn đối với nhà giáo giầu thiện chí, thương tuổi thơ. Trong tòa soạn cũng có những vị giáo sư thật là hết lòng với Thiếu Nhi. Các bác Vịt Mò, Văn Trung, Đặng Hoàng, Huy Yên mà các em vẫn thường thấy xuất hiện trong Thiếu Nhi đó, khi Thiếu Nhi mới ra đời, thì các bác chưa quen với tòa soạn. Các bác chỉ tìm mua báo lành mạnh, giáo dục về để con các bác đọc mà thôi. Thế rồi đồng thanh tương ứng, đồng khí tương cầu, các bác thấy Thiếu Nhi hợp với quan niệm về giáo dục con người của các bác, các bác bèn tìm tới thăm để khích lệ nhóm chủ trương. Rồi các bác sốt sắng viết bài, rồi lao vào để cổ động, để đem đi từng nhà, để vào từng lớp bán Thiếu Nhi. Các bác thu nhặt từ mấy chục đem về trả tòa soạn. Thật là những hy sinh cao quí. Và chính sự thiết tha của các bác với Thiếu Nhi cũng làm cho bác chủ nhiệm và chú Nhật Tiến càng thấy rằng công cuộc mình đang theo đuổi quả là xứng đáng.

Quan niệm về sự học của anh em hơi hẹp hòi và một chiều. Chị hy vọng anh em sẽ hiểu rằng sự nẩy nở của trí óc một em nhỏ cần phải điều hòa, mà biết phân phối bài vở cho em. Và anh em sẽ hiểu rằng giáo dục một người để trở thành người, không phải là chỉ giúp cho người ấy đem theo vào đời một mớ hành trang đơn thuần phiến diện, chỉ gồm có những kiến thức về khoa học hay toán học. Đó chỉ là một phần của sự giáo dục mà thôi.

Chị không nghĩ rằng anh của em lại nhỏ nhen đến nỗi thù hận sự Thiếu Nhi không đăng bài của anh ấy, mà hằn học với em khi em coi Thiếu nhi. Có lẽ chỉ vì anh ấy quá chú trọng vào sự nẩy nở theo một chiều khoa học, toán học nên trở thành gay gắt khi thấy em chưa học được tới mức mà anh ấy mong muốn.

Tấm lòng của quí vị giáo chức và các bác thân hữu của Thiếu Nhi mà chị vừa nêu trên là những thí dụ điển hình về sự cần thiết của tờ báo giáo dục Thiếu Nhi trong lúc này em ạ.

Chị ĐỖ PHƯƠNG KHANH     

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 99, ra ngày 22-7-1973)