Đứa bé đứng buồn rầu nhìn ánh lửa bập bùng của nồi bánh nhỏ ở góc sân. Tay nó cầm cây pháo bông chờ đợi giao thừa. Nó đứng lẻ loi một mình. Ánh sáng mờ mờ của ngọn lửa vây hãm nó trong hơi nóng ấm áp. Mùi trầm hương trong nhà thoáng dịu nhẹ. Đêm đen và im lặng bao phủ lấy con xóm. Đêm ba mươi sâu thẳm. Đâu đó xa xôi có vài tiếng pháo rời rạc rồi chìm trong hoang liêu. Đứa bé đứng yên lặng nghĩ ngợi lơ mơ, chung quanh nó không có ai. Nó cảm thấy trơ trọi và buồn ghê gớm. Nỗi buồn tự nhiên kéo đến tâm hồn nó một cách bất ngờ. Nỗi buồn tưởng chừng có thể làm cho tâm hồn nó tan nát đi được. Nỗi buồn đã tiếp tục bám chặt lấy nó vào những đêm cuối năm, khó lòng quên lãng.
Mùa xuân đến, nhưng những mùa xuân hôm nay không còn gây ở nó một cảm giác hào hứng thích thú nào. Nó không thể bay nhảy, lòng rộn ràng như bao mùa xuân trước, trên làng quê nó. Dưới mắt nó, mọi sự đã đổi khác, mùa xuân về nhưng không phải trên làng quê nó. Mùa xuân đã về nhưng nó thấy hiu quạnh quá. Bây giờ nó nhớ những mùa xuân trên làng quê nó. Cũng mùa xuân, sao dạo đó nó thấy ấm cúng và sung sướng quá. Nhất là những ngày cận tết, tâm hồn nó lâng lâng cơ hồ như những ngọn gió. Những ngày người lớn trong nhà có khối việc phải làm không kịp tay, nào là chùi đồ đồng, nào là sửa soạn lại nhà cửa, nào là làm mứt bánh... Còn nó, trong lòng nó cứ nao nao hồi hộp một cách lạ lùng, nó cứ chạy ra chạy vô, hết xem người này làm việc đến xem người khác, không giúp được ai. Chiều bà mươi, ba má cô dì quây quần trên manh chiếu dưới hiên nhà, gói những đòn bánh chưng, bánh tét. Những bàn tay thoăn thoắt xen lẫn với xấp lá chuối xanh, thịt mỡ, nếp trắng thật gợi cảm. Nó thường mon men lại gần, để xin ba má nó gói riêng một đòn bánh tét nhỏ là đủ sung sướng cả mùa xuân. Đối với nó mỗi lần xuân về, cái gì cũng quan trọng hẳn lên. Cái bàn thờ, hàng câu đối, cái bình cắm bông, cái chậu mai như khoác một vẻ mặt mới, linh động một cách khác thường. Tất cả đều khác. Kể cả cái phần hồn non nớt của nó lúc bấy giờ cũng thấy xao xuyến lạ lùng, mà nó chịu thua không tài nào phân tích được. Rồi đêm ba mươi nấu bánh ở một góc sân. Bây giờ nó nhớ rất rõ cái sân nhà nó. Cái sân có mấy cây ổi, cây lựu và giàn bầu nậm. Có những đêm trăng sáng, in hình lá lựu đẹp mơ màng như một bức tranh Tàu. Có đêm ông nội nó, thầy giáo làng nó ngồi uống trà đàm luận, dưới giàn bầu nậm lá xanh dày mịt. Và cái đêm nấu bánh ấy nó không tài nào ngủ được, nó giành phần canh lửa. Không có gì sung sướng bằng ngồi canh lửa của lò bánh trong đêm ba mươi gió rét căm. Hơi nóng tỏa ra nồng nàn bủa vây lấy nó. Lửa vẫn cháy đều nhưng nó cứ nhìn chăm chú, củi cháy nổ lách tách dòn tan hòa với nỗi vui trong hồn nó, mặc dù có vài làn khói xông vào làm nó chảy nước mắt.
Rồi sáng mùng một, buổi sáng tinh sương gió núi quạt thổi về lạnh như cắt, nhưng nó cũng chui ra khỏi giường để nhìn quang cảnh chung quanh. Hơi sương trên cánh đồng buổi sớm còn mờ mờ, xa xa khói bếp màu lam ngun ngút luồn qua mái tranh tỏa lên như sợi tơ, rồi mất hút trong mù khơi. Tiếng trẻ con xôn xao ngoài đầu ngõ. Lòng nó phơi phới nỗi vui như chan chứa. Tưởng chừng không bao giờ hết được. Mẹ nó đã đi chùa từ sớm. Ba nó khai xuân bằng một phong pháo đỏ treo trên cành mai vàng thật tuyệt mắt. Nó được cái hân hạnh châm ngòi. Và mùa xuân của nó vang động tiếng pháo.
Đó cũng là mùa xuân cuối cùng trên quê nhà nó được hưởng. Xuân qua rồi hè đến. Mùa hé hứa hẹn nó bao nhiêu cuộc vui trong những ngày dài rất thong thả. Nhưng nó không được hưởng vì chiến tranh đã lan tới làng quê nó. Xóm làng nó bốc lửa điêu tàn... Trận chiến càng lúc càng khốc liệt, rượt đuổi người dân quê và gia đình nó dời bỏ quê nhà, không một lần nào trở lại. Bây giờ gia đình nó tạm cư ở đây, chờ đợi một thời gian thuận tiện sẽ hồi cư về quê cũ.
Cũng mùa xuân sao bây giờ nó thấy buồn quá. Ba nó đi hành quân, chỉ còn nó với mẹ nó ở nhà, ăn tết tha hương. Nó cảm thấy hoang vắng bốc lên ngùn ngụt chung quanh nó. Nó nghe hai mắt cay cay, nó muốn khóc. Vì không còn cầm giữ được cơn xúc động lớn lao quá sức chịu đựng của nó. Mới ngày nào đây, tiếng cười nói rộn ràng của họ hàng nó, bạn bè nó, bà con lối xóm nó, bây giờ đã xa tít mù. Ăn tết xa quê nhà, nó cảm thấy điều ấy thật buồn. Nỗi buồn dấy lên từ bao nhiêu hình ảnh, bao nhiêu tình cảm se thắt, quá đủ để làm tan nát một trái tim bé nhỏ.
Đứa bé vẫn đứng yên lặng nhìn ánh lửa bập bùng. Hàng trăm hình ảnh của những ngày xưa êm đềm bừng bừng sống dậy trong lòng nó. Những mùa xuân mùa hạ trên làng quê nó như cơn gió vụt qua tâm tưởng nó. Nguyên vẹn những hình ảnh tràn ngập thương yêu của đồng cỏ xanh quê nội nó. Những buổi chiều nô đùa trên sông bên cạnh làng. Những con diều giấy bay cao tít trời. Những con dế chọi trong đám rạ khô. Ôi! Ngày đó cho đến bao giờ sẽ tìm gặp lại. Chuyến đi vào cuối mùa xuân cướp mất những gì thân yêu và gần gũi nhất của nó. Còn đâu những lần nô đùa trên con sông trong những buổi trưa hè rộng bát ngát. Còn đâu những mùa nước lụt đi lội nước vớt cá đồng. Sao bây giờ nó thấy cuộc sống ngày đó tha thiết đến thế. Cho đến bây giờ, mặc dù đã hai năm qua, nhiều cái vui lạ trên quận châu thành mà gia đình nó tạm cư, nó vẫn giữ mãi cái ý nghĩ phải trở lại quê nhà, nó mới cảm thấy thích thú. Nó thấy lờ mờ rằng, hình như nó có một sợi dây vô hình nào ràng buộc nó với quê hương nó.
Bây giờ mới thấy lời ông nội nó nói đúng, không nơi nào đẹp bằng quê hương cũ. Làng quê nó gần sát những ngọn núi lớn, những ngọn núi có nhiều người Thượng cất nhà trên vách đá cheo leo. Có những buổi trưa hè vắng vẻ tĩnh mịch, nó nghe đột khởi từ một triền núi tịch liêu nào bên kia cánh đồng có tiếng còi rúc lên xa vắng, vang lừng cả bầu trời thôn dã. Từ đó nó mang tiếng còi trong đầu. Ôi, cái tiếng còi nó buồn làm sao. Nó diễn tả được cái vắng vẻ hiu quạnh của những làng mạc xa xôi như làng quê nó.
Ở xứ thần tiên của nó còn có ngôi trường làng. Ngôi trường có mấy cây phượng. Vào mùa bãi trường hoa phượng nở đỏ rưng rưng. Bây giờ nó mới thấy ngôi trường cũ kỹ thật đẹp. Nó nhớ bạn bè thân yêu của nó, thầy giáo già của nó. Và tất cả những hình ảnh thương yêu trìu mến của ngôi làng vụt hiện lên trong trí nhớ nó, rõ rệt như lúc còn ở quê nhà. Nghĩa là khi ngôi làng chỉ còn là những hình ảnh trong ký ức thì nó hiện ra với tất cả cái vẻ đáng yêu của nó. Đứa bé vẫn hy vọng rằng có một thời gian nào đó, để cho nó trở lại chạy nhảy trong thiên nhiên, đắm mình giữa dòng nước trong xanh nhìn lại ngôi trường làng cũ kỹ và gặp lại bạn bè nó.
Mùa xuân là chuyến đi rời xa quê hương đột khởi mãi trong tâm trí nó vào những ngày tháng làm quen với thành phố xa lạ. Nó cứ hỏi mẹ nó rằng khi nào thì hết đánh nhau. Mẹ nó bảo chờ ba về mà hỏi. Ba nó về phép trả lời câu hỏi ngây thơ của nó một cách mơ hồ: lâu lắm! Câu trả lời không thỏa mãn nó chút nào. Lâu lắm là bao nhiêu? Liệu nó có được về làng quê nó khi còn nhỏ như bây giờ hay không? Nó cứ nuôi ước mơ rằng có một thời gian thanh bình nào đó, để nó trở lại ăn một cái tết quê nhà. Nhưng nó thất vọng khi thấy ngày tháng trôi qua lạnh lùng như thể mặt trời mọc ở phương đông, mà cuộc chiến chưa chấm dứt. Hình như thời gian của cuộc chiến móc nối nhau, kéo dài mãi. Nhưng không có một thời gian nào để nó thực hiện ước mơ được trở về ăn một cái tết quê nhà.
Đêm vẫn yên lặng, mịt mùng, khuya khoắt. Đâu đó chốc chốc vài tiếng pháo rời rạc lẻ loi tan vào cô tịch. Trên nền trời, mấy trái hỏa châu đang nở hoa lửa vàng vọt chiếu sáng thành phố đêm ba mươi. Ánh sáng chiếu trên nền đất in hình cây lá xiêu đổ nhập nhòa, chạy dài rồi biến mất. Từ ở tít đàng xa vọng lại mơ hồ, có tiếng chuông chùa, buông thong thả, ngân dài trong không gian tĩnh mịch. Tiếng chuông báo hiệu giây phút thiêng liêng đã đến. Mẹ đứa bé đã ra tự hồi nào và đang đút thêm củi vào lò lửa sắp rụi tàn, rồi nhẹ nhàng đến bên nó:
- Giao thừa rồi đấy con.
Đứa bé ngước nhìn mẹ bằng đôi mắt long lanh. Nó lại lò lửa thắp sáng cây pháo bông. Ánh sáng vàng chói của những tia lửa bắn ra từ cây pháo bông, chiếu sáng khuôn mặt đứa bé và mẹ nó. Hai người im lặng chăm chú nhìn ánh lửa tung tóe. Chùm tia sáng của cây pháo bông nói thầm với đứa bé và mẹ nó về ý nghĩa của mùa xuân. Giao thừa đã đến, thời gian lại bước sang một năm mới, đẩy những đêm xưa lùi mãi trong một chút nhớ của quê nhà.
Cây pháo bông ngắn dần rồi bùng sáng mạnh một lần cuối rồi tắt lịm. Giao thừa chỉ có thế. Mẹ đứa bé dịu dàng bảo:
- Thôi vào nhà lạy Phật rồi đi ngủ đi, con.
Đứa bé nhìn vào trong nhà. Bàn thơ gia tiên sáng trưng lên dưới một hàng nến đỏ, nghiêm chỉnh như toán quân đi chào cờ. Mắt nó nhòe đi trong ánh nến lung linh. Nó thấy cả một mùa xuân trên quê hương nó. Giao thừa vừa qua, lại thêm một mùa xuân xa quê. Lòng nó nôn nao với bao ý nghĩ: "Cho đến bao giờ mình mới được trở lại ăn một cái tết quê nhà?".
ĐOÀN THỤY
(Nha Trang)
(Trích tuần báo Thiếu Nhi Xuân Ất Mão, 1975)
Không có nhận xét nào:
Không cho phép có nhận xét mới.