Gánh Nặng Mẹ Mang

Mẹ ơi !

Khi con vào đời con làm em bé

Là gái sanh sau nên được Mẹ chiều

Dẫu anh trưởng nam được Mẹ cưng nhiều

Không sao sánh bằng cô em mít ướt

Mẹ ơi !

Nhõng nhẽo nhất nhà, con khóc sướt mướt

Được mẹ hay cưng, được anh hay nhường

Bên Nội bên Ngoại tất cả đều thương

Khi có lỗi lầm... đòn anh chịu thế

Mẹ ơi !

Công cha nghĩa mẹ như trời như bể

Mà tình anh em thắm thiết hơn ai

Cả hai mươi năm một quãng đường dải

Anh trai em gái rất là thân thiết

Mẹ ơi !

Anh là nam nhi có nhiều thua thiệt

Con đã hiểu nhiều nỗi khổ anh mang

Con biết năm xưa khi mùa xuân sang

Là anh nguyện cầu được nhiều ơn phước

Mẹ ơi !

Nhưng ai có ngờ mùa xuân năm trước

Tuổi trẻ chưa qua... anh lặng lẽ đi

Gánh nặng mẹ mang tâm trạng sầu bi

Tre già khóc măng ngàn trùng xa cách

Mẹ ơi !

Từ đó tập quên vùi đầu vào sách

Con tự nhủ thầm con sống vì anh

Và cố quên đi một khoảng trời xanh

Mảnh đất quê hương có hình chữ S

Mẹ ơi !

Tre già khóc măng cuối cuộc là hết

Anh đã ra đi một sớm một chiều

Rồi mẹ lại thương con gái thật nhiều

Xứ lạ quê người nơi con lạc bước

Mẹ ơi !

Đến cuối cuộc đời không sao quên được

Gánh nặng mẹ mang trăm nỗi buồn đau

"Chiều chiều ra đứng ngõ sau 

Nhớ về quê mẹ ruột đau chín chiều"

                                             Nhã Uyên

Lòng Mẹ

Ảnh : Tâm Bùi

Những đêm mưa đầu mùa gieo vào lòng tôi những cảm giác xốn xang thiếu thốn. Tôi nhớ đến ba, ba tôi đã mất sau cuộc hành quân để lại đứa bé chưa lên 10 và một thiếu phụ trẻ đẹp. Mẹ tôi đẹp lắm, tuổi chưa quá 30 nhưng định mệnh khắt khe không cho mẹ tôi hưởng trọn mùa xuân. 

Sau ngày ba tôi mất căn nhà đã rộng lại càng thêm rộng. Mẹ tôi chỉ biết cặm cụi làm việc, âm thầm nuôi nấng con thơ. Cuộc sống êm đềm của hai mẹ con tôi trôi qua được vài năm sau đó.

Cũng vào đêm mưa đầu mùa, hạt mưa không to, tôi học bài, cảm thấy cả một sự ấm cúng bên mẹ dưới ánh đèn con. Người lặng lẽ khâu áo. Tôi lơ đễnh nhìn khoảng không yên lặng, rồi lại nhìn ra ngoài. Hạt mưa vẫn rơi. Hai mẹ con tôi vẫn yên lặng, hầu như đó là sự lặng yên muôn thuở mỗi lúc đêm về, vì tôi còn bé quá chẳng biết nói chuyện gì, ngoài chuyện học đường tôi đã kể cho mẹ nghe lúc cơm chiều rồi. Tôi miên man lo ra và nghĩ tới nồi chè. Mẹ tôi vừa ra sau bếp. Độ vài phút sau, một tiếng gõ cửa nhè nhẹ với vẻ rụt rè. Tôi chạy ra mở cửa: Một gã đàn ông trong bộ đồ dù xám xịt, cũ kỹ, bụi đất bám đầy.

- Ông muốn tìm ai?

Gã điềm đạm hỏi:

- Đây có phải là nhà bà Trung úy Tấn không?

Tôi nhí nhảnh trả lời:

- Dạ hổng phải, ba cháu ngày xưa là Trung úy Tấn, nhưng chết lâu rồi chỉ có má cháu thôi, má cháu tên là Thùy.

Gã mừng rỡ:

- Thế thì đúng quá, thế có má cháu ở nhà không?

Tôi sẵn sàng đáp:

- Dạ có – Rồi lên tiếng gọi:

- Mẹ ơi có ông nào kiếm mẹ đây nè!

Tôi để mặc gã đứng bên ngoài, chạy vào nhà nắm tay mẹ đi lên. Sau khi hai người chào nhau, gã cất tiếng:

- Chị còn nhớ tôi không?

- Mẹ tôi điềm đạm đáp:

- Dạ, nhớ chứ anh Hùng.

Ánh đèn điện trong phòng bật sáng quá làm tôi chói mắt một lúc lâu, trong khi ấy gã đang loay hoay như muốn ngồi. Mẹ tôi trở ra với tách trà trong tay:

- Mời anh ngồi, lâu lắm tôi không gặp lại anh.

Mùi hương trên chiếc bài vị của cha tôi không còn nữa, làn gió nhẹ khi nẫy đã kéo ra ngoài. Tôi ngồi trong lòng mẹ. Gã đốt thuốc rồi nói:

- 5 năm rồi còn gì nữa chị. Càng ngày tôi càng đổi đi xa hơn, nên Sàigòn bây giờ trông lạ hẳn...

Khói thuốc bay vào mặt làm tôi vô cùng khó chịu, gã tiếp:

- Vừa hành quân xong ở MT, nhờ gần đây nên tôi mới có dịp về thăm chị và cháu.

- Thật cám ơn anh, hiện giờ chỉ còn mình tôi và cháu thôi, ba nó mất đi cũng gần ba năm rồi.

- Tôi có nghe tin anh Tấn tử trận, nhưng đâu có dịp để về chia buồn cùng chị, chắc chị cũng biết.

Trầm ngâm một lát, mẹ tôi hỏi:

- Thế gia đình anh hiện giờ ở đâu?

Gã hớp một ngụm nước trà rồi nói:

- Đời lính mà chị, sống rày đây mai đó, tôi đâu thiết nghĩ chuyện lập gia đình. Hơn nữa...

Câu chuyện 2 người có lẽ còn dài nhưng tôi buồn ngủ quá và thiếp đi trong lòng mẹ, đoán rằng có lẽ khuya lắm gã mới về. Giấc ngủ đến với tôi êm ái quá, nhẹ nhàng quá. Trong vòng tay trìu mến của người tôi cảm thấy cuộc đời như thu hẹp trong giấc mơ nhiều mộng đẹp: Ba mẹ dẫn tôi đi dạo trong vườn của ngoại. Mẹ tôi nhìn cha đang leo lên cây mận. Tôi để mặc đeo đuổi con bướm vàng, bướm đẹp quá tôi mải mê rồi té vào bụi xương rồng, đau quá:

- Ái! – Rồi lồm cồm bò dậy.

Mẹ tôi nói:

- Lại nằm mơ rồi, con ngồi dậy làm chi, mới có hai giờ, thôi ngủ đi, sáng dậy còn đi học.

Tôi ôm mẹ thật chặt, còn người trằn trọc mãi, đến khi tôi tiếp tục chìm dần vào giấc ngủ, bỏ mặc mẹ tôi với khoảng đêm dài còn lại.

Từ đấy về sau, gã đến thường hơn. Hai lần, ba lần... Rồi một hôm tôi hớn hở trở về với bảng danh dự trong tay. Tôi liệng cặp trên bàn, chạy đi kêu mẹ. Chẳng có tiếng trả lời. Tôi chạy tuốt ra sau nhà, miệng lẩm bẩm: "Mẹ đâu mà cửa mở thế nầy". Chẳng thấy gì cả. Tôi đi ngang qua phòng ngủ và nghe tiếng thì thầm. Tánh tò mò nổi dậy, tôi nhìn qua lỗ khóa: Mẹ tôi đang ở trọn vòng tay của gã. Tôi bàng hoàng giữa lúc tiếng gã vẫn đều đặn:

- Thùy đừng làm khổ tôi, tôi trở về đây, cố gắng sống sót về đây để tiếp nối ngày xưa

- Vâng em hiểu, nhưng còn con em biết nó chịu không, dù sao có cũng lớn rồi, hơn nữa nó là con gái, em không muốn nó khổ.

- Nhưng em phải nghĩ đến em, em đừng phí tuổi xuân. Anh sẽ không làm mất tình thương của mẹ con em đâu.

Nước mắt tôi trào ra, tôi muốn khóc òa lên cho mọi người biết rằng tôi đang khổ. Tôi muốn thét lên:

- Thôi ông đi đi.

Nhưng cổ họng nghẹn lại. Tôi lên lầu, úp mặt xuống giường nức nở khóc. Tủi cho mình đã mất cha, giờ đây người ta định cướp mẹ tôi: mẹ tôi trong vòng tay của gã vẫn mãi ám ảnh tôi. Thôi hết rồi! Nước mắt tôi vẫn chảy mặc cho niềm đau dày xéo tâm hồn. Gã là ai? Gã có quyền lực gì mà cướp mẹ tôi? Không, mẹ tôi phải là của tôi mãi mãi. Chiều đến tôi chẳng ăn cơm, khóc chán, tôi trở nên lầm lì. Căn nhà lặng ngắt, mẹ tôi nhìn tôi ái ngại. Trưa hôm sau tôi nuốt cơm chẳng vào. Người ngước mắt nhìn tôi dịu dàng hỏi:

- Sao hôm nay con kỳ vậy? Con có đau không? Mẹ nấu cháo con ăn nhé?

Tôi lặng thinh không đáp. Mẹ đến sờ trán tôi. Bỗng dưng tôi cảm thấy thương mẹ vô hạn. Một cái gì len lén đi vào lòng tôi quặn thắt. Mẹ tôi trở lại bàn cơm tiếp tục một cách uể oải. Người ăn không được là vì người đã thấu được nỗi buồn của tôi hay người buồn cho chính mình? Càng thương mẹ, tôi lại càng tức tưởi. Tôi cũng chẳng muốn ngủ chung với mẹ. Tôi muốn đơn độc để hồn mình dễ dàng đi vào lối rẽ: Hình ảnh của Cúc, con bạn ngày xưa sao đến với tôi dễ dàng quá. Khi còn đi học có lần nó nói với tôi: " Bà ngoại tao nói rằng ông nầy không phải là ba tao, mà ba ruột của tao chết khi tao còn ẵm ngửa. Tao buồn lắm mày ạ, những khi ổng say rượu ổng làm tao sợ quá". Bẵng đi một thời gian tôi thấy nó ở giữa chợ với thúng bánh trên tay. Nó nhìn tôi rồi lờ đi và mất dạng giữa đám đông. Nghĩ lại phận mình tôi nghĩ nếu có gì, chắc không đến nỗi như nó, nhưng tôi chỉ sợ mất đi tình thương của mẹ.

Gã vẫn đến, tôi chẳng thèm chào mà cũng chẳng thèm nhìn mặt gã. Tôi ghét gã ra mặt. Gã nói chuyện với mẹ tôi thật lâu. Một lát sau gã đến bên tôi trao cho tôi một gói quà, tôi cũng chẳng buồn nhìn, gã dịu dàng vuốt tóc tôi và nói:

- Cháu Hường, chắc cháu cũng hiểu được chuyện giữa chú và mẹ cháu. Ngày nay cháu lớn lên cũng nhờ nơi mẹ, cháu cũng biết, mẹ cháu hãy còn trẻ đẹp, cháu đừng để mẹ phải bỏ đi quãng đời tươi đẹp còn lại. Chú nói thế có nghĩa là muốn thay ba cháu trong gia đình nầy. Cháu hiểu?

Tôi gật đầu. Giây phút nặng nề trôi qua. Phải, mẹ tôi còn trẻ đẹp, tội gì người không bước thêm một bước nữa. Tôi nghĩ vậy nhưng lòng tôi tan nát: mất hết cả rồi. Tôi không có quyền trách mẹ tôi, cũng như tôi không có quyền ngăn cản bước đi của người. Là con tôi không thể vượt qua bức tường lễ giáo. Thoáng nghe tiếng thở dài của gã, lòng tôi xao động.

- Em nghĩ sao hở Thùy? – Gã hỏi.

Mẹ tôi nhìn bàn thờ, cất giọng buồn buồn:

- Con em chắc không chịu, tương lai của nó còn dài, mình đừng nên gieo vào đầu nó những ấn tượng không tốt đẹp để rồi làm nó khổ suốt đời.

Gã nhìn điếu thuốc cháy dang dở:

- Nghĩa là không còn gì nữa phải không em?

- Không, dù xa anh, em vẫn cầu mong anh tìm được người bạn nhiều may mắn hơn em, thay em lo cho anh đến trọn đời.

- Cám ơn em, anh sẽ đi thật xa để mẹ con em khỏi phải bận tâm vì anh, để mẹ con em giữ mãi tình thương cao đẹp.

Gã ra đi, nước mắt mẹ tôi nhỏ dài giữa đêm đen vô tận.

*

Thời gian trôi qua, hai mẹ con vẫn sống êm đềm như ngày xưa cũ. Khi tôi đã thật lớn khôn, đã biết được tình yêu, tôi mới hiểu mối tình giữa mẹ tôi và gã: Gã và mẹ tôi yêu nhau. Trong cuộc hành quân gã bị bắt. Vì chờ đợi không được, mẹ tôi phải nghe lời ông bà xuất giá. Sau khi cha tôi mất, gã hy vọng rằng sẽ hạnh phúc với mẹ tôi. Nhưng không, vì tôi mà hai người phải xa nhau. Vì lòng ích kỷ của tôi mà mẹ tôi phải sống trong niềm đơn lẻ. Tôi hối hận, vì đã quá khắt khe với mẹ. Đến khi hiểu ra tất cả đều muộn. Càng nghĩ, tôi càng thương chú Hùng nhiều hơn. Không biết đang vui bên gia đình hay vẫn tiếp nối bồng bềnh vô định. Còn mẹ tôi, mẹ tôi có tha lỗi cho tôi không. Quá hối hận tôi nhắc chuyện ngày xưa, mẹ tôi với nét mặt thản nhiên đáp:

- Con nhắc lại làm gì, mẹ sẽ ở mãi bên con.

Tôi cảm động úp mặt vào ngực mẹ như thời ngây dại, vì: lòng mẹ bao la như biển Thái Bình rạt rào...

NGUYỄN NGỌC LAN    

12 C 5 NBT              

(Trích từ bán nguyệt san Ngàn Thông số 4, ra ngày 20-6-1971)

Sau Giấc Ngủ Trưa

Gió đập vào chiếc màn cửa nghe phần phật làm Uyên giật mình thức giấc. Nó đưa mắt nhìn quanh. Ông bà nó, Vũ, Uyển hai em nó hãy còn ngủ say sưa. Vũ nằm nghiêng hẳn một bên, hai tay ôm ghì chiếc gối dài, hơi thở đều đặn. Thằng bé ngủ trông hiền quá chừng, nhưng sao nhiều khi nó cộc thế, Uyên thầm nghĩ. Còn bé Uyển nằm sải tay chân, thoải mái, con búp bê tóc vàng nằm lăn lóc bên cạnh, cũng nhắm mắt với rèm mi cong vút.

Uyên với tay ôm búp bê vào lòng rồi dựng búp bê đứng trên gối. Búp bê mở mắt, đôi mắt trong xanh thật to nhìn nó như muốn chào hỏi. Con búp bê thật dễ thương, má hồng phinh phính, nó vẫn chơi đùa, ngắm nghía mà không thấy chán bao giờ! Những lọn tóc loăn xoăn cuộn thành từng búp nho nhỏ. Nó nhớ lại, mẹ nó đã nói, muốn tóc búp bê như thế, người ta cũng phải uốn giống như tóc người lớn vậy. Tóc búp bê đẹp thật, nhưng nó không thích. Nó chỉ muốn để tóc xõa dài rồi thỉnh thoảng tết bím, cột nơ hồng ; để khi đi, chiếc nơ rung rinh theo nhịp bước giống như con bé Tường Mai trong lớp nó. Nhưng mẹ nó không cho. Mẹ bảo để tóc dài, người sẽ ốm đi vì chỉ nuôi tóc. Nó vẫn thường năn nỉ mỗi khi mẹ sắp cắt tóc cho nó, nhưng rồi bao giờ nó cũng ngoan ngoãn ngồi im nghe từng mớ tóc nho nhỏ rơi từ vai xuống đất. Mẹ bảo nó thế này: "Con hớt tóc ngắn cho mát, mặt trông lại xinh. Bao giờ con lớn, mẹ sẽ cho để tóc dài..." Uyên nghe mẹ hứa hẹn, thích chí và cứ mong mình chóng lớn.

Vũ trở mình, quay sang cạnh. À! Chị Uyên đang nằm nghịch búp bê. Mẹ dặn trưa phải ngủ cơ mà! Nó cất giọng hãy còn ngái ngủ, đe:

- Chị Uyên không ngủ trưa hở? Lát Vũ mét mẹ cho coi.

Uyên phân trần:

- Đâu! Chị ngủ rồi! Chị mới thức dậy chứ bộ.

Hai chị em nằm quay mặt vào nhau.

- Uyên, mấy giờ rồi?

Uyên nhìn nhanh lên chiếc đồng hồ đặt trên kệ sách:

- Chưa đến hai giờ Vũ ơi, còn thiếu... để chị coi. Còn thiếu mười phút nữa.

- Uyên xuống nhà coi ba mẹ đã dậy chưa? Đố Uyên biết trưa nay tụi mình ăn gì?

Uyên đáp vội vàng:

- Chôm chôm chứ gì? À! Mà có măng cụt nữa nha. Vũ thích thứ nào?

Vũ tham lam:

- Cái nào cũng ngon hết. Vũ thích hết.

Uyên thắc mắc:

- Này Vũ! Hỏng biết lát nữa mẹ cho mỗi đứa mấy trái? Tụi mình xin trái nào đỏ nhất ấy, còn cả cành nữa, nhá.

Mắt Vũ sáng lên, nó đưa nắm tay ra dấu:

- Vũ lựa trái to như thế này, này!

Uyên ngẫm nghĩ:

- Một lát tắm xong, tụi mình chơi bán hàng nha.

Vũ giao hẹn:

- Mà chơi xong, phần ai nấy ăn, Uyên hỏng có dụ của Vũ đấy!

- Ừ! Chị hỏng thèm đâu.

- Chơi bán hàng xong, mình chơi đi máy bay nha. Chơi đi máy bay mới vui...

Uyên ngắt lời, giọng kẻ cả:

- Ừ! Chơi xong rồi học.

Uyển, em chúng, nằm lim dim. Tiếng bàn bạc của anh, chị làm nó giật mình tỉnh giấc. Nó hé mắt nhìn lên trần nhà. Chiếc quạt xoay tít. Nó lăn sang bên, ôm chiếc gối, hơi mát lùa vào lưng. Bàn tay nhỏ lùa vào mái tóc, gãi vu vơ. Nó há miệng ngáp dài, thoải mái.

Anh, chị nó reo lên:

- A! Uyển dậy rồi! Bây giờ tụi mình xuống nhà đi.

Đó là thông lệ của chúng nó. Sau giấc ngủ trưa, thế nào chúng cũng được mẹ cho ăn quà ; thường là trái cây hoặc bánh do mẹ chúng làm để sẵn. 

Uyên cẩn thận:

- Để chị xem mấy giờ? À! Hai giờ 10 rồi. Chắc ba mẹ gần dậy rồi đó.

Ba chị em cùng ngồi dậy, hăng hái dẹp gối, nối gót ra cầu thang.

Uyển sực nhớ, reo lên:

- A! Bữa nay mình ăn chôm chôm. Sáng Uyển thấy mẹ mua nè.

- Suỵt! Để xem ba mẹ đã dậy chưa chứ! Hỏng nhớ mẹ dặn à?

Ba chị em rón rén từng bước một, lần xuống cầu thang bước dần ra cửa buồng, nơi ba mẹ chúng nghỉ trưa. Gần đến nơi, chúng dừng lại nghe ngóng. Im lặng. Chỉ nghe tiếng chiếc quạt máy kêu u u đều đặn. Chắc ba mẹ chưa thức dậy.

Vũ khều tay chị, thì thào:

- Chắc ba mẹ còn ngủ?

Uyên đẩy vai em gái út:

- Uyển ra coi đi. Ba mẹ thấy hỏng có rầy đâu. 

Uyển rụt lại, cười:

- Thôi, Vũ đi.

Vũ lắc đầu quầy quậy, đề nghị:

- Thôi! Tụi mình "oánh tù xầm" đi. Đứa nào thua thì ra xem.

Hai đứa kia hưởng ứng ngay. Ba cánh tay hăng hái đưa lên, miệng đồng loạt nho nhỏ:

- Oánh tù xầm! Ra cái gì? Ra cái này.

- Huề!

- Oánh tù xầm!

- A! A! Uyển thua...

Có tiếng cười khúc khích. Đứa bé nhất rụt rè tiến ra, miệng cười e dè. Ba nó có lẽ còn ngủ, nằm im lìm. Mẹ nó nằm quay ra ngoài, cánh tay vắt ngang trán che khuất cả đôi mắt. Nó đứng "quan sát", chờ đợi một lúc rồi đưa cánh tay nhỏ xíu ra dấu.

- Chưa! Ba mẹ chưa...

Nhìn dáng điệu của đứa con gái út, mẹ chúng không dằn được, phì cười:

- Sao, đi đâu đấy? Đã ngủ chưa?

Ba chúng cũng lên tiếng:

- Đứa nào đấy?

Biết chắc ba mẹ đã thức giấc, anh chị nó liền ùa ra ngay, tíu tít:

- Tụi con ngủ rồi. Hơn hai giờ rồi! Mẹ cho tụi con gì đi mẹ.

Mẹ chúng giả vờ:

- Cho gì hở?

Đứa út chỉ về phía chiếc tủ lạnh:

- Chôm chôm, măng cụt đó mẹ.

Mẹ chúng mắng yêu:

- Chúng mày chắc khi ngủ cũng chỉ nhớ tới ăn phải không? Chỉ chực ăn thôi!

Ba chúng cũng hạch:

- Đứa nào trưa không ngủ đâu?

Ba cánh tay đưa lên, tiếng lao nhao:

- Con rồi!

- Con rồi!

- Con...!

Mẹ chúng ngồi dậy, ra lệnh:

- Đứa nào mở tủ, lấy chùm chôm chôm cho mẹ.

Ba chị em chúng đồng loạt "Dạ" thật to ; đứa mở tủ, đứa ôm gói trái cây.

Những chùm chôm chôm thật tươi, quả to, gai đỏ, trông mới hấp dẫn làm sao. Ba đôi mắt nhìn chăm chú, chờ đợi.

Uyển vòi vĩnh:

- Mẹ, cho con trái "bự" nhất, mẹ nha.

- Con cũng vậy.

Mẹ chúng rầy át:

- Mẹ cho sao, ăn vậy. Đứa nào tham ăn đâu?

Ba đứa bé im thin thít, nhìn nhau cười bẽn lẽn.

Mẹ chúng nghiêm mặt:

- Mấy con hư lắm! Lần sau còn thế, mẹ phạt không cho quả nào hết. Nghe chưa?

Mẹ chúng đưa chùm trái cây cho đứa con trai giữa:

- Vũ, đếm xem được bao nhiêu trái.

Vũ đón lấy, lẩm nhẩm đếm:

- Dạ, 19 trái.

Mẹ nó hài lòng:

- Đúng rồi! Bây giờ tới phiên Uyên chia đều cho cả nhà, xem mỗi người được mấy trái?

Hai em nó sốt ruột kéo ghế ngồi chờ, nhìn chị có vẻ thán phục. Vũ chỉ mới biết làm tính cộng, tính trừ thôi mà. Còn Uyển, mãi đến tựu trường mới được vào mẫu giáo. Chị chúng, chả gì năm nay cũng lên lớp 2.

Uyên nhìn mẹ:

- Nhà có 7 người. Mỗi người được 2 trái, phải hôn mẹ?

- Thế còn dư không?

- Dạ, còn dư 5 trái.

Ba chúng gật gù:

- Ừ! Khá lắm! Thôi, mang lên mời ông bà rồi xuống đây lãnh phần.

Mỗi đứa được 1 cành 2 quả, thêm 1 trái măng cụt.

Vũ nhìn cành của em, so bì:

- Quả của Uyển to quá!

Uyên giọng kẻ cả:

- Của đứa nào cũng thế! Thôi, tụi mình lên nhà chơi.

Mẹ chúng dặn dò:

- Các con chơi không ồn đấy nhá. Để chung quanh còn nghỉ ngơi đấy. À! Ăn uống xong, tắm rửa rồi, các con làm mấy bài toán, mẹ soạn sẵn trong tập đấy.

- Dạ.

- Dạ.

Uyển ngoái cổ lại:

- Con có hôn mẹ?

Mẹ nó cười âu yếm:

- Thôi, con chỉ lo ăn thôi. Bao giờ đến trường rồi hẵn hay.

Anh chị nó đồng cười rộ lên. Ba chúng cũng mỉm cười nhìn đứa con gái chưa đi học đã siêng, và hai đứa lớn. Cả ba đứa đều háu ăn quá! Nghịch cũng dữ! Nhưng được cái cũng ngoan ngoãn, biết vâng lời và làm vui lòng cha mẹ.

Từ trên gác, vẳng xuống tiếng hát líu lo lẫn tiếng vỗ tay rập ràng:

Nếu hỏi rằng : em yêu ai?

Thì em rằng : em yêu ba này.

Thì em rằng : em yêu má này.

Yêu chị, yêu anh, yêu hết cả nhà

Nhưng nhất là yêu má cơ!

Tiếng ba chị em chúng trò chuyện vui đùa như tiếng ríu rít của bầy chim non, hót chào buổi sáng.

Một mùi hương nhẹ từ mấy đóa hoa hồng, theo gió tỏa rộng trong không khí. Mẹ chúng ngước nhìn mấy nụ hồng nho nhỏ trong chậu. Những nụ hồng mới nhú, mơn mởn, xinh đẹp và đáng yêu như trẻ con.

Trong bầu không khí yên tĩnh của buổi trưa hè, có tiếng kháo nhau:

- Bữa nay, chôm chôm ngon hơn hôm trước, Uyên há?

- Mai, Uyển nói mẹ mua cho tụi mình chôm chôm nữa nha Uyên, Vũ.

Saigon 17-7-1973

ÁI THƠ       

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 101, ra ngày 3-8-1973)

Chuyện Phiếm Về Cóc

Cóc... một con vật xấu xí, da xù xì với những mụt to nhỏ mà người ta thường cho rằng nếu chẳng may đụng phải thì sẽ thành... những mụt cóc? Xin thanh minh ngay là không phải đâu ạ! Không phải cóc... con mà chính là cóc quả ; thứ quả nho nhỏ xinh xinh mà chắc chắn rằng chẳng vị độc giả nam nữ nào lại chưa biết! Phải không các bạn?

Một ngày đẹp trời nào đó, bạn có dịp về quê hương miền Tây ; bạn sẽ say sưa ngắm những cây lành trái ngọt. Rồi lạc loài giữa vườn cam quít hay mận đó, bạn bỗng khám phá một vài giống cây là lạ. Thân suông, to với cành đầy lá kép, dài và thon thon như lá liễu. Tò mò, bạn nhìn lên tít trên cao, ối chào! Những quả gì nho nhỏ, cuống dài đu đưa như những quả cau! Bạn sẽ tíu tít hỏi chủ vườn? Thưa, cây cóc đấy ạ!

Lá cóc non, nhấm nháp sẽ có một vị chua dịu đặc biệt! Lá này ăn kèm rau sống với bánh xèo, các bạn sẽ biết! Quả cóc vừa lơn lớn nhưng hãy còn non, hột chưa già và cứng cũng cho một khẩu vị khó quên. Lớp vỏ xanh gọt hết, xơ hãy còn mềm, cho vị ngòn ngọt, chua chua!

Một thời gian sau, cóc lớn hết cỡ, có thể to bằng nắm tay, nhà vườn sẽ dùng lồng hoặc vợt trái cây hái xuống. Một cây cóc trung bình có thể cho vài thiên cóc, sơ sơ cũng vài chục ngàn bạc. Nhưng thôi, ở đây chúng ta chẳng nên bàn tới tiền bạc mà chi, chỉ nói đến những cái... đáng yêu của cóc thôi, các bạn đồng ý chứ?

Tới đâu rồi nhỉ? À, tới lúc cóc to hết cỡ, người ta hái đem bán! Lúc bấy giờ, nếu các bạn kẹp tóc có dịp đi chợ với mẹ, sẽ thấy người ta "tàn nhẫn" đổ từng đống to, toàn cóc xanh. Bạn sẽ thương hại lắm, ngồi xuống mà cả, lượm một ít mang về nhà ngay!

Dọc đường phố, bạn cũng thường thấy từng cô, từng bà quang gánh. Từng quả cóc bị gọt trần, để lộ làn da vàng, bị xếp thứ tự trong chiếc thau nhôm bóng loáng! Bên cạnh, một bát muối ớt đỏ tươi, hoặc một chén mắm ruốc ớt bà Giáo Thảo (làm một chầu quảng cáo không công cho bà giáo đấy nhé!) Từng quả cóc to, tỉa gọn gàng xinh như... một đóa hoa. Vốn yêu chuộng mỹ thuật, bạn sẽ hỏi mang ngay một vài quả về nhà. Màu vàng của cóc, thêm tí hoa muối đo đỏ, hay tí màu đen đen điểm giữa quả cóc, thế mới gọi là... hòa hợp màu sắc!

Cầm bịt cóc trong tay, cam đoan bạn sẽ thấy ngay sự lười biếng. Bạn chỉ muốn có một chỗ ngồi nghỉ chân. Bạn sẽ nghĩ tới lúc được ngồi thoải mái, ngắm nghía quả cóc. Thế là bỗng dưng bạn rảo bước và dù giữa trưa hè nóng bức, tuyến nước bọt của bạn tha hồ... tiết tâm linh, khỏi nghe khát tí nào cả!

Về đến nhà, bạn sẽ vội vàng đi rửa tay, rửa mặt sạch sẽ rồi ung dung cầm bịt cóc ra chỗ vắng vẻ (ý hẳn bạn là người ưa sự thanh tịnh, không muốn nghe tiếng ồn ào của lũ em nhỏ!). Từ tốn, bạn nhẹ nhàng nhón từng cánh hoa cóc, chấm tí muối ớt, cho vào miệng. "Ròn tan! Ròn tan!" Bạn sẽ gật gù thích thú. Đang khoan thai thưởng thức, chợt nghe có tiếng léo nhéo kêu gọi, bạn sẽ vội vàng cho hàm răng làm việc nhanh hơn, kẻo... mất thời giờ! Nhưng mấy đứa em nhỏ đã bắt gặp quả cóc dễ thương! Đứa này một tiếng, đứa kia một tiếng! Bạn đành ép lòng chia bớt, nhưng hẳn không quên rầy rà: "Tụi bây con nít (!), ăn thứ này coi chừng bệnh đó nha... Mẹ rầy ráng chịu v.v... và v.v..." Ôi! Buồn đến mấy phút! Bạn sẽ thầm nhủ: Lần sau, ta sẽ thận trọng hơn chút nữa!

Nếu bạn nào có bà ở quê lên, mang theo nhiều trái cây, trong đó có cóc? Ôi! Sung sướng thay! Bạn sẽ ôm cổ bà, thương một phát. Bà cảm động làm sao, bèn dành riêng phần cho bạn, nào mận, nào xoài, cam, quít, và cả dăm bảy quả cóc to nhất. Bạn sẽ khệ nệ mang cất vào ngăn tủ bàn học, khóa lại cẩn thận. "Cẩn tắc vô ưu" mà lỵ! Trong lúc mình đi học, đứa nào phỗng tay trên thì hỏng!

Những thứ quả nào dễ hư sẽ lần lượt chui vào bao tử bạn trước. Cho đến 3, 4 hôm sau, nhòm đến mấy quả cóc! Ôi, sao mà đẹp tệ! Da cóc vàng đều như xoài chín, mùi cóc thơm... thanh thoát dễ chịu! Nâng niu từng quả lòng nghe khoan khoái. Dao thật sắc, nhẹ nhàng gọt vỏ. Cóc chín không còn dòn tan như lúc còn xanh mà mềm mềm, xôm xốp bên trong hột. Đưa răng cắn nhè nhè, thịt cóc thơm, vị ngọt ngon đặc biệt! Không phải chỉ cái ngọt ngào nồng nàn của xoài cát, không phải chỉ cái chua đáng yêu của thanh trà, mà là một sự hòa hợp giữa hai vị đó. Khó mà diễn tả cho đầy đủ mùi vị kỳ lạ của cóc chín. Ăn hết quả cóc mà dư vị và dư hương hãy còn phảng phất! Phải không các bạn?

À! Hãy còn quên một chuyện. Cóc chín, bạn có thể làm confiture, ngon và lạ!

Cóc chín vàng mềm, bạn sẽ gọt vỏ, chà vào rổ thưa cho cơm lọt xuống soong, xơ và hột bị giữ lại bên trên. Cứ hai phần cóc, một phần đường bạn đem "xên" nhỏ lửa. Đến khi cóc sền sệt, bạn đã có một thứ confiture độc đáo! Đợi nguội, cho vào lọ. Mỗi sáng bạn lấy một miếng biscotte, phết vào ít confiture cóc, ăn vào không thể chê được. Cứ như là... tây vậy! Cam đoan ngon thật!

Cóc ngon thật đấy các bạn ạ! Các bạn đồng ý chứ? Lại hấp dẫn nữa. Thành ra các bạn kẹp tóc chớ nên mang nó vào lớp ; kẻo không tránh khỏi "hấp lực" của nó. Để rồi thay vì ăn cóc, các bạn lại phải... ăn trứng đấy ạ. Mong lắm thay!

UYÊN VŨ UYỂN      

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 130, ra ngày 1-10-1974)

Phiến Tơ

Em giận bạn rồi, chuyện chẳng có gì mà bạn cũng làm em buồn, bạn dạo này đổi khác, đáng lẽ em không nói ra điều ấy, đáng lẽ em dửng dưng như đối với những người bạn khác, nhưng em không muốn, và không thể… bởi vì, xưa chúng ta đã rất thân nhau. Bạn đứng dưới gốc Sầu Đông ôn một bài vạn vật, em ở trên lầu một, nhón chân hái những lá phượng nhỏ rải xuống sân trường. Cả hai chúng ta đều buồn bã như nhau, bạn ạ! Em từ chối cái vẫy tay của Trầm Ca để tiếp tục chơi một mình cái trò chơi con nít ấy; bạn lắc đầu với tiếng gọi của Tử Duyên để đứng ôn bài, nhưng em biết, đó chỉ là một cái cớ, bạn chẳng thấy chữ gì trong vở cả, phải không hở bạn thân?

Em vẫn còn giận bạn, mỗi lần buồn giận ai, trái tim em vẫn đau nhói từng cơn, dễ ghét, nhưng em đã có cách trị rồi, uống 30 giọt coramine chua cóng lưỡi, hay áp tay lên trái tim mình khuyên dỗ dịu dàng ngoan nào ngoan nào thì cũng công hiệu như nhau cả. Xưa, bạn thường xót xa khi thấy em nhăn mặt; thì bây giờ, em biết bạn đang cố gắng để không nhìn lúc em dỗ trái tim mình, nhưng bạn vẫn xót xa. Người bạn dấu yêu ơi! Em có tự tin quá không khi cứ mãi nghĩ rằng mọi người vẫn cứ thương mến em hoài như chú chim nhỏ mang mùa xuân đến. 

Bạn bỏ giờ sử địa, trời ơi soeur hiệu trưởng mới đi Sàigòn có vài ngày mà học trò hư quá. Em tuy giận bạn nhưng không nỡ ghi vào sổ kiểm diện. Khi sắp hàng vào lớp, Tú Uyên bảo em xuống gọi Bồ Câu lên học. Em lắc đầu từ chối, em đang giận bạn nhiều lắm cơ mà. Tú Uyên có gọi, nhưng bạn không lên, viện cớ ôn thi, và chương trình sử địa đã chấm dứt vào tuần trước. Bạn cười, em cũng vậy, chỉ muốn bỏ lớp, xuống sân trường tung tăng trên cỏ, để nhặt lá Trúc Đào, ghi vào đó hai câu thơ… phóng tác: xưa em là lá cây, chết mục trên đường nhỏ. Nhưng bạn đang ở dưới đó, và em giận bạn nên đành ngậm ngùi ngồi đây nghe ông thầy kể chuyện. Chỗ ngồi của bạn trống, Trầm Ca đòi lên thế chỗ, em không cho, dọa rằng Dung đang lên sởi, ngồi gần lây ráng chịu. Nhỏ sợ, im luôn. Em đang sốt, da đỏ ửng, Trầm Ca bảo xin thầy đi về, em không chịu. Trời ơi, chỉ còn có nửa tháng nữa là bãi trường thôi, những phút gần thầy gần bạn dễ gì có lại mai sau khi qua khỏi con đường trung học. Em quý từng giây còn họp mặt. Chỉ có bạn, bạn chai đá của em ơi, bạn hay làm em buồn buồn vì thái độ vô tình của bạn. 

Vậy mà chúng ta thân nhau, thật là quái đản, bạn ơi! Chúng ta khác nhau, xa nhau như hai thái cực, như trời và biển, như mặt trăng mặt trời không bao giờ xuất hiện. Em thích ngậm ô mai, bạn chê cái món gì mà ưa không nổi, bạn thích nhai chewing gum, em lại chúa ghét cái trò “nhai lại” đó. Hai đứa cãi nhau không thôi. Cũng như coi ciné, bạn mê Ali-Mac-Grau, thì em ghét cay ghét đắng cô nàng kính cận nghinh nghinh đó. Và em khoái Charles Bronson, bạn lại chê lên chê xuống… 

Chao, em lại quên mất là cái chỗ ngồi của mình ngay bàn đầu và trống trải ghê ghê lắm. Và thay vì ngồi ngoan ngoãn khoanh tay nghe thầy nói, em lại nhìn ra khung cửa nhỏ để theo đuổi những ý nghĩ vẩn vơ. Thầy đến bên cạnh hồi nào em cũng chả hay, thầy xoay đầu em lại, mắng: con nhỏ này, nhìn chi ngoài đó. Em cười, sao thầy hiền thế không biết. Đáng lẽ thầy phải giận ghê lắm chứ. Em cúi xuống trang vở của mình. Dòng chữ “hết chương trình sử địa” được viết thật lả lướt và đẹp mắt. Chuyên viên viết đề cho mười hai a một chứ bộ bỏ sao. Em vẽ thêm vào đó một đóa hoa phượng lẻ loi, không dưng em nghe buồn buồn muốn khóc. 

Chúng ta vẫn còn giận nhau, và bạn thân ơi giận nhau buồn biết mấy. Bạn vẫn bỏ giờ học dài dài, em không thể dành ưu tiên cho bạn mãi nên đành ghi vào sổ vắng mặt: Bồ Câu, 4 buổi. Dầu thương bạn, em vẫn phải làm tròn nhiệm vụ của cô trưởng lớp gương mẫu. Thầy Hóa thấy chỗ ngồi trống trải cạnh em cứ hỏi thăm cô bé Bồ Câu hoài hủy. Tú Uyên thưa rằng hai đứa giận nhau nên Bồ Câu nghỉ học. Thầy tròn mắt ngạc nhiên. Và em, em biết chắc rằng chẳng phải là chuyện đó. Bạn chai đá và khô cứng như tảng đá hoang nguyên đâu phải vì một lý do cỏn con – là giận em – mà không vào học. Nhưng em không hề đính chính, mặc bạn với mớ vở bài đầy dẫy trên bàn học, mặc Tú Uyên với sự hiểu lầm của nhỏ. Em chỉ muốn ngồi đây, tai nghe lời thầy dặn dò, mắt nhìn vu vơ xuống sân trường cỏ biếc, nơi chốn đã thân quen với em từ năm mẫu giáo. Này nhé, em nhắm mắt vẫn cứ thấy được gốc soan Tây ở phía cuối sân trường. Nơi đó, em đã khắc tên mình cao hơn hết những tên bè bạn: Tôn Nữ Thu Dung, Bồ Câu, Thiền Nghi, Bạch Hạc… 

Lớp học cuối năm buồn bã âu sầu chi lạ. Mà không buồn sao được khi em không còn quay sang ríu ra ríu rít với Bồ Câu, khi mà cây thước lớn treo trên tường vẫn nằm im vị trí. Thầy chả còn cầm để gõ vào đầu em và mắng: nói chuyện như sáo, nói chuyện như chim… Mùa hè đã đến, buồn ơi! Em nghe tiếng Đỗ Thiền Nghi vang từ bàn sau, âm thanh của chữ buồn ơi kéo dài nghe muốn khóc. Ai cũng buồn hết, chả phải mình em. Không biết bạn lạnh lùng của em có buồn không nhỉ? Đã mấy ngày nay em không gặp bạn, mà em sẽ không bao giờ là người chịu thua. Em cũng ngoan cố chứ bộ. Và em tin rằng chúng ta sẽ hòa nhau mặc dầu em không bao giờ nói lời xin lỗi, chả đáng vào đâu tiếng xin lỗi tầm thường, nhưng em đầy tự ái, bạn thân ơi! 

Mùa hè, chúng ta xa nhau, lìa nhau rời trường, bỏ lớp. Khi nào chúng ta sẽ gặp lại nhau giữa đời mênh mông này? Bồ Câu ơi, bạn bè ơi! Từ lúc chia tay về, là biết xa nghìn trùng, bạn thân mến ạ. 

Xưa, Bồ Câu tặng em bài thơ nhỏ – mưa thu dung – làm em cảm động. Bài thơ đó, bạn gởi đăng ở một tờ tuần báo. Một hôm ông thầy đọc được, nheo mắt hỏi mưa thu dung là cái quái gì? Bạn mỉm cười không biết trả lời. Đúng vậy Bồ Câu ơi! Mưa thu dung chả là cái quái gì cả, cũng như bài thơ ấy ai dám bảo là hay? (đại khái: mùa thu ngoài nớ vàng chưa. Ta thèm về động cơn mưa nguyệt cầm. Thèm về cắt tóc thu dung. Rải lên tháp núi động rừng mưa ngâu – Nguyễn Đặng M.) nhưng đã làm em thích thú. Em cũng mang tiếng là “văn hay chữ tốt” (cũng quái đản nữa, phải không bạn?) thế mà em vô tình chẳng khi nào viết cho bạn một câu. Cũng thế, tình bạn của chúng ta cũng không là cái quái gì cả – như bây giờ – khi mà chúng ta đã muốn lìa nhau. Tình thân thì khó tạo chứ chia lìa thì rất dễ dàng, bạn ạ! Và em, em chả bao giờ thèm tìm kiếm, lôi một cái gì đã mất mát mù xa đâu! 

Nhưng em nghĩ, bạn sẽ nói với em một câu thân ái, khi chúng ta cùng xuống văn phòng để cất thành tích biểu, nhưng bạn đã im lìm, em cũng lạnh lùng đâu kém. Khóa mạnh cửa tủ, em chạy nhanh về lớp. Đôi guốc cao làm em suýt té ở chân thang. Thầy Triết đi xuống, la: con gái mà đi với đứng. Em biết, bạn ở sau đang nhìn theo, có thể bạn cười như lần nào em tông xe ở Hồng Bàng rồi sau đó xuýt xoa tội nghiệp khi thấy em trầy tay rướm máu. Cũng có thể bạn không nhìn theo chi hết, bạn dửng dưng làm như em là người nào xa lắm, điều ấy làm em đau lòng biết bao nhiêu, hở bạn? Cho dầu em giỏi ngụy trang bằng một vẻ bất cần. 

Bạn thân xưa của em ơi! Mùa hè và mùa thi, chúng đang nối tiếp nhau đi qua và mùa chia tay thì đã tới. chúng ta sẽ lạc mất nhau thôi, bạn ạ. Rồi sẽ bay về muôn hướng, những con chim Thánh Tâm áo trắng: Nhatrang – Đàlạt – Sàigòn… hay những phương trời xa lắc xa lơ nào mà chúng ta vẫn ước mơ từ ngày còn ôm vở. Bạn ơi, thôi xa nhau, và bạn về, cầu chúc cho em thênh thang đường dài, bạn nhé!

NGUYỄN PHƯỚC TIỂU DI

(Nhà Trắng)             

(Trích từ tạp chí Tuổi Hoa số 222, ra ngày 1-5-1974)

Tát Giếng

Khi gánh đôi thùng xuống đến giếng, con Bê bỗng ngạc nhiên vì có tấm bảng treo ở cây chuối gần bờ giếng. Tò mò, nó chạy lại xem: "Kính thưa bà con xóm N.T. Vì lý do vệ sinh chung, chúng tôi xin bà con vui lòng bỏ chút ít thì giờ quý báu để đến tát giếng ngày... vào lúc 8 giờ. Xin chân thành cảm tạ bà con trước. Trưởng phường N.T. ký tên". Đọc xong, con Bê mỉm cười đắc chí:

- Ừ, có thế chứ.

Cả tháng nay, con Bê lười gánh nước, lười giặt đồ chỉ vì cái giếng quá dơ. Hễ mỗi lần phải đi ngang qua cái giếng – chỉ đi ngang qua thôi là cả một cực hình đối với Bê. Chỉ tại cái giếng quá dơ: nào là rêu, rong đầy cả giếng, gàu rớt, lại còn có cá nữa chứ – tụi thằng Tý, thằng Thanh nuôi cá... dưới giếng! Nhiều lúc Bê muốn mắng cho chúng một mẻ nhưng sợ chúng đánh, lại thôi. Bê chỉ ghét cay ghét đắng, thấy bộ mặt thằng Tý ở đâu là lườm, thấy thằng Thanh đâu là háy.

Xóm Bê đang ở là một xóm nghèo – phần đông là nhà tranh vách đất. Đối với họ, vấn đề vệ sinh không... quan trọng lắm, dù giếng nước có dơ đến mấy họ vẫn xài như thường. Trong xóm chỉ có hai cái giếng: một giếng chung và một cái của nhà bác Ba ở tận cuối xóm. Bác Ba cũng không khó gì nên ai vào nhà bác gánh nước, bác đều vui vẻ cho. Từ ngày "giếng chung" dơ đến giờ, Bê vẫn thường xuống gánh nước nhờ nhà bác Ba. Nhưng tận đầu xóm đến cuối xóm quá xa, gánh một đôi nước cả nửa tiếng đồng hồ và rã rời đôi chân nên Bê chán quá. Nó thầm lo nếu "tình trạng" này cứ kéo dài mãi thì có lẽ gia đình nó phải ghẻ hết vì thiếu nước quá!

May thay! Chủ nhật này tát giếng! Thế là Bê khỏi phải xuống tận cuối xóm gánh nước nhờ, thế là nhà Bê khỏi phải lo ghẻ lở. Thế là... Bê sung sướng khi nghĩ đến "ngày vui" sắp đến - mặc dầu trong "ngày vui" ấy nó phải làm thật nhiều. Bê hình dung cảnh một ngày chủ nhật, bầu trời thật trong ; bên bờ giếng một hoạt cảnh thật linh động: một đám dân cần cù nhẫn nại đang hăng hái cuốc mương, dẫy cỏ, múc nước, tát giếng... và lẽ dĩ nhiên, Bê cũng có trong số người ấy...

*

Mới tờ mờ sáng, con Bê đã thức dậy lục đục dưới bếp. U nó – bà Tám – ngạc nhiên:

- Mày làm gì sớm thế Bê? Còi chưa hụ mà.

- Hôm nay tát giếng mà, U quên rồi sao?

- Thì thủng thẳng đã chứ. Tám giờ mới bắt đầu cơ mà.

Nói xong, U nó nằm xuống, ngủ tiếp. Tiếng con Bê từ bếp vọng lên:

- U cứ ngủ đi mà, để con "làm" cũng được.

- Gớm, làm lụng gì, thổi miếng cơm mà cũng...

U bỏ dở lưng chừng. Tuy bị "mắng" nhưng Bê cũng thích vì... vì U mắng yêu cơ. U nói "gay" đấy thôi chứ U thương Bê lắm. Bê là con gái lớn trong nhà. Bố Bê đi làm xa, một tuần mới về thăm nhà một lần. Dưới Bê còn 3 đứa em nữa: thằng Tâm, thằng Thảo và con Tú. Bê mới 12 tuổi nhưng con bé làm việc nhiều ghê lắm cơ: gánh nước, nấu cơm, quét nhà, giặt đồ... Chả bù với thằng Tâm, to đầu lớn xác (nói của đáng tội, nó mới 11 tuổi thôi) mà chả làm được tích sự chi hết. Trăm sự cũng dồn vào Bê, nhưng Bê thương em nên nó sẵn sàng làm tất cả mọi việc cho em.

Bê không được cắp sách đến trường. Xóm Bê toàn là dân lao động nên việc học đối với họ không cần thiết. Thấy con ai được ăn học đàng hoàng thì họ ganh ghét, nói cạnh nói khóe nào là: ăn xong chỉ biết cắp sách đến trường, nào là: học trò chân yếu tay mềm mà làm nên tích sự gì... v.v... Mặc dầu không đến trường được nhưng nhờ có anh Bình (một người có học thức trong xóm Bê) dạy kèm và vốn sáng trí, Bê cũng biết đọc sách báo, đôi khi còn bày đặt... viết truyện nữa cơ...

- Ơ, cái con Bê này hay nhỉ? Mày ngồi làm gì mà nồi cơm sôi từ nãy giờ không chịu mở vung ra thế?

Tiếng U đánh thức Bê trở về thực tại. Con bé giật mình như vừa thoát khỏi cơn mơ và giở vung ra... nồi cơm đã gần cạn...

*

Khi Bê xuống giếng thì mọi người đã có mặt tại đó từ bao giờ. Bác Bốn hôm nay trông oai ra phết: mặc bộ đồ bà ba trắng tinh, đứng chắp tay sau lưng, ra dáng trịnh trong lắm – Trưởng Phường mờ lỵ. Bác từ từ tiến lên chỗ đất phía trên – nơi có mâm bánh, kẹo, nước để mọi người giải khát trong lúc làm việc – Bác cố nói thật to, dùng những tiếng thật văn hoa cho mọi người nghe:

- Kính thưa bà con! Hôm nay chúng ta tụ tập ở đây để tát giếng. Vì hơn tháng nay, giếng này đã quá dơ. Và sau lần tát giếng này, tôi yêu cầu các cháu, các bác đừng làm rớt gầu, rớt xà bông dưới giếng nữa. Vì như bà con đã biết, chúng ta rất bận vì sinh kế, làm sao có thì giờ tát giếng hoài được. Như hôm nay chẳng hạn, các bác mất một ngày công mấy trăm bạc rồi đấy. Nhưng xin các bác thông cảm cho vì...

Ông Xu, ông Tịnh cướp lời:

- Xin ông Phường Trưởng đừng nói nhiều. Chúng tôi cũng phải nghĩ đến vệ sinh chung chứ. Nếu hôm nay không tát giếng thì chúng tôi cũng nằm nhà vậy thôi. Vì hôm nay chủ nhật mà.

Bác Bốn ngớ ngẩn:

- Ừ nhỉ, ừ nhỉ, hôm nay chủ nhật mà tôi quên mất. Ấy, tại... (bác cố tìm lời nói cho... hợp lẽ) tại... tôi bận quá nên quên mất, xin các bác thông cảm (lại dùng hai tiếng "thông cảm", sao "ông già này" ưa dùng hai tiếng đó thế nhỉ?) cho tôi. Và... và... tôi... tôi xin lỗi ạ...

Mọi người cười ồ trước câu nói vụng về và khôi hài ấy. Bác Bốn như được khỏa lấp ngượng ngùng, bèn lớn tiếng:

- Thôi, chúng ta bắt đầu... khởi công!

Chỉ chờ có thế! Bê lao nhanh đến, lấy chiếc gàu vắt trên giàn su, múc nước. Tiếng gàu va chạm nhau đến điếc tai. Bê đứng cạnh Ly – con bạn gần nhà – Bê tíu tít:

- Múc nước lên mày ơi! Sao tao khoái thế không biết.

Ly cũng vui không kém:

- Mày biết không? Thấy tấm bảng này (Ly đưa tay chỉ trên cây chuối) tao vui kinh khủng luôn – này mày (Ly nói nhỏ) bọn thằng Tý, thằng Thanh nuôi cá dưới này tanh ơi là tanh, tao oán tụi nó ghê vậy đó.

- Ừ... ừ (Bê biểu đồng tình) hai thằng quỷ đấy mà, tao con gái sức yếu chứ không tát mỗi thằng một bạt tai cho biết! Người gì đâu mà dơ như mọi! Mày biết không? Gặp hắn đâu là tao lườm, ấy thế mà hắn đâu có biết. Mày nghĩ chúng nó "ngơ" không kia chứ!

- Thôi, tát giếng đi hai cô ơi! Nói chuyện hoài rớt gầu mất bây giờ!

Bê và Ly cùng quay lại: anh Năm dừng cuốc và đang nhìn chúng. Bê nguýt:

- Mặc em chứ bộ. Còn anh nhìn trộm người ta, xấu hổ chưa?

Anh Năm cười hì hì:

- Tại tao thấy tụi mày có vẻ "tương đắc" quá nên tao muốn "chia rẽ" chơi.

Bê hứ:

- Còn lâu anh mới chia rẽ được tụi này. Tụi em "đoàn kết chặt chẽ" lắm chứ bộ. Phải thế không Ly?

Ly gật đầu biểu đồng tình:

- Ừ.

Ba người đang "đấu miệng" bỗng ngưng lại vì bác Bốn đến gần. Không phải để mắng mà để khen:

- Ối chào, hai cháu đấy à? Con Bê, con Ly, giỏi quá nhỉ? Thế thầy u các cháu đâu?

Con Bê nhanh nhẩu:

- Dạ, dạ... thầy cháu đi làm chưa về còn u cháu bận giữ cái Tú nên không xuống được ạ. Một mình cháu làm cũng được rồi phải không bác?

Bác Bốn gật gù:

- Thế à? Còn cháu Ly?

Ly lí nhí:

- Dạ... thầy cháu và u cháu ở nhà ạ. Còn cháu xuống đây.

Chờ cho bác Bốn đi, Bê rỉ khẽ vào tai Ly:

- Bác Bốn hôm nay "diện" đẹp ác.

- Ừ, đẹp thật.

Chờ tát cạn giếng, Bê và Ly xuống cuốc cỏ bên bờ giếng. Tiếng gàu thưa dần, bây giờ chỉ còn tiếng cuốc đất. Bê và Ly đã "thấm mệt" nên ít nói chuyện với nhau. Bác Bốn chẳng phải làm gì cả, chỉ đứng làm nước ngọt và đem bánh đến mời mọi người thôi. Nhưng nhờ có sự hiện diện của bác mà công việc được chu đáo hơn.

*

Trời gần về trưa thì công việc cũng gần xong, chỉ còn dẫy đám cỏ chắn đường mương thôi. Bê mệt rã rời nhưng đôi môi vẫn giữ nụ cười tươi thắm. Tay nó vẫn thoăn thoắt giơ cuốc lên, đập xuống, như một cái máy. Mồ hôi lấm tấm khắp thái dương. Bê nhìn quanh quẩn. Con Ly đâu rồi, chắc con bé về rồi chứ gì. Bê mỉm cười – chắc cô nàng mệt lắm rồi đây – nên mới bỏ về dở chừng chứ lỵ.

Cuốc một hồi, Bê ngẩng lên. Nó ngạc nhiên khi thấy một cô bé cầm gầu, đang chăm chú nhìn nó. Bê cố moi trí nhớ. Con bé này nó chưa gặp lần nào – chắc là "ma mới" chứ gì. Bê nghĩ thế và khẽ mỉm cười. Cô bé đang nhìn Bê chăm chú và khi bị Bê nhìn lại, bối rối, ngượng ngùng nhìn xuống đất. Làm tóc xõa ngang vai, dáng cô bé thật nhỏ nhoi, tội nghiệp. Cô bé mặc chiếc quần vàng, áo len đen. Bê muốn làm quen quá đi thôi. Nó từ từ tiến đến:

- Đằng ấy đến lâu chưa? Từ nãy giờ tớ mải làm việc nên không thấy.

Cô bé từ từ ngẩng lên. Hàng mi chớp chớp bối rối:

- Dạ... em mới đến.

Bê liến láu:

- Đằng ấy đâu phải ở xóm này phải không? Tớ thấy là lạ...

- Vâng. Em ở xóm trên.

- Thế đằng ấy xuống đây làm gì?

Cô bé có dáng ngượng ngùng:

- Em định xuống để tát giếng nhưng... khi em xuống thì gần xong rồi...

- Đằng ấy đâu có xài giếng này mà tát? Tớ đâu bao giờ thấy đằng ấy gánh nước ở đây mà...

Cô bé nhìn Bê có vẻ trách móc:

- Tại chị không để ý đấy chứ. Em xuống đây hoài à.

- Đằng ấy mấy tuổi?

- Em mười hai.

Đến đây, Bê đổi giọng thân mật hơn:

- Ấy bằng tuổi tớ. Vậy ấy đừng kêu "chị chị em em" nữa nhé. Nghe có vẻ khách sáo lắm. Bây giờ xưng tên đi nhé. Tớ là Bê – còn đằng ấy tên chi?

- Em...

- Lại em nữa, không chịu đâu.

Cô bé cười:

- Vâng. Mình tên Khuyên.

- Gì Khuyên?

- Diệu Khuyên!

Bê xuýt xoa:

- Tên Khuyên đẹp thật. Còn mình tên Bê, xấu quá phải không Khuyên?

Khuyên thẳng thắn đáp:

- Đẹp hay xấu là tùy lòng mình chứ cái tên đâu có nghĩa lý chi. Có nhiều người tên đẹp mà lòng họ xấu thì cũng đâu ra gì. Đối với Khuyên, không việc gì phải mặc cảm vì tên xấu hay đẹp cả.

À! Con bé này thế mà ăn nói có vẻ "người lớn" ghê ta. Xem nó có vẻ "học thức" lắm chứ. Bê hỏi:

- Đằng ấy – ý quên, Khuyên – học lớp mấy?

- Dở lắm bê ơi!

- Mà lớp mấy?

- Khuyên học đến Đệ lục phải bỏ dở vì mẹ Khuyên đau nặng, không tiền nên Khuyên phải ở nhà một thời gian.

- Khuyên nói thế chứ Bê còn học dở hơn Khuyên nữa cơ. Bê học ở nhà chứ không được cắp sách đến trường như Khuyên đâu. Khuyên như thế là may lắm đấy.

- May gì mà may...

Con Ly từ đâu chạy a đến. Nó ngạc nhiên khi thấy bạn mình đang đứng nói chuyện với một cô bé lạ. Nó véo và nói khẽ vào tai Bê:

- Rồi, bỏ rơi tao rồi hả?

Con Bê cười:

- Bỏ rơi mày luôn. Ai biểu tự nhiên bỏ tao đứng một mình thì tao phải tìm bạn chứ.

Ly cười giả lả:

- Tao đau bụng quá mày ạ. Đang làm mà tao phải bỏ dở chạy về là mày biết.

Khuyên như người sực tỉnh:

- Chết! Khuyên phải về kẻo mẹ mong. Thôi, chào Bê và Ly nhé.

Bê cũng nhìn trời:

- Ừ, gần trưa rồi đấy. Bê cũng phải về.

Rồi nó nhìn quanh: mọi người làm việc đã xong và đến ngồi uống trà, khoan khoái. Một lần nữa, Khuyên cáo từ:

- Thôi, Khuyên về nhé.

Bê lưu luyến:

- Rồi chừng nào Khuyên xuống lại?

Khuyên nói không cần suy nghĩ:

- Một chiều gần đây – thôi Khuyên về nghe Bê, nghe Ly.

- Nhớ lại nhé Khuyên?

Khuyên "ừ" rồi chạy vụt đi. Bê lưu luyến nhìn cho đến khi bóng Khuyên mất hút sau lùm cây.

Mọi người lần lượt ra về...

*

Một giờ chiều. Trời trong và mát, con Bê chạy xuống giếng xem nước đã lên đầy chưa. Khi đến gần giếng, con bé thấy bóng tụi thằng Thanh, thằng Tý đứng đó tự bao giờ. Nhưng Bê không còn ghét chúng nữa. Con bé nhoẻn miệng cười thật tươi. Thằng Tý, thằng Thanh ngạc nhiên - con bé này hôm nay mới lạ, mọi bữa hắn thấy mình đâu thì lườm đó cơ mà - Nhưng cũng cười... đáp lễ - hắn cười với mình mà mình không cười trả, hắn bảo mình khinh người thì sao - Bê thủng thỉnh tiến đến gần. Nó nhìn xuống đáy giếng: nước thật trong và xanh, bỏ một cây kim xuống cũng thấy. Bê thở một hơi dài khoan khoái, nó nói bâng quơ:

- Nước đẹp thật.

Quay sang thằng Thanh, tiếp:

- Mày nhỉ?

- Ừ. Nhưng Bê này, mày... sao hồi trước thấy chúng tao đâu mày lườm đấy thế. Mày ghét tao lắm à?

- Ừ.

- Sao thế?

- Tại chúng mày nuôi cá dưới giếng, chúng mày làm rớt gầu dưới giếng, chúng mày làm dơ giếng chi...

- ...

Thấy tụi thằng Tý có vẻ hối hận nên Bê nói:

- Lần sau bọn Tý đừng làm thế nữa nghe.

Thằng Tý:

- Ừ, Tý không làm nữa đâu.

- Thanh cũng thế.

Con Bê sung sướng:

- Thật không?

- Thật mà!

- Mình sẽ kết bạn nhé!

- Ừ... mà... thấy tụi này Bê đừng háy nữa nghe.

Cả bọn cùng cười. Bê nhìn cảnh xung quanh giếng. Nó tưởng tượng đến một chiều gần đây, bên bờ này có đôi bạn nhỏ đứng sát vào nhau để tâm sự cho nhau nghe...

NGÔ THỊ BẠCH TUYẾT    

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 198, ra ngày 1-4-1973)

Bìa của Vi Vi : Trụi lá

Sao Đêm

Thiên ngồi bất động. Những hàng chữ của trang sách Việt-văn để trước mặt nhảy "lăn tăn". Ngoài kia cây lá lao xao trong nhạc gió, hỏa châu mờ ảo không đủ soi sáng khoảng trời đêm đen tối. Tiếng súng từ xa vọng lại, tiếng máy bay, tiếng xe cộ ồn ào cuối phố..., tất cả những âm thanh ấy là những nốt nhạc buồn trong một bản ai ca. Thiên gục đầu. Vô tư tuổi trẻ đã chắp cánh bay xa về một phương trời ở tận cùng không gian. Thiên nghe được tiếng thở dài của cha và những lời than van của mẹ. Quê cũ vẫn chìm đắm trong lửa đạn. Thành phố này chỉ ưu đãi những bọn giàu sang nhung lụa... Ba Thiên đã mất việc làm. Gia đình sẽ ra sao? Anh Đức, Thiên và các em có được tiếp tục tới lui vườn hương sách vở? Thiên không dám trả lời cho mình những câu hỏi ấy vì Thiên sợ... phải, Thiên sợ câu trả lời sẽ chứa đựng nhiều chua chát đắng cay. Thiên nếm được vị mặn mặn... Thiên đã khóc hay sao? Thiên tự nhủ:

- Phải chấp nhận, cúi đầu chấp nhận số phận của mình. Nhà nghèo đâu phải là một tội... thôi đừng buồn khổ lo lắng, vì làm như thế có ích gì. Mình phải cố gắng vươn lên. Nhưng mình phải làm gì trong hoàn cảnh này để được tiếp tục đi học, để giúp đỡ gia đình?

Hàng bạc hà trước sân vẫn vô tình lả lơi theo chiều gió, hỏa châu vẫn được đốt lên rồi lịm tắt dần. Súng vẫn vọng lại từ xa như đe dọa. Đêm khuya dần, không gian trở lạnh. Gió lùa qua cửa sổ, ngọn đèn dầu lung linh. Thiên thiếp đi trong buồn tủi, lo âu. Không gian chìm vào yên lặng. Ngọn đèn cạn dầu mờ dần rồi lịm tắt, bóng tối chiếm trọn căn phòng.

Thiên chợt thức giấc và quờ quạng trong đêm đen đến giường ngủ. Trăng lọt qua khe cửa nhưng ánh sáng thật yếu ớt. Sợi tơ trăng bị dìm vào biển đêm đen. Thiên nằm yên, nhắm mắt ru giấc ngủ trong chập chờn lo nghĩ về một tương lai.

*

Lớp học hôm nay như đồng trạng thái với lòng Thiên. Bảng đen, bàn ghế và bốn bức tường quét vôi trắng như cùng chia sớt nỗi buồn của Thiên. Tất cả đều im lặng, chỉ nghe tiếng phấn cọ trên mặt bảng đen vang lên đều đặn. Thiên nhìn từng khuôn mặt bạn bè để in hình vào ký ức. Thiên nhìn thầy trong yên lặng, bằng ánh mắt giã từ. Thôi bây giờ và mai đây tất cả chỉ còn là kỷ niệm. Hỡi thầy, hỡi bạn, hỡi bàn, hỡi ghế, hỡi bảng đen, hỡi khung cửa kính xin cho tôi nói lên hai tiếng giã từ để rồi mãi mãi ra đi. Hỡi ánh mắt nụ cười của một người thôi xin chia ly vĩnh biệt... Lời thầy bỗng êm đềm vang lên phá tan trời thanh vắng. Thiên muốn một lần cuối cùng, uống lời thầy cho say. Thiên mơ màng nghĩ đến thế giới mới mình sẽ bước tới một ngày gần đây, thế giới đèn khuya, thế giới của những học trò con nhà nghèo lấy đêm làm ngày vì ngày đã được dùng để lập kế sinh nhai. Ai bắt Thiên, bắt những người trẻ như Thiên làm như vậy. Tuổi trẻ vô tư qua nhanh và để lại muôn ngàn kỷ niệm mộng mơ. Thôi hết rồi... Xin giã từ thế giới có mặt trời để đi vào thế giới của đêm đen. Tự nhiên Thiên thấy thích cuốn "Đèn khuya" của Hoài Mỹ ghê. Có lẽ bây giờ Thiên không còn là độc giả, nhưng biết đâu Thiên lại chẳng thành một nhân vật chính trong "đèn khuya mới". Thiên mỉm cười trong ý nghĩ vu vơ đó. Thiên quay về thực tại thật nhanh, Thiên muốn kéo dài thời gian ra để giây phút chia ly đừng đến sớm, nhưng với 10 ngón tay nhỏ bé tuổi học trò, Thiên làm sao níu kéo được... Chuông reo hết giờ... Thiên nhìn quanh phòng một lần cuối cùng, nhìn thầy, nhìn bạn và nhất là nhìn Quy, tên người Thiên cảm mến, một lần cuối, một lần cuối cùng, rồi ôm vở bước nhanh ra khỏi phòng. Bước chân Thiên như còn bịn rịn. Thiên muốn chờ Quy để nói lời từ giã nhưng nghĩ sao Thiên lại bước nhanh xuống cầu thang như chạy trốn...

Thầy, bạn và ngay cả Quy vẫn vô tình không hay biết hôm nay là lần cuối cùng Thiên đến ngôi trường nầy và sẽ không bao giờ trở lại. Nếu có trở lại chăng nữa sách vở sẽ không còn trên tay.

Thiên cúi mặt bước nhanh nhưng đường về vẫn còn dài. Trên con đường nầy Thiên cũng đã gởi lại biết bao nhiêu kỷ niệm. Một tà áo trắng băng qua đường làm Thiên chợt nhớ đến Quy. Thôi nhé Quy! Thế là đành phải xa nhau. Quy giàu sang, tôi nghèo hèn, hơn nữa tình mình chỉ là câm lặng. Thôi xin trả Quy về nơi chân trời diễm lệ, xin trả Quy về với nhung lụa cao sang. Biết đâu sau nầy Quy sẽ nhìn tôi bằng ánh mắt ngỡ ngàng xa lạ như một kẻ chưa một lần quen biết... Thiên nhìn xuống đôi giày há miệng cười vô duyên, chiếc quần ka ki xanh đã bạc màu thành xam xám, đầu gối đã sờn. Và đây chiếc sơ mi trắng không còn là màu trắng nhưng đã ngã sang màu vàng với bụi thời gian. Tình yêu giữa chúng mình biết đâu chỉ là những rung cảm, những tình cảm vu vơ lãng mạn và theo thời gian sẽ nhạt nhòa. Thôi, cứ coi nhau như bao người bạn khác để khỏi nhớ khỏi nhung. Thiên trì trách mình đã không lấy lý trí kìm chế tình cảm để rồi thêm đau khổ... Thiên cố đánh tan mặc cảm nhà nghèo nhưng những người chung quanh, kể cả Quy, vô tình nhóm lên trong lòng Thiên mặc cảm đó. Thiên lắc đầu thật mạnh để hình ảnh Quy mờ dần trong ký ức. Phố vẫn nhộn nhịp như thường lệ, nhưng Thiên có cảm tưởng như mình đang bước đi giữa sa mạc hoang vu sầu vắng. Thiên đem từng bước chân trong yên lặng trở về khung trời kỷ niệm thuở xa xưa khi Thiên còn thơ ấu ở quê nhà. Con đường làng quanh co rợp bóng mát tre xanh dẫn đến ngôi trường mái rêu tường vôi phai nhạt. Những chiều nghỉ học lang thang trên bờ đê bắt dế và trở về khi những mái tranh trong làng nhả khói huyền mơ và nhà thờ nhỏ ở cuối thôn buông hồi chuông chiều thánh thót. Thiên vẫn nhớ những đêm trăng mùa hè nhạc võng ru hồn vào mộng mị. Thiên cùng anh cầm đèn dầu đi bắt ve sầu mới lột vỏ đậu trên những thân chuối quanh vườn. Và Thiên nhớ, nhớ nhiều hơn nữa... giấy mực nào đã cho được những hình ảnh êm đềm thơ mộng của ngày xưa. Còn nay... Gia đình Thiên, ba má Thiên phải vất vả lăn lộn giữa thành phố chật hẹp xa lạ nầy để nuôi sống đàn con... Ba má Thiên cũng như mọi người trong gia đình mong một ngày nào đó quê hương thanh bình để được trở về nơi chôn nhau cắt rún và sống lại nếp sống thơ mộng đầm ấm ngày xưa. Nhưng ngày ấy, Thiên nghĩ, còn xa lắm, có lẽ nó ở cuối chân trời mà mắt thường không nhìn thấy và cánh tay ngắn nhỏ của Thiên, của ba mẹ Thiên cũng như bao người dân Việt khác không với tới được.

Thiên nghĩ ngợi mênh mang, bước chân Thiên không cần sự điều khiển của trí óc, đã quá quen nên băng qua đường và rẽ vào một ngõ hẻm. Bóng Thiên mất hút trong ngõ hẻm chật hẹp nầy...

*

Một buổi chiều thứ bảy phố xá rộn rịp hơn thường lệ. Quy và hai cô bạn cùng lớp rủ nhau đi chọn hàng may áo dài. Sau khi mua xong Quy đề nghị hai cô bạn vào giải khát ở hàng nước bên kia đường. Cả ba nắm tay nhau băng qua đường và dừng lại trước một quán giải khát. Nói là "một quán" thì không đúng lắm vì đây chỉ là một cái dù che nắng, vài cái bàn và 7, 8 chiếc ghế thấp xếp lộn xộn... phía trước có kê một tủ đựng các thứ trái cây... Có lẽ đây là lần đầu tiên Quy vào những hàng nước như thế nầy. Quy và hai cô bạn chưa kịp tìm chỗ ngồi, bác bán hàng đã lên tiếng:

- Các cô dùng gì ạ?

- Dạ, cho ba ly đu đủ.

Quy ngồi xuống lặng yên nhìn ra đường xe cộ dập dìu qua lại. Quy tự hỏi người đâu đi làm chi mà lúc nào cũng chật cả đường rồi mỉm cười vu vơ. Bỗng bác hàng cằn nhằn nhìn về phía cuối đường như trông ngóng ai:

- Thằng Thiên bữa ni đi chở đá răng lâu rứa. Gần hết đá rồi đây làm răng bán hàng...

Quy giật mình khi nghe bác bán hàng nhắc đến chữ Thiên. Quy lại nghĩ đến Thiên. Nhiều hình ảnh trong quá khứ hiện lên. Còn đâu ánh mắt rạng ngời qua làn kính cận. Còn đâu những "nụ cười mím chặt môi". Khung mặt hơi dài, vầng trán cao, đôi mắt sáng đầy vẻ cương nghị với đôi kính cận trên sống mũi cao dần dần hiện lên trên màn ký ức. Quy tự hỏi phải chăng người ta không thể lấy lại được những gì thuộc về quá khứ. Quy giận Thiên kinh khủng, tự nhiên nghỉ học rồi biệt tăm luôn không cho ai biết tại sao... Hay Thiên ghét Quy nên chạy trốn? Quy nghĩ ngợi lung tung, quên luôn cả hai cô bạn đang ngồi nhìn mình dò xét:

- Nhớ ai mà ngẩn ngơ rứa Quy?

Quy giật mình trở về với thực tại. Quy mỉm cười thay vì trả lời câu hỏi của bạn...

Tiếng thìa va chạm vào thành ly cũng làm Quy nghĩ ngợi lung tung. Quy khua thìa thật mạnh để tạo nên những âm thanh thật lạ tai, để nỗi buồn vu vơ tan theo những mảnh đá vụn trong ly.

- Quy!

Quy giật mình quay lại phía tường khi nghe tiếng gọi, rồi nàng reo lên:

- A, Thiên!

Quy tưởng đây chỉ là một giấc mơ. Không ngờ Quy lại gặp Thiên ở đây. Quy yên lặng... ngỡ ngàng...

Thiên cố giữ vẻ tự nhiên như không có gì xảy ra, dựng xe đạp vào gốc cây gần đó và khênh cây đá vào. Người đàn bà cất tiếng hỏi:

- Sao đi lâu vậy Thiên?

- Thưa mẹ đông người mua quá phải đợi.

Thiên nói to với mẹ cốt để Quy và hai cô bạn biết người đàn bà đó chính là mẹ của Thiên. Thiên không bao giờ sợ sự thật, sự thật nghèo khổ của gia đình mình.

Thiên kéo một chiếc ghế, ngồi đối diện với Quy vừa cười vừa nói:

- Thiên tưởng Quy, Hương và chị Lan quên Thiên rồi chứ! Các người thấy tôi khác lắm phải không?  Nghèo phải chịu vậy.

- Nói chi kỳ vậy Thiên! Sao bây chừ Thiên...

- À ban ngày đi làm, đêm đi học.

Thiên không nói thêm nữa... Thiên nhìn ra đường với ánh mắt thật buồn.

- Xin lỗi Thiên, Quy làm Thiên buồn...

Thiên lắc đầu không nói. Mẹ Thiên nhìn Thiên bằng ánh mắt cót xa cho số phận, rồi bà mỉm cười, cười gượng gạo để che lấp những nỗi ray rứt lo lắng cho tương lai đứa con trai yêu dấu. Nó sẽ ra sao nếu hoàn cảnh nầy kéo dài? Bà không muốn nghĩ thêm... Bà thở dài rồi đưa mắt nhìn ra đường ngó người qua lại. Bà cảm thấy được an ủi yên tâm phần nào vì trên con đường trước mặt, trong thành phố  nầy còn có nhiều người khổ hơn gia đình bà. Bà như thầm cảm thấy không có gì khổ cả nếu mình biết chấp nhận mọi hoàn cảnh... Bà quay sang bảo con:

 Thiên, chiều nay con có đi kèm con bà thiếu tá không?

- Thưa mẹ, bốn giờ con về nhà thay đồ xuống dạy tụi nhỏ đến 7 giờ rồi đi học luôn, về, ăn cơm tối sau.

Thiên quay sang nói với Quy, Hương và Lan:

- Thôi xin chào tất cả nghe... tôi phải về thay đồ đi "làm thầy giáo".

Thiên nhảy lên xe đạp và mất hút thật nhanh ở cuối đường. Quy nhìn theo trong yên lặng...

*

Thiên rời phòng học bước ra ngoài, trời thật tối, những hạt mưa thật nhẹ theo gió bay vào mặt. Thiên lấy kính xuống lau. Thiên vòng tay ôm vở trước ngực theo những người khác bước ra khỏi cổng trường. Ánh đèn đường mờ ảo, phố đã vắng người. Thiên lê từng bước chậm trên con đường quen thuộc về nhà. Thiên ngửa mặt nhìn lên trời, những vì sao lấp lánh. Thiên chợt nhớ đến Quy, đến hai câu thơ của một bài thơ Thiên viết ở trong cuốn nhật ký:

- Để những lần lặng lẽ ngắm trời đêm

Ánh mắt em là vì sao sáng nhất...

Thiên mỉm cười trong ý nghĩ: mình nghèo tiền bạc nhưng giàu tình cảm, giàu tưởng tượng, giàu sầu buồn, giàu suy tư... Một vài chiếc Honda chạy vụt qua, yên lặng lại trở về. Thiên có thể nghe được nhịp tim mình đập hòa lẫn bước chân đặt nhẹ trên đường sỏi... Thiên nhìn lên trời một lần nữa: giữa khoảng đen bao la có muôn ngàn vì sao lấp lánh rồi Thiên muốn mình trở thành một ánh sao đêm nhảy múa giữa bao la đen tối. Ý muốn thật vu vơ mơ hồ... Gió lay cây lá thành khúc nhạc mơ màng huyền ảo...

QUYÊN THY        

(bút nhóm Sao Đêm)   

(Trích từ bán nguyệt san Ngàn Thông số 25, ra ngày 5-5-1972)