Thầy Du vào lớp thì bọn học trò đâu đấy đã ngồi yên chỗ của mình. Thầy bước lại bàn. Vừa định ngồi xuốn thầy đã cau mặt nhìn xuống lớp:
- Hôm nay đội nào coi về vệ sinh thế?
Một thằng cuối lớp đứng dậy, mặt thoáng sợ hãi:
- Dạ thưa thầy, đội em ạ!
Thầy chỉ tay xuống ghế, bảo nó:
- Đội trò hả? Sao bàn ghế không lau gì cả vậy?
Thằng học trò lúng túng:
- Dạ... dạ tại hôm nay em mắc việc ở nhà nên đến trễ.
Thầy dễ dãi vẫy tay cho nó ngồi xuống, đoạn kéo ghế ngồi.
Bọn học trò nhìn xấp giấy trên tay thầy, biết đấy là giấy làm bài luận tuần trước, chúng bấm nhau, nét vui thoáng trên những khuôn mặt chúng nó.
Thầy Du mở sổ ra. Biết sự xôn xao, náo nức của học trò, thầy vờ hỏi:
- Bữa nay học Toán hả mấy em?
Bọn học trò nhao nhao:
- Thưa thầy luận ạ!
- Mai mới toán!
- Thưa thầy hôm nay phát Luận tuần trước!
Thầy Du mỉm cười, vỗ tay xuống bàn:
- Im!
Thầy mở bao "ni lông", rút xấp giấy làm bài của học trò ra, thầy nói với chúng:
- Được rồi. Bữa nay thầy sẽ phát luận cho các em, và hôm nay giờ cuối các em sẽ được giải trí nếu buổi học bữa nay các em ngoan...
Bọn học trò náo nức, chúng tíu tít:
- Thưa thầy giải trí gì cơ?
- Chúng em hứa sẽ ngoan suốt buổi hôm nay.
- Thầy cho chúng em biết đi thầy...
Thầy Du chờ cho bọn học trò tới tấp hỏi xong xuôi, thầy từ từ:
- Bí mật, điều đó sẽ tiết lộ sau. Bây giờ thầy phát luận cho mỗi em đây.
Thầy Du gọi tên từng đứa một. Mỗi thằng học trò rời khỏi ghế lên bàn thầy, là tim chúng nó nhẩy thình thịch, chúng nó hồi hộp liếc nhanh con số điểm đỏ chót. Nét vui, buồn thoáng hiện trên mặt mỗi thằng. Xấp giấy trên tay thầy vơi dần...
Dzục thấp thỏm nhìn thầy, nó cảm thấy lo âu. Niềm lo âu của nó tăng dần theo sự vơi dần của xấp giấy. Giấy trên tay thầy giáo đã gần hết mà vẫn chưa thấy bài nó. Dzục bồn chồn. Nó đặt giả thuyết trong đầu. Dzục mường tượng ngay đến tờ giấy làm bài của nó biến thành chiếc tầu bay, tầu thủy cho con thầy giáo chơi. Giả thuyết đó bị bác bỏ ngay. Dzục cười, thầy Du đến vợ cũng chưa có chứ đừng nói đến con. Thầy sống độc thân, mặc dù tuổi đã già, với hai thứ tóc trên đầu. Nó đặt giả thuyết khác: Thầy quên chấm bài nó? Nó đã mắng mình đã nghĩ lầm cho thầy. Hình ảnh tận tụy, cẩn thận của thầy đã ăn sâu trong trí não nó. Nó làm sao quên được!...
Bọn học trò lên lãnh bài tấp nập. Dzục đếm đủ 38 đứa, không hơn, không thiếu. Dzục ngạc nhiên, nó chưa thấy thầy giáo gọi đến tên thằng Hóa. Không lẽ "tay tổ" luận lớp nhất B này cũng bị bỏ quên nữa sao? Dzục ngước mắt nhìn thầy. Niềm an ủi chợt đến với nó. Trên tay thầy còn 2 tờ giấy. Hy vọng rằng có nó trong ấy. Lòng Dzục thấp thỏm, bồn chồn còn hơn những lúc nó giương giàn thung rình rập để bắn bọn se sẻ, chào mào. Thầy Du đưa mắt nhìn lũ học trò. Chúng nó đang lúi húi cất bài của mình vào cặp. Thầy hắng giọng, nói to:
- Hôm nay cũng như mọi khi, thầy để dành lại cuối cùng 2 bài xuất sắc nhất. Bài chiếm giải đầu hôm nay, các trò hãy đoán thử em nào?
Bọn học trò nhìn quanh quất, 78 con mắt đều đổ dồn vào thằng Hóa. Chúng nó lại nhao nhao như ong vỡ tổ:
- Thằng Hóa thưa thầy!
- Giải "ngao đầu" chắc chắn về tay "cu" Hóa nhà ta!
Thầy Du cười mỉm, rút tờ giấy thứ nhất đưa lên, dõng dạc:
- Đứng nhất môn luận hôm nay về tay trò Dzục!
Lời tuyên bố của thầy giáo cơ hồ tiếng sét đánh ngang tai lũ học trò cũng như đánh ngang tai Dzục.
Nó giật mình. Lũ học trò đều đổ dồn mắt để "chiêm ngưỡng" vị tân khoa hôm nay. Vị tân khoa của chúng ngày thường chỉ giỏi toán và giỏi giàn thung, thế mà hôm nay đè bẹp "cu" Hóa bất ngờ ngoài tưởng tượng. Thầy giáo tuyên bố lần thứ hai:
- Giải nhì về tay trò Hóa. "Đệ nhị Tân khoa".
Thầy vẫy tay ra hiệu cho Dzục. Nó bỡ ngỡ bước lên, ngày thường trông nó nghịch đến thế, mà hôm nay nom như học trò mới được dắt vào lớp. Thầy cười trong bụng, như chia vui trước niềm vui bất ngờ của Dzục. Dzục bước lên bàn thầy, nó thoáng đỏ mặt trước những cặp mắt của lũ học trò. Thầy Du trao bài cho nó, xoa đầu khen:
- Trò tả xuất sắc lắm! Thầy có lời khen đấy. Làm luận chỉ hay khi nào mình biết tả thực, nhận xét đúng. Với lối tả của trò, thầy mong rằng, những bài kế tiếp sau này trò sẽ vượt hơn!
Dzục đỏ mặt, đáp lí nhí trong miệng. Nó kính cẩn đưa 2 tay nhận bài luận của mình cơ hồ 1 anh học trò lên lãnh phần thưởng cuối năm.
Dzục về chỗ. Đặng Thanh Hóa không đợi thầy nhắc đã bước lên. Thầy Du trao trả bài luận cho nó, dặn dò:
- Sở dĩ bài Luận của trò hôm nay không được chiếm giải nhất vì sao trò biết không?
Thằng Hóa gãi tai, lúng túng. Thầy vỗ đầu nó cười:
- Vì trong bài luận nầy, trò tả không thành thực. Lỗi nặng hơn là trò ghép văn người khác vào văn của mình. Làm như thế, bài luận sẽ trở nên ngớ ngẩn, không mạch lạc với nhau. Trò hiểu chưa? Lần sau, tự mình viết. Gắng lên xem nào. Nhé!
Thằng Hóa cúi mặt, nó ghi vào óc lời khuyên của thầy. Nó bước về chỗ ngồi, mặc dù "thua trận", nhưng lời khuyên của thầy đã cho nó 1 kinh nghiệm, 1 kho tàng vô giá...
Bọn học trò đã hết xôn xao giờ ồn ào trở lại.
Chúng đang bàn tán, suy nghĩ về món quà bí mật của thầy. Thầy nhìn chúng, như trả lời qua ánh mắt. Lũ học trò im lặng. Thầy rút trong bao "ni lông" ta 1 cuốn sách cũ. Giấy đã ngả sang màu vàng. Thầy lật sách ra ; nhìn chúng thầy nói:
- Món quà cho các trò hôm nay là 1 món quà tinh thần, tuy nhiên nó quí giá vô ngần...
Bọn học trò ngơ ngác, chúng hỏi nhau qua ánh mắt, ngạc nhiên nhìn thầy. Thầy Du đưa cuốn sách lên, cười với chúng:
- Hôm nay, để thay cho 2 giờ hoạt động thanh niên, chút nữa, thầy sẽ đọc cho các em nghe 1 câu chuyện của tác giả...
Ngừng ở đấy, thầy cười bí mật:
- Tác giả gì. Đố các em biết được?
Học trò im lặng, rồi lao xao:
- Thưa thầy ông Thế Lữ!
- Chắc ông Trần Tiêu!
- Khái Hưng, phải không hở thầy?
Thầy Du lắc đầu. Bọn học trò thất vọng. Thầy nói:
- Tô Hoài các em ạ!
Dưới lớp vang lên một vài tiếng "à" hiểu biết.
Thầy muốn kéo dài sự bồn chồn của chúng, nên lại hỏi:
- Có em nào đọc văn của ông Tô Hoài rồi?
Dưới lớp, khoảng 10 cánh tay giơ lên. Thầy ra hiệu cho chúng bỏ xuống rồi hỏi:
- Các em đã đọc truyện của ông Tô Hoài rồi. Vậy các em đọc truyện gì của ông ấy?
Bốn năm cái miệng nhao nhao:
- Ngày xưa!
- Xóm giếng!
- O chuột!
- Quê người!
Thầy mỉm cười gật đầu. Chỉ tay vào cuốn sách trên tay, thầy bảo học trò:
- Những truyện các em đã đọc của ông ta đều là những truyện xuất bản từ xưa. Cuốn mà thầy sẽ đọc cho các em đây là chuyện giáo dục nhi đồng. Một câu chuyện mà ông Tô Hoài đã viết về loài vật. Nhan đề "Dế mèn phiêu lưu ký".
Bọn học trò vừa nghe thầy giáo giới thiệu đã xuýt xoa với cái nhan đề hấp dẫn. Thầy ngồi xuống ghế, nhìn chúng:
- Các em nên tìm đọc cuốn sách nầy. Thầy giới thiệu với các em đây là 1 cuốn truyện rất hữu ích, vừa để giải trí vừa trau dồi thêm Việt văn của mình phong phú. Truyện này thầy sẽ riêng tặng 2 em Dzục và Hóa.
Dứt câu thầy nhìn 2 đứa bé, mỉm cười:
- Được không hai em?
Lũ học trò nhao nhao đáp thay:
- Dạ được!
- Hoan nghinh thầy!
Thầy cúi xuống nói nhỏ:
- Bắt đầu nhé!
Giọng trầm ngâm của thầy nổi lên chơi vơi giữa cái không khí lắng đọng của lớp học. Lũ học trò thao láo mắt nhìn thầy giáo đăm đăm, chúng cơ hổ vểnh cả tai, cố thu hút tất cả những lời đọc của thầy vào tai, ghi sâu vào tâm não. Qua khung cửa gỗ mọt gặm nghèo nàn của lớp học, bầu trời mùa thu xam xám, dăm cây ngâu ủ rũ trơ cành. Dzục nhìn chúng, thằng bé tưởng tượng chúng đang nghe lời thầy giáo kể chuyện. Gió thu lành lạnh. Lớp học sao im lặng thế!
Tiếng thầy trầm trầm êm dịu quá! Nó êm ái như tiếng mẹ hiền ru con ngủ, như tiếng sáo diều êm ả trong không gian. Thời gian bò chậm chạp, cơ hồ chiếc xe bò khấp khểnh trên đường làng...
"Đó là những ngày đẫm máu của tôi và các đồng chí trong xứ kiến. Mỗi một buổi sớm, chúng tôi trông ra trước mặt, ngó ra sau lưng, lại thấy man mác những thành, những lũy mà bọn kiến lửa, kiến gió đắp để bổ vây chúng tôi." (1)
Câu chuyện hấp dẫn quá, nó thu hút tâm thần của lũ học trò. Chúng nó ngẩn người ra cơ hồ những tượng đá. Câu chuyện đang đến hồi gay cấn. Bọn dế mèn và bọn châu chấu voi đồng minh đang ở trong vòng vây của bọn kiến lửa... Dzục chống hai tay lên cằm. Nó nhìn thầy giáo, thầy hiền từ quá! Tự nhiên nó thấy thương thầy vô hạn. Không gian yên lặng triền miên. Một tiếng hò của ai văng vẳng từ bờ ruộng lúa vọng vào ; lòng Dzục nao nao...
- "Trong những ngày còn lưu lạc ở quê hương, tôi chép lại tập chuyện này. Giờ đương là mùa thu. Mùa thu, hoa cúc nở vàng lưng giậu, lối mòn đầy lá rơi. Từ hôm vào mùa mới, có mưa phùn luôn luôn. Cảnh buồn mà lòng ngơi lo lắng.
Thưa cùng bạn đọc rất yêu quý. Mèn tôi xin phép chấm dứt thiên truyện, ước ao rằng sẽ có dịp, chúng ta gặp nhau nhiều nữa".
Thầy xếp sách lại, ngẩng lên, sửa lại cặp kính. Lũ học trò ngơ ngẩn bàng hoàng như vừa lọt vào 1 giấc mộng. Chúng xuýt xoa, nhiều đứa chắc lưỡi tiếc rẻ.
Truyện "Dế mèn phiêu lưu ký mau hết quá, chấm dứt cũng đột ngột quá, nhiều đứa kêu lên:
- Thưa thầy còn truyện nào kế không ạ?
- Giá thầy đọc chậm hơn, lâu hết!
Thầy Du khẽ mỉm cười, trả lời chúng:
- Ông Tô Hoài về sau chẳng thấy viết cuốn dế mèn nào kế tiếp cả. Thế nào, hay không mấy em??
Bọn học trò lại 1 phen nhao nhao:
- Hay quá thầy ơi!
- Ông Tô Hoài tả cứ như ông là con dế ấy!
Một vài đứa ngây thơ hỏi thầy:
- Tô Hoài ở đâu hở thầy?
Thầy Du rời khỏi chỗ, bước xuống, đi đi lại lại giữa hai dãy bàn:
- Ông ấy hiện ở ngoài Bắc em ạ. Không biết còn sống hay chết!
Ngừng một lát, thầy ngẩng lên hỏi cả lớp:
- Các em biết ông Tô Hoài đã tả loài vật sống động như người là nhờ gì không?
Thằng Hóa giơ tay:
Thầy gật đầu:
- Giỏi. Trò biết như thế là tốt lắm. Sở dĩ ông ấy tả hay vì ông ấy đã nhận xét rõ từng khía cạnh đặc biệt của mỗi loài vật. Các em hiểu không?
- Dạ hiểu!
- Thưa hiểu rồi!
Thầy nhìn qua cửa sổ. Mặt trời lên tới đỉnh đầu. Trời đã trưa. Thầy ra lệnh cho tan học. Bọn học trò lục đục ôm cặp, ôm vở nối đuôi nhau chui ra khỏi lớp...
_________________________
Còn tiếp
Không có nhận xét nào:
Không cho phép có nhận xét mới.