Thứ Năm, 21 tháng 9, 2023

Chó Con Của Cu Tẹo

 

Mà cũng không ai biết nó từ đâu đến nữa. Một chiều thu kia, Cu Tẹo đang ngồi đu đưa trên chiếc ghế xích đu ở trong vườn, thì bỗng nghe có tiếng cào lá khô "rột rột". Đưa mắt nhìn về hướng ấy thì Cu Tẹo thấy có một vật gì trăng trắng đang ngọ nguậy ở trong hàng rào. Tò mò, Cu Tẹo tuột xuống khỏi ghế, chạy vội tới xem. Thì ra đó là một con chó con, lông trắng toát y như một con chuột bạch, nhưng mình mẩy sần sùi ghẻ lở.

Nhìn thân hình bé loắt choắt, chiếc đuôi ngắn ngủn ngoe nguẩy với cái mũi màu hồng hồng của con chó, Cu Tẹo bỗng dưng cảm thấy thương lạ. Cu Tẹo ngồi ngay xuống, đưa tay bế con chó ra khỏi hàng rào. Cu Tẹo nâng niu con vật trên tay một chập đoạn ôm nó lại ghế xích đu. Con chó thật là dễ thương. Nó nằm yên trong lòng Cu Tẹo mà không kêu la một tiếng. Cu Tẹo đưa tay vuốt bộ lông mướt rượt hơi sần sùi của nó, và trong một thoáng, Cu Tẹo bỗng có ý muốn nuôi con chó ấy để sau nầy, chiều chiều Cu Tẹo sẽ dẫn nó ra đồng săn chuột, hoặc nó sẽ xông vào bụi rậm tìm chim cho Cu Tẹo mỗi khi Cu Tẹo vác giàn thun ra sau vườn bắn chim. Cu Tẹo nhớ đến con chó lai của thằng Cu Tí hàng xóm. Con chó lai ấy thật là một niềm hãnh diện cho thằng Cu Tí, vì mỗi khi đi đâu gặp Cu Tẹo là nó đều đem những thành tích tốt đẹp của con chó lai ấy ra khoe làm Cu Tẹo bắt phát thèm. Bởi thế lâu nay Cu Tẹo thường ao ước có được một con chó con để huấn luyện cho nó thành một con chó săn "thật cừ khôi" mà mỗi khi Cu Tẹo ném một hòn đá vào bụi, đưa tay lên miệng huýt gọi một tiếng, là nó sẽ xông xáo vào bụi, tìm cho được hòn đá ấy, ngoạm đem ra. Nghĩa là Cu Tẹo muốn con chó trong tương lai của mình phải làm cho thằng Cu Tí lé mắt mà hết còn hiu hiu tự đắc về con chó của nó nữa. Chà! Càng nghĩ đến điều đó bao nhiêu Cu Tẹo lại càng thích chí bấy nhiêu. Cu Tẹo nhất quyết nuôi cho được con chó nầy mới nghe, dù gia đình có cho hay không cũng mặc. Vả: "Rồi nó cũng biết giữ nhà giữ cửa nữa chứ bộ!" Cu Tẹo nghĩ thế, rồi hí hửng ôm con chó vào khoe má. 

Má Cu Tẹo đang ngồi cặm cụi gọt bí ở trong bếp để chuẩn bị bữa cơm chiều cho gia đình, bỗng giật mình ngẩng đầu lên khi nghe có tiếng Cu Tẹo reo: "A! Má ơi!" Rồi cánh cửa bếp xịch mở. Cu Tẹo ôm con chó chạy a cào:

- A! Má ơi! Coi con có con...!

Tưởng đâu khi trông thấy con chó, má cũng sẽ lấy làm thích như mình. Ai dè nói chưa dứt câu, Cu Tẹo đã nghe má hét tướng lên làm Cu Tẹo sợ muốn hoảng vía:

- Trời ơi! Cu Tẹo! Chó ở đâu mà con bồng con bế thế? Trời ơi bỏ xuống mau. Bẩn hết cả quần áo rồi kìa!

Cụt hứng, Cu Tẹo xịu mặt xuống, nhưng vẫn cố gượng đáp:

- Không biết ở đâu nó chui vào hàng rào của mình má à.

Má Cu Tẹo ngừng gọt nói:

- Trời ơi! Chó người ta đi lạc ấy mà. Thả ra đi! Mà coi kìa! Mình mẩy nó ghẻ ơi là ghẻ!!

Cu Tẹo mân mê con chó trên tay, vừa nói với mẹ:

- Tội nghiệp nó má à! Hình như người ta thấy nó ghẻ lở người ta ghê nên người ta đuổi nó đi chớ hổng phải nó đi lạc đâu má à.

Má Cu Tẹo cau mày:

- Cu Tẹo! Sao má nói mà con không nghe. Bộ muốn bị đòn đó hả?

Cu Tẹo vẫn ôm riết lấy con chó:

- Con muốn nuôi nó má à!

Thấy nói hoài mà Cu Tẹo vẫn không chịu nghe, má Cu Tẹo giận quá dằn mạnh con dao đang xắt đánh "keng" xuống đất một cái rồi gắt:

- Trời ơi! Đến như người ta mà còn sợ ghẻ không dám nuôi vậy mà bây giờ con vác đầu đi nuôi đó hả Cu Tẹo?

Lúc này con chó bỗng kêu "ăng ẳng" lên mấy tiếng. Cu Tẹo lấy tay mơn man trên đầu nó vừa đáp lời mẹ:

- Tội nghiệp nó má à!

Thấy Cu Tẹo cứ cù cưa mãi, má Cu Tẹo giận quá lại gắt:

- Không có "tội" với "nghiệp" gì hết cả! Có đem bỏ nó ra ngoài đường không thì bảo?

Rồi bà lấy giọng hỡi ôi:

- Trời ơi! Có nuôi thì người ta nuôi chó mập chó béo chứ ai đời lại đi nuôi chó gì mà ốm cà tong cà teo, mà lại còn sần sùi ghẻ lở, trông mà phát gớm phát ghiếc ra kia chứ?

Lúc ấy chị Dung, anh Dương, cả con Hương - em Cu Tẹo - nghe tiếng cũng chạy xuống, mỗi người góp một ý. Nhưng tựu trung cả ba ý đều quy về ý của má, nghĩa là ai nấy đều không thích cho Cu Tẹo nuôi con chó ấy.
 
Chị Dung bảo:
 
- Ừ! Má nói đúng đó Cu Tẹo à. Ai đời lại đi nuôi chó gì mà ghẻ ghê ghẻ gớm như thế kia bao giờ?

Còn anh Dương thì bảo:

- Vả nó còn nhỏ quá! Dễ thường còn đang bú mẹ, thì hỏi lấy gì mà cho nó ăn đó hả Cu Tẹo?

Đã thế, con Hương đang đứng dựa vào lưng má cũng bụm miệng cười:

- Trời ơi! Anh Cu nuôi chi con chó mà ốm nhom ốm nhách như "bộ xương cách trí" vậy cà...!

Nghe con Hương nói thế, Cu Tẹo tức quá, chỉ muốn "cốc" mạnh lên đầu nó một cái thôi. "Con nhỏ gì mà dễ ghét lạ! Nó bảo con chó của mình là "bộ xương cách trí!!" Rồi Cu Tẹo trừng mắt nhìn con Hương một cái khiến con Hương hoảng sợ vội quay mặt đi. Mà Cu tẹo tức con Hương là phải lắm. Ai đời em mà lại dám chơi anh như thế bao giờ?

Vừa lúc ấy ba Cu Tẹo đi làm về, nghe thuật chuyện, rồi nhìn con chó trên tay con, ông cũng gắt:

- Trời ơi! Con chó gì mà ghẻ ghê gớm quá! Thôi thả nó ra đi, không có nuôi với nấng gì hết cả!!

Thôi thế là hết! Niềm hy vọng mong manh của Cu tẹo đã tan thành mây khói!

Đến như ba là người hay chiều chuộng Cu tẹo nhất mà còn thốt ra những lời như vậy thay!

Tủi thân, Cu Tẹo cúi xuống nhìn con chó đang ngọ nguậy trong vòng tay mình, miệng méo xệch, mắt rưng rưng muốn khóc... Thấy vậy, cả nhà đều tội nghiệp. Má Cu Tẹo bèn bảo:

- Mà thôi! Nói thì nói vậy chớ nếu con muốn nuôi thì nuôi không ai cấm cản gì đâu.

Những lời má vừa nói không khác nào trận mưa to trút xuống cánh đồng cháy khô trong cơn nắng hạ. Nó làm người Cu tẹo mát rười rượi và lòng vang lên bao bài ca êm đềm...

Mừng quýnh, Cu Tẹo gạt vội nước mắt, rồi ôm chó chạy đi tìm chỗ cho nó ở. Nhìn cái điệu bộ lăng xăng, hăm hở của Cu Tẹo, cả nhà phá lên cười ồ...

Sau một hồi moi móc các xó xỉnh trong nhà, Cu tẹo lôi ra được một cái thùng sữa đã cũ (tuy đem dùng vào những việc khác thì không được nhưng nếu để làm một "cái chỗ cho chó ở" thì vẫn cứ gọi là "còn suya" như thường!). Cu Tẹo chạy kiếm vải vụn, áo rách lót đầy vào thùng để làm chỗ nằm cho chó con, đoạn ôm chó đặt nằm xuống. Xong đâu đấy, Cu tẹo bưng thùng đặt vào một xó bếp kín đáo nhất để khỏi làm khó chịu những người chung quanh mà đã từng tỏ ra ghê tởm nó.

Cu tẹo nuôi chó bằng cháo nấu thật lỏng, nghiền thật nhuyễn. Chiều chiều đi học về, Cu Tẹo ẵm chó ra sau bể nước tắm rửa sạch sẽ bằng xà bông, đoạn bôi thuốc đỏ lên những chỗ bị ghẻ. Cứ thế, độ chừng sáu bảy hôm ghẻ của con chó đã bớt ngó thấy và lông trắng của nó mọc ra nhiều hơn. Giờ đây trông nó cũng xinh ra phết! Thấy vậy Cu Tẹo sung sướng lắm, nên càng siêng tắm rửa cho nó hơn.

Nghĩ con chó bơ vơ một thân một mình, không anh không em, không họ hàng cô bác và nhất là thiếu vắng tình thương của bố mẹ nó thì Cu Tẹo đau xót lắm. Bởi vậy cho nên, trong khi mọi người càng xua đuổi hắt hủi nó bao nhiêu, thì Cu Tẹo lại càng thương yêu, che chở cho nó bấy nhiêu.

*

Một buổi chiều mưa, Cu Tẹo đi học về. Đang sửa soạn bước vào nhà, Cu Tẹo bỗng nghe bên tai có tiếng rên "hừ... hừ". Lấy làm lạ, Cu Tẹo đảo mắt nhìn quanh, rồi thình lình ré lên một tiếng lớn và quăng đại cặp vở xuống đất (mặc dù trời đang mưa tầm tã) để chạy tới bế xốc con chó của Cu tẹo đang nằm chèo queo trong một bụi kiểng, mình mẩy ướt loi ngoi như chuột lột đang run lên lẩy bẩy vì lạnh. Bất nhẫn, Cu Tẹo òa lên khóc. Những giọt nước mắt của Cu Tẹo hòa với nước mưa chảy đầm đìa xuống mình con chó. Ôi! Mầu nhiệm thay những giọt nước mắt của tình thương! Chỉ trong phút giây, con chó đã nằm lặng yên trong lòng Cu Tẹo, không còn rên rỉ như trước nữa, mặc dù mưa vẫn không ngớt đổ ào ào xuống mình nó.

Ngay khi vặn cửa toan đem chó vào nhà, Cu Tẹo bỗng để ý thấy có những vết chó cào cấu lên trên mặt cửa. Điều nầy chứng tỏ trước đây khi bị người nhà đuổi ra ngoài, đóng cửa lại, con chó của Cu Tẹo đã cố van xin lòng xót thương của con người để cho nó được vào trú tạm qua cơn mưa. Cu Tẹo đoán biết lúc đó nó muốn nói với con người rằng: nó sẽ chun vào một xó xỉnh nào đó tồi tàn nhất và sẽ không mở miệng đòi ăn một thức gì đâu, dù chỉ là một hột cơm dư, một mẩu xương thừa hay một chút sữa cặn. Nó chỉ van xin con người một điều duy nhất là "chút hơi ấm" trong cơn mưa gió lạnh lẽo nầy mà thôi. Nhưng con người vẫn không cho. Con người vẫn lạnh lùng hất nó ra ngoài và đóng "sầm!" cửa lại. Nó biết thân biết phận lắm nên không dám gào thét vì nó sợ con người sẽ cầm roi ra quất ào lên mình nó. Không, không, nó không ngu dại gì mà làm như thế! Cái lạnh, cái đói đã đủ làm cho nó khổ sở lắm rồi!

Biết thế nhưng nó vẫn cứ quào, cứ quào (mặc dù rất nhẹ) vào cánh cửa. Như lần chót muốn xem coi con người có còn chút từ tâm nào không. Nhưng nó quào và quào mãi để rồi cuối cùng tuyệt vọng quỵ ngay xuống dưới chân cửa, mặc tình cho gió táp mưa sa...

Nghĩ tới bấy nhiêu điều ấy, nghĩ tới thái độ ruồng rẫy xua đuổi của bao nhiêu người trong gia đình rồi nhìn lại con chó đang nằm còng queo trong vòng tay mình, nước mắt Cu Tẹo lại càng trào ra lai láng...

Cu Tẹo mang chó vào nhà lau khô, rồi lấy quần áo cũ quấn mình cho nó ấm. Đoạn Cu Tẹo đi lấy than bỏ vào một cái lon đem đến đặt kế bên để hơ ấm cho nó. Xong, Cu Tẹo còn đi khuấy một chút sữa nóng cho nó uống. Thật là chan chứa tình thương! Lúc nầy nếu có ai nhìn thấy cảnh chăm nom săn sóc của Cu Tẹo hẳn lấy làm cảm động lắm!

Đêm ấy Cu Tẹo bị cảm (vì ban chiều ôm chó đứng dưới mưa mà khóc). Trong cơn sốt Cu Tẹo mơ thấy dẫn chó đi dạo chơi, bỗng có một chiếc xe hơi chạy vụt ngang, cán bẹp lên mình nó. Kinh hoàng, Cu Tẹo thét lên một tiếng lớn rồi giật mình thức dậy. Mồ hôi vã ra ướt cả trán và Cu tẹo nghe tim đập rộn ràng trong lồng ngực. Quên mình đang đau, Cu Tẹo chỗi dậy bật đèn, rón rén đi xuống bếp xem coi con chó của mình như thế nào. Khi thấy nó nằm ngủ yên lành, bụng nhô lên xẹp xuống một cách đều đặn, nhịp nhàng thì Cu tẹo an lòng. Cu Tẹo lấy tay vuốt vuốt lên bộ lông mượt của con chó rồi thì thào:

"Ngủ đi cưng nhé, chóng ngoan! Ngủ cho mau lớn rồi Cu Tẹo sẽ dẫn đi săn chuột bằng thích!" Sau đó Cu Tẹo trở về giường, nằm thao thức một lát rồi ngủ lại. Khi ấy trời còn sớm lắm. Chiếc đồng hồ treo trên tường thong thả buông dài bốn tiếng. Không gian thật là yên tĩnh. Lâu lâu điểm vào khoảng vắng lặng của đêm khuya có tiếng nước mưa trên mái tranh nhỏ giọt tí tách xuống vũng nước đọng ngoài mái hiên.

*

Từ ngày con heo bên nhà con Thu sinh được một bầy heo con, thì Cu tẹo khám phá ra được một sự lạ là con chó của Cu tẹo lâu lâu lại thấy mất biến đi rồi lại xuất hiện. Để ý theo dõi thì Cu Tẹo thấy nó lẻn qua nhà con Thu, rúc vào chỗ heo mẹ nằm để bú thép!

Lấy làm lạ, Cu Tẹo đem chuyện kể lại với má. Má liền bảo:

- Đó! Má biết ngay mà. Tại vì nó còn đang bú mẹ mà bị người ta đuổi đi, nên bây giờ nó thèm nó làm vậy chứ sao...!

Nghe má nói, Cu Tẹo yên lòng. Nào ngờ...

Một hôm Cu Tẹo đang ngồi đọc báo ở ghế xích đu thì bỗng nghe có tiếng con Thu réo tên mình tới tấp ở ngõ:

- Cu Tẹo ơi! Cu Tẹo ơi!

Cu Tẹo vội bỏ tờ báo xuống, lẩm bẩm: "Quái! Không biết con nhỏ bữa nay làm gì mà nó réo tên mình kinh khủng vậy cà?". Chưa kịp đứng lên, Cu Tẹo đã thấy con Thu từ ngoài cổng hớt hải chạy vào:

- Trời ơi! Cu Tẹo! Qua nhà Thu mà coi kìa! Con chó của Cu Tẹo nó... nó... bị...!

Linh tính như báo trước cho Cu Tẹo biết một cái gì không may đã xảy ra, nên Cu Tẹo hốt hoảng đứng phắt dậy, hối hả:

- Cái gì? Cái gì hả Thu? Con chó của Cu Tẹo bị... bị... cái gì...?!

Giọng con Thu ngập ngừng:

- Nó... nó... bị con heo mẹ bên nhà Thu đè nghẹt thở trong khi bú...!

Cu tẹo tái cả mặt, quăng đại tờ báo xuống ghế, rồi vắt giò lên cổ chạy bán sống bán chết qua nhà con Thu. Nhìn con chó yêu quí của mình nằm chết cứng đờ một bên heo mẹ, lông dính bùn lem luốc, Cu Tẹo xúc động quá, ôm chó vào lòng, rồi òa lên khóc... Những giọt nước mắt thương yêu trào ra khỏi mắt Cu Tẹo, lăn từ từ xuống má rồi nhỏ giọt xuống mình chó. Nhưng con chó thân yêu vẫn cứ nằm yên bất động. Nó đã vĩnh viễn ra đi rồi...

Cu Tẹo đem chó chôn dưới gốc cây dương liễu, bên cạnh hàng rào - nơi mà lần đầu tiên nó bước vào đời Cu Tẹo. Để rồi hôm nay cũng chính nơi ấy nó đã vĩnh viễn xa lìa Cu Tẹo để tìm về một thế giới xa xôi nào mà không bao giờ Cu Tẹo còn có thể gặp lại được, dù chỉ trong khoảng khắc chiêm bao!

Thế rồi từ đó cứ mỗi buổi chiều, khi ánh nắng xiên khoai đã nhạt màu trên các cành cây, khóm lá và chim chóc ríu rít gọi nhau về tổ. Trong cái ánh sáng chập choạng của một ngày sắp tàn, người ta lại thấy có bóng một đứa con trai nhỏ, ngồi một mình bên nấm mộ con con, đầu gục vào lòng tay, ủ rũ...


Lê-Thắng P.N.         
Bút nhóm SAO CHIỀU   

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 76, ra ngày 1-9-1967)

Thứ Ba, 19 tháng 9, 2023

Đây! Cù Lao!

 


 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Cửa Tiểu cửa Trung nước chảy vào
Đây miền đất ngọt! Đây cù lao
Là xương là máu là hơi thở
Xông xuống mùi thơm tự thuở nào

Muối mặn gừng cay và tất cả
Giồng khoai giàn mướp mấy muôn mùa
Hắt mùi rơm rạ mùi bông trái
Mùi gạo phụng lùn vo nước mưa

Mùi lúa ba trăng mùi vú sữa.
Bay lên trời rộng: 9 từng mây
Cuốn theo nước bọt bông bần trắng
Nhốt kín hơi trăng dưới lưỡi cày

Buông lửng khói chiều như mớ tóc
Người con gái bỏ sát bờ cau
Như lời ca nở trong tà áo
Như cửa sông sâu sóng bạc đầu

Có mấy bập dừa anh lấy lạt
Kết vào đầu võng cuộn mồ hôi
Bàn tay năm ngón em chầm lá
Che nắng che mưa giữa chợ đời.

Tháng giêng nắng đổ bờ sông cái
Gánh rạ đập bồ chất núm rơm
Cồn Cậu cồn Bà mùa nước nổi
Cồn Cô còn đọng giọt mưa nồm

Chuối sứ cồn Tàu vừa lớn trái
Vừa ngon vừa ngọt lại vừa thơm
Chuối tiêu TAM LẠCH ngang bờ ruộng
Chuối lá ông Quên chín đỏ lòm

Thả lưới quăng chài kinh Rạch Nhiếm
Qua mùa chạy vịt Lý Hoàn trên
Bà Cò nhà cửa vài vuông nhỏ
Lên khỏi Bà Hương tới Bến Đình

Bốn mùa ai ủ phân bằng lá
Khói lượn đầu làng Phú-Thạnh-Đông
Còn nhớ Rạch Cầu và Rạch Vách
Đất cao con nước chảy xuôi dòng

Ôi! Biết làm sao tôi vẽ hết
Bao nhiêu nét đẹp của quê hương
Nhưng rồi nửa cánh diều lưng gió
Dây đứt, lòng phân... mấy nẻo đường.

                                              Trần Ngọc Hưởng

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 75, ra ngày 15-8-1967)


Thứ Hai, 18 tháng 9, 2023

Chuyện Bé Thúy

 

Bé mới lên sáu nhưng học tới lớp ba. Ở nhà ai cũng "phục" bé. Mẹ hay bảo "Bé hạt tiêu học giỏi ghê" mà Bé học giỏi thật. Tháng nào Bé cũng đứng hạng nhất, cô phát cho Bé bảng danh dự và Bé sung sướng đem về khoe với mẹ. Mấy lúc này ở nhà tự nhiên Bé buồn buồn. Bé thích làm cái gì cơ. Để xem nào, Bé yêu cô giáo lắm. Bé muốn làm cô giáo - không biết có được không? Cô giáo phải có học trò nè, cô giáo phải có sổ, sách nè, cô giáo phải có thước nè (hổng phải để đánh học trò đâu. Để gõ lên bàn mỗi khi lớp ồn thôi - Cô Bé vẫn làm vậy). Sổ sách thì Bé có quyển tập rồi, thước thì Bé mượn cây thước may của Ôn, còn học trò? Điều này rắc rối nhất đây. Ở nhà Bé áp út, Bé chỉ có một đứa em là cu Tốp thôi. Học trò mà chỉ có một đứa thì buồn chết, lại chẳng "oai" tí nào. Để Bé tính xem. "Nhận" thêm con Ti và thằng Sơn nhà bên cạnh. Lớp Bé "miễn phí" mà, lớp học lại ở ngoài sân mát mẻ, có ghế xích đu chắc chúng chịu gấp. Bé quên, phải xin mẹ ít cái ghế nữa chứ. Chắc là không có bảng đen rồi nhưng... chả sao. "Tổ chức" chu đáo rồi Bé bắt đầu đi gọi học trò.

- Im lặng! Chừ nghe "Bé" điểm danh đây. Cu Tốp có mặt không?

Cu Tốp xịu mặt không chịu đứng dậy.

- Ai bảo chị Thúy kêu em là cu Tốp, em không thèm học.

Bé cười - Quên mất! Hồi tối cu Tốp đã dặn mà Bé cứ quen miệng. Phải gọi là Trần Anh Tuấn. Cu Tốp là "tên ở nhà", Trần Anh Tuấn mới là "tên đi học". Tại lớp ở ngoài vườn nên Bé cứ quên gọi cu Tốp mãi.

- Thôi cho "Bé" xin lỗi nghe, tại "Bé" quên.

Chợt nhớ ra Bé nói:

- Này, các trò! Chừ "Bé" là cô giáo rồi mà cứ xưng "Bé" kỳ quá. Chừ các trò nghe "Bé" xưng là "cô" nghe.

Ba cô cậu học trò nhỏ nhìn cô giáo "tí hon" của mình gật đầu.

Điểm danh xong Bé bắt đầu dạy:

- Các trò nghe đây. Cái vòng tròn vo này là chữ O. Hôm nay các trò học chữ O thôi.

Vì ngày đầu chưa có bảng nên Bé chỉ cho "học trò" học chữ O. Sau đó:

- Hôm nay "cô" dạy cho các em hát bài "Học trò ngoan". Các em nghe "cô" hát trước.

Bé cất tiếng hát trước, ba cái miệng xinh xinh cùng hát theo:

- Học trò ngoan vâng lời cha mẹ
Học trò ngoan đi thưa về trình
Học trò ngoan, ngồi trong lớp không hay nói chuyện

Khi học trò của Bé thuộc bài hát trên thì cũng đúng lúc mẹ của hai trò Ti và Sơn gọi chúng về ăn cơm. Lớp học của Bé không có chuông hay trống. Buổi học thường được kết thúc khi có tiếng bác Thu "Ti, Sơn về ăn cơm" hay tiếng của mẹ: "Bé ơi! Cho em vào ăn cơm" Bé nghĩ cũng vui vui.

Bé Thúy đau đã ba hôm. Các học trò của Bé buồn lắm. Chúng mới học được hai hôm và thuộc hai chữ O, I cùng hai bài hát. Mẹ lo cho Bé lắm. Hồi sáng ba còn đưa Bé đi bác sĩ. Cu Tốp quấn quít bên giường Bé lăng xăng giúp mẹ cái này cái kia. Lâu lâu cu Tốp hỏi:

- Mạ ơi! Chị Thúy bớt chưa?

Hoặc ghé vào tai Bé thì thầm:

- "Cô giáo" rán uống thuốc cho lành bệnh để dạy tụi em học nghe.

Hai trò Ti và Sơn cũng qua thăm Bé. Bác Thu gởi cho Bé cam nữa làm Bé cảm động ghê. Bé mong lành bệnh để dạy cho cu Tốp, cu Sơn và bé Ti học. Lúc mẹ đem cháo cho Bé, Bé vòi:

- Mạ ơi! Mai con dậy được, mạ cho con ăn cơm nghe, con khỏe rồi. Mai con dạy các em học. Cô giáo con bảo, làm "cô giáo" phải tận tâm cơ.

Mẹ cười mắng yêu Bé:

- "Tôi" biết "cô giáo" tận tâm lắm. Nhưng phải ít hôm nữa mới dạy được. Con còn yếu lắm. Chóng ngoan hôm nào lành bệnh mạ đóng cho một cái bảng mà dạy học trò.

Bé Thúy vui mừng hỏi "thật hở má?" rồi nũng nịu rúc đầu vào ngực mẹ. Bé đang nghĩ tới ngày lành bệnh, lớp học có thêm cái bảng. Lúc nớ chắc Bé giống cô giáo "thật" rồi hỉ?


TRẦN THỊ HẬU    
(Trưng Vương)       

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 186, ra ngày 1-10-1972)
 

Thứ Bảy, 16 tháng 9, 2023

Niềm Tin

 

Em ngồi trên chiếc võng vừa bồng em vừa học bài. Bữa nay em học thiệt mau thuộc có lẽ vì bài dễ học... Em Tư đã thiu thiu ngủ. Em nhìn em Tư, thở dài (Tính em hay bắt chước mẹ là hay thở dài khi có chuyện buồn). Em Tư ốm quá mới sáu tháng chưa bỏ bú! Em buồn buồn khi nghĩ tới việc nhà. Mới nửa tháng mà tiền trong nhà hầu như cạn chỉ tại trận đau của con Dung hồi đầu tháng. Em nhận rằng me em lo nghĩ nhiều. Em thương me em ghê đi. Me em dạo này phải thức khuya nhiều. Ba em đi làm nhiều giờ hơn. Mỗi khi nhìn ba em đi làm về, mồ hôi ướt đẫm lưng, em hiểu ba em. Ba em đi làm cực nhọc để nuôi chúng em. Em vẫn nghe ba em nói hy vọng của ba me đều đặt về chúng em. Bởi thế nên em họ chăm hơn trước nữa. Mà có lẽ em học tiến bộ thiệt. Bởi dạo này cô giáo cứ khen em hoài à! Nào là:

- "Phương làm toán giỏi".

- "Phương làm luận khá"...

Tụi bạn em: Con Lan con Cúc cũng hơi ganh tỵ với em. Có lẽ em được cô khen cô thương nhiều hơn tụi nó thì phải... Bé Tư đã ngủ say, em rón rén rời võng. Đặt Tư lên giường và phe phẩy quạt...

Tiếng con Dung vang lên ở buồng trong:

- Nè! Huyền biết không! Dung ốm nên me đi chợ mua đồ về cho Dung ăn nè.

Con Huyền phản đối:

- Ý! Dung phịa hoài. Me mua đồ về cho ba ăn mà.

- Cho Dung.

- Cho ba.

Em nhăn mặt bước vô buồng khẽ nạt:

- Im cho em Tư ngủ.

Rồi em bước ra ngoài. Em lại ngồi trên chiếc ghế cũ kỹ, ọp ẹp học bài. Bài em thuộc hết rồi. Năm nay em thi Đệ thất. Em phải cố gắng học thi cho đậu. Để cho ba me đỡ một món tiền. Em biết ba me làm việc cực nhọc lắm. Em phải cố gắng hết sức vì cô giáo em bảo:

- Phương học khá lắm, thi đậu ngay đấy.

Em mừng quýnh. Em nghĩ tới lúc em thi đậu Đệ Thất. Con Nga thì rớt, con Nga là con nhà giàu không lo học nó cứ đội sổ mà làm phách quá chừng, nó khinh nhà em nghèo. Em nhớ hôm kia cô giáo kêu em lên bảng làm toán đúng. Cô giáo khen em giỏi. Hồi về chỗ, con Tuyền ghé tai em nói rằng:

- "Con Nga nó bảo nhà Phương nghèo lắm, sức mấy mà Phương thi đậu".

Con Tuyền nói tiếp:

- "Con Nga nó bảo ba nó loại ra vài chục ngàn là nó đậu ngay".

Em nhìn con Nga căm hờn tức tối. Con bé hình như đoán được ý nghĩ của em nên nó nở một nụ cười đầy ngạo mạn trên vành môi cong chua ngoa. Em vẫn im lặng, nhẫn nhịn. Em không gây lộn với ai bao giờ vì ba me em dạy em. Em vẫn mong em thi đậu, con Tuyền cũng thi đậu nữa. Bởi nhà hai đứa cùng nghèo. Và Tuyền còn nghèo hơn nhà em nữa là. Nó thường bảo nếu không đậu Đệ Thất chắc nó phải ở nhà. Em thương nó ghê là... Có tiếng guốc lách cách chắc me em đi chợ về đây. Em bước ra đón me, mỉm cười nói:

- Em Tư ngủ rồi me!

Me em cười, mắt me thật sáng. Me hỏi em:

- Anh Dũng về chưa con? 

Em nhìn me thiệt lâu rồi đáp:

- Ảnh chưa về me à.

Me cười khoe hàm răng trắng đều đặn như những hạt ngô. Em thấy me em đẹp thiệt. Ba kể rằng hồi xưa me em đẹp lắm. Đẹp nhất vùng nhưng chỉ tội cái nghèo. Kiếp nghèo cứ đeo đuổi me em mãi. Me em gian nan khổ sở nhiều nhưng mà vẫn còn đẹp. Mặt me hình trái soan trắng xanh. Mắt me đen lay láy và sáng ngời. Mắt me em là nơi chứa một vùng trời thương yêu mênh mông. Cái mũi me em thanh thanh và chiếc miệng me thật tươi.

- Làm gì mà nhìn me dữ vậy con?

Em cười đáp tự nhiên:

- Tại me đẹp! Me đẹp...

Me em mắng:

- Đừng nịnh! - Và tát yêu em một cái - Thôi đi cô.

Me em đi xuống dưới nhà, em nhìn theo và khẽ nói:

- Con nói thiệt đó me.

*

- Thì con cứ lên ông Thư ký mà nói ổng chờ cho vài ngày nữa rồi me đem tiền lên nộp. Phương nghe lời me đi đừng khóc nữa.

Em nhìn me chớp mắt! Me bảo em đừng khóc mà mắt me ngấn lệ. Em mếu máo nói:

- Me ơi! Hay là con nghỉ học me hỉ! Để em Huyền, em Dung em Tư đi học nghe me!

Me nhìn em nghẹn ngào, giọng me thật trầm và buồn bã:

- Con! Phương đừng nói vậy! Con học đang giỏi mà. Vả lại có nghèo túng đến đâu me cũng cố gắng nuôi các con ăn học mà.

Rồi me đổi giọng bông đùa:

- Con gái yêu của me hay hờn mát quá.

Em nhìn me. Mắt em cay cay. Em muốn nói với me là em không hờn mát đâu! Nhưng em biết me không có tiền trả tiền học cho em.

- Me ơi!

Rồi em dịu dàng gục đầu vào ngực me thầm khóc.

Có tiếng me mơ hồ gọi:

- Phương ơi... ! Con tôi...

Em nức nở! Me bỏ mặc em ngồi đấy và khoát màn đi vào phòng trong.

Em đứng dậy lau nước mắt và sửa soạn đi học. Sau tấm màn em thấy me ngồi lau nước mắt. Và em cảm thấy thương me em hơn bao giờ hết.

*

Vào lớp con Tâm khều tay em hỏi nhỏ:

- Ê Phương! Trả tiền học chưa?

Em nghẹn ngào:

- Chưa!

- Chết mày! Hôm nay hết hạn.

Em lo lắng bồn chồn, khẽ hỏi Tâm:

- Có sao không Tâm?

Tâm không trả lời và giọng Nga thẽo thợt:

- Con nhỏ đó học gạt đấy! Nộp gì! Tiền đâu mà nộp. Thế mà cũng ló đầu đi học! Nghèo mà không lo thân!...

Con Nga nói nhiều nữa và tàn ác hơn nữa. Em bịt tai lại gục đầu khóc nức nở.

Nghèo mà không lo thân! Nghèo! Phải, em nghèo nhưng gia đình em lương thiện. Ba em là một tiểu công chức. Thanh bạch, đâu có bán danh dự mà ăn. Nghèo đâu phải là một cái tội. Em đang miên man suy nghĩ chợt có một bàn tay kéo em lại. Em quay lại. Thì ra là cô giáo. Cô bảo em ra về ở lại.

Reng reng! Hết giờ học bọn học trò ùa ra hết ngoài cổng. Cô giáo đặt tay lên đầu em trìu mến:

- Sao hôm qua Phương nghỉ học?

Em nhìn cô chớp mắt nghẹn ngào:

- Thưa cô! Ba em đi làm, me em đi hốt thuốc. Em phải ở nhà trông em Tư cho me em.

Cô giáo nhìn em ái ngại và dắt em ra về.

Em chợt nói với cô giáo:

- Thưa cô! Em chưa có tiền nộp tiền học.

Giọng cô dịu dàng:

- Em đừng lo! Em hãy bình tĩnh học đi! Phương học khá lắm. Cô xin thầy tổng cho em rồi! Em gắng lên Phương nhé. Em cố gắng thi đỗ đi. Ba em em hài lòng, cô sung sướng.

Em lạc hẳn giọng, mếu máo:

- Nhưng nếu em rớt...

Cô giáo chưa kịp trả lời em òa lên khóc ngất. Cô giáo dìu em về nhà và an ủi em khiến em cảm thấy vui nhiều.

*

Em đưa tay lên chận ngực. Mắt em mở lớn. Tiếng em lo lắng.

Vần A. B. C. D. H. K. L... M. Lê thị Ngọc Nga... và vần P. Trời ơi sao ông ấy... em hồi hộp vô cùng Lê thị Phương... và sau cùng vị xướng ngôn viên cất máy. Tai em ù đi, mắt em hoa lên. Em lảo đảo bước đến gần Tuyền, Tuyền ôm mặt nức nở. Tiếng con Nga ré lên:

- Ba ơi... con đậu rồi nè... Ba ơi.

Em úp mặt xuống bàn tay nức nở. Nghe tiếng con Nga mơ hồ:

- Con Phương học dốt như bò rớt ngủm là phải lắm.

Em bịt chặt tai và dòng nước mắt của em chảy xuống. Tiếng cười của Nga thẽo thợt. Tiếng khóc của Tuyền. Rồi đôi mắt buồn thăm thẳm của me em hiện ra. Em sợ hãi thét lên... Và em bừng mở mắt. Ồ! May cho em quá nó chỉ là một giấc mơ. Cái gì đè nặng lên ngực em và em thổn thức khóc. Dưới ánh đèn lù mù bên kia mùng, me em đang ngồi dậy tiến về phía em. Mặt me em trong đêm tối thực là huyền diệu. Me vuốt tóc em, những sợi tóc lòa xòa trên trán. Em ngồi bật dậy ôm lấy me nức nở:

- Me ơi! Con sợ con thi rớt.

Tiếng me dịu dàng:

- Con! Phương! Phương hãy nghe lời me. Phương đừng nghĩ dại. Con hãy tin tưởng ở mình đi. Con đừng vỗ ngực và hãy tin ở sức của con. Con hãy hăng hái. Hãy đặt cho mình một niềm tin. Con hãy tin tưởng chính ở nơi mình. Thôi con ngủ đi!...

Em mỉm cười buông lỏng me. Me trở lại giường và em phải vâng lời me! Me nói đúng. Em phải cần có một niềm tin. Em phải tin tưởng ở nơi em và phải cố gắng vô cùng đừng bao giờ em chịu yếu lòng. Em tin tưởng nơi em và em sẽ thành công. Em ngủ thiếp đi trong niềm sung sướng đó.


Phạm Quỳnh Trâm    

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 111, ra ngày 1-8-1969) 
 

Thứ Sáu, 15 tháng 9, 2023

Lần Đó...

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
Mưa đan nhẹ cũng là mây buổi sáng
Ướp nắng hồng nắng mới ngủ chiêm bao
Có gì đâu mà em phải nôn nao
Cứ chậm rãi bước chân đều nhịp guốc

Tóc em dài đã có nơ hồng buộc
Đừng sợ gì khi nắng nhỏ mưa thưa
Hãy hồn nhiên để mưa nắng giao mùa
Lắng nghe đó mùa thu về trước mặt

Thu chợt đến ngập ngừng trong đôi mắt
Áo học trò lấm tấm mực chưa phai
Cũng lá vàng rơi rụng tóc em cài
Cho buổi sáng mỏng manh về làm dáng

Những giọt nắng rớt trên lưng viên sạn
Cứ dẫm bừa em biết nắng sẽ đau
Nếu mùa thu mà lá chẳng đổi màu
Hồn sẽ héo cho vừa ngăn chiếc cặp

Đường đến trường hai hàng cây thẳng tắp
Dáng thẹn thùng như lần đó chưa quen
Cũng bước mau nghiêng nón nhớ nghe em
Vẻ duyên dáng để nắng thu nhảy múa

Không cao sang với ngọc ngà tơ lụa
Chỉ là chim nhảy nhót bước hồn nhiên
Chỉ ngây thơ trang điểm nụ cười duyên
Thế cũng đã là mùa xuân con gái

Em cứ đi dừng một lần ngoảnh lại
Nắng sẽ theo em đủ ấm tình người
Và cuộc đời như chiếc lá xanh tươi
Mùa thu đến ngả màu vàng rơi rụng

Cũng như em đã một lần lúng túng
Có gì đâu trong những lúc sau này
Cứ vụng về e ấp vẻ thơ ngây
Em đã sống trọn ngày thu nắng ráo...

                                                TUẤN AN
                                                (Nha Trang)

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 134, ra ngày 1-8-1970)

Thứ Tư, 13 tháng 9, 2023

Bằng Cấp và Con Người


 
Thư của em V.H. Saigon:

... Dù rằng em không còn ở tuổi Thiếu Nhi, không ở trong GĐTN nhưng em mong chị sẽ vui lòng bớt chút thì giờ cho em chị nhé. Năm nay em đã 24 tuổi, em học Văn Khoa. Gia đình em dự định nếu em lấy xong chứng chỉ chót thì sẽ làm đám cưới. Em cũng tưởng rằng với sự học hành chăm chỉ của em, thi đậu là lẽ dĩ nhiên. Ngờ đâu em lại bị rớt. Ba má em bảo cứ cưới đi rồi qua năm sẽ thi lại. Nhưng em không muốn. Em muốn có cái bằng Cử Nhân đàng hoàng khi về nhà chồng người ta mới khỏi khinh rẻ, em muốn phải học cho thành tài mới bước vào đời. Vũ trụ sụp đổ hết chị ơi...

Trả lời: Dù em bao nhiêu tuổi, mà em còn ngây thơ như vậy, chị vẫn mong rằng những dòng chị viết sau đây, sẽ giúp ích em được phần nào. Dạo chị còn bé, khi mới biết làm tính cộng, ước vọng cao xa của chị là biết làm tính chia như anh của chị. Và chị nghĩ nếu đã làm được tính chia thì kể như là về môn toán khỏi phải học nữa. Khi chị làm được tính chia, thì anh của chị học phân số, chị lấy làm thán phục cái tính gì kỳ lạ: trên một hàng số, dưới một hàng số, mà giữa lại có cái gạch ngang, khác hẳn tính cộng trừ có hai hàng ở trên, chị chả hiểu ra làm sao cả. Và chị nghĩ tột đỉnh Toán học chính là bài toán kỳ lạ hai hàng số giữa cái gạch đó. Lớn thêm tí nữa chị lại thấy toán học còn có nhiều cái lạ hơn mà chỉ khi bước lên đỉnh cái lạ này mới lại thấy chân trời lạ mới. Rồi chị học được một câu rất thấm thía thế này: "Sự hiểu biết của người ta giống như con ếch ngồi đáy giếng. Nó nghĩ rằng trời bằng cái miệng giếng, nó chỉ nhảy ngang dọc mỗi chiều năm bước là hết cả trời. Khi leo lên được một bậc, tầm mắt nó lên cao, nó thấy nơi miệng giếng rộng ra. Rồi nó leo lên lần lần, trời càng rộng hơn mãi, cho đến khi nó lên tới miệng giếng, thì nó thấy bầu trời mênh mông quá, đi tới ngàn năm cũng không hết được." Sự học cũng thế. Hồi xưa, học xong lớp ba, đi thi Sơ Học yếu lược, nếu đậu là kể như có đủ khả năng để làm lý trưởng (nếu có tiền) thì sự thành tài chính là bằng Sơ Học Yếu Lược. Và nếu có người đậu Sơ Học Bổ Túc (xong lớp nhất) thì phải coi như là hãnh diện lớn, phải khao vọng, và có thể tự hào là người "thông thạo chữ Tây". Lần lần, quan niệm đó bị coi là sai lầm, cũng như con ếch leo lên nhiều bậc, càng được học nhiều, người trí thức càng thấy sự không biết của mình về vũ trụ mênh mông, lớn quá, so với cái biết nhỏ bé của mình. Và bất cứ lúc nào, chúng ta cũng có đầy dẫy cái không biết bên mình em ạ. Em đừng nghĩ rằng vũ trụ sụp đổ em ơi. Nếu kỳ thi rồi em đậu, thì sự hiểu biết của em hơn em hiện nay là bao nhiêu? Sự học rất cần thiết. Nhưng học để làm gì, học chính là để nên người. Vậy nếu em đậu kỳ vừa qua mà em đã coi là em thành người, thì chị thấy không đúng đâu. Sự nên người phải do nhiều yếu tố ghép lại, mà đỗ đạt chỉ là một phần nhỏ, một bằng chứng cụ thể rằng đã được huấn luyện về phương diện học vấn. Sự thi đậu cũng là bằng chứng cụ thể rằng em đã đi học một cách chăm chỉ, nghe giảng cẩn thận, thế thôi. Còn muốn trở thành một người thì em phải học thêm nhiều thứ lắm. Trước nhất, là em phải phá vỡ cái thành kiến rằng đậu bằng cử nhân là đã "thành tài", vì cái thành kiến tai hại ấy nó sẽ làm em tự cao tự đại, trở thành mù quáng, tưởng rằng mình biết hết cả vũ trụ, cũng như hồi xưa, mấy ông kỳ mục tưởng rằng bằng Sơ Học Bổ Túc là tột đỉnh của sự theo Tây học vậy em ạ. Chị nhớ có đọc câu này của một học giả: "Điều tôi thấy rõ nhất sau những năm chuyên cần học hỏi của tôi là tôi đã học được quá ít so với những điều tôi chưa học". Nói được câu đó, thì ông đó sáng suốt thật, và chị tin chắc chắn là ông đó sẽ học thêm được biết bao, sẽ hiểu biết rộng rãi vô cùng trước khi từ giã cõi đời.

Vậy thì tóm lại, em nên vâng lời ba má. Sau này có thì giờ em sẽ cứ học, cứ thi. Chị có chị bạn khi lấy chồng mới học đệ nhị, nay con chị đó đã 10 tuổi, và chị đó đã đậu cử nhân luật. Nhờ ra đời, chị ấy biết rằng ở đời còn nhiều cái cần thiết và đáng quí hơn bằng cử nhân luật, nên chị ấy rất nhã nhặn, ai cũng yêu quí. Nếu em không nghe lời ba má, cứ nhất định nghĩ phải có bằng cử nhân mới lấy chồng để khỏi bị khinh rẻ, thì chị thành thật mong em đừng thi đậu. Vì với cái quan niệm hẹp hòi ấy, nếu em thi đậu, về nhà chồng, nội cái tính kiêu ngạo của em, em sẽ khổ vì mọi người không thể thương yêu em được.

Nếu những lời của chị có làm em buồn lúc này, chị xin nhận sự ghét bỏ của em, chỉ xin em nhớ rằng thuốc đắng khỏi bệnh, có như thế, chị mới khỏi phụ lòng em tin cậy.


Chị Đ.P.K.       

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 56, ra ngày 17-9-1972)
 

Thứ Ba, 12 tháng 9, 2023

Một Ngày Của Tờ Lịch

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ngày thức sớm theo cùng trang lịch mới
Nắng đầu hôm sáng ngập khoảng sân hồng
Muôn bụi vàng giỡn nắng nhảy vui đông
Rèm e ấp chải đầu bên cửa lưới

Nghe mát mẻ như hoa vừa mới tưới
Lá thẹn thùng đưa tiễn bác sương đêm
Chim bình minh rót giọng hót êm đềm
Bao cảnh vật đi vào thay áo đẹp

Căn phòng nhỏ vẫn không hề thấy hẹp
Tờ lịch nhìn đôi mắt mở hiền mơ
Ôi một ngày đẹp như những vần thơ
Không ngắn ngủi mà sẽ dài muôn thuở

Chiếc cặp mỏng đã ra trường hớn hở
Ông bàn buồn nhớ cụ sách khôn nguôi
Chị bình hoa cũng cảm thấy bùi ngùi
Thương biết mấy lũ học trò tinh nghịch

Buổi trưa đến trong căn phòng tịch mịch
Bác đồng hồ vẫn rót giọng thanh tao
Lịch bỗng buồn vì thời khắc qua mau
Rồi sẽ hết khi màn đêm phủ xuống

Chú quay nhỏ nhảy trên bàn luống cuống
Anh hộc bàn hoảng hốt chạy ra ngăn
Bác cặp xinh bỗng thấy mất thăng bằng
Rơi xuống gạch để học trò chạy trốn

Dăm chú vở long bìa phơi cả rốn
Lũ bút chì phá phách bỏ đi chơi
Bình mực tan khóc lệ chảy tơi bời
Gạch cảm động chẳng buồn phai sắc ngọc

Mưa bỗng rớt trời chừng như cũng khóc
Anh diều buồn vì hết được tung bay
Bên hiên nhà chị guốc đứng ai hay
Nhìn nước chảy ngóng trông người bạn cũ

Chị bong bóng cũng nằm xem ủ rũ
Đợi mưa tàn để uống gió cho no
Bác ra dô vẳng lại mấy câu hò
Nghe não nuột như nàng đêm sắp lại

Tờ lịch nhỏ bỗng nghe lòng trẻ dại
Hết một ngày chú bé sẵn sàng rơi
Trong phòng ngoan mọi vật vẫn yêu đời
Mừng rỡ thấy đã làm xong bổn phận.

                                                THẬP CẨM
(cảm tác tập truyện "NHỮNG GIỌT MỰC" của LÊ TẤT ĐIỀU)

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 104, ra ngày 24-8-1973)

Chủ Nhật, 10 tháng 9, 2023

Ước Mơ Của Cây Bằng Lăng

 

Cây bằng lăng tỉnh giấc bởi những nhát búa đẽo đau đớn. Các ông thợ làm nhà vẫn thản nhiên vung mạnh vót cho nhọn đầu các cây cừ. Các bạn của bằng lăng bây giờ đang nằm rải ra dưới mặt đường nhựa, sát bờ lề và sân xi măng. Họ đang run sợ nhìn cái chân độc nhất của cây bằng lăng đang được kê lên một khúc cây cao su. Chẳng khác nào một tội nhân được đưa lên đoạn đầu đài, nhưng ở đây "đao chém" là hạ xuống chân của cây bằng lăng. Ngọn cây bằng lăng tức phần đầu của thân thể cây bỗng tưng tưng lên vì sự va chạm đau điếng của khúc chân dưới khi tiếp xúc với lưỡi búa bén ngọt. Cây bằng lăng bàng hoàng nhớ lại phút giây kinh hoàng hôm nào lúc còn sống trên rừng với mẹ cha, với anh em, với bà con, với bạn bè...

Cây bằng lăng và thân nhân đã bị loài người bắt cóc. Thợ rừng dùng rìu, búa và lưỡi cưa đốn nhẵn nhụi một góc rừng già. Bây giờ cây bằng lăng lại chịu thêm đau đớn cực hình như thế nữa, không biết ngày mai ra sao (?)

Cây bằng lăng được chở bằng xe be, xe hàng... về các trại cưa. Người ta lựa chọn, phân tán và bán cây đi mọi nơi, về các vựa bán vật dụng cho việc xây cất nhà cửa. Ôi, kể làm sao hết bao chuyến đi phiêu lưu, kinh hoàng. Cây bằng lăng chịu không biết mấy lần rêm mình, ngột ngạt, và đè ép, mất thở mỗi khi nằm từng đống lớn với các nạn nhân như mình.

Cho đến khi chủ nhà mang về đây. Bị quăng mạnh xuống đất đầu tiên, cây bằng lăng đã ngất đi với giấc ngủ dài hơn một hôm. Giá mà cây bằng lăng ngủ luôn cho rảnh nợ, cho an tâm mà đưa hồn phiêu lưu về xứ sở. Vót nhọn đống cừ độ hai mươi đứa xong, mấy ông thợ làm nhà mang từng đứa xuống cắm ở bờ sông. Thì ra chủ nhà cất thêm một khúc nhà sàn, lấn thêm, ăn gian thêm gần nửa con sông. Con sông tò mò dừng lại, giòng nước đứng (vì sắp đổi chiều) gom lại gần cây bằng lăng và các bạn như có ý hỏi:

- Mấy anh từ đâu đến, sao lại định cư ở đây? Đi chơi khắp nơi như chúng tôi có phải thú và tự do không.

- Tự do!?!

Cây bằng lăng thốt lên được hai tiếng tự do thì xịu mặt xuống. Hình như cây bằng lăng sắp phải sống đời tù chung thân rồi đây. Hai mươi đứa bị ghim chặt xuống lớp bùn nhầy nhụa đen thui. Phía trong, dãy cừ bằng xi măng cũng ngạc nhiên nhìn bọn ma mới. Chúng có ý ganh ghét nọn bằng lăng đến đây chia xẻ công lao đội cái nhà trên đầu của chúng. Một cây bần đắng trong nhóm hai mươi đứa vì quá ốm yếu nên đầu đít đều như nhau, khó mà phân biệt. Mấy ông thợ lại nhè đầu cây bần đắng mà gọt mà đẽo. Cái đầu cây bần đắng bị gọt trọc lóc như nhà sư. Rồi nhọn dần và trụi lũi như sừng ác quỷ. Thế là cây bần đắng bị chôn ngược đầu, gốc quay lên trời, cái cẳng độc nhất và lêu khêu đã bị cưa phẳng lì. Còn nỗi thống khổ nào hơn khi bị chôn đứng mà lại bị chôn từ đầu trước. Cái chết sẽ không đến từ từ mà chính là cái chết đau thương tức tưởi. Dù không thuộc các loại danh mộc để làm vật dụng tốt đẹp như bàn, ghế, tủ, nhà cửa, vách gác... họ hàng nhà cừ cũng hữu ích không kém. Vì họ hàng nhà cừ là những kẻ mạnh mẽ chịu đựng được mưa gió, sóng cả, sông sâu... Họ hàng nhà cừ ngâm nước có thể sống dai thêm được khoảng từ ba đến năm năm tùy theo sức chịu đựng của từng loại cừ. Dù rằng từ chân đã bị cắt đứt những liên hệ của dây mơ rễ má chằng chịt ngầm dưới đất để rút chất bổ dưỡng nơi cây.

Bốn mươi tên cừ sạn nằm sắp hàng bên trong. Cứ từ bờ đi lần ra mấy đứa thấp đứng trước, mấy đứa cao giò đứng sau. Mấy tên cao giò cà khịa với tụi bằng lăng:

- Ráng lên đi mấy chú, mấy chú ở đây chơi với "qua" cũng khá lâu, nhưng tội nghiệp mấy chú sẽ bị mục và gãy trước "tụi qua" đây. "Tụi qua" đứng đây vững chãi, và ngay ngắn muôn đời. Tụi qua là những lực sĩ có bộ xương bằng giàn sắt cứng.

Thế rồi tụi cừ sạn cười thích thú khi tụi bằng lăng bị các ông thợ làm nhà hì hục dộng cừ. Các ông vừa làm vừa hô ăn nhịp:

- Một, hai, ba... Một, hai, ba... xuống.

Cây bằng lăng và các bạn đã bị chặt trụi tay chân, không thể ôm lấy cái đầu đau nhức được. Đứa nào cũng thét lên từng chập theo nhịp dộng cừ. Chân chúng nó lún sâu xuống, xuống mãi và có lẽ chạm phải vùng đá tảng thì các ông thợ mới ngừng tay. Cây bần đắng bạc phước đã chết sớm, không còn trò chuyện với anh em được nữa. Cây bần đắng còn lại khóc than không tiếc lời:

- Em ơi là em! Ngày nào anh em mình lưu lạc có nhau, cùng chia xẻ hoạn nạn, nay đành chia tay mỗi đứa một cảnh đời. Em đã bỏ anh với kiếp cô độc.

Cây bằng lăng an ủi:

- Thôi anh đừng buồn, ai cũng có số cả. Từ nay anh có những mười tám đứa bạn còn lại cũng vui chán. Tôi cũng một thân trơ trọi như anh, chúng mình dễ cảm thông nhau hơn.

Tụi ngành ngạnh, kiềm kiềm, săng đục, săng đá, cốc (chính là cây cốc trên rừng, không phải cây cốc cho ta trái cốc chua ăn với muối ớt), không góp lời nhưng đều ngầm bày tỏ ý thuận tình.

Từ nay cây bằng lăng, bốn cây săng đục, bốn cây săng đá, bốn cây ngành ngành, ba cây kiềm kiềm, hai cây cốc, cây bần đắng và ba đứa em bị chôn ngược cùng nhau đoàn kết, nương tựa, dìu dắt nhau chống đỡ sàn nhà sắp sửa lát bên trên. Chúng với những cơn nhức đầu vì cứ bị nện bằng khúc gỗ me lớn nên đứa nào cũng bất tỉnh. Giòng sông chứng kiến đầu đuôi, xong việc đã bỏ đi. Giòng nước ròng và đứng yên giờ lại chảy ngược. Nước bắt đầu lớn... Nước lớn dần, về chiều tiếng chim bìm bịp kêu nghe buồn ảo não. Mấy ông thợ gác đà dọc, đà xuôi, đóng đinh chắc chắn xong đã ra về, vì nước lớn và tối trời không thể tiếp tục công việc được.

Tụi cừ cây gọi chung là cừ dòng thức dậy bởi tiếng chèo khua trên sông. Cây săng đá đầu góc trái ngoài cùng bực mình gắt với cây dầm:

- Nè đụng vừa vừa chứ, sáng sớm không để cho người ta ngủ.

Cây dầm mỉm cười:

- Xin lỗi, tôi mới chạm nhẹ mà. Tại ông già bán rau muống này chèo yếu, phải chống tôi (cây dầm) vào anh (cừ săng đá) chứ tôi đâu muốn đụng chạm.

Rồi cây dầm lại lướt nước đi theo nhịp chèo của ông già bán rau muống. Ông già vừa chèo vừa vẹt vài miếng rác trôi lều bều trên sông văng về phía sau. Cây săng đá không thể nào né tránh được, bị một miếng giấy dơ chụp vào lưng. Cây săng đá rùng mình, cái vỏ xù xì càng xù xì thêm, tờ giấy vẫn khó mà rơi, chừng nào khô nước hẳn hay. Con chó đen của chủ nhà chạy xồ ra, dừng bên mé sàn cũ sủa tiếng rao của ông già đang loang dài xa xa:

- Rau muống đây... Ai rau lang...? Rau muống tươi đây...

Quấu quấu... quấu quấu... Ông già này la um xùm hà.

Có tiếng chủ nhà mắng chó:

- Xù, đi vô, sủa bậy hoài.

Mấy ông thợ lục tục kéo sang, tay mang đồ nghề nào là kìm, búa, cưa, đinh, đục, xà beng, bàn bào, dao, đá mài, rìu giũa v.v... cũng bày đặt rầy con xù:

- Ê! Chó, quen nghe, đừng cắn ẩu.

Rồi chủ nhà ông ấy quát chó đi vào trong. Hai ông thợ bào sơ lại mấy cây đà. Mấy cây đà ngang khoan khoái khi có người làm cho mình ốm bớt. Mấy anh cho rằng không có gì thích thú bằng tấm thân gọn gàng, bốn cạnh láng bon và nằm ngay ngắn.

Có thế mới nằm yên trên đầu của tụi cừ dòng được chứ. Mấy ông thợ đặt lên trên đà ngang mười tám tấm ván, dày có mỏng có. Mấy tấm ván này đã chết khô tự lúc nào nên đà và cừ không biết tên bạn mới. Ôi! Từ đây cừ và đà phải sống cạnh mười chín cái thây, của ván và cây bần đắng. Phải giàu nghị lức lắm mới đủ can đảm sống, mà giúp ích cho loài người.

Hơn ba hôm thì cái chái nhỏ phía sau nhà cất xong. Từ nay tụi cừ dòng và mấy cây đà khỏi lo chuyện "dầm mưa dãi nắng", đã có vách, có nóc nhà lo chống đỡ bên trên. Cừ dòng và đà chỉ có phận sự gồng mình phía dưới, trổ hết thần lực gánh lấy "giang sơn mới".

Suốt thời gian dài đăng đẳng sống kiếp nô lệ tù đày cùng các bạn, cây bằng lăng thường mơ ước được về rừng. Để có chết thì cũng còn bỏ thây nơi quê cha đất tổ chứ không như cây bần đắng. Nhưng làm sao thoát ly, cưỡng chống lại số phận đã an bài. Suốt thời gian làm cái công việc vô vị ấy đã có biết bao nhiêu là chuyện xảy ra trên giòng sông vắng. Mấy cây săng đá và mấy cây săng đục đứng ngoài cùng không ưa lúc nước lớn. Tụi ấy cứ mong nước chảy đi luôn đừng trở về để chúng được khô ráo sạch sẽ. Nhưng thủy triều mà, cứ hết nước ròng lại lớn. Giòng sông cứ đi đi lại lại, chọc tức cây săng đục và săng đá. Thỉnh thoảng sông còn cọ quẹt tụi cừ dòng nhờ những luồng sóng nhỏ của xuồng máy gắn đuôi tôm chạy vút qua. Bốn cây săng đục lầu bầu mắng nhiếc. Vốn nghề cau có của tụi chúng đó mà. Cho chúng đứng ở ngoài cùng cách biệt với dãy cừ sạn mà đôi khi chúng vẫn cố cãi lộn cho bằng được. Cây săng đá có đứa còn đòi uýnh nhau với cừ sạn xem đứa nào rắn chắc hơn. Đúng là quen thói rừng rú, hoang sơ. Giòng sông có dưới tay lũ em út là rác rưới, giòng sông còn cho cá, ốc, hến mướn chỗ ở... Nhưng hình như chỉ có cá thác lác, hến, và vài chú cá trê nghèo là còn ở lại mà thôi. Giòng sông chứa quá nhiều bọn lưu manh, nào là giấy rác, hộp lon, dây thung, củi mục, rau rác, vỏ trái cây, hộp các tông,... ôi thôi! Đủ thứ vật dụng phế thải, có cả chiếu manh, nệm lủng... xác chuột chương và xác chó sình trôi lén lút. Nghĩa là giòng sông quá dơ và hôi thúi. Thế mà tụi săng đục và săng đá cứ thích nước ròng, để hửi mùi tanh tưởi dậy lên từ những bọt bùn của cá bảy màu, của hến... Tụi cá bảy màu và tụi cá lìm kìm, cá lòng tong thường than nghèo với giòng sông và cứ khất nợ mãi. Tụi cá thòi lòi thì than ngược, không nhận ở lậu. Chúng bào chữa rằng:

- Tụi này sống trên bờ không hà. Nào xem tụi này leo cừ đây. Thấy chưa tụi này đi bằng hai cái vây hai bên.

Nhưng đợi giòng sông vô tình làm nước lớn lại và đi sâu vào trong, tụi cá thòi lòi khoái tỉ đùa nhau nhảy xuống sông tắm táp. Chán chê chúng lại chui vào hang một cách tự nhiên. Chúng lạm nhận bãi bùn và giòng sông là nhà của chúng quen rồi. Còn giòng sông cũng khá dễ chịu cho họ nhà cừ: cừ cây, cừ sạn... mặc tình trú ngụ. Mà không đồng ý sao được với ý định của loài người muốn làm gì thì làm.

Ngày lại ngày, đêm lại đêm, tụi cừ dòng buồn tênh đứng hoài trên giòng sông siêng năng, với nước thủy triều cứ mãi lên xuống. Quanh đó nhà sàn cũng khá nhiều. Tụi cừ dòng bị chôn chân một chỗ không tiện đến thăm hỏi cùng nhau. Bầy cá bảy màu hay vượt nước, lội quanh tụi cừ tuy nhờ vào cừ cản bớt sức nước chảy, lại rất xấu bụng, không con nào chịu liên lạc tin tức gì giùm cho tụi cừ đứng cách xa nhau. Bốn cây săng đục và bốn cây săng đá lúc nào cũng quạu quọ gây gổ với rác rưới lỡ chạm phải chúng.

Cây bằng lăng phải khuyên can mãi. Thời gian sao mà dài thậm thượt. Cây bằng lăng nhớ lúc ở trên rừng sống đời thiên nhiên vi vu hòa ca cùng gió, cành lá rậm rạp là những cánh tay, tha hồ vung vẫy trong không gian vô tận. Bây giờ buồn quá đi thôi. Tấm thân xù xì của cây bằng lăng và các bạn, phần thân thường ngâm dưới nước lại phủ thêm lớp rong rêu xanh xám tang thương. Bọn trẻ con loài người khi bơi lội rất ngại khi phải bám víu vào chỗ có rong rêu trơn trợt đó. Cây bằng lăng thì thích có nước lớn để có lũ trẻ đùa giỡn, cút bắt xung quanh, luồn lách qua lũ cừ cho cuộc đời bớt tẻ nhạt. Dù sao cây bằng lăng vẫn thèm nghe những chuỗi cười trong trẻo hơn là những lời thì thầm than thân trách phận của các bạn.

Mấy hôm nay, lũ trẻ không dám tắm sông nữa. Hôm trước có một chú rắn nước ốm tong teo. Chú ta đi lạc đến đây và ngừng lại. Chú ta mệt mỏi quấn quanh cây ngành ngạnh. Cây ngành ngạnh không thuận tình nhưng hơi hãnh diện với chiếc vòng thân rắn quấn quanh lủng lẳng. Lũ trẻ sợ rắn, dù rắn nước hiền khô không có nọc độc và không cắn ai bao giờ. Chú rắn nước ăn cá nhỏ, bầy cá lòng tong, cá lìm kìm, cá bảy màu... thì đã đi xa chỗ đó tránh tai họa. Chúng chỉ trở về lội tung tăng quanh tụi cừ dòng khi nào chú rắn nước tiếp tục phiêu lưu. Lũ trẻ hãy còn mang ấn tượng có rắn dưới sông, nên chắc lâu lắm chúng mới dám xuống sông tắm. Cây bần đắng, cây kiềm kiềm, cây ngành ngạnh cũng rất thèm nghe tiếng cười giỡn của trẻ thơ. Chỉ trừ mấy cây săng đục và săng đá, các cây này không muốn ai rờ rẫm vào mình cả. Mấy cây cừ sạn phía trong nom bộ dạng cục mịch của cừ săng đục và săng đá mà ngán thầm. Mấy cây đà nằm trên cứ xúi cho tụi cừ ghét nhau và đánh nhau, nhưng còn lâu tụi cừ mới xáp lại gần được. Thế nên mãi mãi các cây cừ đứng cách khoảng nhau đều đặn, hàng ngang một thước rưỡi và hàng dọc một thước. Đứng như vậy rồi tức tối nghinh ngó nhau mà thôi.

Một năm trời qua mau, đối với tụi cừ, chúng xem lâu hằng thế kỷ. Lớp rong rêu bám quanh cừ đã dày thêm và có lẫn bùn đất. Cây cốc thường than van ngứa ngáy với tụi ốc nhỏ sống bám. Đôi lúc có đàn vịt được cô bé đi chăn trên xuồng lùa qua, chúng rỉa rói, chúng gãi ngứa giùm lũ cừ làm tụi cừ sung sướng. Cây bần đắng bỗng một hôm phát giác ra những mầm lá non xuất hiện gần cái đầu bằng phẳng của cây bằng lăng. Có lẽ mấy con còng gió, mấy con ốc nhỏ ngày nào đã bò lên làm dính nước. Sức sống tiềm tàng mãnh liệt đã giúp cây bằng lăng nhô lá non. Nhưng những lá non nhô ra một cách khó khăn này trông như "ráng" bám trên cây bằng lăng lúc sống trên rừng. Nhưng các cây ngành ngạnh, cây kiềm kiềm, cây cốc, cây săng đục, cây săng đá... đều trầm trồ khen ngợi. Chúng cũng muốn có lá non như cây bằng lăng vậy. Lũ cừ sạn thế là thêm một lý do để ghen tức. Muôn đời cừ sạn chẳng lú được cái lá cỏn con nào.

Một năm... rồi một năm nữa trôi qua với nhịp sông chảy hoài buồn thiu. Chùm lá đã rậm quanh đầu cây bằng lăng. Cây kiềm kiềm có đứa cũng vươn cành lá cằn cỗi ra từ năm vừa qua. Nhưng cây bằng lăng buồn vì lá lớn chậm lắm kia. Những cái lá và cành dai dẳng cũng mang vẻ thờ ơ với đời mới tù túng không có gió đu đưa. Những chùm lá của cây bằng lăng, của cây kiềm kiềm, cây cốc, cây ngành ngạnh trò chuyện với nhau. Không biết ai nói cho chúng nghe, mà chúng cứ ước mơ được về rừng. Về rừng như ý nguyện của cây bằng lăng. Mấy cây săng đục và cây săng đá cứng lắm không có lá mọc ra đã bỏ tính cau có. Chúng nhận thấy chúng chả hơn gì tụi cừ sạn bên trong. Giòng sông càng ngày càng ngầu đục và dơ dáng thêm lên. Mưa gió từng mùa hay đùa chơi cùng sông gây ra những đợt sóng nhỏ. Khi nước lớn những đợt sóng nhỏ nhảy tung tăng rửa ráy cho các chùm lá khô khan đã sống thiệt tài tình. Mưa lũ, nước cuồng đã rủ rê, kéo giựt từng giề lục bình từ nguồn trôi xuống. Cứ mưa là có từng giề lục bình dại dột theo sông đi phiêu lưu. Chúng sẽ theo nước ròng mà chảy hoài, ra sông lớn, đổ vào sông cái, rồi ra biển mà tan rã mất thôi.

Có một giề lục bình kia rất rậm đám, bị sóng của xuồng xô đẩy trôi dạt vào phía trong và ngang nhiên bám vào tụi cừ dòng. Chúng to và rộng gần ba thước vuông nên mắc kẹt vào cây bần đắng và các cây săng đá, cây săng đục. Chúng cố vùng vẫy nhưng càng thêm vướng vào cây cốc và cây bằng lăng. Cây ngành ngạnh và cây kiềm kiềm tự an ủi rằng nước lớn thì giề lục bình sẽ trôi đi. Khốn thay giề lục bình vướng hẳn vào đám cừ dòng. Nước ròng thì nó chìm xuống, có khi tòn ten như đưa võng. Nước lớn nó lại nổi lên. Cây bằng lăng chợt thấy giữa đám rác rưới cũng mắc kẹt vào lục bình vài cái hoa tím mỏng manh. Cây bằng lăng cũng sinh ra hoa tím và đẹp hơn hoa tím của lục bình nhiều.

Xác một con heo con chết sình cũng tắp vào giề lục bình và kẹt cứng ngắc. Hai hôm rồi nó tỏa mùi nồng nặc khó chịu cho lũ cừ dòng. Mấy cây săng đá và săng đục đổ thừa nguyên nhân bởi giề lục bình:

- Ở đâu mà đến ăn bám ở đây, mất vệ sinh quá đi thôi.

Giề lục bình không biết nói sao vì chính nó cũng cố trút cái của nợ là xác con heo trôi đi đâu cho rảnh. Chỉ có cây bần đắng đứng ngược đầu và mười tám tấm ván là không có cảm giác gì. Chứ mấy cây đà cũng ngán mùi hôi. Mùi hôi thối lách qua kẽ ván chui lên xông vào lỗ mũi của gia đình chủ nhà. Họ tìm cách lấy cây đẩy xác heo và giề lục bình ra giữa giòng sông. Nhưng thật là khó xoay trở. Giá mà có ai nhảy xuống kéo chúng ra bằng tay. Thế rồi lũ bé con được mướn, đứa nào cũng có hai chục đồng để vừa tắm sông, vừa lôi giề lục bình lẫn xác heo chương. Lâu ghê cây bằng lăng mới nghe lại tiếng cười đùa của trẻ thơ. Giề lục bình hoan hỉ sút từng mảng và trôi ra giữa giòng nước lớn. May quá chúng theo nước lớn mà về nguồn. Rác rưới tan rã trôi lẻ tẻ theo sau. Xác con heo sình chương như còn nấn nuối chỗ ngụ an lành. Phải chờ lũ trẻ bịt mũi, lấy cây đẩy mạnh, xác heo mới chịu lững lờ trôi. Lũ trẻ reo hò sung sướng. Mấy cây săng đục và cây săng đá lại một phen bực mình khi lũ trẻ rượt bắt nhau, chúng dùng chân tống vào cừ, búng mình lội giỡn, cười nắc nẻ. Vì thế mấy cây cừ dòng rung rinh làm lắc lư giàn cây đà bên trên.

Thằng bé con chủ nhà lội đến cây bần đắng đứng lộn đầu. Nó ngạc nhiên khi thấy cây bần đắng đã mục từ lâu. Nó dùng tay lay mạnh, vỏ cây bần đắng xấu số vỡ ra, rơi lả tả. Lũ mối túa chạy lên giàn cây đà. Hình như có lũ kiến đen cũng làm ổ trên cây bần đắng. Thằng bé con nói cho ông chủ hay. Ông chủ nhà thầm tính toán: "Đã ba năm rồi còn gì, phải thay loạt cừ cây này bằng cừ sạn mới được, vậy cho chắc ăn". Ông ta biểu thằng con:

- Mày lội coi cho kỹ xem mấy cây cừ mục, để tao liệu.

- Mười hai cây lận ba ơi.

Nhưng khi mấy ông thợ làm nhà đến lội xuống xem xét thì họ nói rằng phải thay hết, dù còn đến bốn cây săng đá và hai cây săng đục còn nguyên vẹn, đứng gan lì với nước lạnh đã hơn ba năm nay.

Phải thay hết cừ, vì cũng như hàm răng, cái bị sâu đã làm hại mấy cái chung quanh.

Chủ nhà mời mấy ông thợ đem đồ nghề qua, nạy bật ván lên, dộng thêm lũ cừ sạn xuống. Lũ cừ sạn cũ bên trong dù sao cũng bằng lòng hơn là sống chung với lũ cừ dòng. Mấy ông thợ lội hẳn xuống sông cố bẻ gãy lũ cừ mục nát, trong số đó có cây bằng lăng, cây cốc, cây ngành ngạnh, cây kiềm kiềm và hai cây săng đục ngỡ ngàng gãy răng rắc trôi ra giòng nước xiết. Chúng không kịp từ giã bốn cây săng đá và hai cây săng đục còn gồng mình đứng lại. Không phải sáu cây ấy lì lợm mà tại vì chúng còn quá tốt, có thể đứng đó gánh sàn nhà chung với lũ cừ sạn mới ít nhất là hai năm nữa mới được ra đi.

Phải nói là quay về thì đúng hơn. Thế là ước mơ về rừng của cây bằng lăng và các bạn đã thành tựu. Ba năm dài, cây bằng lăng mới thực sự thở hít khí trời "tự do". Tụi cừ náo nức trôi phăng phăng theo con nước ròng. Mãi mãi cây bằng lăng không biết rằng chúng sẽ trôi ra biển cả mà thôi. Nhưng thâm tâm cây bằng lăng mục nát vẫn còn ước ao sẽ về lại rừng xưa, sẽ nở hoa tím ngát bầu trời thênh thang, sẽ tự do sống với cành lá rậm rạp, xum xuê cùng bà con thân quyến mà nó đã bị ép bức bỏ đi hơn ba năm nay. Nếu không gặp trở ngại như bị mấy người đi mua ve chai trên xuồng vớt các cây cừ về làm củi chụm, cây bằng lăng sẽ giang hồ ra biển cả mà thôi. Thương thay niềm ước mơ nhỏ bé của cây bằng lăng biết bao giờ đạt được. Chẳng thể về nguồn chứ nói chi đến về rừng, để hồi sinh, để nở hoa... hay chỉ để một lần nhìn lại quê xưa... Biển cả bao la đang chờ đón cây bằng lăng vào cuộc đời lưu lạc, "ba chìm bảy nổi" cho đến khi nào rã nát thây ra.

Vô tình cây bằng lăng, hai cây bần đắng, hai cây săng đục, bà cây kiềm kiềm, hai cây cốc, bốn cây ngành ngạnh vẫn rụt rè nối đuôi nhô ra trôi nhanh. Đằng sau cây bằng lăng gọi một giề lục bình bơi đua với mình. Cây bằng lăng thích hai cụm hoa tím của giề lục bình lắm. Một cơn mưa giận dữ trút xuống, như muốn gột rửa phiền muộn cùng rong rêu bùn đất bám quanh thân lũ cừ dòng mục nát. Còn lâu lắm nước mới lớn lại. Chiều vắng không nghe được một tiếng chim bìm bịp vang lên. Mưa vẫn rơi và nổi bong bóng. Những cái bong bóng mau vỡ cũng cố đuổi theo lũ cừ dòng đen đúa đã tìm lại sự tự do. Cây bằng lăng cố ngoái xem các bạn lần cuối. Các cây săng đá và săng đục từ nay sẽ ở lại với mỗi cây cừ sạn chèn ép cạnh ngay bên. Cây bằng lăng thầm mong các cây ấy bỏ tính gây gổ. Chúng ráng sống hai năm nữa sẽ về rừng. Ắt là khi ấy cuộc hành trình của mấy cây cừ thân cứng sẽ đơn độc và buồn bã làm sao.

Mưa đã dứt hạt. Cây bằng lăng và các bạn mãi mãi mang niềm ước mơ thôi hết lưu đày, trôi xa trên đường dài vô tận.


PHAN KHƯƠNG THÁI     

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 104105, ra ngày 24 và 31-8-1973)

Thứ Bảy, 9 tháng 9, 2023

Vấn Đề Cho Mượn Sách Báo

 

 Thư của em Ng. :

... Em có một cô bạn thân, em và bạn em rất thích đọc Thiếu Nhi, tụi em mua báo Thiếu Nhi từ số 20 đến bây giờ. Bạn em nó nói với em, nó hết tiền nên nó thường mượn Thiếu Nhi của em để xem cả ba tuần nay. Nhưng mỗi lần nó mượn về nhà là cả một hai tuần mới đem trả lại mà báo sạch thì em không nói gì, khi đem trả báo cho em thì quyển Thiếu Nhi rất là dơ nên bây giờ em không muốn cho nó mượn nữa. Như thế nó có giận em không hở chị? Nếu em không cho nó mượn thì em phải nói thế nào? Theo em biết thì bạn em không có tiền thật chứ không phải nó nói dối em, nếu em không cho nó mượn thì cũng tội, mà cho nó mượn thì nó làm dơ cả cuốn Thiếu Nhi. Em thì luôn luôn giữ sạch. Chị làm ơn chị giúp em chị nhé! Em rất cám ơn chị.

Trả lời: Hai tuần trước khi hai em quen biết với Thiếu Nhi, chị có viết một bài về vấn đề "mượn và cho mượn", đăng nơi mục V. H. số 18. Kết thúc bài đó, chị kể vắn tắt một câu chuyện thương tâm xẩy đến cho một người đàn bà rất lương thiện, đã khiến bà ta phải sống 10 năm trời cực nhọc mà đáng lẽ nếu không mượn một món đồ của bạn, bà đã được sống 10 năm nhàn nhã vui hưởng thời thanh xuân. Đó là truyện ngắn "Chiếc vòng kim cương" của Guy de Maupassant in trong cuốn "20 truyện tuyệt tác" loại sách song ngữ của nhà xuất bản Ziên Hồng. Truyện rất sâu sắc, dù bất cứ trình độ thưởng ngoạn nào mà đọc cũng tìm thấy một khía cạnh hay, thấm thía, về cái kiếp người. Các em rất nên đọc.

Trong trường hợp em, chị đề nghị với em ba giải pháp:

1) Em yêu cầu bạn đọc ngay tại nhà em. Như thế, bạn không thể vứt bỏ lăn lóc được.

2) Em đọc trước cho hết cuốn Thiếu Nhi rồi hãy cho mượn. Trước khi đưa, em lấy giấy bao bìa lại, tuy hơi mất công và rắc rối nhưng bạn cũng phải thông cảm rằng lỗi tại bạn không cẩn thận nên em mới phải kỹ càng như vậy.

3) Nếu em quá yêu bạn, không muốn bạn buồn, thì em tặng luôn bạn số báo nào em đã đọc xong, với điều kiện xin bạn giữ gìn cẩn thận để thỉnh thoảng cả 2 em cùng coi lại cho vui. Em phải làm sao cho đừng vì vấn đề tờ báo mà tình bạn bị sứt mẻ em nhé!


Chị ĐỖ PHƯƠNG KHANH     

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 52, ra ngày 20-8-1972)
 

Thứ Năm, 7 tháng 9, 2023

Nắng Thu




 
 
 
 
 
 
 
 
Ngày bắt đầu qua một đêm mát lạnh 

Khi mặt trời chưa ra khỏi sương mù

Nghe đâu đây nhè nhẹ tiếng gió thu

Và tiếng hót của chim  khung trời cũ


Cây thiếu nước cả khu vườn ủ rũ

Nắng gắt gay khô ráo suốt mùa hè

Những hoa xinh trong bóng mát chở che

Nhắn nhủ thầm khi nắng dịu hơn trước:


"Hãy đem tưới những bông hoa  bằng  nước

Hãy mỉm cười cho áo lụa tung bay

Hãy hăng say cho nhộn nhịp cả  ngày

Hãy đi lại  con đường bừng sức sống! "


Mùa thu vàng đem thần tiên ước mộng

Trong hoang vu của một cõi  trăm năm

Yêu đời đi lòng mở hội trăng rằm

Cho  thế gian bớt u sầu giá lạnh


Và hãy nhớ yêu thương người bên cạnh

Và hãy tìm nơi than khóc khổ đau

Nắng mùa thu trong  ánh mắt  trao nhau

Để luôn có trong đời  niềm an ủi.


                                                                      Nhã Uyên
oncopy="return false" onpaste="return false" oncut="return false"> /body>