Ru Giấc Hồng Xưa

 

 

Ba đi thẳng không quay lại, tiếng giầy gõ khô khan trên sàn gạch bông. Annie cúi mặt xống đất, ba đi rồi, lại thêm một buổi sáng hắt hiu buồn tênh trong gian nhà mênh mông này. Xuyên qua khung cửa sổ nắng vàng trên những ngọn cây, lũ chim nhỏ nhẩy nhót tìm mồi trong nắng sớm. Bông Ngọc Lan nằm trơ vơ trên bàn, nó đã bắt đầu cò mầu vàng héo úa.

Chị bếp đang dọn dẹp bàn ăn, ly sữa của Annie còn quá nữa, chị bếp nhìn cô bé:

- Hôm nay cô không chịu ăn uống gì cả.

Annie mỉm cười dịu dàng với chị, chị bếp trách móc:

- Ông buồn đó, cô Annie à.

Cô bé lững thững bước lại gần cửa sổ tì tay vào cằm, cô bé mơ màng nhìn ra khu vườn rộng. Nhìn từ xa cây Ngọc Lan chỉ thấy toàn lá xanh, những bụi Cúc vàng ẻo lả mềm theo chiều gió. Ba vẫn bảo hoa Cúc đẹp nhất vào mùa Thu, Annie yêu hoa Cúc như ba yêu vậy.

- Chị bếp à?

- Gì vậy cô Annie?

Giọng nói của Annie mơ mộng:

- Chị có bao giờ thấy hoàng hậu chưa hở chị?

Chị bếp ngừng tay thu dọn, chị nhìn vào mắt cô bé:

- Làm gì có hoàng hậu mà nhìn cô.

- Ba nói có mà chị.

Chị bếp phân vân:

- Tôi không biết cô à, chắc ba đi nhiều nơi nên có gặp hoàng hậu.

Annie quay người lại, hai tay cô bé áp vào má, mắt tròn xoe:

- Ba nói tóc hoàng hậu vàng như tóc em vậy đó.

- Ba có kể cho cô nghe chuyện hoàng hậu không? 

Nét mặt Annie ỉu xìu:

- Ba không kể, hồi nãy em nhắc đến ba liền bỏ đi làm.

Chị bếp ái ngại nhìn Annie, chị biết tại vì sao rồi. Chị giúp việc cho ba từ ngày Annie bé tí chưa đầy ba tuổi, gần sáu năm qua chưa hề có một bà chủ trong gia đình. Annie lớn lên trong một thế giới cách biệt và đơn lẻ. Mọi người chung quanh vùng đều biết câu chuyện của gia đình Annie. Mẹ cô bé, một người phụ nữ Pháp đã trở về nước sau khi chung sống với ba Annie được năm năm. Annie là đứa con duy nhất của cặp vợ chồng Việt Pháp ấy. Ba cô bé rất giàu, Annie có giáo sư riêng dạy học trong biệt thự, cô bé chưa hề đặt chân đến một trường học nào. Từ nhỏ cho đến lớn Annie không có lấy một người bạn. Con mèo Ly Na, con chó Bi Bi và một lô búp bế, gấu bông không đủ làm vui cho cô bé. Annie yêu hoa cỏ, cô bé thông minh vả trong trắng như một thiên thần.

Chị bếp an ủi Annie:

- Mai mốt lớn cô sẽ biết hoàng hậu mà.

- Thật không chị?

- Thật mà.

Annie ngậm ngón tay trỏ vào mồm:

- Chừng nào?

- Chừng nào Annie bằng ba đó.

Cô bé xịu mặt:

- Trời ơi, lâu quá.

- Lâu gì đâu.

- Annie muốn biết ngay bây giờ cơ.

Chị bếp bưng chén đĩa đi:

- Tôi phải đi dọn rửa cô Annie ạ. Nắng đẹp quá cô không ra vườn chơi à, hôm nay mới có nhiều hoa nở đẹp lắm.

- Annie thích nghe chuyện hoàng hậu cơ.

Nhưng chị bếp đã khuất sau cánh cửa, cô bé buồn hiu nhìn lọ hoa hồng nằm trơ trọi trên mặt bàn, ô hay, chả có ai muốn kể chuyện cho cô bé nghe hết. Con Bibi từ đâu chạy vào dụi mõm vào chân cô bé, bộ lông xù trắng nõn của nó cọ cọ vào làn da mịn buồn buồn, Annie cúi xuống bồng con vật lên tay:

- Ngoan nào, Bibi, sáng giờ mi trốn ở đâu đấy hở?

Bibi gừ gừ khẽ trong cổ họng, dụi đầu vào tay cô bé, Annie vuốt lưng nó:

- Hư nào, lại sắp sửa làm nũng đấy. Mi ăn sáng chưa hở Bibi?

Con Bibi nằm yên trong đôi tay cô bé, nó làm bộ nhắm mắt lại, Annie buồn cười, cô bé xoa nhẹ chiếc mõm đen tròn trịa của nó vờ gắt:

- Ta quăng mi xuống đất bây giờ, nghe.

Trên nóc tủ con mèo Ly na ngẩng đầu kêu meo meo, nó giương cặp mắt xanh biếc nhìn Annie, Ly na ghen với Bibi đấy. Annie đến gần đặt Bibi cạnh nó:

- Làm bạn với nhau đi hai đứa.

Nhưng con mèo Ly na quai ác đã giơ vuốt cào Bibi một cái thật mạnh rồi phóng mình xuống sàn nhà, Bibi kêu rầm rĩ, Annie nhăn mặt, cô bé chạy theo bắt Ly na lại, con mèo lẩn nhanh qua các chướng ngại vật vừa chạy vừa kêu meo meo.

Trên nóc tủ cao, Bibi hoảng sợ sủa om sòm, tiếng chó kêu mới thật là ngộ nghĩnh; Annie bỏ rơi con mèo Ly na, cô bé quay lại bồng con Bibi xuống:

- Bibi sợ lắm hở?

Nằm trong đôi tay cô chủ bé nhỏ Bibi ngoan ngoãn nép đầu xuống và thôi kêu la, bộ lông nó run nhè nhẹ.

- Mình ra vườn chơi nghe Bibi.

Chiếc áo hồng lướt thướt trên nền gạch, Annie chậm rãi đi ra con đường có những viên sỏi trắng ngà. Con mèo Ly na đủng đỉnh theo sau. Gió đùa những sợi tóc vàng quấn quít bên nhau, Annie cắn nhẹ một lọn tóc bay ngang mặt, cô bé ngửi thấy mùi hoa thơm ngát trong không gian.

Nắng hồng ơi là hồng, trời hôm nay thật đẹp.

*

Sương chiều đã bắt đầu lan nhẹ trong vườn, hương ngọc lan thơm nồng nàn, mặt trời đã lặn từ lâu chỉ còn xa xa một chút sáng mờ lẫn trong vòm mây. Trên không lũ chim chiều tung đôi cánh bé nhỏ từng đàn rủ nhau về tổ, không gian yên tịnh đến lạnh lùng.

Vai áo đã hơi ẩm nhưng Annie chưa muốn vào nhà, cô bé đăm đăm cúi xuống những ngón chân nhỏ nhắn của mình thật lâu. Côn trùng đã bắt đầu kêu nho nhỏ chung quanh, mùa hè đã qua, không còn tiếng ve sầu rên rỉ mỗi lúc đêm buông. Những con dế sửa soạn chui ra khỏi hang đi du ngoạn, chúng xòe cánh, vểnh râu gáy từng hồi dài ròn rã, réc... réc... Đàn muỗi cũng tha hồ múa lượn trên không trong lúc những con cóc, ễnh ương há mồm báo tin một trận mưa sắp đổ xuống. Mà không cần có chúng kêu gọi nữa, Dalat vào tháng này mưa dầm liên miên, lâu lâu mới có được một ngày nắng ấm. Cỏ xanh lên nhanh hơn bao giờ hết và những đồi thông ngăn ngắt lá xanh. Trời lúc nào cũng âm u như sáu bẩy giờ tối, lá cây rụng tơi bời trong vườn trên các lối đi, hoa ngọc lan tan tác đầy đất thơm nồng. Không biết đã mấy giờ rồi, có lẽ trong nhà đang sửa soạn bữa cơm chiều. Annie ngước mắt nhìn qua những ô cửa sáng chói ánh đèn. Cô bé nghĩ đến bữa ăn có mặt một người thứ ba đã cướp mất đi ít nhiều trìu mến của ba đối với cô bé.

Người đàn bà đến với gia đình đã làm thay đổi cả nếp sống. Những bữa ăn kéo dài với một nỗi ngượng ngùng. Annie bắt đầu cảm thấy cô độc và khổ sở. Ba vẫn thế nhưng Annie thấy dường như ba thay đổi lạ lùng. Annie ao ước được gặp bà hoàng hậu tóc vàng mà ba có lần kể chuyện. Rằng bà giống Annie từng nét, bà đẹp và ba quen biết bà nhiều lắm. Huyền thoại vây phủ Annie làm cô bé mơ mộng thật nhiều.

Chỉ một tuần trước ba cưới một bà hoàng hậu mới (ba bảo thế) cho Annie. Cô bé ngỡ ngàng và thất vọng xiết bao trước người đàn bà khác lạ hẳn với câu chuyện ba kể. Thì không hẳn là bà hoàng nào cũng như bà hoàng nào nhưng tại sao ba không tìm cho Annie một bà hoàng tóc vàng như ba vẫn kể.

Annie buồn lắm, cô bé thèm những buổi chiều cùng ba dạo chơi trong vườn, ba kể chuyện nàng tiên nở từ nụ hoa ra hay lạ lùng, giọng ba ấm áp ngọt ngào như ru ngủ cả những sáng tinh mơ hai cha con ra vườn thăm những nụ hoa vừa hé nở, cả những buổi chiều đi đếm lá cây xanh. Lá thì nhiều nên chẳng bao giờ Annie đếm hết, cô bé tẩn mẩn nhặt những xác lá khô xem xét, ở cái gì cô bé cũng tìm một vẻ đẹp thiên nhiên bình dị. Bây giờ Annie dường như thừa thãi trong vai trò bộ ba, Annie nhỏ quá để hiểu ba, săn sóc cho ba, cô bé cô độc và thèm có bạn lạ lùng. Trong biệt thự rộng lớn này chỉ có ba và những người giúp việc không còn ai là người chơi với Annie cả.

Trời lại lấm tấm đổ những hạt mưa buốt lạnh xuống đôi vai nhỏ của Annie. Trong đôi mắt của cô bé nhòe nhoẹt nước, không hiểu nước mưa hay nước mắt nữa. Cô bé úp mặt vào đầu gối, đôi tay ôm lấy đầu trong một dáng nhẫn nhục đáng thương.

Trời dần dần tối đen, chẳng ai nhớ đến cô bé quạnh hiu trong góc vườn. Những ô cửa kính của biệt thự như càng sáng chói, ấm áp thêm sau những tấm màn mỏng. Mưa bụi phơi phới rơi không ngừng, chiếc áo của Annie bắt đầu ẩm ướt, cô bé lạnh run.

Annie đưa tay vuốt những dòng nước chẩy trên mặt, cô bé uể oải đứng dậy. Con đường trải sỏi nằm trơ dưới mưa, cô bé băng qua lớp cỏ mềm ướt sũng, cô bé không muốn vào nhà, bầu không khí đó không còn là của riêng Annie với ba nữa, tất cả đã đổi thay.

Những bước chân không chủ định đưa cô bé ra đến cổng sắt của biệt thự. Annie ít khi đặt chân ra đến ranh giới ngăn cách cô bé với khung cảnh bên ngoài. Bàn tay nhỏ nhắn của Annie e dè vuốt những chuỗi hạt mưa trên vòng sắt uốn cong. Sau lưng cô bé biệt thự nằm im lìm. Những ngón tay ngập ngừng run trên then cài ngang cổng, cô bé vuốt ve thanh sắt tròn trịa rồi từ từ kéo ra. Tay cô bé đỏ lên vì then cài chặt quá.

Cánh cửa khẽ hé ra vừa đủ một người đi, Annie băn khoăn tựa lưng vào cửa, người cô bé lọt vào giữa khe hở của hai cánh cổng. Những hàng cây bên đường in bóng thật đậm lên nền trời. Sao đã nhấp nháy qua những vòm lá cây và gió vẫn lướt nhẹ cuốn theo những hạt mưa lạnh buốt. Bóng tối hoàn toàn ngự trị khắp nơi.

Đột nhiên, giữa không khí yên tịnh đó Annie thoảng nghe một giọng hát líu lo. Tiếng hát vẳng từ xa lại nghe loáng thoáng tiếng được tiếng không thật mơ hồ và dịu dàng. Annie mở to mắt tìm kiếm, cô bé chả thấy gì trong bóng đêm cả. Tiếng hát chợt im bặt một lát rồi lại mơ hồ bay đến tai Annie, cô bé tưởng tượng ngay một tiên nữ đang hát trên đồi. Tuyệt diệu quá. Annie từ từ bước hẳn ra khỏi cổng, cô bé men theo con đường mòn ngoằn ngoèo chạy dài trước mặt. Tiếng hát ngân nga như ru cô bé hãy yên lòng. Annie mải miết đi tới, cô bé vất vả leo lên những mỏm đất trơn trợt ướt nước, gai và cành khô làm chân cô bé bỏng rớm, cả chiếc áo dài lướt thướt cũng bị móc rách nhiều chỗ, cô bé suýt ngã mấy lần.

Bây giờ trước mắt cô bé là một vùng hoa mông mênh, trời không còn mưa nữa, dưới ánh trăng non xanh mờ những bông hoa dịu dàng ngả theo chiều gió. Annie nhìn thấy những đóa hồng nhung đỏ thắm, những cành huệ trắng ngần, những đóa cúc tím nhạt hay vàng tươi tỏa hương thơm ngát. Rồi thì, Tử la lan, Uất kim hương, cẩm chướng, hồng bạch, đổng thảo tím, Linh lan với những chuông nhỏ trắng xinh nở tung trước gió. Hương thơm của trăm nghìn bông hoa nồng nàn trong đêm vắng. Annie đứng ngây người ra nhìn, cô bé không tin vào đôi mắt mình nữa.

Trong gió lộng âm thanh tiếng hát vẫn dịu dàng bên tai, Annie hồi hộp nghe, cô bé run rẩy bước vào vùng đất của hoa. Cỏ xanh mướt như nhung dưới cah6n cô bé, những thân uất kim hương mập mạp thẳng băng như nghiêng mình lúc cô bé bước qua, các bông hoa dường như mỉm cười. Chung quanh Annie tràn ngập hoa, mỗi bước chân của cô bé bước tới là những thân hoa tự động rẽ sang hai bên nhường lối.

Dưới ánh trăng non một bông hồng nhung thật lớn đang nở thắm tươi, Annie ngây ngất ngửi mùi hoa hồng thoảng trong gió. Đóa hồng thật lớn, lớn hơn cả đôi bàn tay cô bé chụm lại, và, hình như thế, trong lòng hoa phát ra những tiếng hát dịu dàng. Annie tiến đến  gần để nhìn cho rõ.

Nép trong những cánh hồng phớt mịn như nhung là một cô bé, ô, cô bé nhỏ xíu như ngón tay. Bộ y phục trên người lóng lánh như sao và đôi cánh trắng mỏng manh như sương tuyết rung nhè nhẹ trên đôi vai nhỏ. Tiếng hát im bặt rồi một giọng nói nhỏ nhẹ êm dịu vang lên:

- Chào Annie.

Annie nghiêng đầu bỡ ngỡ, đôi môi run của cô bé mấp máy rất nhẹ:

- Ô...

Cô bé trong đóa hoa hồng mỉm cười thật xinh:

- Chào Annie, Annie có thấy vườn của tôi thật xinh không? Lần đầu tiên Annie đến thăm đấy nhỉ.

Annie ngơ ngẩn đứng im một lát, cô bé rụt rè:

- Chị... cô là ai vậy?

Cô bé Hồng nhung cười dịu dàng:

- Annie quên rồi sao, ba kể cho Annie nghe chuyện của tôi hoài mà. Tôi nở ra từ một đóa hồng, sống với hoa hồng. Một hoàng tử tặng tôi đôi cánh và loài hoa tôn tôi làm nữ vương.

Đôi mắt Annie có những tia lóng lánh:

- Ô, nếu vậy chuyện ba kể có thật hay sao?

- Thật chứ, Annie, Annie có muốn đi thăm vương quốc của tôi không?

Annie ngước mắt nhìn những bông hoa mờ ảo, cô bé đáp nhẹ:

- Ô, muốn chứ, nữ vương.

- Đừng gọi thế, Annie, các bông hoa thường thân ái gọi tôi là Trầm hương.

Annie nhắc lại:

- Trầm hương?

- Phải đó.

Và cô bé Trầm hương chớp cánh bay nhẹ lên không gian.

- Nào đi, Annie à, tôi sẽ đưa Annie đi thăm xứ sở của tôi.

Annie thèm muốn nhìn đôi cánh mỏng:

- Trầm hương có đôi cánh đẹp quá.

- Thật ư? Nhờ đôi cánh này mà tôi có thể quan sát và cai trị thần dân của tôi dễ dàng. Ô, nếu Annie nhỏ như tôi, tôi sẽ tặng Annie một đôi cánh, nhưng Annie lại lớn quá.

Annie chớp mắt thất vọng:

- Annie muốn nhỏ lại như Trầm hương.

Cô bé nữ vương cười nụ:

- Nếu Annie nhỏ lại như tôi không bao giờ Annie có thể trở lại thế giới loài người được nữa cả. Annie sẽ cùng tôi ngự trị trên vương quốc này, sẽ được tôn sùng kính nể, và bù lại, Annie không có ba, Annie sẽ xa rời ba và mọi người vĩnh viễn.

Đôi mắt to của Annie bỗng u tối lại:

- Thật thế sao?

- Đúng vậy, Annie! Annie muốn chọn bên nào tùy ý.

Annie cúi đầu:

- Ba không thương Annie nữa...

Cô bé Trầm hương tung cánh bay về trước mặt.

- Nào đi thăm lâu đài của tôi đi Annie.

Trông Trầm hương xinh như một món đồ chơi bằng thủy tinh nhiều mầu dưới ánh trăng. Bộ áo dài lấp lánh ngời sáng. Annie đi theo Trầm Hương qua nhiều loài hoa thật lạ và thật đẹp. Hoa Đổng thảo tím, Tử đinh hương, Phong Lan mọc chen chúc cạnh vô số hoa cúc. Tất cả các loài cúc đều có mặt ở đây. Từ loại cúc bé xíu như khuy áo mảnh mai mầu hồng nhạt đến những bông cúc Đại đóa vàng tươi lớn bằng miệng bát. Cả những đóa cúc xanh mỏng cánh như giấy hay cúc đỏ thẫm như mầu hoa mào gà. Hoa mặt trời xanh phớt nghiêng mình thủ thỉ cùng những bông Thược dược tía hay trắng. Annie thấy cả những bông phù dung tươi tắn hơn bao giờ. Mầu sắc của vô số bông hoa lẫn lộn làm Annie choáng mắt - Annie nâng niu một đóa cúc tím hỏi Trầm Hương:

- Những đóa hoa này có chết không?

- Ồ, không - Nữ vương của loài hoa trả lời với một nụ cười - Chúng tồn tại mãi với thời gian, ở đây không có sự già nua và chết chóc - Annie xem, tất cả hoa của các mùa đều nở, đều sống và không bao giờ tàn.

Annie thốt lên một tiếng kêu ao ước:

- Tuyệt diệu quá - cô bé buồn rầu - những bông hoa trong vườn Annie đều phải héo tàn. Làm thế nào cho chúng tồn tại được?

- Chúng không thể nào tồn tại được đâu Annie ạ. Vì thế giới của Annie sống không phải là một thế giới hoàn hảo. Sự sinh và sự hủy diệt kế tiếp nhau theo một định luật có sẵn từ xưa.

Trầm hương đáp xuống một bông hoa nhỏ mầu vàng nhạt thật xinh:

Chúng ta hãy tạm nghỉ chân giây lát.

Annie băn khoăn mở rộng đôi mắt:

- Ba kể rằng Trầm hương nở ra từ một nụ hoa hồng trong vườn của loài người.

- Ba kể đúng đó Annie à, nhưng nụ hồng nở ra tôi do một bàn tay huyền bí tạo nên. Và bây giờ tôi không còn là của loài người nữa. Tôi là chúa tể của loài ha, Annie có muốn ở đây cùng với tôi không, sẽ không bao giờ Annie thấy khổ sở cả.

- Nhưng Annie sẽ mất ba.

- Dĩ nhiên, Annie ạ.

Cô bé Trầm hương lại tiếp tục bay:

- Nào, chúng ta tiếp tục lên đường, sắp đến nơi rồi Annie à.

Chỉ trong giây lát Annie đã thấy trước mắt xuất hiện nhiều bông hồng tươi thắm. Toàn là những bông hồng nhung, không có một loài hoa nào khác. Cô bé Trầm hương giải thích:

- Nơi đây thuộc phạm vi cung cấm của tôi, không một loài hoa nào khác được phép mọc ở đây cả.

Trần hương đưa Annie đến trước một đóa hồng thật lớn, đẹp rực rỡ:

- Lâu đài của tôi đấy.

Trong lòng đóa hồng, một lâu đài kiến trúc xin xắn toàn bằng cánh và nhụy hồng xinh. Đó là một lâu đài mà trông xa y hệt như đóa hồng còn kín nụ. Annie buột miệng:

- Đẹp tuyệt.

Cô bé Trầm hương vui vẻ:

- Không ai có thể vào lâu đài của tôi được cả.

Và cô bé bay vào một khung cửa nhỏ, khi trở ra tay cô bé có mang một chén nhỏ bằng cánh hồng chứa một hạt sương trong veo:

- Đây là kết tinh của hoa hồng, Annie uống thử xem.

Chiếc chén nhỏ chưa bằng móng tay Annie, từ trong lòng chén một mùi hương ngào ngạt tỏa. Annie ngậm luôn chén hoa hồng vào miệng và cảm thấy mùi hương len vào từng thớ thịt, cô bé ngây ngất không nói được tiếng nào. Trầm hương thủ thỉ:

- Annie có muốn ở đây hoài không?

Annie cúi đầu suy nghĩ, cô bé nói sang chuyện khác:

- Trầm hương này!

- Gì?

- Trong vườn của Annie có một nụ hồng nhung sắp nở, không biết nó có thể nở ra một nàng công chúa nào như Trầm hương không nhỉ.

Trầm hương cười nhẹ nhàng:

- Có thể lắm chứ.

Giọng nói của Annie đầy hy vọng:

- Annie thật mong như thế.

Cô bé bỗng buồn rầu cúi mặt, tay vò nếp áo. Trầm hương ngạc nhiên:

- Ồ, chuyện gì thế nhỉ?

Annie nói rất buồn:

- Ba cũng có kể cho Annie nghe chuyện bà hoàng hậu tóc vàng nữa.

- Rồi sao hở Annie?

- Annie không gặp bà hoàng hậu như gặp Trầm Hương.

Tà áo lóng lánh của cô bé nữ vương khẽ rung động nhẹ:

- Ồ...

- Annie muốn gặp bà hoàng hậu đó, bà có thật không Trầm hương?

Giọng nói của Trầm hương ngọt dịu:

- Có chứ.

- Bà ở đâu nhỉ?

- Gần đây thôi.

- Chỗ nào đâu, Trầm hương?

- Nữ vương của loài hoa chỉ tay về sau lưng Annie.

- Kìa, sau lưng Annie đó, phía đỉnh núi cao.

Annie quay lại nhìn, cô bé chỉ thấy sương mù giăng đầy trước mắt, Annie kêu lên:

- Ô, Annie không thấy gì hết cả.

Cô bé quay mặt tìm Trầm hương, nhưng nữ vương của loài hoa đã biến mất, cả cánh đồng hoa cũng mất tăm. Chung quanh cô bé mờ mịt khói sương trắng xóa. Annie ngơ ngác, cô bé sợ hãi thét lên:

- Trầm hương... Trầm hương...

Chỉ có tiếng gió thổi vèo qua lạnh lùng trả lời cô bé, Annie thấy hoa mắt, cô bé run sợ lảo đảo muốn ngất xỉu trong làn sương trắng...

*

Mưa bụi đã ngưng từ lúc nào, Annie vẫn ngồi dựa vào gốc cây, đôi mắt nhắm nghiền, cô bé thở yếu ớt. Sương xuống thật nhiều trong vườn, bầu trời lấp lánh sao. Mấy giọt nước từ trên vòm cây cao nhỏ xuống mặt cô bé. Annie khẽ hé mi, cô bé bàng hoàng nhìn chung quanh. Có tiếng chân vội vã bước bên cạnh Annie, một bàn tay nâng cô bé dậy:

- Ồ, Annie, con ngủ ngoài vườn, mưa ướt hết cả rồi.

Annie khép mi mắt lại, ba, cô bé nghĩ thế và mệt mỏi tựa đầu vào tay ba không nói. Giọng ba lo lắng:

- Con muốn đau rồi, Annie, sao lại ra vườn ngồi thế này, người con lạnh toát. Ba cứ ngỡ con đang ở trong phòng riêng, ba tìm con nãy giờ để vào ăn cơm, tối quá rồi.

Annie nói mơ màng:

- Ba, con gặp nàng công chúa trong nụ hoa hồng, công chúa xinh lắm.

Ba mỉm cười với cô bé:

- Thế à, con gái ba lại nằm mơ rồi, thế công chúa có nói gì với con không?

Giọng Annie hậm hực:

- Ba, công chúa biết hoàng hậu tóc vàng, công chúa không cho con gặp.

Vầng trán ba nhíu lại, ba bồng cô bé đứng lên:

- Con đau rồi, để ba đưa con vào nhà. Con ngủ một giấc, ngày mai nụ hồng nhung của con sẽ nở đẹp lắm.

Mái tóc tơ vàng óng của Annie xõa trên vai ba, mắt cô bé nhắm nghiền. Sỏi dưới chân ba kêu lạo xạo, những ô cửa của biệt thự vẫn sáng chói. Trong tay ba Annie mềm nhũn, lạnh như một viên đá. Hình như cô bé lại đi vào giấc mơ một lần nữa.

THỤY ĐỖ        

(Cô bé tóc vàng)   

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 187, ra ngày 15-10-1972)

 

Mỗi Tuần Vài Chữ

 

Hàn Huyên : Hàn : lạnh. Huyên : ấm. Hàn huyên chỉ sự tâm tình thăm hỏi nhau ngọn ngành coi ấm, lạnh thế nào. Trong Kiều có câu:

Mặt nhìn mặt càng thêm tươi

Bên lời vạn phúc, bên lời hàn huyên.

Đài Các : Đài : đền. Các : gác, ý nói nhà sang trọng, quyền quí, nhưng ngụ ý kênh kiệu "ăn nói đài các, lên mặt đài các".

Khuê Các. Khuê : cái buồng. Các : gác, ý nói buồng kín, gác cao, chỉ chỗ ở của con gái nhà sang trọng. Trong Kiều có câu:

Này trong khuê các đâu mà đến đây?

Lưu Lạc : Lưu : trôi. Lạc : rơi, rụng. Chỉ sự gian truân, nay đây, mai đó, như nước trôi, như hoa rụng.

(Thiếu Nhi số 128)

 

Kỷ Cương : Kỷ : đồ dùng để gỡ tơ chỉ cho khỏi rối. Cương : sợi dây to ở chóp lưới dùng để tung lưới ra. Nghĩa bóng để chỉ sự trên dưới có trật tự, không được rối loạn.

Thiềm : là thỏ. Nghĩa bóng là mặt trăng. Nguyên trong kinh Phật có nói ngày xưa có con thỏ nhân đức thấy đồng loại chết đói nhiều liền tự nguyện nhảy vào lửa để thui mình làm đồ ăn cho đồng loại. Bị ăn thịt hết, con thỏ nhân đức ấy chỉ còn có đống xương. Đức Thích Ca mới thương cảm cho lên ở trên mặt trăng nên từ đó mặt trăng mới có thỏ và Cung Trăng gọi là Cung Thiềm.

Tịch Mịch. Tịch : là không có tiếng người. Mịch : là không có tiếng vật, chỉ sự hết sức yên lặng không cả tiếng người lẫn tiếng vật.

Tam Bành : là 3 vị thần ác của người đàn bà, đó là Bành Kiêu, Bành Cư, Bành Chất. Ba vị thần này chuyên xúi phụ nữ làm ác rồi lại xúc xiểm với Ngọc Hoàng Thượng Đế để đem trị tội. Vì vậy hai tiếng Tam Bành chỉ sự hung ác của người đàn bà lúc cơn giận dữ nổi lên. Trong Kiều có câu:

Mụ nghe nàng nói hay tình

Bấy giờ mới nổi tam bành mụ lên.

(Thiếu Nhi số 129)

Phù Vân : Phù : là nổi. Vân : là mây. Ý nói đám mây nổi giữa trời chỉ một lúc là tan đi. Nghĩa bóng chỉ của cải nếu kiếm được mau chóng thì cũng tan đi mau chóng (của Phù Vân).

Tuyệt Diệu : Tuyệt : là có một không hai. Diệu : là tinh khéo. Có nghĩa là cực hay. Hai tiếng đó là của Thái Ung đời Hậu Hán phê vào bài văn bia rằng "Tuyệt diệu hảo từ" nghĩa là lời văn hay lắm.

(Thiếu Nhi số 130)

Cảo Thơm : Cảo : cỏ - Thơm : mùi thơm, dịch ở chữ Phương Cảo (Phương = thơm). Ngày xưa người ta hay lấy cỏ vân thảo để vào sách để tránh mối, mọt. Lúc mở sách ra xem thì có mùi thơm tỏa ra. Về sau nghĩa bóng để chỉ những sách hay, có giá trị.

Cảo thơm lần giở trước đèn.

(Kiều)

Cần Vương : Cần : là siêng năng, Vương là vua. Khi nước lâm nguy, vua lưu vong, các quan mộ binh lính đánh giặc giúp nước gọi là phong trào Cần Vương.

Cân Quắc : Cân : là cái khăn, Quắc : là cái yếm. Nghĩa rộng nói người đàn bà có tài hơn người.

Thao Lược : Do chữ "Lục Thao, Tam Lược" là con hai bộ binh thư của Thái Công Vọng bên Tàu viết ra. Lục Thao gồm : Văn thao, Vũ thao, Long thao, Hổ thao, Báo thao, Khuyển thao. Tam Lược gồm : Tướng lược, Quân Lược, Trận lược - Nghĩa bóng chỉ người có tài trí, mưu sự giỏi.

(Thiếu Nhi số 131)

 

Mùa Thu

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Mùa thu về,

Hoa cúc nở,

Vàng trước cửa,

Thơ mộng ghê.

Mưa thu về,

Xanh mắt biếc.

Nghe thương tiếc,

Đỉnh mây bay.

Giấc mơ đầy,

Ươm gió mát.

Nghe rào rạt,

Từng phím tơ.

Nắng nhạt nhòa,

Chân chim sẻ.

Mùa thu về,

Bên sách vở.

Chân guốc nhỏ,

Dẫm lối sương.

Đi đến trường,

Vàng ánh nắng.

Ve im lặng,

Phượng tả tơi.

Trong bầu trời,

Mây bàng bạc.

Em khẽ hát,

Khúc nhạc vui.

Bạn bè ơi,

Sung sướng nhỉ!

            TÔ ĐỨC MẶC UY

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 108, ra ngày 21-9-1973)

Hạnh Phúc

 

Chị nghĩ có rất nhiều em phê bình chị thế này: "Sao chị Đ P K của mình chỉ toàn nói những đề tài tầm thường, không có gì là cao xa cả. Nhất là những đề tài đã tầm thường lại còn cũ kỹ nữa. Chị mình lẩm cẩm". Em ơi! Có lẽ có thể là chị hơi lẩm cẩm, nhưng (lại nhưng) các em thân yêu, múc này chị viết với mục đích giúp các em có nhiều cơ hội để yêu đời, để tạo hạnh phúc. Mà hạnh phúc thì lại chỉ dệt bằng những sợi tơ rất giản dị, hàng ngày luôn luôn các em có nhiều dịp để kiến tạo.

Người ta hết lòng đi tìm tòi mặt trăng để phân tích, để tìm hiểu, mà những hành tinh quanh chính chúng mình là những người trong gia đình thì lại bị bỏ lơ. Các em có thường để ý đến tình trạng sức khỏe của ba má và các anh chị em không? Thấy ba má gắt các em có nghĩ rằng có lẽ ba má đau hoặc đang buồn mà gắt hay là lập tức các em oán hận. Thấy các anh các chị em càu nhàu, các em có bao giờ nghĩ rằng các anh chị em chắc đang gặp chuyện bực mình, hoặc đau răng, đau bụng, hay lập tức các em đưa ra bộ mặt xưng xỉa, nói năng hỗn láo để trả đũa.

Các em yêu quí của chị,

Vì lòng yêu quí các em, chị lấy kinh nghiệm bản thân của chị mà khuyên các em : trong khi  còn sống trong gia đình, các em ráng tìm hiểu để mà thông cảm với người trong gia đình đi bởi vì mỗi người trong gia đình của các em cũng chính là một tác phẩm nghệ thuật của Thượng Đế.

Các em tìm hiểu một bức tranh, bức tượng, một cuốn sách hay một quốc gia nào đó, việc đó tốt lắm, nhưng trước đó, trong tầm tay, các em hãy tìm hiểu mọi người trong gia đình. Tìm hiểu rồi, các em sẽ thấy rất thương mến mọi người, vì phần lớn những thói quen xấu đều chỉ do hoàn cảnh xô đẩy đó thôi các em. Tiền bạc hay danh vọng kiếm ra khó khăn nhưng lại chưa chắc gì là chìa khóa mở được cánh cửa hạnh phúc, cho nên, tùy theo khả năng, các em ráng kiến tạo những niềm vui nhỏ cho gia đình được yên vui, đó là các em đã góp phần xây dựng hạnh phúc.

Các cụ xưa có nói tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ. Chị thấy là đúng ghê lắm. Ráng tu luyện bản thân và yêu thương được người ở gần, lần lần tới tìm hiểu người chung quanh xa rồi mới tới xã hội được.

Cái gì trong tầm tay các em hãy ráng cho trọn vẹn. Cái nguyên tắc thiết thực nhất để mà sống sung sướng và giúp người khác sung sướng chính là sự hòa mình với người và thông cảm với người.

Chị Đỗ Phương Khanh      

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 10, ra ngày 17-10-1971)

Bambi

 

Buổi sáng mùa xuân êm đềm. Trong khu rừng yên tĩnh, một chú nai con xinh xắn thơ thẩn bên gốc cây trám. Chú cảm thấy một sự thay đổi diệu kỳ sau những tháng lạnh cắt da. Chú nhìn quanh, ô! Cành lá xum xuê nhún nhảy dưới làn gió nhẹ và dưới chân chú, thảm cỏ xanh mướt êm ái lơ thơ những cành hoa dại tươi tắn khác với lúc trước, từng luồng gió rét buốt rú gào, cây trơ cành trụi lá và bầu trời u ám lạnh lẽo. Bây giờ chú thấy vui vẻ và thấy vạn vật cũng tươi vui, tuy chú không hiểu gì cả. Chú định là sẽ hỏi người bạn nào mà chú gặp trước tiên trong buổi sáng nay.

Chú nai con tung tăng bước và ngắm xem phong cảnh. Thỉnh thoảng chú ngừng lại, ngửi một bông hoa hay nhai một búp lá non. Chú lắng tai nghe một điệu nhạc líu lo vẳng từ trên cành cao. Ngước mắt lên, chú tìm kiếm xem ai đã hát ; à thì ra đó là một con chim chích chòe. Chú kêu to:

- Chị chích chòe ơi, cho em hỏi cái nầy nhé.

Tiếng hót ngưng bặt, chích chòe nghiêng đầu nhìn xuống:

- Ủa, ai đó? A! Bambi đó hả? (Bambi là tên của chú nai con). Chuyện gì em cứ hỏi, chị sẽ giải đáp cho.

Bambi đem điều thắc mắc khi nãy ra hỏi:

- Thưa chị, em không hiểu vì sao mấy hôm nay cảnh vật vui vẻ, tươi tắn mà những tháng kia thì trái ngược lại?

- À cái đó dễ hiểu lắm em ạ. Này nhé, một năm có bốn mùa: xuân, hạ, thu, đông. Mùa xuân cây cỏ tươi tốt, mùa hạ nóng bức, mùa thu lá rụng mưa bay, mùa đông rét mướt...

Chích chòe chưa nói hết câu thì Bambi đã ngắt lời:

- Và bây giờ là mùa xuân còn lúc trước là mùa đông phải không, em hiểu rồi chị ơi.

Chích chòe cười tươi:

- Em thông minh lắm, đúng rồi đó. Mùa xuân ai nấy ca hát đón mừng nắng ấm. Để chị hát thưởng em một bài ca nhé!

Bambi ngoan ngoãn nằm xuống cỏ nghe. Giọng hót thanh tao trổi lên. Dứt bài Bambi nhỏm dậy bảo chích chòe:

- Chị hót hay ghê, em cám ơn chị. Thôi chào chị, em còn đi thăm các bạn khác nữa.

- Ồ, chào em. Chúc em vui vẻ trong mùa xuân và luôn luôn dễ thương.

- Em chúc chị giữ mãi giọng hát trong trẻo, thôi em đi nghe.

Bambi lững thững đi dạo trong rừng. Gặp một chàng sóc, chú ngừng lại trò chuyện vài phút rồi lại đi. Mấy chị chim sâu nhảy nhót trên cây vui tươi. Bướm bay lượn chập chờn quanh mấy khóm bông. Một nàng bướm trắng đậu trên đuôi của Bambi, chú ta lúc lắc cái đuôi cho bướm sợ chơi. Nàng bướm còn đậu hồi lâu nữa mới chịu bay đi chỗ khác. Chú nai con thấy lòng thơ thới và sung sướng trong cảnh xuân. Bỗng chú nghe thấy ồn ào trên cành cây nọ. Chú lần đến thì thấy một bọn hoàng oanh đang cãi nhau chí chóe. Chú lên tiếng:

- Chào các anh các chị ; các anh các chị nói về chuyện gì đó, có thể cho em nghe với được không?

Tất cả đều im lặng khi nghe Bambi hỏi. Một cô hoàng oanh nói:

- Chào Bambi, chúng tôi đang bàn về vụ văn nghệ sẽ trình diễn sáng mai cho toàn thể thú vật trong khu rừng yêu mến của chúng ta xem và chung vui. Chúng tôi là ban tổ chức, chiều nay sẽ tập họp những ca sĩ, nhạc sĩ, vũ công, vũ sư v.v... để tập dượt thêm lần nữa. Chúng tôi đang bàn cãi nhau về nơi lập sân khấu trình diễn đấy.

Một anh khác bảo:

- Tôi muốn lập sân khấu ở tại đây vừa mát mẻ vừa rộng thế mà các anh ấy không chịu...

- Phải, không được - một anh có giọng ồm ồm nói - vì nơi đây nhiều cây cối, khán giả sẽ bị che lấp, khó nhìn thấy diễn viên cơ mà.

Chị kia lại hậm hực nói:

- Tôi đề nghị là lập ở gốc đa già bên bờ suối cho đẹp vậy mà họ cũng chẳng chịu, Bambi nghĩ coi...

Mấy cô cậu hoàng oanh khác ngắt lời ngay:

- Không được, nhất định là không, vài đứa trẻ khó dạy sẽ xuống tắm giỡn gây  ồn ào v.v...

Cả bọn nhao nhao lên, Bambi phải can ra:

- Thôi, thôi, em xin các anh chị đừng cãi nhau nữa. Em xin đề nghị...

Các con chim hoàng oanh lại nhốn nháo lên:

- Đâu đâu, cái gì em nói lẹ lên...

- Bambi nói là phải hay rồi...

Chú nai con chậm rãi nói:

- Em thấy rằng khu đất gần hang của gia đình thỏ rộng rãi, có cỏ xanh, cây cối ít mà đẹp đẽ, cảnh trí nên thơ. Vả lại mình có thể mời gia đình thỏ trình diễn vài màn, có cái hang cũng đóng kịch được. Chung quanh đó lại có những phiến đá nhẵn, khán giả có thể ngồi xem dễ dàng. Được không các anh chị?

- Đồng ý, đồng ý...

 

- Ờ thế mà bọn mình quên mất nơi đó. Chú nhỏ này lại nhớ dai hơn mình!

Ban tổ chức văn nghệ cười ồ. Một chị hỏi:

- Sao Bambi biết rõ thế?

- Tại vì em chơi thân với thỏ xám lắm, hay lại nhà nó chơi nên em mới nhớ rõ như vậy đó.

Một anh hoàng oanh la lên:

- Vậy thì phải cám ơn Bambi và hát tặng Bi một bản mới được.

Những người kia tán thành và cùng cất tiếng hòa ca một bài hát vui. Bambi thích chí lim dim đôi mắt. Thế là một buổi sáng nay chú được khen hai lần. Về nhà thế nào cũng khoe với ba má cho mà coi.

Thưởng thức xong bản nhạc, chú nói.

- Thôi em về nghe, trưa rồi sợ ba má trông.

Chị hoàng oanh nọ nãy giờ ít nói nhứt, bỗng lên tiếng:

- À quên nữa, Bambi nhớ về nói lại với ba má, chị mời đi xem văn nghệ sáng mai nhé. Chào em.

Về tới nhà, trong lúc ăn cơm trưa Bambi khoe với ba má về hai lời khen ngợi của chích chòe và hoàng oanh. Ba chú cười, xoa đầu chú. Chú nói tiếp:

- Ba má ơi, mấy chị hoàng oanh mời ba má sáng mai đi xem văn nghệ Mừng Xuân, ba má cho con đi với.

Mà chú bằng lòng ngay.

Sau giấc ngủ trưa, Bambi lại đi chơi. Chú nai con đến thăm một chú thỏ lông xám, bạn của chú. Bambi đi đến khu đất sẽ lập sân khấu nơi gia đình thỏ ở. Chưa chi mà chú đã thấy thỏ xám từ xa chạy lại. Bambi cười:

- Chào bạn xám, đi chơi với Bi không?

Thỏ xám vừa thở phì phò vừa đáp:

- Xám định tới rủ Bambi và cố chạy thật nhanh thì đã thấy bồ rồi. Mệt quá "chời"!

Đôi bạn nhỏ đi chầm chậm ra bãi cỏ xanh rộng rãi. Xa xa vài cây thông rậm lá reo vi vu trong gió. Nắng trưa gay gắt chiếu. Thỏ xám bảo Bambi:

- Mình tới gốc cây nói chuyện cho mát, đợi hết nắng thì thi chạy đua, bồ chịu không?

- Ha ha! Vậy thì nhất rồi!

Dưới bóng cây mát rượi, thỏ và nai trò chuyện vui vẻ, hết chuyện nầy đến chuyện nọ, đến khi nắng dịu chiều tà mới đứng dậy. Cả hai phóng ra bãi cỏ thi chạy. Hai chú đứng thẳng hàng cạnh bụi hồng làm mức chạy và tít xa kia, vài đóa Bạch lan làm mức đến : một, hai, ba! Nai phóng trước, thỏ chạy sau. Một lúc sau thỏ đã đi trước xa, Bambi tức mình vọt lẹ thêm, chỉ thấy vun vút một bóng mờ. Chú phóng qua những luống cỏ dài ngả nghiêng theo gió chiều.

Những bông hoa bé tí ti nằm rạp xuống như sợ chân Bam bi đạp phải, Bambi không để ý đến điều đó, chỉ lo sợ mình thua thỏ xám. A, kia kìa thấp thoáng bụi lau trắng. Ha ha! Chú không thấy bóng dáng thỏ xám nơi đó, thế là chú thắng cuộc rồi, sát bụi lau rồi, gần thêm nữa, bỗng "uỵch" một cái, chú té đau điếng. Thì ra mải mê chạy chú vấp phải một cục đá to mà không hay. Bambi nằm chỏng gọng rên hừ hừ. Bỗng từ đâu thỏ xám xuất hiện. Bambi giựt mình nhỏm dậy liền:

- Ủa, xám ở đâu ra vậy, bộ mới chạy tới hả?

Thỏ xám cười hì hì:

- Đau không Bambi, xám tới đây từ lâu rồi, mười phút trước nữa là.

Chú nai con tuy nhức nhối đôi chân nhưng cũng làm bộ ngồi dậy cho đỡ "quê" và nói:

- Không đau gì cả, thua xám tức ghê, thôi chúng ta làm hòa nhau nhé!

Bambi ngước nhìn trời:

- Chết chưa! Trời bắt đầu tối rồi xám ơi! Sợ về ba má la quá!

Thỏ xám không nói một câu từ giã, phóng thẳng về nhà. Còn một mình Bambi, chú hơi sờ sợ. Trời sẫm tối rồi, làm sao đây? Chú cắm đầu chạy một mạch, tới khi ngừng lại chú hoang mang nhìn quanh. Nỗi sợ hãi xâm chiếm hồn chú, chú run rẩy đi trong bóng tối dầy đặc. Chú đã quên đường về rồi. Làm sao bi giờ? Chú lang thang, bỗng nghe tiếng kêu chí chít của loài chuột. Bambi nhìn xuống đất, chú thấy một bà chuột vừa ló đầu ra khỏi hang. Mừng rỡ quá, chú hỏi dồn dập:

- Bà chuột ơi, cháu lạc mất đường về rồi, bà làm ơn chỉ dùm. Cháu là Bambi đây, cháu sợ quá bà ơi!

Bà chuột ngẩng đầu nhìn Bambi:

- Cháu đi đâu mà lạc đường vậy?

- Dạ thưa bà, cháu đi chơi với bạn mải mê đến khi trời tối quá cháu mới nhớ ra thì đã quên đường về, vì tối quá cháu không nhớ rõ hướng nào. Xin bà giúp dùm.

- À, cháu cứ đi thẳng hoài tới một cây đa già thì quẹo sang trái rồi đi thẳng nữa, xong quanh qua phải một quãng nữa là đến nơi gia đình nai của cháu ở đó. Thôi cháu về đi.

- Dạ, cháu cám ơn bà lắm.

Nói xong Bambi đi ngay. Đến cây đa, chú thấy hơi sợ trong lòng và bước chậm lại. Bỗng một tiếng gầm vang lên làm Bambi giật mình, ngó dáo dác xem ai đã gầm. Chú thấy một cặp mắt long lanh sáng quắc hiện ra sau lùm cây ở gốc đa và ẩn hiện sau đôi mắt sáng đó bóng một con hổ đang đứng. Đôi mắt ấy nhìn Bambi như muốn ăn tươi nuốt sống làm Bambi sợ quá, lùi dần lùi dần ra xa rồi đột nhiên chú co giò bỏ chạy một mạch. Khi mệt quá, chú ngừng lại thở thì thấy có hai bóng nai đang đi tới. Chú mừng quá, chắc là ba má của chú đấy. Chú nhẩy cẫng lên ôm mẹ tíu tít. Mẹ chú mắng:

- Đi đâu mà không về làm cả nhà lo quýnh lên phải đi kiếm vậy?

Bambi thuật lại cuộc thi đua giữa chú và thỏ xám cùng chuyện nhờ bà chuột chỉ đường về và gặp hổ cho ba má nghe. Ba chú nghiêm nghị bảo:

- Nếu không có bà chuột thì làm sao về nhà được, may mà không bị ông cọp vồ nhờ nhanh chân chứ nếu chậm trễ là chết rồi. Mai phải lại cám ơn bà chuột nữa. Từ nay không được đi đâu cho ba má lo lắng, tìm kiếm như vậy nữa nghe chưa?

- Dạ, con xin hứa.

Bambi ngoan ngoãn theo cha về nhà, trong thâm tâm tự hứa sẽ không dại dột như thế nữa. Chú đã sợ rồi. Tối hôm đó, Bambi bước vào đống lá khô ấm áp làm giường ngủ một giấc ngon lành giữa hai đấng sanh thành mà mơ thấy buổi văn nghệ mừng xuân sẽ trình diễn sáng mai mà chú và ba má sẽ đi xem...

NHỊ HÀ        

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 54, ra ngày 4-9-1972)

Biển Nhớ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Chiều đang lên anh nghe buồn kỷ niệm.

Mười năm rồi thương nhớ để nơi mô?

Xa tuổi thơ, xa khung trời nắng ấm

Anh nghe mình lành lạnh ở đôi bờ.

Giải mây hồng vương vào trong cuộc sống,

Nắng buổi chiều lên tiếng gọi đêm sương.

Như tiếng gọi tuổi thơ ngày xưa ấy,

Mà bây chừ chắp cánh gởi niềm thương.

Làn sóng nhô bồng bềnh dâng nỗi nhớ,

Ai bảo rằng mình không tiếc tuổi thơ,

Mà làm ngơ, mà không biết mộng mơ.

Cho anh nhớ, anh xin màu mắt ngọc.

Màu biển khơi là màu xanh mắt mẹ

Anh tìm vào để quên lãng đam mê.

Nghe mẹ gọi tiếng buồn qua sa mạc

Mà thầm mơ mà niềm nhớ tái tê.

Bàn tay gầy anh đan vào tóc mẹ,

Bàn tay nầy tìm sữa mẹ ngày thơ

Nghe mẹ khóc, mẹ cười trong máu lệ

Nuôi anh vào trong tuổi mộng đơn sơ.

                                              HOÀI HƯƠNG

                                            Trích tập Thơ Thơ

                                            (Vùng Mây Trắng)

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 79, ra ngày 15-10-1967)

 

Vào Thu

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trời tháng bảy vàng thu đầy tóc rủ

Em âm thầm nhìn ngày tháng trôi đi

Con đường đó em qua chừ mấy độ

Mà thương sao là vóc dáng xuân thì

Em đứng đó làm loài chim sẻ ngói

Khóc từng mùa cho tuổi nhỏ xôn xao

Trời tháng hạ con chim hồng cánh mỏi

Trời sang thu cho chín vội thơ sầu

Và tháng tám em đong đưa lời hát

Em ru em bằng tiếng vọng hoang đường

Ngày xưa ấy ôi thu hiền trái ngọt

Mà bây giờ thu chín trái cô đơn

Rồi tháng tám cho soan đầy lối nhỏ

Em âm thầm ôm kỷ niệm ngày thơ

Trời tháng tám nên âm thầm lá đổ

Nhớ nhau không mà mắt nhỏ mong chờ

Em bây giờ làm thân loài én lạ

Đi tìm hoài hơi ấm của mùa xuân

Mà quê hương ôi gót hằn gai đá

Em còn gì! - Thưa ngày tháng cô đơn

                                                QUANG THI

                                                 (nhóm thoại ca)

(Trích từ tạp chí Tuổi Hoa số 77, ra ngày 15-9-1967)

Ác Điểu

 

Trao Trảo con đang nằm thiêm thiếp ngủ trên một nhánh xoài nhỏ bên cạnh cha mẹ nó, bỗng giật mình thức giấc vì tiếng gà rộn rã gáy vang. Nó đập đôi cánh mảnh, nhướng cặp mắt tròn xoe nhỏ xíu ngơ ngác nhìn quanh, đoạn hỏi:

- Trời đã sáng rồi sao?

Mẹ nó đáp:

- Sáp sáng con à. Chúng ta hãy nằm yên đợi sáng.

Im lặng giây lát, tiếng sương rơi nghe rõ rệt, lạnh lẽo, buồn tênh. Trao Trảo cha bỗng quay sang vợ:

- Vào lúc nửa đêm bà có nghe gì không?

- Có chứ, tiếng con Cú, nó bay ngang đây và kêu lên nghe thật rùng mình.

- Con ác quỉ! Nó đi kiếm ăn đó!

- Vái trời cho đêm nay không có ai bị nó giết hại!

Trước kia khu vườn nầy rất sung túc và yên lành. Nhưng từ một tuần nay, bỗng xuất hiện một con ác điểu không biết từ đâu đến. Về đêm nó bay khắp nơi, tìm chim mới nở xé xác ăn thịt. Cha mẹ của lũ chim non không sao chống trả nổi, vì trong bóng tối mắt họ mờ hẳn đi. Hơn nữa, con ác điểu nầy cũng khá lớn và có chiếc mỏ sắc bén vô cùng. Qua tiếng kêu "hú... hú..." như gọi hồn ma của nó, các loài chim đoán chừng đó là con Cú, nhưng chưa hề trông thấy rõ hình dạng của nó bao giờ. Tình trạng khủng khiếp nầy cứ kéo dài ra. Và rồi, đêm, đối với các loài chim ở đây là cả một cái gì đáng sợ.

Trời sáng dần. Từ phương đông ánh sáng lóe lên, len lỏi qua các cành cây kẽ lá, cố xua đuổi bóng đêm dày còn luyến lưu giăng mắc ở đôi nơi. Trao Trảo chợt ngẩng đầu lên, cất tiếng kêu thật ròn rã. Lập tức, có tiếng chị Chìa Vôi lảnh lót đáp lại. Rồi anh Sáo Nghệ, bác Cu Ngói, gia đình Se Sẻ... tất cả cùng cất tiếng hót, vui vẻ hòa khúc nhạc chào đón bình minh. Chẳng mấy lúc, không gian khuấy rộn tiếng chim ngàn, mặt trời hớn hở bước lên mây giải nắng vàng ra khắp chốn.

Trao Trảo con dụi đầu vào cánh, đưa chiếc mỏ xinh xinh sửa lại bộ lông tơ. Chim mẹ âu yếm nhìn con. Trong lúc chim cha duỗi chân khoan khoái.

Bỗng, có tiếng cánh đập gấp rút, rồi một lão chim lông lá đen tuyền bay đến, đáp trên một nhánh xoài gần đấy. Trao Trảo cha reo:

- A, chào ông Khách!

Lão chim đen thuộc loại chim Khách. Lão gật gật cái đầu, hỏi:

- Hai bác có nghe gì chưa?

- Chưa, việc gì thế hở ông?

- Mấy đứa nhỏ của anh Sắc Bông bị chim Cú ăn thịt hồi hôm rồi!

- Trời ơi! Thế hả? Tàn ác thật!

Vợ chồng Trao Trảo đồng kêu lên. Lão chim Khách lắc đầu:

- Tội nghiệp! Vợ chồng anh Sắc Bông mới có được mấy đứa con đầu lòng, lại bị sa vào tay tên quỉ dữ, đau đớn biết chừng nào!

Trao Trảo con tức tối hỏi:

- Tại sao nhân lúc ban ngày, chúng ta không đi tìm hắn giết phứt đi để trừ tai họa? 

Chim Khách đáp:

- Cháu nghĩ rất phải. Mấy hôm rày tất cả các loài chim ăn ngày đã bí mật lùng kiếm hắn dữ lắm. Nhưng khi đêm tàn, hắn trốn đi nơi đâu mất dạng. Vả, nếu có thấy hắn cũng chẳng ai biết được, vì xưa nay cả khu vườn nầy có chim nào biết rõ về hình dáng của một loài ác điểu nào đâu? Chúng ta chỉ dựa theo tiếng kêu và lời đồn đãi mà cho hắn là "chim Cú". Song sự thật, cũng chả rõ hắn thuộc loại nào!

- Thưa ông, như vậy mình đành bó tay à?

- Chứ biết làm sao cháu?

Trao Trảo con cương quyết nói:

- Được rồi, cháu sẽ cố tìm cho ra tên hung ác ấy mới nghe.

Cha nó nạt:

- Còn bé tí teo không lo lấy thân, lại tính xen vào việc lớn hả?

Lão chim Khách cười giòn:

- Thôi, xin chào hai bác và chú nhỏ nhé! Tôi còn phải đi báo hung tin cho các gia đình khác để họ đề phòng.

Nói xong, lão phóng mình bay đi. Vừa khi ấy có tiếng gọi ở trên cao. Cả ba cùng ngẩng lên nhìn, và nhận ra chú Dơi Sen đang treo ngược mình trên một cành cây nhỏ. Trao Trảo cha khó chịu hỏi:

- Chà, tới chừng nầy mà chú hãy còn đi kiếm ăn đấy hở? Chú gọi chúng tôi có việc chi vậy?

Dơi Sen đáp:

- Tôi muốn nói với anh chị một chuyện bí mật...

Trao Trảo cha ngắt lời:

- Tốt hơn hết, chúng ta không nên bàn luận, chuyện trò với nhau việc gì cả. Chú hãy cút đi là hơn. Bằng không tôi sẽ nổi giận lên ngay bây giờ. Từ lâu rồi, tôi phiền chú lắm nhé! Đêm nào chú cũng tìm trái cây mới chín dùng trước chúng tôi. Chú bất lịch sự quá mà!

Dơi Sen buồn rầu nói:

- Đời tôi thật khốn nạn! Cũng vì hình dạng xấu xí, nếp sống khác thường mà chẳng ai chịu kết bạn. Tôi vừa bay đi khắp chốn, tìm đến đủ các loài chim, mong mách với họ một điều, nhưng buồn thay! Không kẻ nào chịu tiếp chuyện, bây giờ lại bị anh xua đuổi nữa. Mà sự thực, chuyện nầy nào có lợi gì cho tôi đâu? Tôi muốn nói ra chỉ vì quá thương xót, bất bình, và cũng định giúp các anh một phen đó!

Trao Trảo con tò mò hỏi:

- Chuyện chi thế chú?

- Chuyện lão chim già tự xưng là Hiền Điểu, và tên Cú khát máu đó cháu à!

Trao Trảo cha gạt đi:

- Thôi, chúng tôi còn phải đi kiếm ăn đây!

Trao Trảo mẹ quay bảo con:

- Cha mẹ đi nhé! Phần con nhớ đừng bay đâu quá xa nghe không?

Rồi hai vợ chồng Trao Trảo phóng mình bay thẳng. Dơi Sen nhìn theo rầu rĩ lắc đầu, đoạn cũng vỗ cánh bay đi. Trao Trảo con, nó đứng phân vân không biết nên đi về phương nào. Từ khi nó bay lượn đã vững, cha nó bắt phải kiếm ăn một mình để tập sống tự lập cho quen.

Sau một lúc ngẫm nghĩ, Trao Trảo con bảo thầm:

- Trời còn sớm chán, mình hãy đến cây sao chơi một chút đã.

Cây sao to lớn ở cuối khu vườn là nơi các chim con, phần lớn vừa biết bay, tụ tập chơi đùa xướng hát. Bọn Se Sẻ con, Áo Già con, manh Manh con, Dòng Dòng con... đã có mặt tự bao giờ. Thấy Trao Trảo con đến, chúng reo lên:

- A, Trao Trảo con đến kìa! Đông đủ cả rồi, chúng mình chơi trò gì đi!

Nhưng ngay lúc đó, một giọng nói khàn khàn từ trong hốc cây vọng ra:

- Chào các cháu! Cho ông hỏi thăm một chút.

Lũ chim con quay lại, ríu rít hỏi:

- Ông Hiền Điểu nhân từ của chúng cháu đấy à? Ông mới thức hở ông?

- Ông ngủ có ngon không?

Hiền Điểu là một lão chim hình dáng thật khác thường: lông màu xanh sậm điểm lốm đốm trắng, đầu lớn có hai ta vảnh lên tựa tai mèo, mỏ quặm lúc nào cũng khép sát vào ức như muốn che giấu đi. Với cặp mắt to nhưng lim dim mỏi mệt, với dáng đi lụm cụm ngả nghiêng trông lão có vẻ yếu đuối già nua lắm. Hiền Điểu đến ở khu vườn nầy chỉ non một tháng nay thôi. Một buổi chiều, bọn chim con đã bắt gặp lão không rõ từ đâu lại mà đứng co ro trên một cành sao. Thấy lão là loài chim lạ, chúng rủ nhau đến vây quanh trố mắt nhìn. Sau cùng Se Sẻ con, nổi tiếng là bạo dạn, nhảy lại gần lễ phép hỏi:

- Thưa ông, ông ở phương nào lạc đến đây? Sao ông có vẻ âu sầu quá vậy?

Lão chớp chớp đôi mắt, cất giọng trầm trầm run run đáp lại:

- Ông ở một nơi cách đây xa lắm. Thân ông hết sức khốn khổ cháu ôi. Mấy đứa con của ông nó thấy ông đã già mà không làm chi được, nên đánh mắng đuổi xua mãi. Ông đành ra đi lang bạt khắp nơi, hôm nay đến đây trời đã chiều nên định nghỉ lại một đêm rồi mai sẽ tiếp tục lên đường đó.

- Ông định rồi sẽ đi về đâu?

- Ông cứ đi, đi mãi, nào biết đến đâu bây giờ?

Thấy điệu bộ lão chim rất hiền từ, lại nghe hoàn cảnh của lão đáng thương quá, lũ chim non không còn sợ sệt chi nữa, chúng xúm xít lại gần bên rối rít hỏi han. Chìa Vôi con nói:

- Đã vậy, xin ông cứ ở hẳn nơi đây với chúng cháu. Cây sao nầy có một cái hốc khá lớn, ông dùng làm chỗ trú ngụ tốt biết chừng nào.

Sau một lúc lâu lưỡng lự, lão nhận lời. Thế là từ hôm đó lão yên sống nơi cây sao. Để ý xem, ít ai thấy lão chim rời xa chỗ ẩn, chỉ thỉnh thoảng bước ra ngoài trò chuyện với bọn chim con mà thôi. Có kẻ hỏi tên, lão bảo:

- Các bạn cứ gọi tôi là Hiền Điểu.

Cái tên xứng với lão làm sao!

Sáng nay, Hiền Điểu lại rời hốc cây ra xem lũ chim con vui đùa. Lão nói:

- Các cháu cho ông hỏi thăm đi!

Dòng Dọc con hỏi:

- Ông hỏi thăm việc chi?

- Thì cũng như mọi hôm vậy mà, ông muốn biết đêm vừa qua tên Cú khốn nạn có giết hại ai không?

- À, có ông ơi! Cháu nghe nói nó ăn thịt lũ con mới nở của bác Sắc Bông rồi!

Hiền Điểu sửng sốt:

- Thế sao? Ghê gớm thật!

Bàng hoàng lặng thinh một chốc, lão hỏi:

- Nầy các cháu, có cháu nào biết gia đình chim chi có con mới nở nữa không? Nên đến khuyên họ đề phòng tên hung tợn ấy nhé!

Trao Trảo con nãy giờ đứng im để nghe, bỗng giật nẩy mình, như vừa tìm thấy trong câu hỏi có điều gì lạ lùng quan trọng lắm. Lập tức nó kín đáo liếc mắt quan sát thật kỹ lão Hiền Điểu. Trong khi Manh Manh con đáp lời:

 

- Dạ, cháu vừa hay cô chim Sâu tổ ở cây cam lớn nơi đầu vườn có ba đứa con mới nở hôm qua. Cháu sẽ làm theo lời ông dạy.

 

Nó vừa nói dứt, thình lình Trao Trảo con kêu thét lên:

- Chết rồi!

Và bay vụt đi. Lão Hiền Điểu cùng bọn chim con ngơ ngác nhìn theo, chẳng hiểu tí gì.

Rời cây sao, Trao Trảo con bay thẳng đến cây dừa lão đứng nghiêng nghiêng nơi bờ rạch. Vừa đáp lên một tàu dừa, nó đã nghe có tiếng hỏi:

- Ai đấy?

Và Dơi Sen từ trong bẹ dừa ló đầu ra nhìn. Nơi đây là chỗ ở của y. Trao Trảo con nói:

- Thưa chú, cháu đến đây làm rộn chú để xin hỏi một điều.

- Điều chi, cháu cứ nói. Chú buồn ngủ đến nơi rồi đây.

- Lúc nãy chú định nói với ba cháu một bí mật về lão Hiền Điểu và ten Cú, cháu muốn biết điều bí mật đó, xin chú vui lòng nói cho cháu nghe đi chú.

Dơi Sen cười chút chít:

- Cháu còn nhỏ quá, biết chi mà hỏi?

Trao Trảo con nghiêm trang nói:

- Không đâu, cháu cũng vừa suy xét mà nhận được một điều hệ trọng. Cháu đến hỏi chú để xem ý cháu có hợp với lời chú chăng?

Dơi Sen ngạc nhiên:

- Cháu biết những gì hãy nói thử xem?

Trao Trảo con thì thào:

- Cháu đã nghĩ ra. Lão Hiền Điểu và tên Cú chỉ là một.

Dơi Sen vụt reo lớn:

- Đúng rồi, đó chính là điều chú muốn nói.

Trao Trảo con hân hoan cúi chào:

- Cám ơn chú! Thôi, thưa chú cháu đi.

Đoạn nó vỗ cánh, buông mình vào khoảng không, vui vẻ khởi sự đi tìm thức ăn bỏ bụng.

Chiều lại, Trao Trảo con trở về cây xoài thật sớm. Gặp cha mẹ, nó nói ngay:

- Nguy lắm, nguy lắm! Đêm nay mấy đứa con của cô chim Sâu thế nào cũng bị tên Cú sát hại.

Trao Trảo cha lấy làm lạ hỏi:

- Nhờ đâu con biết?

- Thưa cha, vì con đã biết tung tích tên chim Cú, và đoán được sự việc sẽ xảy ra đêm nay qua lời nói của hắn.

Chim mẹ cả cười:

- Con tôi hôm nay lại sanh tật nói khoác đấy à?

Trao Trảo con xịu mặt:

- Chính cha mẹ còn không tin con, thì người khác ai lại để ý đến lời con nói? Khổ quá, rồi tình trang khủng khiếp nầy cứ kéo dài ra mãi sao?

Cha nó bảo:

- Được rồi, nếu đêm nay có chuyện xảy ra đúng như lời con, cha sẽ tin con, và đi mời tất cả các loài chim ngày sống trong khu vườn nầy đến hợp sức nhờ con dẫn đi bắt tên Cú. À mà nầy, theo con thì tên quỉ quái ấy là ai, ở đâu?

- Dạ, đợi đến lúc cha hoàn toàn tin con, con mới tiết lộ.

Đêm ấy, gia đình Trao Trảo ngủ trong thấp thỏm đợi chờ. Nhất là Trao Trảo con. Nó cứ nằm thao thức, mong sao chóng sáng. Nhưng giận thay, hình như đêm nay lại dài hơn mọi hôm vậy!

Mới hừng đông, Trao Trảo cha đã thức dậy, và bay ngay đến tổ chim Sâu để dò xem tin tức. Khá lâu, Trao Trảo con mới thấy cha quay về. Nó hỏi:

- Thế nào cha?

Chim cha đáp:

- Con nói đúng, ba đứa con của cô chim Sâu bị tên Cú ăn thịt rồi! Cha đến đấy thấy rõ tự sự, vội chạy đi mọi nơi mời các bạn chim đến đây. Họ sẽ tới ngay bây giờ.

Quả nhiên, chỉ trong chốc lát, các loài chim lần lượt bay tới. Khi đã đông đủ, Trao Trảo cha lên tiếng:

- Thưa các bạn, chắc trong chúng ta, không ai là không thù tên Cú khát máu, ai cũng muốn giết hắn đi để trừ tai họa...

Các chim hét lên căm hờn:

- Phải! Hắn là kẻ thù! Giết hắn! Giết hắn!...

Đợi cho tất cả im lặng trở lại, Trao Trảo cha tiếp:

- Việc ấy hôm nay chúng ta sẽ thi hành, vì may thay, đứa con nhỏ của tôi vừa khám phá ra được bộ mặt thật và chỗ ở của tên Cú, các bạn ạ!

Một lần nữa, lũ chim đồng một lượt reo hò:

- Hoan nghênh Trao Trảo con!

- Hoan nghênh vị cứu tinh của chúng ta!

- Chim Cú ở đâu? Trao Trảo con cho biết mau, để chúng ta kéo đến bắt nó.

Vừa hãnh diện vừa sợ hãi, Trao Trảo con nhảy ra run run nói:

- Thưa quí chú bác, quí cô dì... Tên Cú hung tàn chính là lão chim Hiền Điểu đó!

Các chim kêu ồ lên kinh ngạc. Có tiếng hỏi:

- Do đâu cháu bảo thế?

- Dạ, hôm nào cũng vậy, khi gặp tụi chim con chúng cháu, lão đều hỏi thăm xem có chim mới nở ở đâu không? Và rồi đêm đến, đám chim con mà chúng cháu vừa mới nói với lão bị tên Cú giết hại ngay. Trường hợp mấy đứa con của cô chim Sâu chẳng hạn. Như thế, lão chính thật là một con Cú đội lốt hiền từ rồi chứ còn chi nữa!

Bọn chim con nhao nhao công nhận. 

 

Đám chim lớn cũng bảo:

- Có lý! Rất có lý!

Nhưng bác Cu Đất bỗng nói:

- Vâng, đành rằng có lý, có thể nói là chắc chắn đúng nữa, nhưng suy luận như vậy cũng chưa thể kết tội hắn được, vì hắn có thể đổ cho sự tình cờ. Chúng ta phải làm sao khiến hắn để lộ chân tướng mới xong.

Các chim cùng cúi đầu lặng thinh trước một lời bàn phải lẽ. Mấy phút nặng nề trôi qua, Trao Trảo cha chợt hỏi:

- Thế nào, có ai nghĩ ra được kế gì chưa?

Vẫn yên lặng. Tất cả đều cảm thấy bực dọc chán nản vô cùng. Ngay lúc đó, bỗng một bóng đen từ trên ngọn xoài liệng nhanh xuống, đáp đúng vào nhánh cây Trao Trảo con đang đậu, khiến các chim giật mình kinh hoảng. Nhưng Trao Trảo con lại reo to:

- A, chú Dơi Sen!

Thật vậy, đó là Dơi Sen, nãy giờ vẫn nằm yên trên cao nghe chuyện, bây giờ mới bay xuống. Hướng về đám chim vây quanh, y khoan thai ngỏ lời:

- Để góp phần diệt trừ phường ác độc, tôi có một kế mọn muốn đem ra bàn góp, các bạn có bằng lòng nghe cho chăng?

Lão chim Khách lớn tiếng bảo:

- Chú cứ việc bày giải. Nếu xét thấy kế hay, chứng tỏ chú có lòng tốt chúng tôi sẵn sàng xóa bỏ mọi hiềm khích bấy lâu, xem chú là bạn quí.

Dơi Sen nói:

- Theo ý tôi thì thế nầy: Chúng ta nên cho bọn chim con đến gặp lão Hiền Điểu...

Cô chim Sâu vụt ngắt lời:

- Hãy gọi hắn là tên Cú. Còn Hiền Điểu với Hiền Điêu gì nữa?

- Vâng, cho bọn nhỏ đến gặp tên Cú, giả vờ vô tình tiết lộ cho hắn biết: Ngay cây xoài nầy có một tổ chim với mấy con chim mới nở. Thế nào khi đêm xuống, hắn cũng dẫn xác lại. Chúng ta phục kích cả nơi nầy, vì bắt hằn dễ như chơi, và hắn cũng không còn chối cãi chi được nữa. Nếu các bạn muốn thấy rõ trong đêm tối đặng dễ hành động, tôi sẽ đi mời cả một đàn đom đóm tới đây phụ giúp.

Trao Trảo con vui vẻ reo:

- Hay quá! Sắp xếp như vậy thật là tuyệt!

Các chim khác đều gật gù ra ý thán phục, bằng lòng.

Anh Sắc Bông nóng nảy bảo:

- Chúng ta nên thi hành ngay đi.

Trao Trảo con sốt sắng gật đầu:

- Phải đấy! Tụi nhỏ chúng cháu xin đến tìm tên Cú ngay bây giờ. Nào, các bạn chim con, mình đi chứ?

- Thôi, chúng ta hãy chia tay, rồi xế chiều sẽ tụ họp cả lại đây nhé!

- Vâng, vâng...

Cả mấy chục con chim cùng bay túa đi, hớn hở, vui mừng, như vừa trút bỏ được bao nỗi lo buồn chĩu nặng trong hồn bấy lâu nay.

*

Ngày dần qua, đêm mong đợi đã đến. Mặt trời mỏi mệt ngã mình thiếp ngủ bên kia vườn, để mặc bóng tối đâu từ dưới lòng đất dâng lên xóa nhòa cảnh vật. Cây xoài của gia đình Trao Trảo đứng im nơi góc vườn, gió lộng rì rào cành lá, thoáng trông vắng lạnh làm sao! Nhưng có ai rõ được, chính nó đang chưa chấp biết bao sự căm hờn của biết bao tâm hồn nhỏ bé. Trong những hốc cây, dưới những chòm lá rậm, đủ các loại chim nằm bất động, rình rập, sẵn sàng bay ra bắt giết kẻ thù. Khắp các cành, hàng ngàn con đom đóm bám sát vào da cây, không nhấp nháy, chỉ chờ một hiệu lệnh là bật sáng cả lên. Tất cả cùng nóng lòng ngóng đợi tên chim Cú.

Trăng lên kìa, lấp ló sau rặng tre già cũng đang mong chờ chứng kiến một chuyện lạ. Nhưng sao thế? Thời gian cứ lặng lẽ trôi, vầng trăng đã bỏ đi lên tận trên cao với mây ngàn, mà vẫn chưa có việc gì xảy ra hết. Lũ chim ngủ quên mất tự lúc nào. Đàn đom đóm chán nản rời cây xoài, lập lòe tản mát bay đi.

Mãi đến hừng đông, các chim mới giật mình tỉnh dậy, ngơ ngác hỏi nhau:

- Ủa, qua đêm rồi à?

- Sao không thấy con Cú đến?

Bỗng Dơi Sen từ xa phóng lại, kêu vang:

- Tức quá, tức quá! Có đứa thông đồng với kẻ thù!

Trao Trảo cha giận dữ hỏi:

- Ai, ai thế?

- Se Sẻ con! Tôi vừa gặp nó ở trong hốc cây của tên Cú. Có lẽ chiều hôm qua nó đã đến cho hắn hay chúng ta phục kích ở đây, và ngủ luôn ngoài cây sao.

Se Sẻ cha lớn tiếng nói:

- Chúng ta cũng vô lý, đã biết rõ Hiền Điểu là chim Cú, tại sao không giết quách đi, còn đợi hắn "lộ chân tướng" gì nữa? Theo tôi, ngay bây giờ chúng ta nên kéo tới tóm cổ hắn cho rồi.

- Đồng ý, đồng ý!

Tất cả hô lên một lượt, đoạn rần rộ bay lại cây sao. Đến nơi, Dơi Sen bảo:

- Các bạn hãy chia nhau vây quanh, đợi tôi đi thám thính đã.

Và y phóng mình về phía hốc cây con Cú ẩn. Liền đó, đột nhiên có tiếng y kêu thét lên khiếp hãi:

- Ối trời! Se Sẻ con bị giết rồi!

Thật vậy, vì bị đói một đêm, tên Cú không cầm lòng được, nên liều giết Se Sẻ con xé thịt ăn, như quên hẳn nó chính là kẻ vừa cứu mình. Thịt Se Sẻ con không ngon bằng thịt chim mới nở, song lúc túng cùng Cú ta phải dùng đỡ vậy. Hắn đang nhai đầu con chim dại dột, thì Dơi Sen bay đến trông thấy, vội tri hô lên. Đám chim vây quanh liền xông vào. Hoảng hốt, con Cú ác độc nhảy vụt ra khỏi hốc cây, cuống cuồng quạt cánh bay chạy, lông, mỏ hãy còn bết đầy máu. Se Sẻ cha rít lên:

- Bắt nó! Giết nó!

Không đợi giục, các chim lập tức đuổi theo. Tiếng kêu la, tiếng cánh đập... vang rộn cả một góc vườn.

SA BIỆT LƯU      

(Trích từ tạp chí Tuổi Hoa số 32, ra ngày 25-9-1965)

 

Dịp May Thứ Hai

 

Tháng 4 vừa qua, tôi (lời tác giả) nằm điều trị tại bệnh viện Mayo ở Rochester tiểu bang Minnesota (Hoa Kỳ) để chờ một quyết định sống còn.

Từ ngày lên tám, thận tôi đã bị nhiễm trùng lỗ chỗ bởi vi trùng streptococcus, các mô gai lan rộng ra, d6àn dần làm nghẹt khả năng lọc chất cặn bã trong cơ thể tôi của trái thận. Đến năm 25 tuổi, cơ năng lọc chất cặn bã của thận tôi sụt xuống chỉ còn 4%, những chất cặn bã trong máu làm tôi ngứa ngáy khắp thân thể. Một trong những triệu chứng đầu tiên của sự nhiễm độc là do chất Urée trong máu, nghĩa là tôi được biết tôi chỉ có thể sống vài tuần nữa. Một Bác sĩ điều trị ở bệnh viện cho tôi biết: "Hy vọng duy nhất để có một đời sống bình thường là 1 cuộc ghép thận. Trị liệu bằng thận nhân tạo 3 lần trong 1 tuần lễ chỉ có thể giữ anh sống thêm được ít lâu, nhưng tôi không chắc là anh có thể sống yên vui được bao lâu".

Năm 1954, khi tôi bắt đầu sưng thận, mục đích chính của bác sĩ điều trị là làm sao có thể kéo dài đời sống của 2 trái thận tôi được ngày nào hay ngày đó. Ông nói với cha mẹ tôi: "Không ai có thể chắc chắn là thận của Bốp có thể sống đến bao lâu, tuy nhiên chúng ta vẫn còn hy vọng, có thể 1 ngày kia, khi khoa học tiến bộ người ta có thể tìm ra 1 phương pháp trị liệu".

Rồi có những tia hy vọng 1 cuộc ghép thận đầu tiên được hoàn thành vào năm 1954, rồi đến năm 1960 máy thận nhân tạo hoạt động hạn chế, tôi sống cho ngày nay và cố không nghĩ tới ngày mai. Các nác sĩ đã cố gắng, tận tâm đem lại cho tôi 1 đời sống bình thường trong 17 năm trời suy thận dần dần bằng cách điều chỉnh từng ly từng tý sự ăn uống của tôi để tránh đến mức tối đa làm hại thận tôi, và bằng cách cho tôi dùng đủ loại thuốc men. Tuy nhiên sự ăn uống của tôi ngày càng hạn chế. Tôi hứng chịu những cơn nhức đầu làm mờ mắt, các viên thuốc điều chỉnh huyết áp làm tôi choáng váng và bị ngất xỉu nhiều lần, có lần tôi ngã lăn kềnh giữa đường phố khi bước xuống khỏi xe buýt. Tôi vô ra bệnh viện nhiều lần vì cơ thể yếu kém của tôi khó chống nổi lại các sự nhiễm trùng. Tuy thế, tôi vẫn cố gắng theo đuổi học hành, đậu được 1 chứng chỉ về ngành báo chí tại Đại học Illinois năm 1968, tôi đã làm phụ tá chủ bút cho tờ Nguyệt san National Wildlife 1 thời gian ngắn trước khi tôi đến điều trị tại bệnh viện Mayo này.

Thật là đau khổ phải chấp nhận rằng thận tôi hiện nay gần như vô dụng và tôi cần ai sẵn sàng hy sinh cho tôi 1 trái thận để may mắn rằng 1 trái có thể làm công việc của cả 2 trái thận.

Tôi hỏi bác sĩ điều trị: "Trường hợp tôi có thể trì hoãn cuộc ghép thận thêm 1 thời hạn nữa không?"

Ngồi duỗi dài sau bàn giấy tràn ngập hồ sơ của tôi, Bác sĩ trả lời 1 cách quả quyết: "Không có lợi ích gì nếu chờ đợi". Tôi cố hỏi thêm 1 câu quan trọng: "Thế thì tôi sẽ phải lấy đâu được 1 trái thận để ghép?"

Hiện nay đa số bệnh nhận được ghép thận bằng 1 trái thận lấy từ cơ thể của một người mà óc đã chết, nhưng tim và 2 lá phổi được cố giữ vẫn hoạt động được để có thể bảo đảm cung cấp dưỡng khí cho trái thận cho đến lúc lấy được trái thận ra. Được trái thận như vậy thì hy vọng ghép thận sẽ thành công tới 60%. Tuy nhiên, nếu được ghép thận từ 1 người thân thích đang sống mạnh khỏe thì hy vọng sẽ đạt tới 90% 1 đời sống bình thường. Lần trở về với gia đình ở Woodstock, Illinois 2 anh em tôi và 3 bà chị đều tình nguyện hy sinh hiến cho tôi 1 trái thận. Sau khi thử nghiệm máu thì trong số 5 anh chị tôi nói trên chỉ còn lại 1 em trai là David, 19 tuổi, sinh viên năm thứ nhất Đại học Illinois và 1 bà chị tên là Karel, 26 tuổi, đã lập gia đình và có 2 con là hợp với máu tôi. David nài nỉ rằng hắn là người hợp lý, hắn nói: "Để sau này tôi có thể rêu rao rằng cái gì anh Bốp tôi làm là có 1 phần của tôi trong đó".

Tuần lễ sau, chị Karel, em David và tôi cùng bay sang bệnh viện Mayo. Tới nơi, tôi được mắc ngay vào máy thận nhân tạo để máy bắt đầu rửa sạch máu tôi hầu chuẩn bị cho cuộc giải phẫu. Trong thời gian đó, chị Karel và em David phải trải qua vô số cuộc thử nghiệm và khám bệnh kể cả 1 cuộc phỏng vấn với 1 y sĩ chuyên điều trị về tâm lý và thần kinh để biết chắc là họ không bị áp lực của gia đình buộc phải hiến cho tôi 1 trái thận mà là do sự tình nguyện hy sinh cao cả của họ.

Về vật chất, giai đoạn này là giai đoạn khó chịu nhất trong đời tôi, tôi thấy những triệu chứng rõ rệt của thời kỳ thận suy, sức khỏe toàn diện suy sụp, những chất cặn bã tăng lên trong cơ thể tôi và huyết áp lên thật cao, tất cả dồn lại khiến tôi gần như nhức đầu và buồn ói mửa thường xuyên. Tôi cao 1m85, nặng 70 ký, thế mà lúc này tôi chỉ còn nặng 55 ký, tức là sụt mất 15 ký. Tôi yếu mệt vô cùng, tuy nhiên bởi kích thích còn ở tia hy vọng thứ nhì: chờ được ghép 1 trái thận của em hay chị tôi để sống, nên những khổ sở về vật chất không làm tôi xuống tinh thần. Quả vậy, tôi lên tinh thần khi hy vọng chắc rằng là tôi sẽ sống thêm ít nhất 50 năm hoàn toàn khỏe mạnh và bổ ích.

Kết quả những thử nghiệm đầu tiên cho biết tin mừng là chị Karel và em David đều có những mô bào tốt hợp với tôi, và nếu những mô bào của người cho thận mà hợp với người được ghép thận thì kết quả sẽ chắc chắn thành công. Chúng tôi hãy còn thấp thỏm về 1 trở ngại cuối cùng: Chụp động mạch thận để xem có đủ cả 2 trái thận và mỗi trái thận chỉ có 1 động mạch để cung cấp máu cho trái thận đó vì có người chỉ có trọn 1 trái thận hoặc có trái thận có 2 hay 3 động mạch, như vậy thì thật là khó khăn và trở ngại cho cuộc ghép thận.

Một tình cảm biết ơn sâu đậm xâm chiếm tôi khi tôi được 1 bác sĩ cho biết: "Chị Karel của ông được chấp thuận là người cho thận." nhưng tôi hãy còn tin vào David vì hắn là người có những mô bào tốt hợp với mô bào của cơ thể tôi, gần như là những mô bào 1 cặp anh em song sinh. Chiều hôm sau, khi được tin của David, tôi viết trong nhật ký như sau:

"7 giờ 10, David gọi điện thoại cho biết hắn có đủ 2 trái thận cùng một kích thước với thận của tôi, mỗi thận đều có một động mạch. Hãy gọi điện thoại cho ba má! Thật là vui mừng, hạnh phúc và khoan khoái! Cám ơn Thượng Đế! Hơn 9/10 tôi có một đời sống bình thường sau một cuộc hàn ghép".

Việc giải phẫu để lấy 2 trái thận của tôi ra được định vào ngày thứ sáu tuần tới 23 tháng 4 và cuộc ghép thận sẽ được định vào ngày 09 tháng 6 tức là 6 tuần lễ sau đó. Công cuộc ghép thận tại bệnh viện Mayo được hoàn thành bằng 2 giai đoạn, vì bác sĩ giải phẫu đã có kinh nghiệm rằng hy vọng thành công trong việc ghép thận tốt hơn cả nếu tránh được sự kích xúc mạnh khi vừa cắt bỏ 2 trái thận cũ ra và ghép một trái thận mới vào nếu cả hai công việc đó chỉ làm trong cùng cuộc giải phẫu thôi. Giữa 2 cuộc giải phẫu, tôi sẽ được giữ để sống bằng thận nhân tạo. Lần đầu tiên trong 17 năm, tôi cảm thấy có một cuộc sống bình thường ở trong tầm tay với của tôi. Khi tôi tình dậy, 9 giờ sau khi được cắt bỏ 2 trái thận ra, tôi thấy ba tôi đang ngồi đầu giường. Tôi lẩm bẩm hỏi "công việc ra sao?" và sờ soạng chỗ băng bó nơi vết mổ dài giữa bụng. Ba tôi trả lời: "Các bác sĩ cho biết con rất khá, kỳ sau ghép thận và rồi con sẽ có một đời sống mới. Một đời sống bình thường".

Trong sáu tuần lẽ tôi không có thận, tôi sống bằng cách được mắc vào một máy thận nhân tạo tuyệt vời để lọc máu : 8 giờ một ngày, 4 ngày một tuần. Lọc máu là một phương pháp tương đối giản dị: một ống nhỏ bằng Plastic gọi là ống thông được đút vào trong cổ tay trái tôi, một đầu ống nối liền với một động mạch, đầu kia vào một tĩnh mạch. Máu sẽ chảy từ động mạch vào trong máy và sẽ đi qua một cái lọc bằng chất Cellophane có những lỗ nhỏ li ti, vì những bụi nhỏ cặn bã trong máu nhỏ hơn các tế bào máu, nó sẽ chạy qua cái lọc và được một chất lỏng trong cái lọc trôi cuốn đi, máu đã được thanh lọc sẽ trở lại về cơ thể bằng tĩnh mạch. Trong mỗi buổi lọc máu dài 8 tiếng đồng hồ, máy thanh lọc nhân tạo đã lọc khỏi máu tôi 1/2 ký đến 1 ký 50 nước và các chất thặng dư, nếu không, để tích những chất đó lại thì tôi sẽ chết.

Buổi cuối tuần trước ngày ghép thận, cha tôi đến thăm, chúng tôi ra ngoài một công viên nhỏ và tản bộ dọc theo một dòng suối, chụp hình những hoa dại, ngồi trên những khúc gỗ ngoài nắng nói chuyện. Trong những tuần lễ này tôi cảm thấy thật gần gũi với mọi người thân trong gia đình. Những sự hy sinh mà họ đã làm qua bao nhiêu năm để chiều chuộng, an ủi tôi, sự nâng đỡ nhiệt tâm của họ đối với tôi khiến tôi tin tưởng là mọi việc sẽ thành công.

Rồi ngày trọng đại đã đến, cuộc giải phẫu thận sẽ cần tới 6 y sĩ giải phẫu, 4 điều dưỡng viên, cộng với những chuyên viên và nhân viên ngành tê mê. David và tôi nằm trên xe đẩy sát cạnh nhau, trong 40 phút, trước khi chúng tôi bị tách rời nhau ra để được đưa đến phòng mổ riêng biệt, chúng tôi nói chuyện về gia đình, về tương lai và những chuyện vớ vẩn. Thật không lấy làm ngạc nhiên chút nào khi tôi cảm thấy gần gũi với David hơn ai hết, trước đó, chúng tôi đã từng có những vụ xích mích huynh đệ nhỏ nhặ khi còn thơ ấu, ngày đó tôi không thể ngờ được rằng một ngày kia David sẽ hiến cho tôi một phần thân thể của hắn để tôi có thể tiếp tục sống. Rồi những y công mặc áo choàng xanh lơ đến đưa David đi vào phòng mổ và tôi ở lại một mình với những ý nghĩ vẩn vơ...

Cuộc giải phẫu khó nhọc để lấy một trái thận của David ra dài hai tiếng rưỡi đồng hồ, nhóm giải phẫu làm việc qua một vết mổ dài chừng 35 phân, cắt xéo vòng hông trái ngang eo. Cách đó hơn một thước, trong phòng mổ kế bên, một giờ sau khi mổ David, một nhóm giải phẫu khác bắt tay vào một cuộc giải phẫu dài 3 tiếng đồng hồ trên thân tôi, những nhóm ghép thận đã cùng làm việc theo một phương pháp đồng đội và sắp đặt giờ giấc ăn khớp với nhau và thường xuyên liên lạc với nhau như tôi nhận xét vài tháng sau này khi được chứng kiến. Khi y sĩ giải phẫu đã sửa soạn xong một chỗ trong cơ thể tôi mà sẽ đặt trái thận mới vào đó... một chỗ nào đó gần vị trí của trái thận cũ, nhưng thấp hơn, ở phía bên phải bụng để sau này nếu chẳng may phải lấy ra thì cuộc giải phẫu sẽ dễ dàng và giản dị hơn, ông thông báo cho nhóm y sĩ giải phẫu David biết, đến phút chót, khi nhóm này biết chắc là trái thận của David vẫn hoạt động thực sự thì y sĩ giải phẫu David cắt động mạch và tĩnh mạch nối liền cái thận nằm phơi bày trong thân thể David. Một y sĩ khác nhanh nhẹn mang cái bộ phận (trái thận) to bằng nắm tay này đến phòng tôi nằm mổ, trao nó cho vị trưởng nhóm ghép thận, vị này liền đặt trái thận vào trong một dung dịch muối ướp đá rồi bơm rửa bằng một dung dịch đặc biệt để vừa làm lạnh vừa lấy máu còn sót lại ra. Sau đó, trong khoảng nửa giờ khâu vá, thận của David đã trở thành thận của tôi, cuộc giải phẫu hoàn tất vào lúc buổi trưa. Tôi tỉnh dậy vào khoảng 8g 30 tối đó, trong một khu riêng biệt. Ba tôi đã có mặt ở đó, ông mặc một cái áo choàng bằng Plastic màu xanh lá cây, che kín mũi miệng bằng một cái mặt nạ. Tôi ngước mắt hỏi: "Thận hoạt động ra sao?" Người đáp: "Thật tốt, các bác sĩ cho ba biết là nó đã tống ra được gần hai lít nước tiểu trong một tiếng rưỡi đầu." Tôi hỏi tiếp: "Còn David thì sao?" Ba tôi trả lời: "Tốt, cả hai con đều tốt."

Đến ngày thứ ba sau ngày ghép thận, tôi đã được ăn những thức ăn từ hàng năm nay không được ăn vì phải cữ chất mặn (Sodium) và chất Protéin. Tôi gần như không còn đau đớn nữa mà bắt đầu đi bộ chung quanh nhà thương, cảm thấy dễ chịu và mỗi ngày cảm thấy khỏe hơn ra. David thì trải qua một giai đoạn cực hơn vì các bác sĩ đã phải cắt qua ba lớp bắp thịt để tới thận hắn. Tuy nhiên hắn lại người nhanh chóng, và sau 10 ngày đã đi học lại được.

Vài ngày sau tôi ra khỏi bệnh viện với một cục thịt nho nhỏ trong bụng: "Trái thận của em tôi".

Vấn đề lo lắng còn lại của tôi cũng như của bất cứ một người nào khác đã được ghép thận đều có là: "Thận mới liệu có hư không? Và có phải mổ lại để lấy ra không?".

Nếu chẳng may việc đó xẩy ra thì bệnh nhân phải trở lại việc dùng máy thận nhân tạo, nếu may mắn hơn, hắn sẽ kiếm được một trái thận khác, nhưng thận thật hiếm. Hiện nay theo cơ quan Quốc gia Thận, có 4.700 người lọc thận, phần đông đang chờ có được một trái thận để ghép. Nếu cơ thể tôi không hợp với trái thận của David thì sau khi ghép thận độ hai tuần lễ, khi những thuốc chống thận hư mà tôi đã được uống hai ngày trước khi ghép thận được giảm liều thì sao? Tôi băn khoăn chờ đợi những triệu chứng báo hiệu thận hư như sốt nóng và chất Créatinine (một chất dùng để đo cơ năng của thận) tăng lên trong huyết thanh không xuất hiện, tôi cảm thấy đã qua khỏi. Trong 3 tháng kể từ ngày rời bệnh viện, mỗi sáng tôi chạy bộ khoảng hơn ba cây số trước khi đi làm, rồi chúi đầu vào làm việc trong 9 giờ liền. Tôi cảm thấy có một thân thể mới, hoàn toàn khác, một thân thể không biết mệt mỏi. Bác sĩ của tôi thật hài lòng nhưng không lấy làm ngạc nhiên, ông cho biết gần như 100% các bệnh nhân của ông được ghép thận thành công đều có thể trở lại làm việc như thường. Về phần David cũng vậy, hắn cũng khỏe mạnh, sau 6 tuần hắn đã chơi Tennis và làm tất cả mọi việc như lúc trước khi cắt thận, trừ một việc là không được chơi những môn thể thao có sự động chạm mạnh đến thân thể như đấu vật, quyền anh v.v... Bác sĩ cho biết trái thận còn lại của hắn đã tăng năng lực và có nhiều triển vọng hắn sẽ không bao giờ cần đến trái thận của hắn đã cho tôi.

Chỉ một giá mà tôi phải trả cho đời sống mới là tôi phải gắn liền với cái mà Bác sĩ gọi là "một chế độ hậu giải phẫu lâu dài và chán ngấy" là tôi phải hàng ngày tiếp tục uống các thứ thuốc chống hủy thận đến mãn đời và vì những thuốc này gây nên bệnh đái đường một tháng sau khi giải phẫu, vấn đề phiền toái thực sự của tôi, tôi cần phải chích Insulin. Nhưng bác sĩ nói nhu cầu này sẽ hết biến trong tương lai khi độ lượng thuốc chống hủy thận giảm dần. Giai đoạn nguy kịch đầu tiên nay đã qua, và thận mới của tôi vẫn hoạt động tốt sau hai năm được ghép, các bác sĩ chuyên môn ở bệnh viện Mayo bảo tôi có thể có 99% chắc chắn một đời sống bình thường, đa số những người ở giai đoạn chót của bệnh đau thận không được gặp may mắn như tôi. Mỗi năm có khoảng từ 8.000 đến 10.000 người được ghép thận hay trị liệu bằng máy thận nhân tạo, nhưng vì thiếu thốn máy móc, thiếu thận biếu và thiếu tiền bạc nên tất cả, trừ độ 1.000 người, đều chết. Máy thì hiếm, nếu chữa trị bằng máy tại gia thì tốn độ 10.000 đô la cho năm đầu, 40.000 đô la cho mỗi năm kế tiếp, việc ghép thận cũng thật đắt: tiền bác sĩ và bệnh viện cho 4 tháng điều trị của tôi là hết 19.000 đô la và cho David là 2.500 đô la. Do đó tôi nhận thấy rằng tôi đã được ban ơn bằng một vật đặc biệt. Để báo đáp xã hội cho đời sống mới của tôi, tôi luôn mang trong bóp đựng tiền một thẻ tình nguyện hiến bất cứ một bộ phần nào trong cơ thể của tôi khi tôi chết cho các mục đích: ghép, trị liệu, nghiên cứu hay giáo dục về y học, hay cả cơ thể tôi nữa để nghiên cứu giải phẫu, đó là một việc nhỏ mọn nhất tôi có thể làm được, có khả năng giúp người khác, như tôi đã được giúp! Phải chăng đó là Định Luật Vay Trả bằng vàng có phải vậy không các bạn?

VŨ-VĂN-VIỆT      

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 129 và 130, ra ngày 15-9 và 1-10-1974)