Du phóng tầm mắt nhìn về hướng bờ sông, con sông con khá lớn chảy lừ đừ quanh năm về một nơi mà Du chưa hề nghe ai nói đến ; Du chỉ đoán là nó chảy ra biển. Từ bờ bên này nhìn sang bờ bên kia sông với một màu xanh đậm của dừ nước, những thân cây dừa thấp lò tò, san sát đều nhau. Chen vào là một vài bóng cau, cao lêu nghêu, ngất ngưởng.
Mẹ vẫn thường nói bên bờ sông kia có nhiều chim lắm, toàn chim đẹp không hà, chả bù với bên này, chim lần lần sợ hãi những lằn đạn tàn nhẫn của Du, của Chuân, của Chí... mà tìm đường chạy trốn hết. Vậy là lũ chim không hiểu Du rồi, Du chỉ muốn bắn chim về nuôi mà làm chưa nổi vì hễ cầm ná là chim chết, chẳng con nào bị "hù" mà rơi xuống để Du nuôi chơi. Chuân và Chí hứa sẽ tìm cho Du bốn con sáo, hôm qua tụi nó đến dặn Du lo sửa soạn lồng. Du mừng quá.
Nếu có lồng sáo nhỉ ; Du sẽ ôm vào lòng và chiều chiều ra ngồi dựa lưng vào gốc dừa cạnh bờ sông, ngồi thật im lặng để cố nghe cho được tiếng sáo ríu rít cùng tiếng lá cây xào xạc, tiếng rì rào của giòng sông. Du sinh ra, lớn lên ờ gần giòng sông, yêu mến giòng sông và mỗi ngày dành trọn lúc buổi chiều sắp tắt để ngắm giòng sông. Ngày nào không gần giòng sông là một sự mất mát quá lớn của Du. Du nhớ có những lần theo mẹ cùng em về ngoại ăn giỗ để suốt ngày "tương tư" giòng sông, dù cho bà ngoại có nâng niu, dì Tám có chìu chuộng, cậu Sáu dỗ dành và mẹ có hăm đánh. Nhớ giòng sông ; giòng sông mà suốt thời thơ ấu đã qua và sẽ qua Du không chán nản như chán đi bắn chim chào mào ở vườn ông Năm Thơm, chán đi câu cá chép ở rạch dừa... Quê ngoại dù có vườn cây rộng thênh thang với những buồng chuối chín căng, chùm cam ngọt lịm nhưng vẫn thiếu một giòng sông. Chả trách ngoại cứ than không được ở gần sông để ngoại nghĩ thật nhiều về ông. Gương mặt ngoại buồn buồn xa xôi tựa hồ khuôn mặt mẹ những lúc nói về ba. Ngoại nói ngày xưa ông thích một mình một xuồng ngồi chèo ra giữa giòng, ngâm nga vài câu thơ cổ, nhắp vài miếng rượu để giọng lại những ngày xa xưa, thật xa xưa hào hùng. Để Du nhắm mắt tưởng tượng thêm về ông qua câu – Nó giống ông ngoại nó – của ngoại.
Du rùng mình nhè nhẹ, một cơn gió khác lạ vừa thổi qua, đột ngột và dư âm cái lạnh còn len nhẹ vào Du. Buổi chiều sắp tàn và còn cố kéo dài ánh nắng vàng vọt trên nền trời màu đỏ ối. Mặt trời hình như đã vẫy tay chào Du trên cao. Đám mây đục vắt ngang mặt trời trông vô duyên và đáng ghét như lời của bé Dung, giờ đây Du mới thật sự ghét "hắn". Du tiêng tiếc khi biết phải sắp sửa vẫy tay chào giòng sông. Giờ nầy chắc mẹ đã về, bé Dung chắc đang ngồi trước cửa, ôm cằm đợi anh, Du thấy thương em vô vàn khi chợt thấy hình ảnh của em qua thế ngồi đặc biệt chờ anh. Du thương mẹ vất vả nuôi hai anh em qua tiếng ru con thật ngọt ngào. Du biết ba đang sung sướng ở Saigon với người nào đó mà Du lẫn mẹ chưa biết. Du không oán hận gì ba mà chỉ thấy tức dùm em Dung. Em sinh ra chưa một lần thấy mặt ba, chưa một lần được ba ẵm trong tay. Bé lớn lên trong sự buồn bã của mẹ, xót xa của anh và đôi mắt em trông buồn long lanh dễ ướt sũng nước mắt.
Mẹ đi bán rau cải ở chợ cũng đủ nuôi hai anh em ăn học. Biết chắc là ba đã sống với người khác, mẹ thường tựa cửa nhìn xa xăm không chớp mắt và cũng không một lần Du thấy mẹ khóc như lúc đầu ba đi. Du thương mẹ nên ráng học với những bảng danh dự hàng tháng và chưa một lần nào Du làm mẹ buồn.
Du chồm người ra nhìn xuống giòng sông tìm một cái gì mà Du chưa nghĩ ra. Vẫn màu xanh đục của nước. Hai bàn tay Du khuấy nhẹ trên mặt sông. Những hang còng ngập nước làm Du nghĩ đến những ngày theo thằng Chuân, thằng Chí ra mãi tận mũi nhọn của bờ sông đâm vào vườn nhà thằng Lâm tìm bắt những chú còng màu đen đen có chiếc càng to quá khổ và những chân nhỏ có "lông" li ti. Du đem mấy con còng ấy về nhà, báo hại con bé Dung khóc cả giờ vì bị mấy còng ta "âu yếm" đến rướm máu ở ngón tay.
Vài chú còng thập thò trong cửa hang, hốc cây dương đôi mắt lên nhìn Du như thách thức, giá mọi hôm thì Du đã tóm cổ chú chàng lên bờ chơi trò kéo xe với lũ bạn. Nhưng bây giờ thì Du tha. Nhưng chưa hẳn vậy đâu, vì Du đang khoát nước vào hang rồi nhìn các còng ta lính quýnh trước cửa hang bằng cặp mắt thích thú.
Du ớ ờ... Du ớ ờ... Mẹ mầy kêu về... Du ớ ờ... Tiếng gọi của thằng Chuân làm Du giật mình. Có lẽ mẹ kêu về ăn cơm đây. Du vụt đứng lên, huýt một tiếng sáo trong veo vút cao lên tận không khí thật êm ả của buổi chiều ven sông. Vụt chạy, Du thấy Chuân đang đứng ở dưới tàng cây đa to trước miễu giơ tay ngoắc ngoắc.
Chiều đã xuống thật nhanh, mặt sông trở nên huyền bí và mơ hồ, những đốm nháy màu bạc nổi lên giữa giòng sông rồi chợt mất. Những chàng còng dị hình chắc đang núp kỹ trong hang. Du sựng lại, nghĩ đến mấy chàng ta và mỉm cười. Tiếng kêu của Chuân vang lên thúc giục.
Buổi chiều đuổi theo sau lưng Du đó Du ơi...
Đỗ Tú Khuyên
(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 52, ra ngày 20-8-1972)
