Thánh Tổ Làng Lười

KỊCH LỬA TRẠI

VÔ THƯỞNG VÔ PHẠT

NHÂN VẬT

– LƯỜI

– LÃN

– THẰNG NHỎ

– HƯỚNG ĐẠO SINH

*

LỚP I

LƯỜI – LÃN

(Cả hai vào một lúc, mỗi người đi một vòng lửa trại rồi gặp nhau).

Lãn : A! Anh Lười! Lâu lắm rồi không gặp anh.

Lười : Kìa anh Lãn. Hồi này có khá không mà coi bộ bết dữ.

Lãn : Ôi giời ơi! Khổ lắm anh ơi. Tôi đang rầu muốn chết đây.

Lười : Sao? Có chuyện gì thế?

Lãn : Cuộc đời tôi cứ mỗi ngày một xuống dốc anh ạ. Tôi chán đời quá.

Lười : Xuống dốc làm sao, kể nghe coi. Mà này, tội gì mà ta đứng hoài cho mệt chân nhỉ. Ta kiếm chỗ ngồi, vừa nghỉ vừa nói đỡ mệt hơn.

Lãn : Đúng đấy. Nhưng tội gì ngồi, ta nằm xuống đây, còn đỡ mệt hơn nữa (nằm thẳng cẳng xuống đất).

Lười : Ê! Chỗ này dơ lắm. Đất cát không à.

Lãn : (ngồi bật dậy, ngó quanh) Ồ! Không sao. Quần áo của tôi có lẽ còn dơ hơn (lại nằm xuống).

Lười : Kể ra tôi đã là vua Lười, nhưng anh còn hơn tôi một bực.

Lãn : Nói thế chứ, anh chắc khá hơn tôi. Tôi mới đang đau khổ nè.

Lười : Làm sao, nói nghe coi.

Lãn : (ngồi bật dậy) Này nhé. Hôm nay tôi làm một cuộc tính sổ, thấy đời mình xuống dốc quá. Hôm 14 tháng này cả ngày tôi tính ra chỉ phải làm có 6 việc. Ngày hôm qua 15 tôi phải làm tới 8 việc. Còn ngày hôm nay, mới từ sáng tới giờ đã phải làm 10 việc rồi. Thế hỏi đời có chán không?

Lười : Ủa! Vậy cuộc đời anh còn khá hơn tôi. Tôi tính ra không ngày nào là không phải làm tới trên 10 việc. Này nhé, tôi kể cho anh nghe: Sáng mở mắt ra thằng nhỏ nhà hàng xóm về quê không nhờ nó mua bánh mì được, mình phải đi mua, thế là một việc. Hồi này có cái răng sâu, ăn xong không xỉa không xong, đau muốn chết luôn. Đành phải xỉa, thế là hai việc. Ăn xong khát nước, mọi khi thò cái ly qua kẽ vách, thì thằng nhỏ bên hàng xóm rót đầy cho một ly. Nay nó về quê, không nhờ ai được, đành phải ra máy nước kê mõm vào tu. Thế là ba việc. Ôi cha! Kể sơ sơ thế, anh đã thấy tôi lao lực thế nào rồi. Tôi cũng đang chán đời đây.

Lãn : Này anh ạ. Tôi nghĩ là mình phải kiếm cách nào cho đời đỡ khổ hơn, chứ chẳng lẽ cứ ngồi đây mà than hoài sao.

Lười : Anh nghĩ giùm tôi đi.

Lãn : Tôi gợi ý rồi. Còn đến phần anh, anh phải nghĩ chớ.

Lười : Thì giùm đi mà!

Lãn : “Giùm” là cái gì nhỉ? Hình như tự điển của tôi không có tiếng đó.

Lười : Thôi được. Tôi nghĩ một ý, anh nghĩ một ý. Chịu không?

Lãn : Chịu!

Lười : Này nhé, muốn đỡ khổ, tôi đề nghị với anh, ta nên hùn nhau mướn một người làm.

Lãn : Ý kiến hay! Sao nữa?

Lười : Thôi, đến lượt anh chớ. Tôi có một ý rồi.

Lãn : Ờ! Đến lượt tôi. Tôi đề nghị ta mướn người khỏe khỏe một chút chắc sẽ được việc hơn. Ý tôi xong rồi, đến anh.

Lười : Tôi nghĩ là muốn khỏe một chút thì phải cần mượn người cỡ từ 20 đến 25 tuổi. Ý của tôi xong rồi, tới anh.

Lãn : Mà lương không được cao quá, đó nghe!

Lười : Đúng. Vừa thôi!

Lãn : Sao nữa?

Lười : Tới lượt anh nghĩ mà.

Lãn : Đâu có được. Tôi nói là lương không cao, anh bắt chước tôi nói là vừa. Vừa thì có khác gì không cao không. Ý kiến đó kể là bỏ. Anh phải nghĩ ý khác.

Lười : Thôi được. Tôi góp ý đây nè. Lương của hắn, ta phải chia đôi, mỗi bên trả một nửa.

Lãn : Tôi đề nghị là trả lương thôi, không có phụ cấp phụ kiếc gì nữa.

Lười : Cũng không cho nghĩ phép thường niên.

Lãn : Một ngày hắn phải làm 24 trên 24.

Lười : Hắn phục vụ tôi 12 giờ, còn anh 12 giờ.

Lãn : Cơm của hắn, anh lo trả một bữa, tôi trả một bữa.

Lười : Quần áo của hắn, anh may cái quần, tôi may cái áo.

Lãn : Sao được? Công may quần đắt hơn công may áo mà anh. Thế đâu có công bình.

Lười : Thì tiền công, tiền vải mình cộng lại chia đôi. Tôi làm tính cộng đấy nhé.

Lãn : Tính chia khó hơn tính cộng. Thế đâu có công bằng.

Lười : Thì mỗi đứa chia đôi làm một nửa.

Lãn : Tiền còn chia đôi được. Chớ làm tính thì làm sao chia đôi được đây.

Lười : Vậy là việc không xong rồi.

Lãn : Tôi cũng nghĩ là bế tắc ở đó. Công ty của mình không thành hình được.

Lười : (Thở dài) Thế là mất toi công bàn tính từ nãy đến giờ. Ôi! Hồi này sao xui quá.

(Cả hai ngồi thừ người)

LỚP II

Thêm thằng nhỏ

Nhỏ (ngực đeo cái bảng đề chữ lớn, “Tìm việc làm” vừa vô vừa rao) : Thất nghiệp, đói ăn, ai có việc xin làm công không đây… Thất nghiệp, đói ăn, ai có việc xin làm công không đây.

Lãn và Lười : (cùng bật dậy) :

- Tôi mượn!

- Tôi mượn!

Lãn : Ê! Tôi kêu trước mà!

Lười : Tôi vừa kêu trước, vừa nhổm người, tốn công hơn anh. Tôi phải ưu tiên chớ.

Lãn : Tôi cũng nhổm người. Trong lúc nhổm người, tôi còn nghển cổ ra coi cho rõ nữa kìa!... Tôi mới là người tốn công hơn.

Lười : Tôi tốn công hơn…

Lãn : Tôi!...

Nhỏ : (xua tay) Thôi đi các cậu ơi. Tôi thì tôi không dám cả quyết là ai hơn, bởi vì tôi chỉ xài có một mắt, một tai, nhưng tôi thấy một cậu nhổm dậy trước, còn cậu kia thì la lên trước. Thế là huề.

Lãn : Ê! Cậu nói cái gì mà xài có một mắt với một tai?

Nhỏ : Trời ơi! Một mắt, một tai, vừa nghe, vừa thấy đủ rồi. xài cả hai mắt, hai tai làm chi cho thêm mệt.

Lười : Ái chà chà!... Có lẽ hôm nay mình đã gặp phải Thánh Tổ làng Lười rồi đây chắc.

Lãn : Hừ! Hèn chi mà cậu thất nghiệp, đói dài cổ ra.

Nhỏ : Có thế thì mới đi rao làm công không chớ.

Lười : Dẫu sao thì tôi cũng mượn.

Lãn : Tôi cũng mượn luôn!

Lười : Vậy thì làm sao bây giờ?

Lãn : Làm sao đó thì làm, chớ tôi quyết là phải mượn được.

Lười : Tôi cũng vậy luôn!

Nhỏ : Thôi các cậu ơi. Nếu cứ ở đó mà cãi nhau thì vừa phí hơi, vừa chẳng đi tới đâu. Để tôi xin có ý kiến dàn xếp.

Lãn và Lười : (đồng thanh) Dàn xếp cách nào?

Nhỏ : Việc có nhận làm hay không còn là tùy ở tôi. Tôi nhận ai làm chủ thì người đó được mượn.

Lãn : Thế thì nhận tôi đi, tôi lười lắm, ít nhu cầu, ít sai phái, ít giặt giũ, ít công việc, làm với tôi tha hồ mà được lười.

Lười : Tôi cũng hệt như vậy đó!

Nhỏ : Các cậu nói thì cứ nói, chớ tôi phải trắc nghiệm đã thì mới tin được.

Lãn : Trắc nghiệm cách nào?

Lười : Ờ… cách nào?

Nhỏ : Các cậu nói các cậu ở dơ, chịu được dơ phải không?

Lười và Lãn : (đồng thanh) Đúng rồi!

Nhỏ : Vậy tôi thử xem các cậu dơ đến đâu (cởi áo ra). Đây là cái áo của tôi. Ba đời nay nó chưa biết mùi giặt là cái gì, vì nó được truyền từ đời ông nội tôi lận!

Lãn và Lười : Khiếp!

Nhỏ : Vậy mới dùng để thử các cậu được chớ. Này nhé. Tôi sẽ treo cái áo này trước mũi các cậu. Cậu nào thở hít tự do, thoải mái, khoan khoái, nhẹ nhõm càng lâu thì người đó càng chứng tỏ là vua lười, đại lười, ít công việc, ít giặt giũ. Tôi xin chọn cậu đó làm chủ.

Lãn : Ồ! Cái gì chớ cái đó thì sua là tôi thắng rồi. Cái áo của tôi từ ngày may tới giờ đã giặt tí nào đâu.

Lười : Hí! Đừng tưởng bở. Còn cái áo của tôi mua lại của một anh lười khác, có lẽ cũng chưa bao giờ nếm mùi giặt giũ. Tôi sẽ thắng!

Nhỏ : Thôi, để rồi coi ai thắng, ai thua. (Giơ cái áo lên). Nào! Tôi đếm 1, 2, 3 thì các cậu xáp vô nhé.

Lãn, Lười : Đồng ý!

Nhỏ : (Đếm) 1, 2, 3!...

Lãn, Lười : (cùng xáp lại, cùng hít mạnh, rồi cả hai cùng ngã quay cu lơ ra, bất tỉnh nhân sự).

Nhỏ : (hốt hoảng) Kìa! Sao vậy? (bỏ cái áo xuống, lại lay Lười) Cậu… Cậu… lai tỉnh (quay sang lay Lãn) Cậu ơi… tỉnh lại… tỉnh lại (kêu to) Thôi chết tôi rồi… tôi gây ra án mạng mất rồi… Thôi, ba mươi sáu nước chỉ có nước chạy là hơn cả. (Chạy được ba bước thì đụng 1 Hướng Đạo Sinh đi tới)

LỚP III

Thêm Hướng Đạo Sinh

Nhỏ : Ơ! Cậu là Hướng Đạo Sinh làm việc thiện hả?

Hướng Đạo Sinh : Phải! Có chuyện gì thế?

Nhỏ : Cậu làm ơn cõng tôi chạy ra chỗ này… (trèo lên lưng HĐS, la om sòm). Lẹ lên giùm, lẹ lên giùm… Tôi phải chạy xa chỗ này…

HĐS : (cõng Nhỏ ù té chạy).

(Lời ghi chú của tác giả : Vở kịch đáng lẽ còn dài, nhưng viết đến đây thì tác giả cũng lây luôn cái lười của mấy thánh tổ làng… lười này, nên đành xin tạm dừng bút.)

 NHẬT TIẾN    

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 99, ra ngày 22-7-1973)

Chuyện Mùa Thi

NHỮNG NGÀY CUỐI NĂM

Sau kỳ thi đệ Nhị lục cá nguyệt, còn một vài tháng nữa mới hết niên học, song không khí tàn niên đã bắt đầu xuất hiện trong các lớp, các trường. Học sinh các lớp không đi thi tự cho phép mình bớt chăm đi một tí và háo hức nghĩ đến những chương trình dự tính cho kỳ hè sắp tới. Trái lại, khung cảnh các lớp đi thi mới ảm đạm làm sao! Trên những gương mặt trẻ, những nét tươi vui cơ hồ biến mất, nhường cho bao nét âu lo! Thật là:

“Đầu năm rực rỡ như hoa,

Cuối năm ủ dột xót xa nỗi mình!”

Thầy cô ra công trấn an: “Nếu các em học đều từ đầu niên các em có dư thì giờ ôn lại bài. Bãi trường xong còn hơn một tháng mới thi cơ mà!”. Đó là làn gió giúp những “dân” siêng năng nghe lòng lắng dịu đôi chút. Song đó cũng là cái ngòi làm nổ bùng nỗi bấn loạn của những “dân” quanh năm không sờ đến sách vở. Trong các vầng trán đầy ân hận kia, tòa án lương tâm liên tiếp nhóm họp những phiên bất thường, buộc tội “bị can” khắt khe hơn bao giờ hết! Kết quả, các “bị can” giở khóc giở mếu tiếc những ngày giờ đã trót phung phí và rùng rợn nghĩ đến viễn ảnh hãi hùng: “nghển cổ cò xem bảng không tên”. Không ai bảo ai, một số học sinh âm thầm giã từ trường lớp, đến chiếm đóng các thư viện, một số ở rịt trong nhà, gạo bài như điên! Cơn bão tố trong lòng họ bấy giờ đã át đi hiệu lực những lời khuyến cáo của ban Giám Đốc: “Không được đi thi với danh nghĩa của trường, nếu tự ý nghỉ trước… “ Đồng thời, họ đâm nghi hoặc cả những lời khuyên bảo ân cần của thầy cô: “Học trong lớp có sự hướng dẫn của thầy cô, các em còn e không thấu đáo bài vở! Thế khi các em tự học, sẽ thấy dễ dàng và ít tốn thì giờ hơn bao nhiêu lần?”

Vào tuần lễ cuối cùng của niên học, nạn “cúp cua” leo thang chẳng kém vật giá hiện thời, có lớp chỉ còn dăm ba ngoe ra xếp hàng chào cờ mỗi buổi sáng!

THỜI GIAN HỌC THI

Đối với các sĩ tử, đây là lúc ý nghĩa câu “Đời là bể khổ” thấm thía hơn bao giờ! Họ ăn không ngon, ngủ không yên, tâm tính biến đổi bất thường. Kẻ thì trở thành khó tính, lầm lì. Người thì trở nên cau có, dễ giận dỗi. Con gái lại hay tủi thân, dễ thất vọng hơn thường ngày.

Dù biết hay không biết uống cà phê, họ cũng đua nhau tiêu thụ hết ly này đến ly khác, hòng thức thật khuya. Quả thật, chất kích thích kia đã giúp cho nhiều người thức được, với bộ thần kinh căng thẳng. Tuy nhiên, một số người khác lại thấy buồn ngủ nhiều thêm. Tai hại thay cho cả hai cái tác dụng ngược chiều ấy.

Lạ một điều, các sĩ tử càng học càng thấy đầu óc mình cơ hồ trống rỗng, không còn nhớ gì về những điều mình vừa học. Có người đem chất đống hết sách vở ra trước mặt. Lôi quyển Toán ra cắm cúi đọc. Được vài trang, tim nhói lên một cái, sực nhớ đến những bài Vạn Vật dài dằng dặc. Không thể nhét nổi cái công thức trước mắt vào óc! Lôi Vạn Vật ra xem lại vậy! Nhưng than ôi! Còn bao nhiêu bài tập Lý Hóa chưa làm! Còn bao nhiêu con số, bao nhiêu tên người, tên tỉnh phải nhớ trong hai cuốn Sử Địa dày cộm kia! Rồi phải học làm sao để hiểu nổi đề thi Sinh Ngữ, hiểu “người ta” hỏi mình cái gì…

Với tâm trạng “ngồi trên đống lửa” ấy, họ lúc thì mong cho chóng tới ngày thi, lúc lại ước thời gian kéo dài lê thê… lê thê…

NHẬP TRÀNG AN

Ngày phải đến đã đến!

Trong khi chờ cổng trường mở, các sĩ tử còn cố vớt vát từng giây phút bằng cách lăm lăm cầm quyển sách trên tay, đọc nghiến ngấu. Ai tự cho là học đã đủ, hoặc thấy đầu óc đã “bão hòa”, thì xúm lại tán gẫu. Đề tài câu chuyện dĩ nhiên là “học” và “thi”. Họ nói thật to, cười thật lớn, ngỡ rằng có thể làm biến đi nỗi lo lắng, hồi hộp trong lòng.

Khi đã an vị trong phòng thi, “thiên hạ” bèn đảo mắt tìm “người quen”, hoặc cười duyên với “đồng bào” bốn chung quanh, chuyện trò thân ái như đã quen biết từ lâu!

Thế rồi hai vị Giám thị xuất hiện. Hàng trăm tia mắt liền phóng tới, phân định chớp nhoáng xem hai nhân vậy ấy “hắc” hay “hiền”.

 Một hồi chuông reng. Hoặc một hồi trống đánh. Ngàn muôn con tim đồng loạt ngừng đập vài tíc-tắc, và ngay sau đó bắt đầu rộn rã nhịp ngũ liên. Nhiều đôi chân, nhiều bàn tay cũng run rẩy hòa nhịp.

Phòng thi im phăng phắc. Chỉ có tiếng xé bì thư và tiếng thở. Đề thi được vội vã phát ra. Vài tiếng xì xào chợt nổi lên. Công việc “Giám thị” bắt đầu:

- Em kia quay lên!

- Ai còn quay qua quay lại, tôi ghi số báo danh đấy nhé…

Buổi thi nặng nề trôi qua. Sĩ tử ra về với những bước hân hoan, tràn trề hy vọng, hoặc:

“Thẫn thờ bước thấp bước cao”.

CHỜ ĐỢI

Tuần lễ “nhập Tràng An” chậm rãi trôi qua như một giấc mộng đầy biến cố, lưu lại nơi các thí sinh sự mỏi mệt, bơ phờ. Họ hí hoáy lấy đề thi làm lại, rồi tự cho điểm, rồi băn khoăn: “Bài mình gặp giám khảo rộng rãi hay khó tính? Ông ấy có theo đúng thang điểm chăng?

Trong thời gian học thi, những lúc chiến đấu với cơn buồn ngủ, các sĩ tử thường tự hẹn sẽ ngủ cho thật đã đời khi thi xong, sẽ tha hồ đi xi nê, đi thăm bạn… Bây giờ đã rảnh rỗi, họ lại hết muốn ngủ, nghĩ đến chuyện gì cũng thấy chán chường. Việc duy nhất mà họ hăng hái muốn làm là chạy tìm những người quen, nhờ xem điểm trước.

Hàng tuần trước ngày kết bảng, các trung tâm thi đầy nghẹt những người! Ai cũng cầm khư khư trong tay một mẩu giấy ghi tên họ, số báo danh, số phòng của mình, chầu chực từ sáng đến trưa, từ trưa đến chiều tối, chờ gặp một giáo sư quen là nhào tới năn nỉ, ỉ ôi.

Ban B thường có kết quả sớm nhất. Tội nghiệp dân ban A, cứ là “cuống cà kê” lên khi thấy mấy tên hàng xóm đậu, rớt loạn xạ, còn mình chưa biết gì.

GIÂY PHÚT CĂNG THẲNG

Trong sân, trước cổng trường, xe ngổn ngang, người chen chúc làm nghẹt luôn mấy khúc đường quanh trường. Phóng thanh oang oang, đều đều xướng danh. Từng giây, từng phút, có những tiếng reo mừng rỡ, những tiếng kêu trời, lẫn theo cái giọng đọc bình thản kia. Nhiều vành môi nở thắm. Nhiều khuôn mặt xám ngắt. Nhiều ánh mắt hân hoan. Nhiều gương mặt đẫm lệ. Một vài kẻ ngất xỉu. Kết quả thực tế của một niên học là đấy!

MỘT CHUYỆN BÊN LỀ

Trong “lịch sử thi cử” của đời tôi, kỷ niệm kỳ thi Tú Tài phần nhất thật khó quên.

Kỳ thi chia làm hai đợt. Đợt đầu gồm ba buổi, nhằm ngày thứ tư, thứ năm và thứ sáu.

Sáng thứ sáu thi Toán, môn chính của tôi. Dù thuộc loại khá toán trong lớp, song khổ nỗi tôi có bệnh hay hồi hộp. Mỗi lần tôi bị xúc động, chứng nhức đầu bèn hoành hành dữ dội khiến trí óc tôi cứ trơ trơ ra, không thèm làm việc nữa. Biết thân biết phận, sáng hôm ấy trước khi đến trường tôi đã cẩn thận uống đủ 17 giọt thuốc Cortancyl.

Nhưng than ôi! Vừa đọc xong đề thi là toàn thân tôi chợt run lên bần bật! Nguyên do thật không ngờ! Chỉ vì cái đề ấy tôi đã làm qua một lần. Mắt tôi hoa lên. Tim tôi nhảy loạn xạ. Tôi ngồi im, mắt đăm đăm nhìn đề bài, chỉ thấy những hàng chữ nhảy múa. Hai tay tôi tái ngắt bấu chặt vào mép bàn cố tự trấn tĩnh. Tôi mím môi muốn khóc vì không làm sao điều khiển được mình. Tôi đâm bực tức trước sự yếu đuối của mình. Tôi tập co duỗi hai bàn tay, giữ yên hai đầu gối, thở mạnh và dài, song sự “rung cơ” vẫn tiếp diễn, có phần dữ dội hơn lúc đầu.

Chung quanh tôi, mọi người đều cắm cúi làm bài, những ngòi bút thao thao trên giấy. Mặc kệ những cử động phản xạ quái ác, tôi quyết cầm bút lên. Cây bút như muốn văng khỏi bàn tay tê cứng, run bắn của tôi. Sau lúc lâu, chật vật lắm cái hình vẽ nguệch ngoạc mới thành hình trên tờ giấy ráp.

Tôi nhớ rõ là phải kẻ thêm một đường nào đó, thì bài toán sẽ được giải đáp dễ dàng. Nhưng cái đầu óc quay cuồng này nó muốn phản bội tôi. Hai thái dương bừng bừng nóng. Mồ hôi chảy từng dòng theo chân tóc, xuống mặt. Mồ hôi đẫm ướt lưng áo, trong lòng bàn tay. Mỗi lúc tôi như ngu muội hơn. Tôi đành gác bài toán lại, làm câu hỏi giáo khoa trước.

Để trả lời trôi chảy năm câu hỏi tôi mất hơn một giờ chiến đấu với nét chữ cong queo. Giá ngày thường, tôi chỉ mất nửa giờ là cùng, mà bài làm đâu đến nỗi dơ dáy, chữ xấu như gà bới như thế!

Tuy nhiên, sự bình tĩnh đã trở lại. Tôi mừng rỡ quên bẵng cánh tay phải mỏi rời, loay hoay vẽ hình vào giấy thi. Bất chợt, ngọn bút vô tình vạch thêm vào cái hình đường kẻ ban nãy đã làm tôi khốn khổ, không nghĩ ra.

Thế là liên tiếp bốn đáp số thoăn thoắt hiện ra trên giấy. Chỉ còn câu cuối cùng thật phức tạp. Tôi thì một mực nghĩ rằng mình đủ sức làm được câu ấy. Song bộ óc mệt mỏi và đen ngòm của tôi lại khăng khăng muốn đình công. Cuộc tranh chấp vô cùng gay go ấy kéo dài cho đến lúc chuông reng báo hiệu hết giờ. Não nề, tôi nộp bài, lấy lại thẻ học sinh và phiếu báo danh, rồi đi như đứa mất hồn ra khỏi phòng thi.

Thế mà bố cứ tin bài toán của mình hoàn toàn! Thế mà thầy cô, bè bạn cứ bảo mình sẽ đậu có hạng! Thế mà mẹ cứ khen chữ mình rõ ràng, tròn nét! Bây giờ ra nông nỗi này đây! Ôi, ngu ơi là ngu! Lại còn cái tủy sống vô duyên này nữa, chịu khó điều khiển cử động phản xạ quá nhỉ?

Cứ thế, tôi vừa than thân trách phận, vừa cuốc bộ về nhà. Có lẽ gương mặt tôi thê thảm lắm nên ba mẹ, anh chị tôi chỉ nhìn tôi với ánh mắt thương hại, không nỡ hỏi han gì. Ăn bữa trưa qua loa, tôi leo lên lầu nằm dài trên võng. Bài toán trở thành một ám ảnh mãnh liệt. Không dừng được, tôi để yên cho óc phác họa lại cái hình vẽ khá rắc rối, nhưng tôi đã thuộc lòng. Và… chết tôi rồi! Có thế mà không nghĩ ra! Tôi vỗ đầu, bứt tóc, ngồi nhòm dậy rồi lại đùng đùng nằm xuống. “Thôi, lỡ rồi”, tôi tự an ủi thế, và cố nhắm mắt tìm giấc ngủ. Song nỗi buồn bực, sự tiếc “hùi hụi” bắt tôi tỉnh như sáo.

A! Phải dùng đến thuốc ngủ mới xong! Tôi sực nhớ đến tuýp thuốc ở đầu giường mẹ tôi. Bà vẫn bảo: “Thuốc này hay quá, uống xong là mắt muốn híp lại, ngã phịch ngay xuống giường”.

Ực xong một viên, tôi ngồi yên trên võng nghe ngóng. Chờ mãi chả thấy gì, tôi ực thêm 1 viên. Vẩn chưa thấy “phịch”, tôi sốt ruột ực thêm viên nữa. Có lẽ tại tôi quá tập trung tư tưởng, chờ kết quả thần hiệu của thuốc, nên tôi có cảm tưởng thời gian qua mau trong khi mắt tôi vẫn không chịu “híp lại”. Đã bảo đầu tôi là chì óc tôi là sắt mà! Thế thì phải uống thêm cho đủ “đô”mới được!

Sau đó, tôi ngủ mê đi lúc nào không biết. Đến bữa chiều, chị giúp việc lên đánh thức, tôi chẳng biết trời trăng gì. Mẹ tôi lại bảo “Mấy hôm nay em nó thi mệt, thôi để nó ngủ. Tí nữa mua phở cho nó ăn cũng được”. Nhưng đến tối mịt vẫn chưa thấy tôi dậy, bà mới sinh nghi, chạy lên lầu. Nhìn ống thuốc và cái ly nhựa lăn lóc dưới sàn, mẹ tôi hốt hoảng lắm thì phải. nhưng vốn là người rất bình tĩnh, cả quyết, bà không la khóc, lay gọi, mà vớ lấy cây chổi lông gà quất tôi một cái đau điếng. Đến nỗi tôi hơi tỉnh lại. Toàn thân tôi như bị trói chặt xuống võng, không sao cử động được. Tôi nghe văng vẳng có tiếng quát hỏi:

 - Thanh! Con uống mấy viên thuốc?

Tôi mơ hồ lắc nhẹ một bàn tay.

- Năm viên cơ à! Uống từ bao giờ?

Mí mắt tôi cứ sụp xuống, không nhướng nổi lên. Song tôi cố nhúc nhích ngón cái.

- A! Từ một giờ trưa! Bây giờ tám giờ tối rồi còn gì! Sao mày dại thế hử con?...

Tiếng nói như xa dần. Tôi thiếp đi trong khi được ba tôi ẵm xuống nhà dưới, lái xe chở tới bệnh viện Saigon.

Tôi hồi tỉnh giữa lúc nằm trên băng ca và đang được khiêng lên lầu ba. Tôi đã có thể cử động được và cảm thấy mình thật sự bị trói vào băng ca. Hai mí mắt vẫn nằng nặng. Song tai tôi nghe rõ mồn một những lời đối thoại:

- Không sao đâu, ông bà đừng lo! Cô ấy đang tỉnh dần đó! Sáng mai cô ấy sẽ bình phục và có thể về nhà. Chúng tôi chỉ cần tiêm thêm vài mũi thuốc khỏe cho cô ấy thôi.

- Ô! Thế không phải rửa ruột à?

- Vâng, nếu có gì nguy hại thì đã xảy ra trong vòng 6 giờ sau khi uống thuốc. Thế này là cô ấy chỉ uống 3 hay 4 viên thôi.

- Vậy ra không phải nó tự tử! Tôi cứ tưởng con bé nó dại dột…

Thế rồi… vài ba ngày sau “con bé’” lại tung tăng đi thi đợt nhì và khi có kết quả, cả nhà xúm lại trêu:

- Eo ơi! Cô Tú hạng Bình cơ đấy! Thế mà suýt ăn giun nhá!

- Ơ! Tai nạn bất ngờ chứ bộ! Tự tử là hèn nhát, nhục nhã, là phụ công ơn cha mẹ thầy cô, là có tội với Tổ quốc, là…

- Ghê! Ai nói cô tự tử đâu mà đã vội cải chính, đã vội diễn thuyết tràng giang đại hải thế?

AI CƠ     

(m.t.h. trang)

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 136, ra ngày 1-9-1970)

Bìa của Vi Vi : Điệu ru

Vào Hạ

Nghe mùa hạ rất gần trong tâm tưởng
Lối sương bay gió đổi hướng trong chiều
Lá khô về dài năm tháng đìu hiu
Nồng nắng lửa loài cỏ yêu nào hát

Xanh trong mắt và trong hồn bát ngát
Tuổi rất gần mà ngơ ngác nào nguôi
Mùa tháng năm hồn vương những ngậm ngùi
Sinh nhật không là cuộc vui thân ái

Em chơi vơi trong nỗi niềm sầu hãi
Tương lai nào còn đuổi mãi trong chiều
Mơ ước về xanh ngát dấu phượng yêu
Khi cổng trường tiêu điều vừa khép kín

Là thương nhớ rơi đầy trong câm nín
Phấn bảng giờ thinh lặng với thời gian
Lớp cỏ lan xanh mọc rất ngỡ ngàng
Lung linh bóng trong nắng vàng lớp học

Và bỗng dưng nghe lòng mình muốn khóc
Ơi một thời tuổi ngọc đã chìm xa
Mùa thương về cay đôi mắt nhạt nhòa
Chim có đậu trên tháp ngà bừng vỡ

Mà mùa hạ rất gần trong bỡ ngỡ…

                                                 Đỗ thị Hồng Liên 


(Trích từ tạp chí Tuổi Hoa số 224, ra ngày 1-7-1974)

Một Ngày Trại Vui

Phái đoàn ra đi từ sáng sớm, gồm có bốn nhân vật “trọng yếu” trong gia đình. Phe “trọng” do Bảo làm Chủ tịch, Cò Phó chủ tịch và phe “yếu”, Phương làm trưởng Ái làm phó. Cả hai phe, chả phe nào có hội viên, đoàn viên, chỉ toàn là trưởng với phó nên lúc giới thiệu, nhân vật nào cũng có cảm tưởng rằng mình rất… hách xì xằng. Bảo mang ballot trên vai trong đó có lương thực và vài thứ lặt vặt như khăn lau – phần Ái, lúc nào cũng đòi lau! – quả bóng da cho anh em nhà Bảo (à quên! Cho Chủ tịch và Phó chủ tịch phe “trọng”) và gương, lược cho cô Phương làm dáng… Bảo xách cái giá vẽ nhỏ bên tay trái, đồ nghề của “họa sĩ” bên tay phải. Trước khi khởi hành, Bảo hạ lệnh xếp hàng kiểm điểm vật dụng đem theo:

- Đằng trước thẳng!

Con bé Ái, không biết học ở đâu, cho vọt ra ba tiếng có khả năng làm giảm oai của Chủ tịch Bảo:

- … Đằng sau cong!

Bảo trừng mắt làm Ái hơi nao núng nhe răng sún ra cười trừ.

- Tất cả sẵn sàng chưa? Cò, mấy cái gậy lớn đủ cả chứ? Khéo đấy nhé, kẻo thiếu thì không làm sao dựng trại một cột đâu nghe. Còn ba tấm toile de tente đã đánh dấu cái nào của thằng Duy, cái nào của chú Hải chưa? Phần Cò chỉ có vậy, ráng giữ nghe cưng!

Phương sốt ruột kêu lên:

- Thôi mà. Đã 6 giờ rưỡi rồi đấy. Anh Bảo cứ làm tàng hoài. Đủ cả rồi, đừng lo.

Quay về Phương, Bảo nghiêm trang như một ông tướng sắp lâm trận:

- Còn cô nữa, cái giỏ ấy dễ đứt lắm đấy, liệu mà vung vẩy cho nhiều vào. Ái! Em nhớ cái túi ấy nghe, anh có để 3 quyển sách mới trong đó. Nào lên đường! Vừa ý chưa, thưa cô Phương?

Ái giơ tay lên như mỗi lần cô giáo hỏi “em nào đi học có thưa ba má?”:

- Anh Bảo ơi! Có phải hát bài “Vui ca lên nào anh em ơi! Hát cho lòng thắm tươi” … không?

Bảo ra trước cổng, cười to:

- Ừ có, Ái hát đi nào. Anh không muốn hát bây giờ.

Mấy anh em nhắm hướng tây trực chỉ. Nắng buổi sáng rất nhẹ và ấm, gió cũng chỉ thoang thoảng, man mát. Trời Hè như thế này là tuyệt! Cái dải mũ của Phương tươi trong màu nắng. Tóc Phương buộc thành hai túm nhỏ ở hai bên tai bằng sợi chun đen có gắn hạt sen nhựa mầu xanh ngọc. Ái cũng vậy, trông là biết ngay hai chị em. Phái đoàn đi đến trạm xăng đón xe lên Phú Vinh. Cò kể chuyện trường, chuyện lớp liên miên. Chuyện thằng Khôi xin phép ba nó để đi chơi với Cò không được ăn vạ bỏ cơm rồi đói quá phải lục cơm nguội. Cò kể luôn chuyện thằng Khuê phi thân qua bàn bị thầy phạt quỳ trên bục bảng. Ái nhìn hàng cây chạy vun vút về phía sau ở hai bên đường. Chẳng mấy chốc xe đã đến Phú Vinh. Bốn anh em đi bộ vào trong làng phía mấy lò gạch. Đường làng nhỏ hẹp, bờ ruộng mấp mô. Ái suýt ngã mấy lần. Cô bé hết nhìn bên nọ sang bên kia, chả là đây là lần đầu đi đường bờ ruộng mà. Chuồn chuồn lượn vòng trên đầu, Ái ngước mắt lên rồi chân phải bước thụp xuống ruộng lúa.

- Thôi rồi! Có sao không? Ấy ấy, khéo kẻo ướt sách của anh nào. Đưa tay đây anh kéo lên. Ồ, chỉ ướt có một tí, đừng khóc, chốc nó sẽ khô ngay đấy mà. Ái đâu có thèm khóc vì một chuyện vô duyên như vậy, Ái nhỉ?

Bảo đánh một đòn tâm lý khá cao làm miệng Ái sắp méo qua một bên bỗng lại tròn vo, cười tươi hơn bao giờ hết:

- Không sao đâu, ướt có “chút xí” Ái vẫn đi được như thường. Tí nữa anh Bảo bắt chuồn chuồn cho Ái với nghe, nhiều chuồn chuồn ghê đi! Bay loạn cả mắt.

Cảnh ruộng đồng thật đẹp. Màu lúa chín vàng như thêm rực rỡ, kiêu hãnh dưới cơn nắng đầu hạ. Mấy nếp nhà tranh nhỏ bé ở phía xa, khuất sau khóm cây xanh là một bức tranh tuyệt mỹ. Càng đi sâu vào làng Ái càng thích thú. Hoa dại mọc lan ra ngoài đường, cỏ may đâm vào quần áo gỡ mãi mới ra. A! Còn hoa này nữa. Ồ! Xinh làm sao. Hoa tròn như viên bi nhưng nhỏ hơn, màu hồng nhạt. Ơ mà lạ chưa kìa! Mới chạm đến là lá cụp cả lại.

- Kỳ ghê chị Phương ơi! Hoa lá chi mà lạ.

Phương hái hoa kết vào mũ rồi kể cho em nghe sự tích hoa trinh nữ.

Chủ tịch Bảo đứng lại, đặt ballot xuống đất:

- Tụi mình cắm trại ở chỗ này vừa mát vừa gần sông. Nghỉ tí đã. Thế nào? Có vị nào đói bụng chưa?

- Chưa! Chưa! Dựng lều đi anh Bảo.

- Ừ, Phương đi tìm hoa về mắc ở lều đi. Ê! Đừng đi xa nhé! Lạc khổ lắm à. Cả Ái nữa, đi với chị Phương.

Lúc Phương và Ái đem một giỏ hoa tím, loại dây leo, về, trại đã đóng xong. Cò là sói con Hướng Đạo cơ mà. Lều thật căng, dây cũng thẳng lắm và cọc thì khỏi phải chê. Căn lều đã thành một cái nhà nho nhỏ xinh xinh, chỉ thiếu con Kiki giữ cổng nữa thôi. Trong lều có một chỗ… ngon lành nhất là góc sau, ôi chao! Mấy chai nước ngọt trông mới… dễ yêu làm sao! Còn mấy chiếc lạp xưởng bên cạnh những ổ bánh mì nữa, thật chỉ muốn giấu kín chúng vào bụng thôi.

Nắng đầu hạ tuy chói chang nhưng vẫn có cái thú vị riêng của nó. Nhìn thôn xóm rải rác đó đây, nhìn hàng dừa cong vòng xuống bờ ao, nhìn phía sông sen nở trắng, màu nắng như một màu nền lạ cho tranh vẽ. Buổi trưa thật yên tĩnh, tất cả như chìm vào một giấc ngủ mê.

Bốn anh em đã tiêu thụ hết số lương thực, nhưng không sao, tí chiều dời đô về Nha Trang có khối thức ra. Bảo, Phương và Cò đọc truyện dưới bóng cây, còn Ái vẽ giấc mơ trong lều. Trời oi, không có gió nhiều nhưng cũng tạm đủ để ru cô bé.

- Cò, tụi mình ra phía sông tắm đi, rồi vẽ nữa. Cảnh ở đấy đẹp quá, nhóc thấy không? Nhanh lên! Xách cho anh cái túi vải đựng đồ nghề. Mình ra phía sông, chỗ nhiều bóng mát ấy. Cò thấy chứ? Này cô “thi sĩ” ở đây làm thơ nhé. Bốn giờ rưỡi thế nào anh cũng có mặt để dọn lều và đọc sáng tác của Phương. Đi nào, nhóc!

Phương đọc vừa hết trang sách, ngước mặt lên nói:

- Nhớ mau về nghe.

- Ừ, chỉ trừ khi nào anh em tui bị cọp chiếu cố mà thôi.

Hai anh em chạy băng qua cánh đồng mới đó đã mất hút. Phương lấy giấy bút ra tìm ý thơ. Chà! Khó đấy! Không lẽ bi giờ viết: “Trong lều bé Ái ngủ say, còn tui lại phải ngồi đây… “ Ơ! Ngồi đây làm gì nhỉ? Làm gì cũng phải đúng âm điệu của câu thơ cơ. Và cô “thi sĩ” nhà ta bỗng reo lên:

- A!… “Còn tui lại phải ngồi đây… gác chừng”. Ủa? Sao hắn quê chi lạ! Phương nhìn quanh. Trời ơi! Nhắc đến chữ “gác chừng” Phương nghe rờn rợn. Sao vắng chi mà vắng lạ! Phải lúc nãy đừng chịu để anh Bảo với Cò đi. Ơ! Đừng thế nào được! Phương nghĩ thầm như vậy, ban sáng hai chị em mình đã bắt anh Bảo thằng Cò “trông nhà” cho đi hái sen rồi cơ mà. Này, hoa sen ở cái đầm phía mấy bụi chuối đằng kia nở đẹp ghê đi! Phương thuê thuyền chèo ra ngoài ấy hái thật nhiều, có cả gương sen nữa, ngon ơi là ngon.

Nhưng mà thực hiện nguyên tắc công bình sao dễ sợ quá à. Nhỡ có ma? Eo ơi! Nhỡ có ma? Ma nó mà biết Phương đang ngồi một mình thì nguy to. “Nó” sẽ lại hỏi thăm cái gan thỏ đế của Phương và Phương sẽ… chết luôn. Phương nhớn nhác nhìn quanh. Ý thơ bay đi tự lúc nào. Ồ! Phải gọi con bé Ái dậy mới được, tuy Ái cũng sợ ma nhưng có “hắn” vẫn đỡ hơn. Bây giờ gọi Ái dậy rồi rủ Ái chạy qua nhà bà cụ Bông nở gần đây chơi cho vui và đỡ ngán ma. Lúc sáng thấy hai chị em xách một giỏ sen về bà cụ mời vào chơi và hẹn chiều sẽ chặt dừa xiêm cho hai cô bé tỉnh thành thưởng thức.

Quái! Cái anh Bảo này! Đã hẹn 4 giờ rưỡi về cơ mà? Đồng hồ của Phương chỉ số 5 rồi. Không lẽ ở đây có cọp sao? Hay là anh ấy đi lạc? Chả lẽ vậy. Nhưng có chuyện gì chứ? Trời! Nếu có chuyện gì?

Phương lo lắng ra mặt. Ái mếu máo khóc, luôn miệng gọi “anh Bảo ui, anh Bảo ui!” Bà cụ Bông ái ngại nhìn hai chị em:

- Chắc cậu ấy quên đem đồng hồ đấy cháu ạ. Để bà bảo thằng Đỏ chạy đi tìm xem sao. Có phải cậu ấy dặn là hai anh em đi vẽ phía bờ sông không?

Phương cũng rơm rớm nước mắt:

- Vâng ạ. Anh cháu bảo là sẽ tắm sông nữa. Khổ quá! Mẹ cháu đã cấm mà cứ khăng khăng đòi tắm cơ đấy cụ ạ. Không biết có làm sao không?

Người cháu của bà cụ đã chạy ra phía sông. Phương rùng mình, năm ngoái me kể con bác Thịnh bị chết trôi ở ngoài Đồng Đế. Lạy trời cho… ông thầy bói đoán đúng, anh Bảo sẽ sống đến năm 62 tuổi và nếu “ăn ở phúc đức” thì cũng có thể thêm được vài năm nữa.

- Nội ơi!

Đỏ đã về. Phương sáng mắt lên. Bà cụ hỏi:

- Sao? Tìm gặp không?

Đỏ thở hổn hển:

- Dạ có ạ. Hai anh – Cò lên chức anh rồi đấy, le không? – ấy nấp trong bụi gần cái lều. Con nghe anh lớn cười, nói với “anh nhỏ” là: “chắc hai đứa nó khóc tùm lum” Con chạy hỏi có phải cái lều kia của mấy anh không? Anh nhỏ gật đầu nói “Tui làm đó, đẹp há?” Con bảo chị này đang đi tìm. Rồi xong hai anh ấy dặn con về bảo là không thấy.

Nói đến đó, Đỏ đưa tay bịt miệng lại:

- Ý chết!

Rồi Đỏ chạy mất. Phương phì cười. A! Hai tên này định làm chị em người ta khóc cho vui đây mà. Thảo nào lại phải nấp trong bụi. Chắc chờ lúc “tang gia bối rối” mới xuất hiện vỗ tay chứ gì. Được rồi chốc nữa tha hồ “lệ nhỏ đầm đìa”.

- Chắc anh cháu định “xí gạt” tụi cháu đấy cụ ạ. Để cháu đem đồ đạc vào đây gửi cụ, bỏ về cho anh em “hắn” biết tay.

Cụ Bông cười, hàm răng móm làm cụ trông thật phúc hậu.

Phương chỉ để lều trống ở ngoài và dẫn Ái ra về.

Nửa giờ sau, Bảo và Cò trở lại lều.

- Ơ hay! Đồ đạc đâu mất cả? Còn hai chị em nhà kia đâu? Chắc chắn là chưa về vì lều còn đây nè Cò. Ủa? Tấm giấy gì thế này?

Và Bảo cầm lên lẩm nhẩm đọc.

“Gửi anh Bảo và Cò,

Hai người tính đánh lừa Phương hở? Phương biết rồi nghe. Bi giờ hai chị em “tui” về trước. “Đồ đạc” gửi bên nhà bà cụ mà hồi sáng mình xin nước nóng đó.”

Ở dưới chữ Phương ký thật hách. Bảo lặng người. Nguy quá! Ai ngờ Phương nó phản công kịch liệt dữ vậy. Trời! Nghĩ đến mớ “đồ đạc” Bảo muốn toát mồ hôi luôn. Nhiều thế, hai anh em làm sao đem về được đây?

Hai anh em hì hục dọn lều. Gớm! Lúc đi me xếp cho gọn gàng, bây giờ thấy bắt ghê, toile de tente làm cho một đống to. Tay xách nách mang, Bảo và Cò thất thểu về như những tên bại trận đau đớn nhất. Nếu có ai đi theo hai anh em sẽ bắt gặp nhiều thứ bị cố-tình-bỏ-lại những là thìa, gương sen, cọc đóng lều, khăn mặt… Bảo và Cò thi nhau bỏ bớt lại để làm “di tích lịch sử”.

Ra đến đường quốc lộ, anh em nhà Bảo được Phương và Ái đón tiếp bằng hai nụ cười thật tươi:

- Chào hai ngài, hai ngài đi đâu thế ạ? Trông hai ngài giống mấy bà di cư quá đi ạ. Hihi… hi hi, hi hi… Hai ngài có đọc bài thơ của Phương, nhan đề là “gửi anh Bảo và Cò không ạ? Hay không ạ?

Cò hậm hực nguýt dài rồi bĩu môi:

- Lần sau nghỉ chị Phương ra.

- Ai bảo hai ngài muốn xem Phương và Ái “khóc tùm lum” làm chi? Đáng lắm đấy, không oan đâu!

Giọng Phương dài ra, cao lên, xoáy trúng khối tự ái vĩ đại của Cò. Thằng bé vứt cái giỏ của Phương xuống đất, kêu lên:

- Đấy, cái này phần chị!

Còn Bảo, mặt mày bí xị, lẩm bẩm nói:

- Cái thằng nhỏ cháu bà cụ Bông thật đáng đánh đòn, người ta đã dặn đừng nói thế mà cũng…

Tiếp theo câu nói bỏ lửng Bảo lắc đầu chán ngán cho “tình đời đen bạc” và chép miệng thở dài.

Phương Vy     

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 72, ra ngày 1-7-1967)

Tuổi Trẻ Với Thiên Nhiên

Ảnh : Nguyễn Vinh Hiển

LỬA TRẠI

Lửa hồng càng reo vui

Bập bùng tình lên khơi

Tim dâng niềm tin mới

Vòng quanh lửa sáng ngời

Nào cùng nhau ca theo

Tí tách nhịp lửa đều

Vùng trời mơ rực sáng

Trái tim hồng đang reo

TÚP LỀU

Nhởn nhơ mấy túp lều

Bên đồi thông đang reo

Hòa âm muôn lời hát

Vui say dáng yêu kiều

Về đây ta họp mặt

Bên lửa ấm trại reo

Bên tình yêu dào dạt

Ngồi quanh bên túp lều

VÒNG QUANH LỬA TRẠI

Nắm tay xoay một vòng

Siết chặt tình bạn thân

Mắt dâng tràn lửa ấm

Miệng ca vang nỗi lòng

Bước chân đi một vòng

Đến với nhau tình thân

Lắng hồn trong lửa ấm

Niềm vui đến thật nồng.

VUI TRONG TIẾNG HÁT

Tay đàn cho môi hát

Vui say âm khúc nhạc

Dư âm này ai hay

Ôi thiên đàng bát ngát

Lân la tay phím đàn

Môi ru âm ngào ngạt

Say buồn nghe thênh thang

Ta tìm vui tiếng hát

BÊN NHAU CA VANG

Ngồi bên nhau ca vang

Rộn rã mấy cung đàn

Miệng reo bao lời hát

Tay ngà say cung thang

Tay ngà say nhịp gõ

Gió ru êm nhẹ nhàng

Lặng nghe đàn chim nhỏ

Bên nhau hót ca vang.

TÀN GIẤC KỊCH VUI

Nụ cười khẽ tắt trên môi

Nhưng vui còn đọng vẳng lời diễn viên

Về say giấc ngủ ngoan hiền

Trên môi khẽ nở triền miên nụ cười.

VỚI THIÊN NHIÊN

Đêm nay bạn với trăng sao

Giăng mùng sương lạnh gối đầu khô cây

Nệm êm cỏ lá thật dầy

Ru đêm ta ngủ dế bầy cuộc vui

MỘT NGÀY THIÊN NHIÊN

Sáng ngày ngủ dậy nghe chim

Trưa nghe thanh vắng gió tìm thoảng đưa

Chiều nghe nắng đổ lưa thưa

Đêm nghe trăng rót hương lùa thoảng êm.

                                                                 HÙNG VỸ

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 99, ra ngày 22-7-1973)

Bìa của Vi Vi : Trên thảm cỏ xanh