Thứ Hai, 20 tháng 3, 2023

Gác Đêm

 

Câu chuyện dưới đây bắt đầu ở New York. Tại khu Brooklyn, một ông già đương bước qua đường thì té xỉu. Người ta chở ông gấp vô dưỡng đường Kings County. Ở đó, ông mê man, lâu lâu mới tỉnh lại một chút mà lần nào cũng đòi cho gọi con trai ông lại.

Nhờ một bức thư đã nhàu vì đọc đi đọc lại nhiều lần, một nữ y tá trong phòng cấp cứu tìm được trong người ông lão, người ta biết rằng người con trai của ông làm lính thủy ở đồn Caroline-Basc. Ngoài ra hình như không có thân thuộc nào khác.

Dưỡng đường kêu điện thoại cho sở Hồng Thập Tự Brooklyn. Sở này lại kêu điện thoại cho Hồng Thập Tự trại lính thủy ở Caroline-Basc, gọi gấp thanh niên đó về thăm cha. Vì tình trạng ông lão đã nguy kịch, nên một nhân viên Hồng Thập Tự và một sĩ quan lái xe jeep đi kiếm thanh niên đó, thấy chàng đương tập trận trong một đồng lầy. Người ta vội vàng đưa chàng lại phi trường và chàng lên chiếc phi cơ duy nhất có thể chở chàng về New York kịp.

Khi chàng bước vô dưỡng đường thì đêm đã khuya. Chàng vừa mệt vừa lo lắng. Một nữ y tá dắt chàng tới giường người hấp hối, bảo ông lão:
 
- Con trai cụ tới rồi đây.

Cô ta phải lặp đi lặp lại câu ấy mấy lần, ông lão mới mở mắt ra. Uống nhiều thuốc an thần quá, ông chỉ thấy mờ mờ một thanh niên bận quân phục đứng gần cái màn dưỡng khí. Ông chìa tay ra. Người lính thủy nắm bàn tay nhão nhẹt của ông trong bàn tay mạnh mẽ của mình, siết chặt một cách âu yếm, an ủi.

Nữ y tá đem lại một chiếc ghế dựa cho chàng ngồi ở cạnh giường.

Đêm ở dưỡng đường thì bao giờ cũng dài, và người lính thủy thức suốt đêm trong phòng ánh sáng mờ mờ đó cầm tay ông già mà ủy lạo ông cho ông hy vọng. Thỉnh thoảng cô y tá bảo chàng đi nghỉ một chút để cô coi sóc cho. Chàng từ chối. Lần nào cô vào phòng cũng thấy chàng chăm chú vào người bệnh, không để ý tới cô, cũng không nghe thấy những tiếng động ban đêm trong dưỡng đường nữa: tiếng lách cách của bình dưỡng khí, tiếng cười của các kíp gác đêm thay phiên nhau, tiếng rên rỉ hoặc tiếng ngáy của các bệnh nhân khác. Lâu lâu chàng lại nói một vài tiếng an ủi ông lão. Còn bệnh nhân thì không nói gì cả, chỉ níu lấy con trai, như vậy già nửa đêm.

Khi ông tắt nghỉ thì trời gần sáng. Thanh niên đó đặt bàn tay hết sinh khí của ông lão xuống giường, bàn tay mà chàng không hề rời ra một lát, và đi báo cho cô y tá. Trong khi cô sửa soạn cho người mất, chàng hút một điếu thuốc, điếu thuốc đầu tiên từ khi vô dưỡng đường.

Sau cùng cô y tá trở ra phòng giấy nơi đó chàng đương ngồi đợi. Cô tính nói vài lời chia buồn, nhưng chàng ngắt lời ngay.

- Ông lão đó là ai vậy?

Cô ngạc nhiên đáp:

- Thì... chính là thân phụ thầy.

- Không, tôi chưa hề gặp ông lần nào cả.

- Vậy sao thầy không nói gì hết khi tôi dắt thầy vô?

- Mới vô tôi biết ngay rằng người ta đã lầm rồi nhưng tôi cũng hiểu rằng ông già đó cần gặp con trai mà con trai ông không có mặt ở đó. Tôi nghĩ, ông ấy mê man như vậy thì không nhận được tôi có phải là con ông hay không, sau cùng nghĩ bụng ông ấy cần có tôi ở bên cạnh, cho nên tôi ở lại.

Nói xong chàng quay gót bước ra.

Hai ngày sau, một tin gởi theo lối thường, từ căn cứ hải quân Caroline-Basc, cho sở Hồng Thập Tự Brooklyn hay rằng người con trai thực sự đương lên đường lại New York để đưa ma cha. Thì ra ở trại có hai quân nhân cùng một tên mà mang số hơi giống nhau, cho nên ở phòng nhân viên người ta đã lầm hồ sơ. Nhưng người lính thủy gọi lầm đó đã biết đúng lúc
đóng vai người con thực và tỏ bằng một cách rất tế nhị rằng dù sao ở trên đời này vẫn có những người tốt bụng.
 

Roy Popkin               
Nguyễn Hiến Lê tuyển dịch 
 

Chủ Nhật, 19 tháng 3, 2023

Thầm Tiếc

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Thôi ngày tháng dần vào quên lãng
Tuổi bình yên ôm ấp dấu chim xa
Thôi những bước đường mù xa vời vợi
Mà nghe buồn lời than thở chim ca.

Chiều ủ nắng cho dỗi hờn cơn gió
Thoáng mây qua như thương tiếc mịt mờ
Ôi bóng người với năm tháng ngây thơ
Xa màu áo thân yêu trong lộ nắng.

Như nét buồn cho những ngày xa vắng
Tiếng ru hiền cho tóc ngủ trên vai
Lời nhủ khuyên còn vang đọng giọt dài
Chừng xa quá cho em tròn tiếc nuối.

Thôi dấu yêu như sương mù buổi sớm
Lời giã từ vương vấn lá cây xanh
Em vẫn nghe chim hót nhẹ trên cành
Nhưng tay với em còn ngăn cách quá.

Lối đi về có gieo rắc hoa lá
Từng bước thầm mà xa vắng trong em
Em vẫn nghe dòng suối chảy êm đềm
Nhưng thật nhẹ, em nghe mình hờ hững.

Cánh bướm xinh ngày nào em vui sướng
Ép thật nhiều mang khoe bạn thân yêu
Ngày tháng qua cho em nuối tiếc nhiều
Có tìm lại nhưng em nào tìm thấy.

Tóc vừa dài nên vai không buồn ủ
Chỉ có em thêm tuổi nữa thật đầy
Để sáng nào em chợt thấy bóng mây
Vừa tắt lịm như tháng ngày tuổi nhỏ.

Vầng trán suy tư, hồn mang bỡ ngỡ
Em đếm trong em từng nốt nhạc buồn
Hoa cỏ vu vơ chào mừng em lớn
Từng bước chim di đang đến ngập ngừng.

                                                  PHONG HẰNG
                                                       (Nhóm Hoa Nắng)

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 173, ra ngày 15-3-1973)

Thứ Sáu, 17 tháng 3, 2023

Truyện Dịch Thiếu Nhi

 
Hiện nay, ngày càng nhiều món ăn vặt "mới" như xoài lắc, phô mai que, bắp xào, bánh tráng trộn... xuất hiện tràn lan trên khắp mọi nẻo đường, nhưng chắc đã quá tuổi ăn hàng từ lâu, nên tôi chẳng buồn nếm thử qua dù chỉ một lần.

Còn những món ăn tôi từng được ăn thuở xa xưa, như ruột vịt, bò bía ngọt, bông cỏ, bánh mì chiên tôm, bún kèn... vẫn mang lại trong tôi dào dạt những cảm xúc bồi hồi, tuy chúng nếm chẳng giống chút nào so với cũng món ăn đó khi tôi còn nhỏ.

Có một thứ tôi vẫn còn hứng thú khi muốn tìm về ấu thơ, đó là truyện dịch thiếu nhi.

Tôi từng nghe nhiều người nói rằng họ chưa từng đọc truyện chuyển ngữ, hoặc không có hứng thú với truyện dịch. Nói không thích thì còn có lý, chứ nói chưa từng đọc truyện dịch/song ngữ  thì tôi không tin, vì dù ít hay nhiều, tình cờ hay cố ý, thì ai trong chúng ta cũng đã từng coi truyện thiếu nhi được dịch hoặc phóng tác từ tiếng ngoại quốc, khi còn nhỏ, như tủ sách Tuổi Hoa chẳng hạn, hoặc cuốn Tâm Hồn Cao Thượng (tác giả Edmondo De Amicis, dịch giả Hà Mai Anh) mà bất cứ đứa trẻ nào vào thời đó cũng đều biết.

Chỉ mới năm, sáu tuổi, tôi đã được đọc truyện Pinocchio, cậu bé người gỗ hay nghịch ngợm, có chiếc mũi dài thoòng, và cặp mắt tròn lúc nào cũng mở to như muốn tìm hiểu cả thế giới. Truyện này đã khơi dậy trí tưởng tượng và óc tò mò của tôi, vì tôi không hiểu tại sao người gỗ mà lại có thể suy nghĩ, nói năng và quậy phá y như người. Cậu bé con rối này thật lém lỉnh khi thường hay đốp chát, cãi lộn nhem nhẻm với cha nuôi, người  thợ mộc đã đẽo gọt nên cậu. Tới khi lớn lên ra đi làm rồi, một hôm tôi vô tình nhìn thấy truyện này trong một tiệm cho mướn truyện, tôi đã vồ lấy nó như tìm thấy lại một người bạn thân thất lạc lâu năm.

Tôi nhớ bộ ba truyện Trong Gia Đình, Vô Gia Đình, và Về Với Gia đình, đều cùng của tác giả Hector Malot, nhưng tôi mê cuốn truyện đầu hơn cả, có lẽ vì nhân vật chính cũng là con gái, tên Liên (Perrine) nên tôi dễ hiểu và thông cảm nỗi lòng hơn chăng? Truyện kể về cuộc hành trình gian truân của hai mẹ con Liên tìm đường về quê nội, khi bà mẹ biết mình bịnh rất nặng và không thể tiếp tục chăm sóc Liên được nữa. Nhưng rồi trên đường đi, bà mẹ, một thợ chụp hình, đã qua đời. Liên phải hoàn thành sứ mạng một mình, dù biết rằng gia đình bên nội giàu có đã không nhìn nhận cuộc hôn nhân không môn đăng hộ đối của cha mẹ. Truyện có những đoạn tả cảnh tuy nhỏ nhưng lại là những nét chấm phá vô cùng sinh động, không dễ quên. Như cảnh Liên hái những bông hoa dại nhưng sặc sỡ tươi thắm trong vườn hoang của chủ trọ, để đem cắm trong phòng giúp vui cho mẹ lúc bà trở bịnh nặng. Hoặc cảnh Liên ngồi dưới rặng liễu nên thơ bên bờ suối, làm dép bằng vỏ cây liễu vì đã cạn sạch tiền. 

Câu chuyện nhi đồng mà tôi yêu quí nhất, là truyện Con Nai Tơ (The Yearling, tác giả Marjorie Kinman Rawlings, bản dịch của Trương Bảo Sơn). Dịch giả đã "đặt tên" cho chú nai tơ là Thơ Thơ. Tôi không thể nói Bảo Sơn đã "dịch" tên, vì tên tiếng Anh của chú nai tơ là Flag (lá cờ), và chẳng ăn nhập gì. Cũng vì yêu quí tên này, mà tôi đã dùng nó làm bút hiệu khi viết bài cho tuần báo Thiếu Nhi thuở xưa, và vẫn sử dụng cho tới bây giờ, nếu bài viết đó có nội dung hơi trẻ con.

Con Nai Tơ nói về cậu bé Cu Tý (Jody) sống với cha mẹ trên một khu đất hẻo lánh, gần rừng rậm mà xa láng giềng, nên để bớt cô đơn, cậu đã đem về nuôi một chú nai tơ. Cha cu Tý đã  đi săn và giết thịt nai mẹ, nên ông đành phải đồng ý, như để chuộc lỗi với chú nai mồ côi. Rừng rậm gần như là ngôi nhà thứ hai của cu Tý. Cậu thường ra suối chơi, tự tay gọt lấy đồ chơi là chiếc cối xay chạy bằng nước, hình ảnh biểu tượng của truyện. Nhưng rồi Thơ Thơ ngày một lớn, đòi ăn đòi chơi nhiều hơn, hay vô rừng mấy ngày không về. Nai cũng phá phách mùa màng, dù ba cu Tý đã xây hàng rào ngày một cao, khiến ông phật ý, vì sợ gia đình sẽ lâm vào cảnh đói kém, nếu tình trạng kéo dài. Vì vậy một ngày nọ ông buộc cu Tý phải ngồi lại nói chuyện như hai người trưởng thành, và cho biết đã quyết định hạ thủ chú nai tơ yêu dấu. Trên con đường trở thành người lớn, cu Tý đã phải trải qua nhiều thử thách, hy sinh, và cả trách nhiệm. Nhưng cu Tý sẽ không bao giờ quên được Thơ Thơ....

Trần Thị Phương Lan     
(Bút nhóm Hoa Nắng)    

Tranh minh họa: Truyện Con Nai Tơ ( The Yearling, tác giả Marjorie Kinman Rawlings) bản in đầu tiên, xuất bản năm 1939
 


Thứ Năm, 16 tháng 3, 2023

Nỗi Buồn Trang Trại

 

Ba và chú Minh ngồi ở băng trước, tôi và bé Ngọc Thùy ở phía sau.

Ba im lặng ghì tay lái, chú Minh im lặng nhìn khói thuốc mơ màng, tôi muốn ngủ gục ở phía sau song cứ bắt gặp đôi mắt nghiêm khắc của ba, tôi không dám ngủ. Ba hay nói:

- Con gái đi xe ngủ gật gù "đẹp" lắm.

Tôi sợ chữ "đẹp" của ba.

Tiễn chú Minh về Sài gòn chỉ có ba người: ba, tôi và me tôi.

Tôi thoáng buồn vì sự ra đi của chú Minh. Song chú Minh không chú ý đến cái buồn của tôi mà chỉ chú ý vào cái buồn của một người. Đó là chị Nguyệt Thùy.

Xe lao vun vút, trời mùa xuân rồi mà vẫn còn lạnh.

Chú Minh ngả người vào nệm xe hỏi khẽ:

- Anh Liêm hút thuốc chứ?

- Cám ơn tôi không hút. Minh hút đi.

Rồi lại im lặng.

Chú Minh chỉ là người bạn trẻ tuổi của ba hồi còn ở quê. Bây giờ chú vẫn còn đi học. Còn ba vì sinh kế vì hoàn cảnh ba ra đời sớm. Tay trắng tạo nên sự nghiệp, hiện ba làm chủ một đồn điền ở tỉnh Kiên giang.

Ba nghiêm nghị lắm, ít khi nào nghe ba nói. Mẹ cũng vậy ít khi nào nghe mẹ la rầy con cái.

Tôi buồn chán trong nếp sống ấy, suốt ngày chỉ làm bạn với quyển tập cây viết.

Dạy dỗ tôi ba giao cho chị Nguyệt Thùy. Chị Thùy chỉ là chị em bạn dì với tôi.

Chị Thùy năm nay đúng mười chín tuổi, hơn tôi ba tuổi.

Ở nhà có cả thảy năm cô gái và hai cậu em trai. Nhưng ba chỉ đặt tên cho các con gái một chữ Thùy, trong số đó có chị Nguyệt Thùy là mơ mộng đủ điều và sau đến là tôi. Tôi hay bị ba mắng nhiều nhất vì tôi chỉ giỏi tài nhõng nhẽo. Mẹ đi chợ hay đi đâu về tôi chỉ hỏi quà bánh v.v... và tôi còn là một cây ngủ gục nên ba thường bảo con gái ngủ gục "đẹp" lắm.

- Cháu Phượng Thùy nghĩ gì mà thừ người ra vậy. Đòi quà, nhớ  mẹ à?

Tôi thẹn đỏ mặt, nguýt dài:

- Chú Minh nói kỳ quá. Ai thèm đòi quà nhớ mẹ, cháu không chịu đâu.

Chú Minh cười.

Một giờ đồng hồ qua mau. Xe đã đến ga.

Tôi càng buồn hơn vì trang trại đã vắng đi giọng đùa cợt của chú Minh.

Chị Thùy tư lự hơn trước. Chú Minh về mang theo bao niềm vui, trả lại cho chị Thùy bao nhiêu nỗi buồin dạo ấy.

Ba ngừng xe ở một nơi, chú Minh và chúng tôi tiến vào ga. Ba bận mua vé cho chú. Lợi dụng cơ hội chú Minh nói nhỏ:

- Phượng Thùy cho chú gởi lời thăm chị Nguyệt Thùy nhé. Hẹn hè sau chú về.

Tôi rưng rưng nước mắt quay đi, sự hờn dỗi dâng trào.

Ba vừa trở lại. Còi tàu rú lên làm nát lòng kẻ ở lại.

Chú Minh lên tàu. Ba hồi còi rúc lên. Con tàu chuyển bánh mang chú về Đô thị...

Lời chú hẹn đã sai. Ba năm nay chú không về trang trại của ba nữa. Tôi thấy thương chị Thùy và giận chú Minh, vì thường bắt gặp chị thẫn thờ, mơ mộng...

Trang trại rộng lớn đêm nay sao buồn quá. Ước gì có tiếng chú Minh. Nhưng thôi, chú Minh biệt tăm đã lâu rồi. Có lẽ chú đang cầu tiến ở một phương trời xa xăn nào, hoặc đang mải miết hiến thân cho một lý tưởng. Cầu mong cho chú đạt được ước vọng, thỏa chí làm trai. Rồi một ngày kia chú sẽ về thăm trang trại cũ... Và nụ cười của chị Thùy lại bừng nở, tươi thắm như một đóa hoa xuân.


TRỊNH Y LAN     

(Trích từ tạp chí Tuổi Hoa số 15, ra ngày 25-3-1964)

Thứ Ba, 14 tháng 3, 2023

Một Ngày

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Một ngày chim ca hót
Trên bàn tay ngu ngơ
Em mang mầu lụa trắng
Bay áo mềm như tơ

Một ngày hoa chợt hé
Ngoài thềm xanh lá non
Em hiền như chim sẻ
Mắt hạt huyền dễ thương

Một ngày mưa trên tóc
Ướt ngọn cỏ tháng giêng
Em đi vào lớp học 
Giọng cười như chim quyên

Một ngày hoa nắng mới
Rộn rã sân trường vui
Em mừng em thêm tuổi
Quanh đời em chơi vơi

                               VI VU
            tặng L. Oanh và ngày sinh nhật

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 122, ra ngày 1-3-1974)
 

Thứ Hai, 13 tháng 3, 2023

Vườn Nắng

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Lá cỏ sắc 
Cứa tay em
Trời xanh êm
Chim làm tổ

Bông bụp nở
Cạnh rào gai
Lũ gà choai
Tìm giun dế

Cựa mình khẽ
Chú mèo con
Mắt mở tròn
Nhìn mẹ ngủ

Đám lá rũ
Giàn đậu khô
Trái thập thò
Bung hết hạt

Bò trên cát
Lũ kiến vàng
Cứ lang thang
Ghé đây đó

Khu vườn nhỏ
Chú xích lô 
Đạp xe vô
Ngồi núp nắng

Trưa thanh vắng
Chẳng bóng người 
Mây trên trời
Trôi lờ lững...

Trần Thị Phương Lan 
(Bút nhóm Hoa Nắng)
oncopy="return false" onpaste="return false" oncut="return false"> /body>