Một Tháng Ăn Chay

 

 - Hôm nay chị làm bánh nhiều để bù lại tháng tới nhịn ăn bánh.

Nghe chị Giao tuyên bố tụi nhóc nhao nhao phản đối:

- Em không chịu đâu.

- Một tháng nhịn ăn bánh chịu sao nổi.

- Sao vậy?

Em cười ra dấu bảo tụi nhóc yên lặng.

- Đừng ồn bố mắng bây giờ. Có đứa nào biết tại sao chị Giao ngưng làm bánh một tháng không? Nói coi?

Tụi nhóc bắt đầu làm thầy bói, lý do dễ nhất là có lẽ chị Giao đi chơi xa, ở nhà thì không thể không làm bánh được, chị Giao siêng trổ tài làm bánh ghê lắm. Nhóc Khôi gieo quả:

- Chị Giao sắp lên xứ "cà răng căng tai" với mẹ để thăm chú Duy.

Để tự thưởng tài đoán của mình, nhóc Khôi cười khà khà, giọng cười chưa kịp dứt đã bị nhỏ Như xí một cái, con bé lên giọng:

- Chị Giao mà chịu lên chỗ đất đỏ tháng mưa này hả, anh nghe mẹ nói sắp đi Ban Mê Thuột nên đoán vậy chớ gì. Chị Giao đi Vũng Tàu với chị Ngọc thì có, không tin anh hỏi chị Ngọc thì biết.

Nói xong nhỏ Như nhìn em chờ em xác nhận lời nhỏ đúng, con bé Huyền vội xen vào:

- Ai điên sao mà đi biển mùa mưa, em nói cho chị Như với anh Khôi biết dạo này đường khan hiếm, em đi chợ với mẹ không mua đường được nên chị Giao tiết kiệm không làm bánh đó.

Con bé Huyền thực tế ghê (ở nhà chuyên môn xách giỏ theo mẹ đi chợ cơ mà) không thèm nghĩ xa xôi đến tận Vũng Tàu, đến tận Ban Mê Thuột. Em lắc đầu chê tụi nhóc:

- Đoán dở quá, sai hết. Thôi để chị tiết lộ bí mật cho nghe - em ngừng một chút để xem phản ứng tụi nhóc rồi tiếp nhanh - Chị Giao sắp sửa ăn chay một tháng.

- Ơ!

- Ăn chay?!

- Thật không?

Nhỏ Như tròn mắt nhìn chị Giao, con bé Huyền buột giọng thán phục, duy có nhóc Khôi tỏ vẻ không tin.

Một phút ngạc nhiên trôi qua, tụi nhóc nhốn nháo phát biểu ý kiến.

Bé Quốc - bé nhất nhà - từ nãy giờ ngồi nghe anh chị nói chuyện, bé mon men lại gần chị Giao:

- Bộ chị Giao định đi tu hả? - nó vuốt mấy sợi tóc chị Giao rồi suýt xoa - tóc chị mềm ghê đi tu phải cắt uổng quá. Chị giận ai mà đi tu vậy?

Nghe bé Quốc nói cả bọn được dịp cười đau bụng, mọi lần nghe nói ăn chay thì cả nhà cùng ăn, mà ăn chỉ có 1, 2 ngày. Lần này có mình chị Giao ăn chay đến cả tháng, bé Quốc không tưởng đi tu sao được. Chị Giao cười trêu bé Quốc:

- Chị giận bé Quốc đó, hôm kia Quốc ăn cà rem chị xin Quốc đâu có cho. Thôi để chị đi tu, bé Quốc ở nhà ăn cà rem một mình đi.

- Đâu có...

Thằng bé chỉ nói được hai tiếng rồi òa khóc tưởng thật, lần này cả bọn cười chảy nước mắt luôn mặc cho bé Quốc vừa khóc vừa ngơ ngác nhìn anh chị cười. Chị Giao ôm bé Quốc vào lòng dỗ:

- Chị nói đùa đó, nín đi, con trai hay khóc nhè mắc cỡ quá. Chị cho miếng bánh to nhất này.

Nhỏ Huyền thắc mắc hỏi chị Giao:

- Chị ăn chay rồi thứ bảy làm sao đi chơi với anh Long được.

Em trả lời thế chị Giao:

- Sao không được.

- Sao được, lỡ anh ấy dẫn đi ăn rồi chị Giao làm sao ăn.

- À há.

Em chợt nhớ ra chị Giao ăn chay, nhóc Khôi đề nghị:

- Hay thứ bảy chị Giao ở nhà em đi thế cho.

Nhỏ Như góp ý:

- Anh lấy áo dài chị Giao mặc rồi lấy đôi guốc đi.

- Còn cái đầu thì sao? - Huyền hỏi.

- Dễ quá, lấy khăn của mẹ cột lên như mỗi lần đi chơi mẹ cột đó. Lấy đôi bông kẹp vô lỗ tai.

Tụi em lại cười. Em tưởng tượng nhóc Khôi mặc áo dài đi guốc cao gót, đeo bông tai và cột khăn mà nén cười không nổi. Con bé Huyền bao giờ cũng thực tế:

- Tướng anh Khôi cứng ngắc trông biết liền, chị Ngọc giả làm chị Giao được lắm, anh Long không nhận ra đâu.

- Lỡ anh ấy tưởng chị là chị Giao thì nguy to.

Chị Giao nghe tụi em đùa cau mày gắt:

- Đùa vừa thôi chứ. Anh Long đến đừng đứa nào nói chị ăn chay nghe.

- Sao vậy?

Bốn cái miệng đồng loạt phát thanh. Bé Quốc mải ăn bánh đâu nói được. Chị Giao bí mật:

- Đừng nói là đừng nói, hỏi làm chi.

Thấy tụi nhóc chưa chịu im, chị Giao đọc một câu thần chú:

- Ai ăn chậm ăn ít ráng chịu đó, đến những tháng sau mới ăn nữa.

Câu thần chú hiệu nghiệm vô cùng, tụi em vội vàng tấn công dĩa bánh. Chưa được mấy phút nhỏ Như tiếc:

- Bánh ngon ghê mà ngày mai hết được ăn rồi.

- Hay chị  Giao đừng ăn chay, ai kêu chị ấy ăn vậy.

- Chị ấy lỡ hứa làm sao, tối hôm đó chị thấy chị Giao vừa lạy vừa khấn. Bây giờ thi đậu phải giữ lời hứa - Em đáp.

- Chị Giao hứa không ăn một tuần thôi.

- Khôi không biết, nhờ chị ấy khấn ăn chay một tháng mới đậu bình thứ đó.

Nhỏ như nói:

- Bao giờ em thi em khấn hai tháng để đậu bình.

Em cười:

- Như chị, chị sẽ khấn ba tháng để đậu ưu cho khỏe. Tiếc ghê hôm rồi thi quên khán.

- Còn em...

Tội nghiệp nhóc Khôi chưa kịp nói hết câu lại bị chị Giao mắng:

- Tụi mày giỡn hoài, không sợ tội sao?

*

Mẹ vừa đặt giỏ xuống tụi nhóc vội vàng chạy xuống bếp xí quà, mẹ đi chợ về được đón tiếp rộn ràng, tụi nhỏ vây quanh mẹ đòi quà. Còn hôm nào mẹ mệt em phải đi chợ, còn lâu em mới mua lỉnh kỉnh như vậy. Nhớ lời mẹ d8ạn để mua thức ăn chưa xong đầu óc đâu mà nhớ mua quà cho tụi nhóc nữa. Tiếng nhỏ Như phân bì:

- Có mình chị Giao ăn chay mà mẹ mua thức ăn cho chị Giao nhiều quá.

- Giao ăn chay phải ăn nhiều mới đủ sức.

- Vậy hôm nay tụi con cũng ăn chay.

Tụi nhóc đồng lòng ăn chay, em tức cười quá.

- Nói thì nhớ lời nghe, đứa nào sai lời có tội đó nghe.

Chờ tụi nhóc lên nhà chơi em với chị Giao bắt đầu làm bếp. Thức ăn của ai người đó làm.

Lúc em nấu ăn, chị Giao phụ mẹ giặt đồ.

- Ngọc trông dùm chị chảo xào.

Em đang kho thịt nghe chị Giao nhờ em mở vung đậy chảo định xào bắp cải cho đều, tiếng chị Giao la ơi ới:

- Sao Ngọc lấy đũa đó.

- Í, em quên.

Em vội vàng lấy đũa lại không kịp, may ghê em chưa đụng vô bắp cải.

Chị Giao giặt quần áo mà mắt để trên bếp coi chừng em, tính em hay quên ghê.

- Ngọc không để ý gì hết cứ lấy muỗng đũa lộn xộn hết. Chị đã để riêng bên này mà cứ để bên kia.

Em vừa cầm lộn đũa là chị Giao thấy ngay, bị mắng hoài em giận bỏ đũa xuống:

- Em không nấu nữa đâu, chị lên nấu đi.

*

Chiều thứ bảy không mưa, trời đẹp lạ, em ra vườn ngồi trên chiếc xích đu nhỏ. Trong nhà có lẽ tụi nhóc đang mè nheo đòi chị Giao "hy sinh" làm bánh mà không được thường thức. Vui ghê cả tuần nay nhà cười hoài vì chị Giao ăn chay, đến em mà đôi lúc còn tinh nghịch chọc chị ấy. Mấy hôm sau nấu ăn quen dần em không còn để đũa lộn xộn nữa nhưng thỉnh thoảng muốn chọc chị Giao em vờ cầm đũa đang nấu ăn bên này sắp sửa như đụng vào thức ăn của chị ấy. Nhớ lúc chưa thi, học bài xong khuya lơ khuya lắc chị Giao thắp hương khấn với vẻ kính cẩn em cố nén cười, cười lúc đó tội chết. Chờ chị khấn xong hai chị em ôm nhau cười, giữa đêm khuya tiếng cười nghe rợn người.

Trời mát dịu, dễ gì có một ngày thứ bảy như thế này. Em mong Linh đến chơi, bắt "anh chàng Trương Phi" ngồi đây để em cho mấy thang thuốc bổ. Người ta vẫn nói một nụ cười bằng mười thang thuốc bổ, cả tuần nay em cười nhiều quá. Chị Giao mua thuốc bổ cho tụi em đó, để em chia Linh một nửa, kể lại chuyện chị Giao ăn chay thế nào "anh chàng" cũng cười.

Đang mơ mộng nghe tiếng chân người em mừng rỡ có lẽ Linh đến. Em ra đón bạn với nụ cười, không ngờ anh Long. Em quê quá vội chạy bay vô nhà gọi chị Giao.

Chị Giao cẩn thận căn dặn tụi nhóc lần nữa đừng tiết lộ cho anh Long biết chị ấy đang ăn chay. Tụi nhóc hét to:

- Biết rồi ; nhớ rồi.

Chờ chị Giao ra phòng khách, nhỏ Như xúi nhóc Khôi:

- Anh Khôi lấy áo dài chị Giao mặc đi, sửa soạn sẵn. Bao giờ nghe anh Long mời chị Giao đi chơi em làm bộ ra nói chị Giao mẹ gọi rồi anh đi chơi với anh Long, phá anh ấy một hôm.

Nhóc Khôi lớn đầu mà dại, nghe nhỏ Như nói hấp dẫn quá đồng ý ngay. Thấy vui em cũng góp vào:

- Như lấy áo dài màu nâu cho hợp với mặt Khôi.

Khôi mặc quần tây với áo dài trông tức cười. Bé Quốc thấy lạ ngồi cạnh Huyền cứ mở mắt nhìn. Con bé Huyền phê bình:

- Anh Khôi giống bà miên bắt cóc con nít ghê, mặt chị Giao đâu có sạm nắng.

Nhỏ Như cười bảo Huyền:

- Không sao đâu, Huyền lấy hộp phấn của mẹ để ngăn tủ trên ra đây chị đánh cho anh Khôi.

Trò chơi lạ lùng mà vui, Huyền xiêu lòng và tham dự vào, nó mở tủ lôi hộp phấn xuống. Lúc đùa mấy chị em đồng ý với nhau lạ lùng. Tụi em vừa trang điểm cho nhóc Khôi vừa cười khúc khích. Em bảo Huyền:

- Huyền lấy thỏi son thoa vào môi cho Khôi nhanh đi. Để chị lấy khăn của mẹ cột đầu cho Khôi.

Nhỏ Huyền cầm thỏi son "quẹt" đại vào môi nhóc Khôi. Khôi ngồi như cục bột để một bà chị với hai nhỏ em trang điểm. Huyền sai bé Quốc lấy đôi guốc cao gót vào. Bé Quốc không biết, nhè ra hỏi chị Giao:

- Chị Giao ơi đôi guốc cao gót của chị đâu?

- Gì bé?

May quá chị Giao nghe không rõ, tụi em đứng tim, bé Quốc dại dột kể ra hư việc hết. Nhỏ Huyền vội ra lôi bé Quốc vào và la bé Quốc.

 

10 phút sau (trang điểm phá kỷ lục, mỗi lần chị Giao trang điểm ít nhất là 1 giờ). Nhóc Khôi lụng thụng đứng dậy ra gương soi. Nhóc la lên:

 

- Trời ơi, chị Giao gì mà như thằng hề vậy?

 

Em quan sát Khôi, mặt trắng bệch (nhỏ Như "trét" phấn nhiều quá), môi đỏ chót (con bé Huyền "quẹt" son tùm lum dính cả 2 bên mép), lông mày đen xì như 2 con sâu róm nằm hai bên do tài nhỏ Như. Chỉ có khăn cột trên đầu là đẹp nhất (em cột cơ mà), áo dài suông đuột như khúc cây, chân đi guốc cao gót. Tụi em tha hồ cười. Em hỏi nhóc Khôi:

 

- Khôi dám ra gặp anh Long không?

 

Lúc nãy Khôi hùng dũng hăng hái bao nhiều bây giờ xìu bấy nhiêu. Em giữ ý chỉ cười nhỏ, Huyền cười to nhất, làm thế nào mà ngã đè bé Quốc đang ngồi trên giường cười híc híc. Thằng bé đang cười híc híc bị đè đau khóc hu hu ầm lên. Cũng may mẹ sang thăm bác Du từ trưa còn bố hôm nay trực, nếu không nghe bé Quốc khóc thì nguy. Em suỵt một tiếng, bảo tụi nhóc im không thôi chị Giao vào bây giờ. Nhưng bé Quốc càng khóc to, thằng bé vốn nhõng nhẽo khi khóc, chỉ nín lúc được dỗ thôi.

 

Đứa nào cũng nín khe, chỉ tiếng khóc "độc tấu" của Quốc ầm lên, vang đến tai chị Giao. Chị Giao giận dữ (có khách mà nãy giờ tụi em cười khúc khích hoài chị ấy đã giận lắm, đến lúc Quốc khóc thì quá lắm) lại cửa buồng vén màn nhìn vào.

 

- Cái gì tụi bây ồn ào nãy giờ vậy hả, sao Quốc khóc vậy?

 

Chị Giao chưa nhìn thấy ông Khôi đứng nép vào kẹt tủ, được chị Giao chiếu cố bé Quốc khóc to hơn.

 

- Hu hu chị Huyền... hu hu chị cười ngã đè em... hu hu đau quá.

 

- Tụi mày quá lắm rồi, lát mẹ về rồi biết, Quốc ra đây với chị.

 

Anh Long đến cạnh chị Giao xem việc gì, giọng anh ấy ngạc nhiên:

 

- Ơ kìa! Khôi.

 

Chị Giao nghe tiếng anh Long, nhìn khắp phòng, tia mắt chiếu tướng ngay nhóc Khôi đang ở góc tủ. Tụi em nhìn nhau chờ đợi chị Giao mắng nhưng kìa... nhìn thấy nhóc Khôi gương mặt đang giận dịu lại và... chị Giao bật cười, anh Long cũng cười lững thững đi vào lôi nhóc Khôi ra khỏi góc tủ... "Cô" Khôi mặt mày bí xị liếc nhìn em, nhỏ Như và con bé Huyền rồi đổ lỗi:

- Tại Như xúi em đó.

- Ai kêu anh bằng lòng.

Chị Giao hiểu lý do tại sao nhóc Khôi biến thành "cô" Khôi rồi, vừa nhìn tụi am bằng đôi mắt rất đáng ngại vừa dỗ bé Quốc. Duy có anh Long đang ra công biến "cô" Khôi trở lại hình dáng cũ tò mò tra vấn lý do...

NGUYỄN QUỲNH     

 

 (Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 169, ra ngày 15-1-1972)

 

Bức Thư "Quái Ác"

"Nước mắt mùa thu khóc ai trong chiều, bằng cây trút lá nghĩa trang đìu hiu... nước mắt mùa thu khóc than triền miên nước mắt mùa thu khóc trong đêm dài..."

Nước mắt Linh thi nhau lăn theo lời nhạc đang rên ư ử. Nhạc sĩ nào đang đi tìm những "mầm non âm nhạc" (Linh mượn tạm bốn chữ này trong bài chánh tả vừa đọc tối hôm qua cho tụi nhóc) ông ấy thấy Linh diễn tả bản nhạc có hồn thế này có lẽ vội vàng thu nhận Linh ngay. Lên sân khấu muốn hát bản nào buồn bã trình diễn có dòng nước mắt cho thật cảm động ông ấy phải mang lên sân khấu cho Linh cái thớt, con dao. Ấy ấy xin các bạn đừng vội hoảng hốt bỏ chạy, Linh chưa nói hết câu kia mà. Cái thớt, con dao và một lô củ hành như Linh đang ngồi xắt bây giờ. Linh vẫn ngại đảm trách công tác đẫm nước mắt này. Mỗi lần xắt hành nước mắt nước mũi thi nhau "mưa rơi trên má mưa vào môi em". Đã thế thôi đâu, khóc như vậy cũng chưa vừa, phải nhắm luôn cả hai mắt lại vì cay quá, hy vọng có ngày thái luôn vào tay cũng chưa mở mắt nổi. Người ta có câu nước mắt cá sấu, nước mắt dầu cù là, bây giờ thêm "nước mắt hành" cho đủ bộ ba tướng sĩ tượng. Có nhiều hôm mặt mũi nhòa nhạt "nước mắt hành" con bé Út lò dò đi xuống nhìn thấy tưởng chuyện gì vội vàng thông báo "Mẹ ơi! Có chuyện gì mà chị Linh khóc quá chừng nè". Chị Dung thì cứ ngạo "Trời ơi, chuyện gì đau lòng ghê vậy Linh kể chị nghe nào". Linh tức lắm đợi hôm trước chị Dung phải thi hành công tác Linh trả thù ngay "Trời ơi, chị nhớ anh ấy đó à, để em đi gọi anh ấy tới" Reng... reng... reng. Mải nhớ chuyện cũ chuông reo làm Linh giật mình vội ngoái cổ nhìn lên nhà trên chỉ mong nhỏ bạn nào tới chơi là một, hai, ba, chuyển giao công việc cho chị Dung ngay. Ngóng mãi chẳng nghe tiếng ai lạ Linh định tiếp tục bỗng tiếng con bé Út "Chị Linh ơi" A! Chắc nhỏ bạn nào tới rồi, cả mấy phút mới chịu gọi "có thư bạn chị nè" Linh thất vọng, vậy mà làm người ta tưởng. Con bé Út đưa đưa phong thư trước mặt Linh, vừa thoáng thấy nét chữ Linh vội buông dao giựt phắt phong thư khỏi tay con bé Út, chần chừ con bé giữ làm tin, ra điều kiện này điều kiện kia đòi chuộc ngay. Không ngờ Linh ra tay nhanh quá con bé giựt lại không kịp đành chịu thua. Nhìn con bé lên nhà, Linh đắc ý, đỡ phải tốn mấy chục mua càrem để lấy lại được phong thư Khanh.

Lúc này Linh chỉ mong được phóng vào phòng bóc thư ra xem thôi, nhưng... Linh liếc mẹ, mẹ đang giặt quần áo thì Linh làm sao mà đứng dậy đi ra khỏi bếp được. Thôi đành nén lòng để thư lên đầu tủ gác măng giê và tiếp tục thi hành bổn phận sắp "hoàn tất". Thật chẳng còn lòng dạ nào mà để ý việc đang làm, cái thư dầy làm sao, chắc hẳn cô bé viết bù những ngày lười viết. Cái thư dài đọc mới thích, mỗi lần Linh viết, viết cả mười mấy trang. Mải nghĩ lan man Linh thật sự quên con dao trong tay đang sử dụng, nó đâu chịu một sự bỏ quên dễ dàng như vậy bèn gọi Linh bằng tiếng kêu đau của chính Linh. Chao ôi! Con dao đáng lẽ xuống thớt nó làm reo không xuống mà nhẹ nhàng xuống tay Linh một cách ngon lành không thương xót. Xui làm sao, mới hôm qua nhăn nhó chê dao không làm ăn gì được, chê xuống chê lên đến nỗi thằng nhóc em phải mang đi mài vì cả buổi sáng nghe than vãn chịu không nổi. Nên sáng nay nó quá bén để xuống tay Linh. Linh "đành" (hân hoan) rửa tay gác dao để săn sóc vết thương đang rỉ máu (ghê quá) dù phải chỉ nhìn sơ qua xem vết đứt sâu thế nào và dán miếng băng keo thuốc là xong hết. Giao việc làm thức ăn cho chị Dung, Linh chỉ việc trông chừng nồi cơm đang sôi trên bếp, lợi dụng thời gian vàng ngọc này Linh lấy thư xuống xem. Con mắt kiêm nhiều nhiệm vụ quá. Phải nhìn xem mẹ có để ý không? Phải liếc chừng nồi cơm chờ bớt lửa và phải... phải xem phong thư. Này nhé, mẹ đang xả quần áo chắc không nhìn Linh làm gì, chị Dung thì sùng Linh lắm không thèm ngó mặt Linh đâu. Chỉ có mình phong thư nhìn Linh thôi.

Đáng lẽ phải quan sát con dấu bưu điện, phải quan sát phong thư trước khi mở đọc nhưng cái việc đó chỉ làm được lúc rảnh rang thôi, bây giờ thì mở xem gấp...

Linh quên bẵng nồi cơm đang cạn dần, cạn dần trên bếp. Cái thư dài ghê bõ công người ta chờ cả tuần. Cái gì mà toàn là ghét với giận cả trang. A cái mùi gì khét khét. Á thôi chết Linh rồi. Cái nồi cơm! Linh hấp tấp gấp thư để đại lên đầu tủ chạy đến xem gấp bệnh trạng nồi cơm. Than ôi! (giống đoạn mở đầu bài văn tế Linh đã học) trễ rồi, bệnh trạng nặng quá, "bác sĩ cơm" đành bó tay nhìn con bệnh vàng võ (vì khét) mà đau đớn lòng. Nhưng sao mà mẹ không hỏi gì hết kìa.

*

Mãi đến lúc lên bàn ăn Linh mới hiểu tại sao mẹ không hỏi lúc có mùi khét, tiếng mẹ "Lúc nãy nghe mùi khét mẹ tưởng nhà người ta, ít khi nào Linh để cơm tệ như hôm nay". Chị Dung kê Linh ngay "Chị biết hôm nay sao Linh đứng cạnh nồi cơm mà để cho nó khét rồi". Nhớ lại mẩu đối thoại lúc nãy Linh quê thật, cũng may chị Dung không nói gì đến cái thư. Cái thư đang xem dang dở phải đem cất kỹ, lát nữa rửa chén bát xong mới xem tiếp được. Linh cố chăm chú vào việc đang làm, chỉ sợ lơ đễnh thì xảy ra lắm chuyện nữa. Buổi sáng sớm cơm nước xong, Linh rửa chén, chị Dung quét nhà, buổi chiều thì đổi ngược lại. Ở nhà không có gì qua mắt chị Dung nổi, chị ấy làm như không để ý đến Linh, ấy thế mà lâu lâu nói nhẹ mấy câu làm Linh lên ruột vì nó thuộc vào chuyện bí mật của Linh. Linh nghĩ lan man đến thư của Khanh lúc nãy đang đọc đến đoạn cô bé nhắc nhở đến kỳ thi vừa qua với những kết quả tốt đẹp, đến những cuộc đi chơi những ngày vui rạng rỡ trong những ngày hè vừa qua. Có lẽ thấy Linh ngồi làm việc một cách máy móc với tâm hồn đang đi chỗ khác, cái dĩa "giận dỗi" bỏ ra đi khỏi tay Linh không chút lưu luyến. Linh giật mình chụp lại mà không kịp, nó rơi tòm lên đống chén chờ rửa kêu loảng xoảng. Cái dĩa rơi mạnh quá vỡ tan tành còn lội theo cái chén mẻ miệng. Hôm nay xui quá, Linh than thầm.

Nghe tiếng đổ vỡ chị Dung ra xem, tiếng chị ấy tức giận "Làm ăn vậy đó hả Linh", lần này chị ấy không tha Linh nữa, mà sẵng giọng:

- Làm công việc mà không để ý gì hết cứ ngơ ngơ ngẩn ngẩn...

-... Như bị ai hớp hồn – Thằng Sơn ngồi trong buồng nói vọng ra.

Linh chống chế:

- Tại em lỡ tay chớ ai mà muốn.

- Lỡ tay... mày làm như tao không biết gì hết chắc.

Linh lúng túng chưa biết nói sao, chị Dung kê thêm:

- Mỗi ngày Linh nhận được một cái thư thì ngón tay của Linh đứt ra làm hai cho xem.

Thằng Sơn cũng chen vô:

- Mỗi ngày sẽ khét một nồi cơm.

Linh nạt nộ:

- Im đi, mày biết gì mà nói.

Thằng Sơn cười to:

- Biết chớ, một ngày chị mà được một cái thơ thì đứt một ngón tay, khét một nồi cơm, vỡ một cái chén, vỡ một cái dĩa...

Linh tức quá chưa kịp phản ứng, chị Dung lại cười chế diễu:

- May mà có một cái thư bạn nó chớ phải thư của "người ta" thì nhà mình nhịn đói vì cơm khét đen thui, chén dĩa vỡ hết.

Lần này thì tụi nhóc cười to.

Linh mím môi tức giận luôn cả Khanh, cả "bức thư dễ thương" mà thật đáng ghét. Bên tai Linh tiếng cười tụi nhóc còn như ngạo nghễ...

NGUYỄN QUỲNH    

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 183, ra ngày 15-8-1972)

Còn Đâu Là Bạn Vui

1

Cái tin mới quá, lạ quá. Những danh từ em chưa nghĩ tới, chưa ngờ được. Nỗi bàng hoàng, sửng sốt hay mừng vui em không biết, chỉ biết một cảm giác lạ lùng chưa từng gặp, chưa từng có, đang ùa tắp đè nặng trái tim em. Mơ hồ như mọi cái lay động, chao nghiêng, nhòa nhạt. Buốt giá hơn nỗi buồn em đang ôm giữ, một cái gì đó thật to lớn bao trùm cả khung trời bình yên. Mơ hồ bên tai em lời bạn nói, thật điềm đạm, từ tốn, lời nói không xôn xao như điều đang nói, không hân hoan như niềm vui chứa ẩn trong tim. Cái điềm đạm đó, cái lạnh lùng đó đã sắp sửa em không còn nghe, em không còn thấy, em không còn được gặp.

Em nhìn Nguyễn, bạn hơi mỉm cười. Nguyễn biết em chưa tin, biết em không ngờ. Bạn có vẻ như chờ đợi em hỏi, chờ đợi em nói. Hỏi làm gì, hỏi cái gì. Hỏi sao bạn thay đổi, sao bạn nhận lời, hay hỏi người đó là ai, tên, tuổi, địa vị? Với em điều đó chẳng đáng hỏi, chẳng đáng quan tâm. Vì đã rồi, đã chắc chắn sau một đám dạm. Câu đáng hỏi là bao giờ. – Cuối năm nay, sau Noel vài ngày – Thế là đủ, chỉ cần biết ngày em xa hẳn bạn, ngày mà em chưa nghĩ đến, chưa thắc mắc bận tâm. Em còn mải yên vui trong sách vở học hành. Mới hôm qua đây đọc câu thơ Đường xa sách vở còn dài, em sợ nhà trai sính lễ, học hành dang dở đi thôi. Em đã mỉm cười, định mang đọc cho bạn nghe với lời bình phẩm – còn đi học sao lại thế được? –

Em phải nói lời nào chứ, bạn đã dứt lời lâu rồi. Nói gì đây? Báo tin cho bạn hay rằng em vừa rớt Luật ư, cho bạn hay rằng quyển truyện em vừa mua đọc cảm động, băng nhạc mới ra nghe hay lắm. Hay là đưa cho bạn xem tờ TH với giọng cười vui vẻ – xem này Nguyễn, truyện Linh Hương vẫn hay như ngày tụi mình đọc Biển Lặng. Có nên kể cho bạn nghe suốt mấy tháng miệt mài bên sách vở và thi cử không đến được với bạn. Hay kể nỗi hồi hộp hôm nghe xướng danh, kể nỗi buồn khi tên mình kèm theo chữ hỏng. Kể cho bạn nghe nỗi mừng vui ngày ghé qua trường bạn, biết rằng bạn thành công. Kể nỗi hân hoan với niềm vui của bạn và ngậm ngùi với nỗi buồn của em. Tự nhiên tất cả nhỏ nhoi quá, tầm thường quá bên cạnh tin bạn vừa báo. Thế mà suốt đêm qua em đã nghĩ sẽ kể cho bạn nghe bao chuyện trong những ngày xa cách. Sao em chỉ yên lặng nhìn bạn. Đại đăng khoa, tiểu đăng khoa, niềm vui của bạn đầy ắp có san sẻ cho em chăng, có nghe em cười hân hoan sung sướng theo niềm vui bạn hay từ nay bạn chia xẻ cho ai khác rồi. Cái điều tuyệt đối trong hồn em đổ vỡ, điểm tựa vừa nhấc ra. Em đang rơi trong nỗi vô cùng đó. Từ giã bạn ra về, con đường Trần Quốc Toản xa tắp và nhòa nhạt.

2

Hai chữ N quấn vào nhau màu đỏ thẫm, nổi bật trên góc phong bì, có bao giờ em nhận từ tay bạn tấm thiệp đâu, quà Tết của chúng em là những tập thơ nho nhỏ nhưng đầy ắp tình thương mến, còn những tấm thiệp làm sao có thể nói lên tình bạn thiêng liêng của chúng em. Ngày hôm nay nhận từ tay bạn tấm thiệp, to lớn và khác lạ, em chưa từng nhận, chưa từng để ý tới. Mở tấm thiệp ra là thôi em đã mở cho em một cánh cửa mới đi vào khung trời mới. Nơi đó không có bạn, chỉ em một mình, cái một mình bơ vơ mà chưa bao giờ em cảm biết.

Những ngày kế tiếp, em ngập ngừng qua đường phố Lê Lợi, lạc lõng trong Tax, qua hành lang Eden, lang thang trong Crystal Palace. Em tìm thấy gì nơi đó. Trong ồn ào của đường phố, trong những cửa hàng sang trọng, em tìm nơi đâu cho được món quà mừng bạn. Món quà nào có thể thay được lời em muốn nói cùng bạn, thực tình mừng cho bạn, thực tình mong bạn yên vui hạnh phúc. Những bộ ly tách, những món quà trang trọng… Đã biết điều tuyệt đối không có được sao em vẫn cứ đi tìm, đó mới là món quà em muốn trao bạn. Qua đường Nguyễn Huệ, gian hàng nào to lớn mang hình ảnh ngày vui của bạn. Em đứng lặng ngắm, hình ảnh đẹp rực rỡ. Bạn em sẽ như thế đó sao, áo mới và điểm trang lộng lẫy. Thật là xa lạ, hình ảnh mà em chưa tưởng tượng ra được vì bởi quen thuộc làm sao hình ảnh đơn sơ, cả một thời học trò áo trắng. Bạn là niềm vui, bạn là nỗi buồn. Nào đâu là một hình ảnh lộng lẫy đến thế này. Nhiều lần em đọc trên Tuổi Hoa những lời chúc mừng, những tin mừng. Đọc để biết thế thôi, chẳng có gì là mừng, là vui, là đáng nói. Bây giờ em biết giá trị của những dòng chữ ngắn ngủi đó, là cả một khung trời mới, là cả một sự đổi thay vô cùng.

Bạn không hỏi han, không thắc mắc em vui hay buồn. Bạn trầm lặng, bạn lạnh lùng, bạn như băng đá. Ngần ấy những quen thân đó, đột nhiên rời xa khuất dấu.

Sống cạnh những lạnh lùng băng giá đó em vẫn có cảm giác êm đềm, dễ chịu. Chỉ biết trong lòng em nỗi ấm áp khi niềm vui được cảm thông, niềm đau được dành dỗ. Em như nhìn suốt qua băng đá, một quả tim nhỏ nhoi đầy ắp mến thương dành cho em. Và thế đó em đã sống suốt những tháng năm bình yên bên cạnh bạn, miệt mài bên sách vở. Gìn giữ, nâng niu, em đã quý trọng tình bạn trong sáng đó biết bao. Chưa một chuẩn bị, chưa một báo trước, sao bạn đành bỏ em ra đi. Em biết bạn hiểu nỗi bơ vơ của em khi xa bạn, bạn hiểu nỗi bàng hoàng trong hồn em, bạn biết những ngày tới niềm vui, nỗi buồn em đành một mình ôm giữ. Nơi bạn sắp đến là đâu, em chẳng biết. Về với ai cũng là xa, là mất hút. Từ nay chẳng còn những vui đùa hồn nhiên cạnh nhau. Lần đầu bạn đành làm ngơ trước những thay đổi lớn lao trong hồn em, không còn mỉm cười như cảm thông, như chia xẻ.

3

Những hàng xe hoa kỳ bóng loáng trong tầm mắt em, từ bao lâu cũng từng đi qua con đường này mà sao không để ý không quan sát và cũng trầm trồ hay ước mơ. Sao em chỉ thấy những bìa sách trang nhã dễ yêu, đã bỏ hằng giờ cùng bạn đi giữa hai hàng sách, bối rối biết chọn quyển nào cho hay, cho hợp. Sao em chỉ thấy những băng nhạc lôi cuốn, hai đứa đã dừng chân, đã chọn lựa. Với em tháng ngày qua là sách vở, là âm nhạc, là bạn dấu yêu, là văn bằng cử nhân đang chờ đợi. Em quên mơ ước ngồi trên chiếc xe lộng lẫy, em quên rằng có những tấm thiệp hồng. Em quên khung trời rạng rỡ đó. Mà nay bạn nhắc em nhớ, điều đó có thực trong đời sống này, thực hơn những gì em đã có.

Cái tin còn mới quá, như một mũi thuốc tê tiêm vào chưa tan hết. Em chưa có một cảm giác gì rõ rệt, chỉ mơ hồ thấy nỗi bàng hoàng, mơ hồ biết khoảng mênh mông trống vắng khi xa bạn, khi bạn bỏ em mà rẽ về lối khác thật bất chợt, không ngờ.

4

Quan sát những dụng cụ nho nhỏ thơm ngát mùi thơm thật dễ chịu mà sao từ lâu em không hề chú ý tới cũng như không khi nào ngồi trước khung kính này quá năm phút, em lúng túng khi nhìn cả hộp đầy những cái em chưa cầm đến bao giờ. Cả nhà cười vui khi em ngẩn người ra nghe bà chị giảng giải. Chao ơi là cả một lô danh từ mới, son, phấn, bút sáp… em phải sắp sửa làm quen với bao nhiêu xa lạ, bạn yêu quý, thực tình em chưa hề mong muốn.

Đã sẵn sàng, đã chuẩn bị. Áo mới đã lấy về, giầy mới đã đóng xong, son phấn chờ đợi. Món quà đã gói cẩn thận trông tươi đẹp hân hoan. Ngày mai, sau những phút giây vui tươi rực rỡ bạn về với người. Còn em, khi lau hết phấn son thì biết rằng từ lúc đó, thôi còn đâu là bạn vui, còn đâu là bạn yêu của xa xưa cũ.

Nguyễn Quỳnh      

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 230, ra ngày 1-1-1975)

Trăm Lối

Sau khi nợ tú tài trang trắng vỗ tay reo, gác bút nghiên theo việc nghỉ hè cho đúng nghĩa mùa hè, chưa đầy 2.592.000 giây, tiếng gọi của sách vở đã thúc giục cùng một lúc với lời thăm hỏi đường đi nước bước của Quỳnh trên đại học, chưa kể những lời quảng cáo luyện thi vào Y Dược Nông trên các báo vô cùng quyến rũ nhưng không thể quyến rũ nổi Quỳnh, Quỳnh không làm quen với danh từ học luyện thi thêm. Thế là sách vở, bút, giấy, mực – nhất là giấy nháp – được lệnh tổng động viên. Cái bàn học bấy lâu nằm tương tư sách vở, hôm nay thì mừng rỡ gặp lại "cố nhân". Chuyện không thế mà chấm – gạch xéo – chấm, nếu đọc chính tả thì gọi là chấm hết đó. Giống con nai vàng ngơ ngác trong bài thơ, Quỳnh ngồi trước bàn học, ôi chao nhiều quá Y, Dược, Nha, Kỹ, Kiến, Nông, Lâm, Súc, Sư...

Ngày xưa – ngày chưa thi tú tài 2 – Quỳnh và tụi bạn mơ thật nhiều, cứ tưởng tương lai êm như xa lộ Biên Hòa. Bây giờ mới thấy là khó khăn, cái mình yêu thích chưa đủ khả năng theo đuổi được.

Thi vào đâu? Vấn đề vô cùng khó khăn: chọn nơi nào sao cho hợp với sở thích, sao cho hợp với khả năng, sao cho hợp với gia đình. Giải quyết còn khó hơn giải bài hình học giải tích rắc rối nữa. Đúng là thân sinh viên 12 bến nước biết đâu trong đục. Nhưng không sao, với tinh thần khoa học (?), Quỳnh lần lượt theo thứ tự: quan sát, đặt giả thuyết, thí nghiệm kiểm chứng. Cái gì chứ quan sát thì Quỳnh không lo, Quỳnh có tài quan sát kỹ. Không lẽ bây giờ lóc cóc đến từng trường quan sát sao, một trường ở bên Đông một trường ở bên Tây xa lắc xa lơ. Eo ơi muốn đi cũng phải chịu phơi nắng từ trường này qua trường khác. Thôi ở nhà đọc quyển "Kim chỉ nam sinh viên" với "Thể lệ và chương trình thi vào các phân khoa đại học" cũng tạm đủ, hai quyển này quý lắm vì nó là công lao của Quỳnh năn nỉ cả ngày với chị Dung nhờ chị ấy đi mượn dùm. Không phải Quỳnh sợ phải đi nắng đen đâu (Quỳnh vốn đã "không được trắng" sẵn, đâu có sợ nắng nữa) mà cũng không phải Quỳnh hà tiện không dám mua 2 quyển ấy, ở nhà Quỳnh vốn rất rộng rãi cơ mà. Lý do thế này này: sau những chầu khao liên miên, tình trạng tài chánh vô cùng kiệt quệ, Quỳnh phải trốn ở nhà không dám đi đâu hết, lỡ ai đòi khao, Quỳnh đâu có vui vẻ hẹn ngày nữa, mà từ chối thì đáp làm sao, ở nhà là thượng sách. Đến tòa soạn Tuổi Hoa Quỳnh cũng không dám léo hánh tới nữa, chỉ sợ bà con hỏi thăm và bắt khao thì nguy to.

Xem qua 2 quyển sách, Quỳnh hơi khớp như gặp bài toán quá khó, cái nào cũng 5 đến 7 năm đăng đẳng, chương trình học dài lê thê đối với bộ óc nhỏ bé. Thảo nào khi còn học đệ nhất, à quên lớp 12 chứ, mấy con nhỏ bạn tuyên bố "thi đậu tao ghi tên học Văn khoa cho khỏe, hơi sức đâu mà vào mấy trung tâm tàn phá sắc đẹp, 7, 8 năm ra trường thành bà già mất thôi". Các cô dễ thương, xinh xinh không biết có chùn chân trước các trung tâm ghê gớm đó chăng? Ai cũng đe dọa thi vào mấy Phân khoa đó khó lắm, đông quá thi sao nổi. Cái gì cũng khó, người lớn cứ ỷ lớn hù tụi nhóc chân ướt chân ráo làm quen với thềm đại học này hoài. Coi vậy chứ ai gọi Quỳnh là nhóc Quỳnh ức lắm nghe, người  ta cũng sinh viên rồi mà gọi nhóc hoài. Một mình Quỳnh có vẻ hơi bi bí rồi, biết chọn phân khoa nào, tối nay nhất định đúng giờ thuận tiện Quỳnh triệu tập một cuộc họp mới được. Người trong quáng người ngoài sáng và Quỳnh khỏe hơn khi có người ngoài sáng cho ý kiến.

Buổi tối, Quỳnh mang vấn đề lên bàn mổ. Chị Dung khai mạc đưa ra thí điểm mà chị ấy tin Quỳnh có đủ khả năng:

- Quỳnh thi vào Nông Lâm Súc đi, chương trình toán 12 ban B hợp với Quỳnh, mà Quỳnh chọn ngành Súc đó ma mốt ra bác sĩ thú y, ngành này dễ đi ngoại quốc lắm.

Chị Dung nói có đúng không chẳng biết nhưng nghe đi ngoại quốc Quỳnh hơi xiêu lòng, bây giờ học sinh phần lớn đều ôm mộng được đi du học, ở ngoại quốc đầy đủ phương tiện hơn. Học cái hay của người ta về giúp nước, ai mà không yêu nước, muốn xây dựng đất nước. Ừ nhưng mà quên! Quỳnh đâu có ưa ngành này, hơn nữa Quỳnh coi bói thấy số Quỳnh không hạp với thú vật, không có tay nuôi thú vật. Quỳnh liền lên tiếng phản đối ngay, nếu không nhớ tới số tử vi Quỳnh cũng xiêu lòng đó:

- Không được đâu chị Dung, chị nhớ hôm tụi mình coi bói trong sách ông Huỳnh Minh đó. Số tử vi của em đâu có tay nuôi thú vật, theo ngành Súc mai mốt làm chết heo gà người ta thì treo cái bằng luôn ai dám dùng mình nữa.

- Quỳnh tin số dữ vậy. Chị nhớ năm kia Quỳnh nuôi  gà, con gà của Quỳnh mập nhất, đẻ trứng to nhất mà.

Chị Dung nói có lý, Quỳnh đành đáp:

- Em không thích ngành này đâu.

Thằng Sơn góp ý:

- Hay là chị Quỳnh thi vô kỹ sư Phú Thọ đi, học có 4 năm. Sau này kỹ sư hóa học có tương lai ghê lắm.

- Thôi, mày thích kỹ sư để năm sau mày thi đi. Chị ngán môn hóa học nhất, học điên cái đầu mà cứ chất này lộn với chất kia. Thi đậu mừng quá từ đó tới giờ không dám cầm lại cuốn hóa học nữa.

- Chị không thích làm kỹ sư thì chị thi vô cao đẳng kiến trúc ra làm kiến trúc sư le lói.

Quỳnh lắc đầu:

- Sợ học không nổi đó, thi vào cũng khó thi  ra cũng khó. Kiến trúc lấy ít lắm, thi toán không lại tụi con trai đâu, nhiều đứa giỏi toán ghê gớm.

Nhỏ Hương cười:

- Anh Sơn chọn ngành nào cũng không hợp với chị Quỳnh hết. Em biết chị Quỳnh thích học Sư Phạm đó, tại chị Quỳnh có tài dạy học nè, chị Quỳnh giảng toán dễ hiểu ghê, mấy đứa học trò của chỉ chịu học lắm.

- Tao không vào Sư Phạm đâu dù tao thích dạy học. Tao sợ mai mốt đời sống không sung túc bỏ mất cái lý tưởng đang xây dựng. Chừng nào có thời giờ đi dạy lai rai thích hơn.

Trả lời cho nhỏ Hương xong Quỳnh quay sang ba giải thích thêm:

- Con thích dạy ít đứa thôi, như vậy mới có kết quả, dạy một lớp 60 đứa chỉ chỉ chừng một phần ba hiểu bài, còn bao nhiêu tơ lơ mơ hết. Đến lúc làm bài chỉ tìm cách "quay phim". Phải chi trường học nhiều mỗi lớp chừng 20 đứa thôi thì học sinh đâu đến nỗi tệ. Lúc con đi học giáo sư nào cũng than tinh thần học của học sinh bây giờ xuống dốc, nghe thấy buồn ghê.

Chị Dung cười lắc đầu:

- Cái gì Quỳnh cũng muốn thật lý tưởng hết. Quỳnh học Sư Phạm hợp rồi, đi theo đường này rồi tìm cách cải tổ giáo dục thật lý tưởng như lý tưởng của Quỳnh đó.

- Ngày trước em mơ làm đến bộ trưởng giáo dục nhưng từ ngày cô bạn của em chỉ cho xem chỗ Nhất Hạnh viết về học hành trong "Nói với tuổi hai mươi", em hết mơ luôn. Làm được chức đó cũng đành bó tay, như vậy thà đừng làm còn hơn.

Cuộc "hội thảo" cứ lòng vòng không giải quyết được điều gì. Ba thì để tùy ý Quỳnh lựa chọn ngành nào Quỳnh thích, còn tụi nhóc còn nhỏ làm sao giúp Quỳnh, tụi nó chỉ được cái nói mà thôi. Còn chị Dung, chị ấy lớn hơn Quỳnh nhiều, với lại chị Dung sắp ra trường, nhưng chị ấy với Quỳnh không hợp ý nhau. Chị Dung một hai là Nông Lâm Súc mà Quỳnh không ưa chút nào. Giai đoạn đặt giả thuyết khó khăn quá. Duy có một điều làm Quỳnh "đau lòng": không ai đề cập đến Y, Dược hết. Chao ơi, làm như chỉ có thần thánh mới vào đó được, ngoài ra thì "đồ bỏ" hết chắc. Làm như chỉ dân ban A mới đủ sức tụng quyển vạn vật dầy cộm để thi. Đành rằng chương trình thi không có cái gì là tủ của ban B hết: toán ban CD, hóa học cũng của CD, vật lý vạn vật của ban A, thêm kiến thức tổng quát, sinh ngữ bao la vô bờ bến. Quỳnh thấy ban B vào Y Dược đều đều, đâu phải chỗ đó có bảng cấm ban B thi mà ở nhà không nhắc nhở gì hết, có tức không. Quái ác hơn mà Quỳnh không dám đề cập: Quỳnh muốn thi vào Y, Dược lỡ bị hỏi lý do giải thích làm sao cho xuôi. Không lẽ đưa đại lý do làm bác sĩ giàu, làm bác sĩ có danh, làm bác sĩ cứu giúp mọi người (?), làm bác sĩ... Lý do của Quỳnh bí mật lắm, Quỳnh có chủ đích riêng, nói ra cả nhà chọc quê Quỳnh chết.

Được lệnh tổng động viên hai ngày, sách vở vẫn chưa được lệnh chuẩn bị đánh lớn vào đâu hết. Quỳnh sốt ruột, "tụi nó" cũng sốt ruột. Nhất định hôm nay, nội trong ngày nay Quỳnh phải quyết định, còn dằng nửa đi nửa không, biết chừng nào mới học. Quả là trăm lối biết dấn thân vào lối nào. Được rồi, Quỳnh tính thế này: Quỳnh sẽ tuyên bố thi vào Nông Lâm Súc, lúc đi nộp đơn, Quỳnh nộp luôn ở Dược và Y. Chương trình học tựa nhau cũng không gì rắc rối đâu. Hai bàn tay bé nhỏ muốn xây dựng một xã hội thần tiên cơ đấy, Quỳnh ưa bị bạn bè ngạo hoài vì ôm nhiều lý tưởng quá lý tưởng.

Quỳnh tính thi vào Y từ lâu rồi, đáng lẽ Quỳnh phải học ban A để "ra quân" tại trận chiến Y khoa, bảo đảm về mặt vạn vật hơn. Chỉ tại Quỳnh trót yêu những bài toán hình học, bỏ tụi nó không đành. Bây giờ đến lúc chia tay với tụi nó rồi, dù yêu thích Quỳnh không thể vì tụi nó một lần nữa mà vào kỹ sư, kiến trúc đâu. Quỳnh biết tuy ba nói để tùy Quỳnh, ba không thích Quỳnh theo ngành đó. Không lộn xộn gì nữa hết, Quỳnh nhất định thế rồi. Ngày mai, vâng, ngày mai Quỳnh giã từ ngày "nghỉ hè" dù còn mùa hè. Thao trường học thi cam go vô cùng. Trước mắt, "đống" sách chờ đợi, hộp thuốc phospartan chờ đợi và Quỳnh, Quỳnh chờ đợi giai đoạn cuối cùng là thí nghiệm...

NGUYỄN QUỲNH   

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 163, ra ngày 15-10-1971)

Một Tuần Bệnh Với Thi

Thứ hai, 14-6

Có tiếng mẹ gọi dậy đi Bác sĩ, em mở mắt, đầu óc nhức buốt, cứ Bác sĩ với uống thuốc hoài chán ghê, tuy thế em đâu có dám phản đối, không phải em ngoan gì đâu, chỉ còn ngày mai, ngày mốt em đi thi rồi không chịu khó đi Bác sĩ biết chừng nào mới khỏi bệnh. Hôm qua ông Bác sĩ nói để ông í làm giấy cho em thi khóa II, chao ơi em ngồi bật dậy quên cả đau vì mũi thuốc cảm vừa tiêm và nói ngay "không được đâu Bác sĩ ơi". Ai lại bỏ thi bao giờ, dù đang bệnh cũng cố mà đi thi. Mai mốt hết bệnh lỡ mà bỏ thi, em sẽ đi bên lề cuộc thi, không có cuộc thi, không có đợi chờ, không có hy vọng, không có gì hết còn gì buồn hơn là ngồi gạo thi khóa II trong khi bạn bè bàn tán đề thi, chạy nhờ xem điểm... em không thích thế đâu.

Đã 4 mũi thuốc mà em chưa ngồi dậy nổi, bài vở cần phải ôn lại, cứ bệnh hoạn thế này học hành sao nổi. Có lẽ kết quả của những đêm "thức trắng" là đây, nhớ lại chuỗi ngày học thi mà sợ, nhưng em không ưng kết quả nằm trên giường bệnh chút nào hết, em thích tên em nằm trên "bảng vàng" đó thôi. Cầm quyển giáo khoa triết lên lật được vài tờ phải dẹp ngay, nhức đầu kinh khủng, em ngán nhất môn này, sợ nó còn hơn những bài hình học giải tích. Chẳng bù ngày xưa cứ mơ lên đệ nhất để học Triết, ngay cả lúc học lớp 11 em còn xem môn triết lý tưởng lắm. Các triết gia rắc rối quá, mỗi ông chủ trương một cách, lộn xộn ghê, cứ như em là xong, cái gì em cũng đồng ý với cô bạn em hết.

Thứ ba, 15-6

Lại uống thuốc, lại đi Bác sĩ, mai thi rồi mà giờ này còn sốt. Mấy ngày nay không ăn gì hết em yếu ghê sợ cầm bút không  được. Cứ uống sữa hoài ngán ơi là ngán, em lớn rồi phải uống sữa như con nít đó. Nằm hoài cũng hết buổi sáng, không ôn được bài em tiếc tiếc làm sao.

Buổi chiều em bớt nhiều nhờ em "ngoan" chịu khó đi Bác sĩ mỗi ngày. Tập đi tới đi lui cho quen (lại giống em bé mới tập đi). Em sắp sẵn dụng cụ để mai lên đường, soạn lại thẻ học sinh, phiếu báo danh, em mới chợt nhớ trường Trần Hưng Đạo ở đâu chưa biết, à nhưng mà ngày mai đi taxi lo gì, tới phiếu điểm thể dục chỉ được mấy điểm nhưng cực và mệt vô cùng, sau hôm thi thể dục hầu hết tụi em cử động tay chân không nổi, thi gì cũng khổ hết.

Có tiếng mẹ nói với chị Dung ngày mai mẹ đưa em đi thi sợ đang làm bài mệt quá xỉu trong phòng thi. Mẹ lo xa thì thôi, em lớn rồi sao như ngày xưa đi thi đệ thất không bằng. Chị Dung thấy mẹ lấy dầu gió và nhiều món lẩm cẩm khác vội vàng can "lúc đó thi, nó quên bệnh ngay". Tụi nhóc mỗi đứa thêm vào một câu ồn ào cả lên.

Thứ tư, 16-6

Mới 6 giờ sáng em đã bị lay dậy, tự nhiên thấy khỏe, mẹ em vẫn bắt đến gặp bác sĩ, trời Saigon mặc áo len coi lạ đời, mọi khi trời lạnh như gì em còn chưa thèm mặc, thế mà hôm nay...

Vừa xuống taxi em gặp ngay một "ông" bạn, thấy con bé mặc áo len lạ đời ông ấy vội tới hỏi thăm, cơ khổ cho giọng nói của em sao nó khao khao như "vịt đực" phát âm ra quê quá, mặc cho anh ta nói gì thì nói em chỉ gật đầu cho có lệ, chắc thế nào anh ta cũng cho em làm phách cho xem. Sau khi quan sát tình hình, sao chỉ toàn các ông con trai thôi, điệu này dám thi chung với các ông lắm. Em không sợ, mọi ngày đi học, chung quanh con trai không, quen rồi nhưng em không thích thi chung như vậy. Con trai gì mà siêng thế giờ này lật sách ra học, làm sao mà vô chữ nào, em chịu thôi.

Sau khi được dặn dò đủ thứ em rời mẹ để vào phòng thi, phòng em chỉ toàn quý vị liệt nữ phần đông con cháu của hai bà Trưng em hơi yên tâm, nãy giờ cứ ngỡ thi với con trai. Chưa gì em thấy mọi vật hơi quay quay, ấy đừng có chóng mặt bất tử đó nghe. Có đề trong tay em hết bệnh lúc nào chẳng biết, eo ơi 10 câu hỏi dễ sợ, mất nửa tiếng đầu để ngồi nhớ xem câu nào ở đâu, loay hoay mãi đến 10 giờ mới tạm xong câu hỏi. Còn bài luận, dù đã chuẩn bị làm đề khoa học sẵn ở nhà nhưng đến lúc đọc xong 2 đề khoa học tư tưởng bay đâu hết. Thôi đành nhắm mắt chọn đề đạo đức (ở nhà em đã "tuyên bố" chẳng khi nào chọn đề đạo đức) có lẽ bài luận đành vác gậy đi xin. Nộp bài sớm tụi em kéo nhau ra ngoài bàn tán đề thi, chưa ai hân hạnh làm hơn 2 bài luận suốt niên học, luận triết đứa nào cũng bê bối. Em không biết trách ai, tại lỗi tụi em không cố gắng hay tại chương trình dài lê thê giáo sư không còn thời giờ dạy luận.

Buổi chiều em hy vọng đề thi nói về đề tài "science", giáo sư Anh văn của em chỉ cho khảo sát đề tài này thôi, không ngờ lại trật tủ, đọc tựa Pasteur, em đã than thầm. Cũng may đề không khó lắm, chỉ tức cười lúc dịch sang tiếng Việt trong bài có đến những 3 chữ hơi giống nhau rabies, rabid, rabbit cứ nhầm chữ này với chữ kia.

Thứ năm, 17-6

Hôm nay đối với dân ban B, bài toán hệ số 5 quyết định cuộc đời đây, lỡ có bề gi đi đoong có trời mà cứu. Không trách gì quý bạn con trai chỉ lo toán bỏ bê môn phụ, nhất là vạn vật khiêm nhường với hệ số 1 nhỏ nhoi, con gái dù sao cũng siêng gạo hơn. Tụi em đứa nào cũng lo lắng vô cùng, đề thi mà bí là chết. Quả thật đúng như lời chị Dung, em không còn mệt nhọc bệnh hoạn gì hết, đang lo quá đi. Hồi tối ba em đùa: "hai mẹ con đi thi", em kêu mẹ ở nhà hôm nay em đỡ nhiều nhưng mẹ đâu có chịu, ở nhà không yên lòng chắc tại về nhà là em nằm không dậy nổi, chỉ khỏe lúc ở phòng thi.

Câu hỏi giáo khoa toán không ngắn gọn chút nào, chẳng hiểu sao câu nào sau khi chấm một cái đều có thêm một câu hỏi nhỏ. Bài toán thì hơi dài làm hoài không hết. Đến lúc chuông reo mà vị nào cũng làm như không nghe, không chịu nghe tiếng chuông. Hai ông giám thị đành đi tảo thanh từng bàn. Em bỏ hết một câu 4 điểm đau lòng ghê, đã thế còn sai câu cơ học mất thêm 2 điểm. Tụi em nhìn nhau lắc đầu, chỉ hy vọng trung bình là may. Ra đến cổng gặp mẹ hỏi, em nén tiếng thở dài và trả lời tạm được, bài toán trung bình lỡ các môn phụ không ra gì lấy điểm đâu bù vào, thảo nào trước kia em nghe có người làm bài được trung bình mà vẫn đi đoong là vậy.

... Tụi em dặn nhau khi sắp thi trắc nghiệm, chữ a đưa 1 ngón tay, chữ b đưa 2 ngón tay, chữ c đưa 3 ngón tay, chữ d đưa 4 ngón tay. Em thấy mật hiệu này dễ xài vì không gây tiếng động, đến giờ thi em cứ tưởng đâu đây là lớp 1 đang học làm toán đứa nào cũng đưa tay đếm hoài. Có nhiều câu "trời đất" chẳng biết đường trả lời, thôi đành tô đen mẫu tự mang tên em.

Giờ sau thi Pháp văn, ông thầy gác thi trẻ quá nên ổng khỏe ghê đi lên đi xuống không biết mỏi chân, trái lại cô giám thị II vì tuy một mà hai nên cứ ngồi hoài nơi bàn. Lúc thi tụi em vẫn còn đùa, nói thầm với nhau phải chi cô giám thị kia tuy một mà một ông thầy sẽ nói chuyện, tụi mình đỡ khổ. Ông giám thị không những đi khỏe mà còn nói khỏe nữa, lúc nào cũng sẵn sàng nói "chị kia muốn tôi xé bài thi không". Lời nói như tuyên án tử hình cả phòng yên lặng không dám hó hé một câu.

Sau mấy buổi thi, chỉ chiều nay em gặp mẹ và cười tươi khi nói về bài Pháp văn.

Thứ sáu, 18-6

Ngày thi cuối, sáng nay làm lý hóa lơ mơ dám khăn gói đi thi khóa II chớ không phải chuyện đùa, nghĩ tới viễn ảnh đó đứa nào cũng hoảng.

Ôi nghe những tiếng thở khi cầm đề mà thương "thí sinh" biết bao nhiêu. Cái đề dài thườn thượt trông phát sợ. Năm nay chương trình thay đổi nên thêm bài toán hóa học, chỉ cần nhân với chia cũng mất nhiều thời giờ. Càng lớn hình như em nhân, chia đỡ đi, một con toán nhân cũng vẫn sai. Biết thế bài toán nào em cũng thử cho chắc ăn, đã thế số 1,16g chất hữu cơ em trông gà hóa cuốc nên tưởng 16g, làm xong thấy kết quả lạ quá chẳng ra chất gì hết bèn dọ hỏi, trời ơi em cuống cuồng xin tờ giấy khác làm lại. Tốn nửa tiếng cho bài toán hóa. Còn hai câu hỏi hóa học, còn ba câu hỏi vật lý, còn bài toán vật lý bốn câu. Sao nhiều quá không biết, đã vậy thời giờ đi nhanh như... như gì chẳng biết, chỉ biết em đang bí bài toán, không ngờ cho sức cản không khí vì vậy dễ hóa thành khó, công thức nhớ mơ màng, mang máng. Loại toán này ít ai chú trọng tới, tụi em chỉ lo động lực học với con lắc.

Đến lúc ra ngoài em mới biết không phải chỉ mình em trông gà hóa cuốc nhìn số 1,16g thành 16g mà còn rất nhiều đồng minh, thế không phải tại em mà tại người đánh máy bài thi. Câu một của bài toán được "thí sinh" chia làm hai phe, một phe có đáp số 3, 5 một phe có đáp số 4, 9. Bên nào đưa ra lý luận cũng chắc hết. Em không biết phe nào đúng, thôi chờ về nhà nghiên cứu lại hẳn biết...

Đề vạn vật rất dễ cho những người thuộc bài và khó cho ai lỡ quên. Em thì nửa quên nửa nhớ dù trong lớp bài nào cũng dẫn đầu hết, tuy dẫn đầu nhưng chẳng oai đâu vì lớp em toàn là con trai. Trong trạng thái nửa nhớ nửa quên em làm xong năm câu hỏi.

Thở phào nhẹ nhõm, xong ba ngày thi dài đăng đẳng nhưng những giờ thi ngắn xíu.

Thứ bảy, 19-6

Em bắt đầu nhớ lại em đang bệnh, cơn bệnh mà em tạm lãng quên trong ba ngày. Em như mê man, mệt quá cố hết sức, đầu óc vận dụng tận cùng bây giờ trở nên đau nhức. Em ngủ vùi, thôi sách vở, thôi thi cử, thôi bạn bè, em mơ màng thấy lúc mình đang thi, mơ thấy ngày xem bảng. Tất cả mơ hồ quá chập chờn trước mắt em và những viên thuốc những mũi tiêm hình như đến gần làm quen thân thiện...

NGUYỄN QUỲNH   

Nhớ kỳ thi 71        

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 180, ra ngày 1-7-1972)