Thứ Ba, 31 tháng 3, 2026

Nhớ Chiều


 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
Nhớ chiều nắng nhạt mơ phai
Bầy chim xoãi cánh sông dài trời cao
 
Lao xao trong khóm mía lau
Bầy cò về tổ thì thào yêu thương 
 
Sáo diều vi vút trong sương
Mái tranh tỏa khói nấu cơm êm đềm
 
Dừa cao nghiêng  bóng trước thềm
Giàn thiên lý biếc ngoài hiên thơm nồng
 
Chiều buông nắng nhạt bên song
Gió lùa đám lúa đòng đòng gần xa
 
Có người  lữ khách ghé qua
Dừng chân quán vắng nhớ nhà bâng khuâng 
 
Nhớ gia đình lúc quây quần 
Mảnh trăng lấp ló trên sân bát tràng
 
Nhớ giàn mướp đắng hoa vàng
Cơm chiều sum họp vô vàn niềm vui
 
Nhớ đồng quê lúc chiều rơi
Lòng luôn ghi dấu một thời tuổi xanh...

                                                     Thơ Thơ 
                                         (Bút nhóm Hoa Nắng) 
 

Thứ Hai, 30 tháng 3, 2026

Mất Tích?

Tiếng nói đầu tiên của một đứa bé thường là ba, má, bố, mẹ... Với Mai Trang thì khác hẳn. Cô bé không gọi cha mẹ mà lại gọi: "Mèo!"
 
Thật là lạ lùng! Nhưng nếu bạn biết được nguyên do, bạn sẽ không lấy làm ngạc nhiên lắm: Từ lúc sinh ra đến lúc nói được, bên cạnh nôi của Mai Trang luôn luôn có mặt một chú miu bé nhỏ nô đùa.
 
Ngày qua ngày. Mai Trang và mèo Mi-nu lớn dần. Chúng chơi chung với nhau, ăn cùng một bát, uống cùng một ly và buổi trưa cùng ngủ chung trên giường. (Nhưng có một điều mà Mai Trang không bao giờ biết đến, là đêm đêm Mi nu thường gieo kinh hoàng cho những chú chuột ở nhà bếp). Sự gần gũi đã tạo nên tình thân mật đặc biệt giữa người và vật. Hơn thế nữa, mèo Mi nu còn có thể được xem như thầy của Mai Trang. Cứ nhìn cô bé bốn tuổi thoăn thoắt leo cây thì đủ biết! Cha mẹ Mai Trang đã từ lâu chấp nhận dây thân ái nầy và yên tâm bảo nhau:
 
- "May mắn đó là một con mèo, chứ nếu là một con khỉ có lẽ con chúng ta sẽ gãy tay, gãy chân và, luôn luôn nói chuyện với những cái nhăn mặt nhíu mày!
 
Mai Trang càng lớn càng trở nên nghịch ngợm và rất vui tươi ; trái lại, Mi-nu ngày càng trầm lặng và thường cau có. Tuy nhiên phải hiểu rằng một cô gái bảy tuổi và một con mèo bảy tuổi khác nhau một trời một vực. Mai Trang đâu biết thế, cô bé chế nhạo sự lẩm cẩm, càu nhàu của Mi nu ; Mi nu chỉ thở dài, nhún vai và quay mặt sang một bên không động đậy nữa. Thấy thế Mai Trang đâm ra giận dỗi và để cho Mi-nu thấy rằng nó không còn cần thiết đối với Trang nữa, cô bé quyết định nuôi một con mèo mới.
 
Ở thôn quê, gần như nhà nào cũng có một, hai con mèo để bắt chuột nên Mai Trang đã xin được dễ dàng một con mèo mun con với đôi tai trắng, bướng bỉnh và rất xinh xắn. Thoạt trông, Mai Trang đã mến ngay con mèo nầy và cô săn sóc nó vô cùng cẩn thận. Vài hôm sau, chú mèo mới nầy bỗng mất tích. Mai Trang sục sạo khắp nơi mà vẫn không tìm thấy. Buồn quá, cô bé ngồi khóc sướt mướt.
 
Nhưng vì kiên nhẫn có thừa nên Mai Trang mạnh bạo nín khóc ngay và đi tìm xin con khác về nuôi. Không khác con trước, lần nầy con mèo cũng bị mất một cách bí mật. Phải biết nỗi buồn của Mai Trang sâu đậm bao nhiêu! Cô bé bỏ quên tính nghịch ngợm vui tươi mọi ngày, yên lặng chôn cái ly nhỏ mà Mai Trang đã uống chung với chú mèo con đêm trước. Dù chỉ để tượng trưng nhưng cử chỉ ấy cũng tỏ ra cho ta thấy phần nào tâm trạng của Mai Trang.
 
Mai Trang lại tiếp tục nuôi những con mèo khác, nhưng không lần nào cô bé gặp may mắn.
 
Ông bà Tâm - cha mẹ Mai Trang mỗi lần thấy con khóc đều thăm dò lý do với:
 
- "Chuyện gì xảy ra thế? Sao con khóc Mai Trang?".
 
Và câu trả lời gần như luôn luôn là:
 
- "Con mèo nhỏ của con mất rồi!"
 
Dần dần câu nầy trở nên quen thuộc trong gia đình ông Tâm. Người ta đoán có lẽ những con mèo của Mai Trang nuôi đi lạc lối ngoài đồng hay sẩy chân ngã xuống sông chết...
 
Nhưng có một điều lạ là không bao giờ người ta tìm thấy xác chúng. Do đấy những sự mất tích nầy khả nghi lắm, nhưng không một ai có ý định mang những sự kiện lạ lùng, ẩn sau câu nói đau khổ của Trang ra ánh sáng cả. Một phần vì không ai có thì giờ làm những việc lẩm cẩm ấy. Người dân quê có rất nhiều việc phải làm!
 
*
 
Sáu nấm mộ nho nhỏ nằm san sát nhau trong góc vườn đầy hoa hồng. Buồn thay! Và khu nghĩa trang nầy giờ đã quá hẹp để có thể đón nhận thêm những nạn nhân khác nữa.
 
Giờ đây, Mai Trang đã lên mười nhưng vẫn không nuôi được một con mèo nào lâu lâu một tí. Lần nầy, cô bé quyết định tìm một con mèo nhỏ thật xinh xắn, dễ thương hơn tất cả những con trước và cô tự hứa sẽ săn sóc nó thật kỹ, sẽ ở bên nó luôn. "Như thế có lẽ nó sẽ không bị mất". Mai Trang thầm nghĩ và vội xin phép cha mẹ sang nhà cô Hoài để xin mèo.

Nhà cô Hoài có lẽ là một trại nuôi mèo thì đúng hơn vì vào đấy, người ta chỉ thấy toàn mèo là mèo, có hơn 20 con! Chồng và các con cô chịu đựng nổi lũ mèo này cũng thật hay. Cả làng ai thấy cũng sợ!
 
Cô Hoài tiếp Mai Trang rất niềm nở và để tự do cho Trang chọn. Lựa tới lựa lui mãi Mai Trang mới vừa ý một con mèo trắng thật đáng yêu với đôi mắt đen (khác hẳn mắt các con mèo trước) hơi ngơ ngác. Nhưng trông nó có vẻ vui tươi và "hợp tính" với Mai Trang làm sao ấy nên cô bé thương nó hơn tất cả những con mèo khác. Cô bé tin chắc rằng mình không phải chôn cái ly thứ bảy nầy đâu. Và muốn thế, cô bé bắt đầu bước vào một trận chiến âm thầm.
 
Lấy một nửa tên mình đặt cho con mèo nầy - tức là "Mai" - Mai Trang muốn rằng nó sẽ sống mãi với cô bé. Cũng như với những con mèo trước, Mai Trang chơi lại với Mai những trò chơi cũ và nó tỏ ra thông minh hơn tất cả những con mèo mà cô bé đã nuôi. Mai ngủ cạnh Trang nhưng Trang không dám ngủ, để canh chừng Mai kẻo lại bị mất. Một tuần trôi qua, Maivẫn còn sống và không có gì lạ xảy ra cả. Mai Trang đã bớt lo và vờ nhắm mắt ngủ.
 
Một đêm kia, khi cả nhà đã ngủ yên, cô bé vừa thiu thiu ngủ bỗng nghe một tiếng động thật khẽ trên nền nhà. Đúng là tiếng chân đi. Ngày thường Mai Trang can đảm lắm nhưng phải thú thực lúc ấy cô bé sợ muốn đứng tim...
 
Đêm tĩnh mịch đến nỗi Trang nghe rõ tiếng những bước chân vang lên từng âm thanh rời rã, dò dẫm, ngày càng gần giường Mai Trang.
 
Mai Trang rùng mình mấy cái và cảm thấy một luồng khí lạnh chạy từ trên lưng cô bé, dọc theo cánh tay... và rồi khắp thân mình! Mai Trang nghĩ đến những con nhện khổng lồ trong chuyện cổ tích, đến bất cứ mọi con vật khủng khiếp. Ồ! Một con nhện chân khẳng khiu đầy lông lá, mắt trong suốt...! Mai Trang không dám mở mắt ra, tay cô bé bíu chặt vào chiếu. Mai động đậy bên cạnh cô bé và bắt đầu kêu gừ gừ trong giấc mộng. Đột nhiên một giọng nói vang lên cạnh Mai Trang nhưng vì quá sợ hãi, Mai Trang không hiểu đó là tiếng gì.
 
Cô bé thoáng nghĩ đến những ông bà da đen đen, mặc quần áo cũng đen nốt, tay mang vòng bằng chỉ đỏ chỉ vàng, mồm tóp tép nhai trầu - mà Trang thường thấy ngồi ở ga xe hỏa Sài gòn hay một đôi khi ở đường Lê văn Duyệt - cứ gọi ơi ới lên: "Bà ơi, bà ơi, dừng lại bà, số bà ngày... xui xẻo... bà bị thư, bị ngãi... lúc mẹ con Trang đi qua.
 
Mai Trang lại nghĩ đến những mẹ mìn bắt cóc trẻ con mổ bụng đề vàng hoặc nha phiến vào và mang đi buôn lậu. Ghê gớm quá! Mai Trang co rúm người lại vì sợ.
 
Tiếng kêu lập lại lần thứ nhì. Sợ quá Mai Trang định kêu cứu nhưng tiếng kêu đã tắt nghẽn trong cổ họng Trang.
 
Tiếng kêu lại vang lên nữa và kéo dài lê thê trong đêm khuya vắng. Chợt, Mai Trang nhận ra đó chỉ là tiếng "ngao" của loài mèo. Trang thở phào nhẹ nhõm và tin chắc không có mẹ mìn hay ông bà đen nào cả! Một tiếng mèo ngao thật yếu và vô cùng êm dịu!
 
Cô bé cười thầm cho trí tưởng tượng của mình. Đúng lúc ấy, Mai nhỏm dậy và dù cho trời tối như mực, người ta cũng có thể nhận được đôi mắt ngạc nhiên của Mai. Mai nhẩy xuống giường. Trang thấy thế bớt sợ, quát to:
 
- "Mai, lại đây!"
 
Liền đó cô bé nghe thấy tiếng chạy vội vã trong phòng: lọ hoa trên bàn rơi đánh xoảng và vỡ tan. Yên lặng trở về bao trùm gian phòng bé nhỏ. Mai Trang lại nghe thấy tiếng mèo ngao thật nhỏ, áo não và run rẩy. Mai nhẹ nhàng bò lên giường và đến nằm sát Mai Trang. Một chốc sau, cả hai cùng ngủ ngon lành.
 
Sáng dậy, Mai Trang hết sức vui mừng thấy Mai không bị mất, nhưng màn bí mật vẫn chưa được vén lên.
 
Mai Trang không nói chuyện nầy cho ai cả, còn việc chiếc lọ vỡ, mẹ Trang nghĩ là do con Mai nên không nói gì.
 
Buổi chiều hôm ấy, Trang và Mai chạy nhẩy tung tăng ngoài đồng, đến bữa cơm chiều mới về ăn. Đang ăn, Trang bỗng linh cảm thấy một sự gì là lạ, cô bé bắt đầu chú ý đến Mai và Mi-nu, và... có một sự lạ thật:
 
Như một con rắn già thức dậy sau khi tiêu hóa vất vả đồ ăn, Mi-nu chậm rãi lê từng bước lại gần bàn ăn, hai chân chống xuống đất, ưỡn lưng ra và... ngáp dài! Rồi nó lại trở vào phòng. Điều này làm Mai Trang ngạc nhiên lắm vì đã từ lâu Mi-nu không còn đi đâu một mình được nữa cơ mà! Hiện giờ nó đã 10 tuổi và gần như mù vậy. Mỗi ngày người ta đặt trước mặt Mi-nu một tách sữa. Mi-nu liếm sơ sơ một cách khổ sở như người bị hành hình! Lại còn những lúc Mi nu tắm nắng mặt trời! Nó duỗi dài thân mình ra và phải lấy đà đến 10 lần mới có thể phóng đến bờ cửa sổ chỉ cao bằng một cái bàn học nhỏ. Thế mà giờ đây con mèo gần đất xa trời như vậy lại đi đứng một mình không cần ai dẫn dắt. Lạ thật!
 
Để không làm Mi nu khó chịu, Mai Trang giả vờ ăn uống, nói chuyện với cha mẹ cô như thường. Nhưng vẫn ngấm ngầm theo dõi Mi nu.
 
Mi nu trở vào gầm bàn ngao lên một tiếng nho nhỏ dịu dàng, giống in tiếng đã gieo kinh hoàng cho Mai Trang đêm trước.
 
Mai thôi gặm chân bàn và quay đầu lại phía Mi nu. Tiếng ngao lại tiếp tục. Mai Trang hiểu ngay rằng đây là một lời mời gọi, nhưng không biết để làm gì.
 
Những con mèo không khiêu vũ bao giờ, cũng không đi du lịch. Mi nu thì đã quá già ; nó không thích chia phần sữa cho ai cả và cũng không thích chơi với chó Kiki hoặc các chị gà mái hiền từ. Thế thì sao lại mời gọi?
 
Nghĩ thế và rất lấy làm lạ, Mai Trang yên lặng chờ để biết thêm. Liền sau đó, Mai đi theo Mi nu sang đầu bàn bên kia, ra cửa, xuống sân, và đến cánh đồng.
 
Mai Trang vội ra dấu cho cha mẹ biết và cô bé lần dò theo sau. Trang đi nhẹ đến nỗi hai con mèo không hay biết gì cả và vẫn dắt nhau lò dò đi. Mặt trời đã lặn nhưng cánh đồng vẫn còn nóng hừng hực. Cây lúa rì rào nói chuyện hòa lẫn tiếng chắc lưỡi của vài con thạch sùng tạo cho cánh đồng một sự yên tĩnh dịu dàng. Vài mục đồng thong thả dẫn trâu về chuồng, mấy chú quạ đen đủi lượn tròn trên cao như đùa rỡn cùng mây chiều. Cảnh vật thật đẹp nhưng Mai Trang không thưởng thức được. Đầu óc cô bé cứ mãi quay cuồng bởi vô số câu hỏi: "Không hiểu Mi nu định dẫn con mèo trắng đi đâu thế nhỉ?..."
 
Qua khỏi cánh đồng, đường đi bắt đầu đầy sỏi đá và dãy núi đen ngòm những cây hiện ra trước mặt. Mi nu và Mai vẫn yên lặng đi. Nấp sau một thân cây to, Mai Trang thắc mắc không hiểu Mi nu bày trò gì kỳ thế. Bỗng cô bé ngạc nhiên đến tột độ. Tưởng mình lầm, Mai Trang dụi mắt nhìn thật kỹ vào Mi nu. Ồ! Mi nu giờ hình như còn trẻ hơn cả Mai nữa! Sau khi dừng lại một chốc Mi nu lại nhẹ nhàng bước đi, theo sau là Mai và xa hơn một tí là Mai Trang.
 
"Có lẽ Mai sắp mất, nó sẽ theo Mi nu và không bao giờ trở lại!" Trang thầm nhủ và cô bé muốn trở về vì đã đi sâu vào rừng sợ quên lối ra thì chết, vả bây giờ trời cũng đã gần tối.
 
Nhưng óc tò mò lại thắng sự lo âu. Tuy nghĩ thế nhưng Mai Trang vẫn bước theo Mi nu. À! Mai Trang chợt nhớ đến lời người ta đồn đãi là từ 4 năm nay có 1 bà lão điên, kỳ quái và độc ác sống một mình trong rừng. Nhưng không một ai trong làng biết rõ lai lịch bà ta. Nghĩ đến đây Trang lại chùn chân. Cô bé đứng im một lúc và, một lần nữa tính tò mò và sự lo mất con Mai lại thắng. Mai Trang mạnh dạn bước theo 2 bạn của mình.

Qua khúc quanh, một ngôi nhà gỗ bé nhỏ hiện ra trước mắt Mai Trang. "Thôi đích thị là nhà của bà điên rồi!" Vừa lúc ấy một người đàn bà hơi già, dáng dấp có vẻ hiền từ với mái tóc bạc trắng bước ra cửa. Mai Trang vội ẩn sau một thân cây nín thở và lấy làm ngạc nhiên khi thấy bà nầy không đúng với tin đồn.
 
Giọng nói trong ấm của người đàn bà vang lên giữa sự tĩnh mịch của núi rừng:
 
- "Con đó à? - Vừa nói bà vừa đưa tay vẫy Mi nu - Lại đây, lâu quá bà không gặp con!"
 
Mi nu bước đến gần bà, lấy một chân cọ vào chân bà ấy và kêu gừ gừ như để trả lời.
 
- Con lại dẫn thêm một mèo con nữa à? Tìm được ở đâu hay thế?
 
Mi nu nhìn bà cụ với một tia nhìn như chứa đầy sự đau đớn, mệt mỏi lẫn bí ẩn.
 
- Giờ con muốn gì? Bà thương con lắm! Sao bà không thể chịu được khi thấy con bé ấy chơi với một con mèo khác và bỏ con vất vưởng.
 
Vừa nói bà vừa bế, vuốt ve Mi nu.
 
Bỡ ngỡ và hơi ngượng, Mi nu miao, miao như để van xin.
 
Bà lão mỉm cười:
 
- Yên đi, để bà tìm sữa cho mà uống, con không phải khốn khổ khi ở đây đâu. Ở đây...
 
Nhưng cô bé từ sau thân cây chạy vội đến và kêu rối rít quên cả sợ:
 
- Cụ ơi, cụ... đừng... đừng... dụ dỗ nó cụ. Đó là con Mi... đó là hai con mèo của cháu!
 
Bà lão ngạc nhiên quay lại: Bà chưa từng thấy ai đặt chân vào đây bao giờ. Tuy nhiên bà vẫn đáp lại vui vẻ:
 
- Những con nào? Con già và con trẻ nầy à?
 
Rất cương quyết, mai Trang ngẩng đầu đáp nhanh:
 
- Vâng, con Mi nu và con Mai... và... và cháu muốn biết tại sao những con mèo của cháu mất tích?
 
Bà lão bật cười:
 
- Và cô đã mất nhiều lắm phải không?
 
- Ồ đúng đấy thưa bà, cháu mất 6 con tất cả.
 
Bà lão cười nắm tay Mai Trang và nói một cách bí mật:
 
- Đi theo ta.
 
Đến nhà bếp bé nhỏ nhưng thật ngăn nắp Mai Trang thấy một sự lạ: Tất cả những con mèo của cô đều ở đấy. Cô bé nhớ tất cả: con xám, con đốm vàng, con mướp... Trên bàn là con đầu tiên chễm chệ ngồi bên tách sữa: đen tuyền với đôi tai trắng.
 
- Chúng nó có mặt tất cả ở đây vì là giờ ăn tối.
 
Bà lão mơ mộng nhìn cô bé:
 
- Cháu có biết vì sao những con mèo của cháu mất tích không? Vì Mi nu thương cháu lắm. Cháu phải thương nó thật nhiều như hồi còn bé. Cháu không nên bỏ rơi nó.
 
Quá cảm động, Mai Trang chỉ ấp úng được:
 
- Vâng... vâng... Cụ cho phép cháu trở lại thăm cụ chứ?
 
Nhưng vì nỗi cảm động của Mai Trang quá lớn, cô bé không nghe thấy câu trả lời.
 
Bế Mi nu bên tay phải, Mai bên trái, Mai Trang vừa chạy về nhà vừa khóc nức nở. Cô bé hối hận vì hiểu tại sao Mi nu ganh cùng các con mèo khác. Tại sao? Vì ngày đó nó thật xinh và được Mai Trang yêu chìu. Nhưng đã 10 năm trôi qua, Mi nu đâu còn giữ được vẻ trẻ trung thuở xưa, đã trở nên già "xí" và hay càu nhàu. Mai Trang nghĩ rằng Mi nu luôn luôn lúc nào cũng yêu con bé mà ngày xưa nó đã dạy cho chơi đùa, leo cây ; thế mà con bé lại bỏ quên nó, đối xử bất công với nó. Và... nước mắt Mai Trang lại trào ra. Mai Trang tự hứa từ nay về sau sẽ quảng đại với Mi nu và Mai, vì một ngày kia Mai cũng sẽ già xấu...
 
Đến nhà, cha mẹ Trang rất ư là ngạc nhiên thấy con mình cắp nách hai con mèo, mặt đầy lệ. Ông bà vội hỏi như những lần trước Trang khóc:
 
- Sao thế? Sao con khóc, Mai Trang?
 
- Con mèo... nhỏ... của con... không không... chết!
 
Mai Trang trả lời đứt quãng. Cha mẹ cô bé không hiểu gì cả và sẽ chẳng bao giờ hiểu được.
 
 
CHÍ NHI        
 
(Trích từ tạp chí Tuổi Hoa số 39, ra ngày 15-2-1966)
 

Thứ Bảy, 28 tháng 3, 2026

Hoa Dạ Hương


Dạ hương ngày nay đã tràn ngập thị trường hoa tươi ở Á châu cũng như ở Âu châu. Loài hoa này có tên khoa học là Liliasées thuộc dòng giống hoa huệ. Nguyên gốc nó ở vùng Viễn đông nhưng vì tính chất dễ trồng, thích hợp với mọi khí hậu nên ngày nay khắp thế giới xứ nào cũng có sự hiện diện của nó.
 
Hoa dạ hương nhỏ bé, xinh xắn, mầu sắc tươi mát, hương thơm bát ngát, nở vào đúng dịp đầu xuân nên được mọi người ưa chuộng không kém gì các loại hoa khác. Dạ hương có khoảng 2.000 giống khác nhau tùy theo mầu sắc và hình dáng của hoa nhưng tựu trung thì cách cấu tạo và đời sống của chúng giống nhau. Người ta cũng tìm cách gọt tỉa củ dạ hương để cho hoa nở vào thời kỳ nhất định nhưng đòi hỏi một kỹ thuật khéo léo, giống như các cụ nhà ta tỉa giò thủy tiên trong dịp Tết.
 
Dạ hương thuộc dòng giống huệ có lẽ vì hình dáng của nó. Một cây dạ hương bao giờ cũng có 2 phần: Phần nổi trên mặt đất là lá, bông. Phần chìm dưới mặt đất là củ và rễ.
 
Lá mọc thành từng túm, xuất phát từ củ mọc thẳng lên ; mầu xanh, dẹp, đầu lá hơi nhọn và dầy như lá huệ vào cuối đông, ở giữa những tàu lá này mọc len một cái ngồng thẳng đứng để rồi vào đúng tiết xuân nở ra một chùm hoa mầu sắc rực rỡ hay trắng nõn nà như bông tuyết.
 
Phần chìm dưới đất mà ta gọi là "củ" thực ra chỉ là những bẹ hay là phần dưới của cuống lá bao bọc chung quanh một cái lõi hình nón. Cái lõi này chính là "thân cây dạ hương" và cũng từ thân cây hình này mà hễ đến mùa lại phát sinh ra ngồng hoa.
 
Rễ dạ hương thuộc loại rễ chùm mọc thẳng không có rễ phụ.
 
Về mùa hè, Dạ hương tàn lụi, phần trên mặt đất khô héo, nhưng phần chìm dưới mặt đất vẫn sinh hoạt. Những bẹ lá bao bọc thân rút nhựa để nuôi cây. Chính lúc này, mầm hoa phát khởi để thay thế cho lớp hoa vừa nở trong mùa xuân qua. Sang thu, Dạ hương như bắt đầu sống. Những mầm lá tươi xanh bắt đầu lú lên khỏi mặt đất và cành hoa cũng lú dần lên cao để chờ tiết xuân ấm áp về là hoa bung nở!
 
Hoa Dạ hương có nhiều loại mầu: Hồng, Xanh, Trắng và Vàng nở thành chùm, mỗi cây chỉ có một cành bông duy nhất. Hoa có 6 cánh xòe ra trên một đài hoa giống hình cái ly. Nhụy đực và cái nằm trong đài hoa không ló ra ngoài. Đài hoa chia làm 3 phần đều nhau, cũng vì thế khi kết quả, trái Dạ hương trở thành 3 múi riêng biệt, lúc chín tự tách ra 3 phần bên trong có nhiều hột dính thành từng hàng đều nhau.
 
Mặc dầu dạ hương có hột, nhưng những nhà trồng tỉa không khai thác dạ hương bằng hột, chỉ dùng củ mà thôi vì củ dễ trồng, sống mạnh.
 
Muốn có một chậu Dạ hương nở vào ngày đầu xuân như ý, người ta chọn một củ Dạ hương tốt, cắt tỉa vỏ và rễ, để củ này trên một miệng bình trong có đựng đầy nước. Khi rễ tiếp xúc với mặt nước, chùm hoa từ từ lú lên và nở rất lẹ. Nhưng "củ" Dạ hương chóng héo và hoa cũng mau tàn không bền như cây trồng ngoài vườn vì không đủ chất nuôi cây.
 
 
HUY YÊN          
(theo Sciences naturelles) 
 
(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 122, ra ngày 1-3-1974) 
 

Thứ Sáu, 27 tháng 3, 2026

Trương Minh Giảng


Trương Minh Giảng, người làng Vân Trình huyện Phong Điền tỉnh Thừa Thiên (Trung phần) làm quan triều Nguyễn với tước Bình thành bá dưới đời Minh Mạng (1820-1840). Ông có công lớn trong việc bảo hộ Chân Lạp (1) và đại thắng quân Xiêm (2) nhiều trận oanh liệt.
 
Năm 1811 thời Gia Long (1802-1819), nước Xiêm mất quyền bảo hộ Chân Lạp, vì thế người Xiêm vẫn nuôi mộng trở lại thống trị quốc gia này, tuy nhiên họ lại e sợ thế lực nước ta quá hùng mạnh nên chưa dám làm gì. Cuối năm Quý Tỵ (1833) nhân vụ Lê Văn Khôi chống triều đình thất bại đành phải bỏ đất Gia Định chạy trốn rồi cho người sang cầu cứu. Gặp dịp may, vua Xiêm bèn đưa năm đạo quân thủy bộ sang đánh Việt Nam. Đạo thứ nhất toàn thủy quân với một trăm chiếc thuyền nhắm Hà Tiên ; đạo thứ nhì đánh Nam Vang trước sau đó sẽ tràn xuống Châu Đốc, An Giang ; đạo thứ ba tấn công Cam Lộ ; đạo thứ tư tới Cam Cát, Cam Môn ; đạo thứ năm phá Trấn Ninh.
 
Được tin cấp báo, vua Minh Mạng xuống chiếu sai quân phòng ngự khắp nơi. Để chống các đạo quân địch, nhà vua sai Nguyễn văn Xuân lo mặt Trấn Ninh, Phạm văn Điển giữ Nghệ An, Lê văn Thụy đảm trách Cam Lộ, Trương Minh Giảng và Nguyễn Xuân xuống vùng An Giang, Châu Đốc. 
 
Tiếp được lệnh vua, Thảo nghịch hữu tướng quân Phạm văn Thụy đóng tại Gia Định cắt cử Trương Minh Giảng và Nguyễn Xuân tuần tiễu An Giang và Châu Đốc.
 
Chỉ trong vòng một tháng, sau ngày đại phá quân Xiêm trên sông Cổ Cẳng (An Giang), Trương Minh Giảng và Nguyễn Xuân lấy lại Châu Đốc cùng Hà Tiên dễ dàng. Thừa thắng, quân ta đánh thốc lên tận Nam Vang, đồng thời đưa Nặc Ông Chân về nước. Trương Minh Giảng, tham tán Lê Đại Cương ở lại lập đồn lũy gần Nam Vang để bảo hộ. Cuối năm Giáp Ngọ (1834), Nặc Ông Chân mất nhưng không có con trai, Trương Minh Giảng xin lập con gái Nặc Ông Chân là Angmey (Ngọc Vân) lên làm quận chúa rồi đổi tên Chân Lạp là Trấn Tây Thành gồm ba mươi hai phủ và hai huyện dưới quyền một tướng quân, một tham tán đại thần, một đề đốc, một hiệp tán và bốn vị chánh phó lãnh binh người Việt trông coi. Riêng những yếu điểm thì đặt tuyên phủ hoặc an phủ để phòng ngự. Năm 1840 vua Minh Mạng sai Lê văn Đức, Doãn Uẩn là các vị chánh phó khâm sai đại thần sang tiếp xúc với Trương Minh Giảng rồi đi kinh lý mọi việc ở Trấn tây thành như khám xét việc buôn bán, đo ruộng đất, định thuế đinh, thuế thuyền bè.
 
Một thời gian sau, người em Nặc Ông Chân là Nặc Ông Đôn, được quân Xiêm giúp đỡ, nổi lên cướp phá khắp nơi, quan quân đánh dẹp mãi không xong. Năm Thiệu Trị nguyên niên (1841) Tạ Quang Cự xin bỏ Chân Lạp để rút về giữ An Giang, vua Thiệu Trị chấp thuận. Trương Minh Giảng phải lui binh.
 
Buồn bực vì không giữ yên được Trấn Tây Thành, cuối năm 1841, Trương Minh Giảng về tới An Giang thì mắc bệnh rồi mất.
 
 
ĐẶNG HOÀNG (Sao lục)    
 ______________
(1) Tức Cao Mên hay Khmer ngày nay.
(2)Tức Thái Lan. 
 
(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 82, ra ngày 25-3-1973)
 

Thứ Tư, 25 tháng 3, 2026

Trưa Lục Bình


 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Nắng chói chang về khô lá non
Nắng trưa gay gắt nẻ môi hồng
Nắng se ủ rũ giàn thiên lý
Vạt nắng hanh hao cháy ruộng đồng 

Lũ gà con chíp chíp bình yên
Giậu mướp vàng hoa rợp trước thềm
Cầu ao bầy vịt bầu núp nắng
Khóm dừa xõa tóc trong gió hiền

Thuở ấy nô đùa dưới tán xanh
Đồng quê thơ ấu nắng thơm lành
Vườn vắng vẻ gió lùa xao xác
Chim chóc im lìm bên mái tranh

Bồng bềnh những khóm lục bình trôi
Hoa tím đơn sơ quyến luyến hoài
Cả bầy trẻ nhỏ ra sông tắm
Đập nước văng tung tóe ré cười 

Dõi mắt nhìn trông chốn xa mờ
Tháng ngày xanh thắm những mộng mơ 
Lục bình tim tím đầy thương mến
Có người dệt mãi một vần thơ 

Ai đi tìm lại chuỗi ngày xanh
Rợp nắng vàng tươi trưa lục bình 
Có bầy em nhỏ bên sông vắng
Yêu mãi màu hoa tuổi mộng lành

                                Trần Thị Phương Lan 
                                (Bút nhóm Hoa Nắng)
 

Thứ Ba, 24 tháng 3, 2026

Cô Ba Lợn


"Tôi sanh ra đời dưới một ngôi sao xấu". Thật vậy các bạn ạ! Sao số mạng của tôi có cái tên là "Trư Bát Giới". Hay nói rõ hơn là tôi tuổi Heo.
 
Chính vì con giáp thứ mười hai này mà ông anh cả của tôi có một sáng kiến là đặt cho tôi một cái tên thật kêu. Do đó cái mỹ danh "Cô Ba Lợn" ra đời. Từ đó cái tiên "Nguyễn thị Ngọc Lan" thanh tao dần dần tan biến trong quá khứ để nhường chỗ cho "Cô Ba Lợn" bước lên đài danh vọng và được phổ biến rộng rãi trong quần chúng con nít trong nhà.
 
Đã nhiều lần tôi đưa đơn kiện việc xúc phạm "danh dự cá nhân" này, nhưng chỉ thoát được giờ xử án mà thôi. Lúc ra ngoài anh ấy nheo mắt nói với bọn "đồng lõa":
 
- Tụi bây xem mặt đắc thắng của cô Ba Lợn kìa! Lỗ mũi phổng lên còn hơn lợn thiệt nữa. Hè... hè...
 
Thế là cả bọn lăn ra cười chết thôi. Tôi ức lắm nhưng đành bấm bụng làm ngơ bỏ đi một nước vì phiên tòa đã bế mạc nên đành chịu nhục. Và rồi điệp khúc "Cô Ba Lợn" vẫn được nhắc đi nhắc lại hằng ngày.
 
Cũng vì cái tên này mà tôi gặp nhiều chuyện lỡ khóc lỡ cười như sau:
 
Số là một hôm tôi cho cô bạn mới quen địa chỉ để mời cô ấy đến nhà chơi. Nhưng hôm đó mẹ tôi lại sai đi có việc. Gặp ông anh tôi đứng xớ rớ ngoài sân chị ấy liền hỏi:
 
- Dạ thưa anh có phải đây là nhà của chị Ngọc Lan không?
 
Ông anh tôi đáp tỉnh bơ:
 
- Đây chỉ có "Cô Ba Lợn" chứ chẳng có Ngọc Lan nào cả.
 
Thế là chị ấy lí nhí xin lỗi về tội lộn nhà rồi bỏ đi một nước. Hôm sau vào trường tôi lân la đến nói chuyện thì chị ấy "tụng" cho một hồi bảo là nói láo, nói dối đủ chuyện rồi cho tôi "de" luôn để đi kiếm bồ mới thành thật hơn.
 
Tôi ức lắm về kể lại cho má tôi nghe thì anh tôi kể chuyện hôm qua ra khiến cả nhà cười bò lăn, còn tôi thì sững sờ chẳng biết nói sao hơn đành vuốt giận bỏ đi sau khi lườm anh ấy một cái thật dài. Vì cái tên quái gở này mà tôi mất bạn. Thật là đau khổ!
 
Vậy mà anh ấy có tha cho tôi đâu. Một hôm không hiểu vì giác quan nào mà anh ta bắt gặp tác phẩm đầu tay của tôi giấu ở tận đáy tủ. Thế là anh ta mang ra gôm mất bút hiệu "Mỹ Lan" đẹp đẽ đi mà đề vào chữ "Cô Ba Lợn". Tôi vẫn vô tình gởi đi và than ôi! Ngày mà tôi mừng rỡ cầm trên tay tờ tuần báo có đăng bài của mình lại là ngày tôi khám phá ra rằng tác phẩm của mình chẳng còn gì là bí mật nữa. Vì tôi đã thấy ba chữ "Cô Ba Lợn" nằm tận cùng bài. Tôi đem tờ báo vào khóc bắt đền ba mẹ. Anh ấy bị ba tôi "bố" một trận, tỏ vẻ hối hận ghê lắm, khiến tôi mát dạ vô cùng. Dầu sao bài của mình cũng được đăng không vào sọt rác là may lắm rồi.
 
Đến bây giờ thì anh ấy bớt chọc tôi vì hiện nay tôi là "con nhạn đưa thư" hay còn gọi là "nhịp cầu thông cảm" giữa anh ấy và chị hàng xóm. Nếu để cho "Tạc giăng nổi giận" thì còn lâu mới có thư. Nhưng mỗi khi hồi tưởng lại, tôi vẫn bật cười một mình và cho rằng đó là những kỷ niệm khó quên trong thời thơ ấu của tôi.
 
 
NGUYỄN THỊ NGỌC LAN       
 
(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 31, ra ngày 26-3-1972)
 

Thứ Bảy, 21 tháng 3, 2026

Các Loại Sinh Tố (Vitamin)


SINH TỐ A (C20H30O)
 
Sinh tố này rất cần thiết cho cơ thể con người. Thiếu sinh tố A trẻ con không lớn được. Người bị chứng quáng gà, ung nhọt, các mô khô đi, hay bị mù cũng là vì thiếu sinh tố A.
 
Các thức ăn có sinh tố A là dầu của các loại hạt thảo mộc, các loại bơ thảo mộc trong hoa quả như cà rốt, cà chua, ớt đỏ, rau dền và trong các loại mỡ động vật, gan cá thu, dầu cá thu, cá mòi v.v...
 
Sinh tố A này bị hủy diệt ở nhiệt độ cao cho nên các loại đồ hộp không có sinh tố này.
 
 
SINH TỐ B1 (C12H17N4OS) 
 
Sinh tố này rất cần thiết cho cơ thể con người. Thiếu sinh tố B1 sẽ mắc phải chứng bệnh phù thũng.
 
Các thức ăn có sinh tố B1 là gạo lứt nhưng chất cám của bột gạo lứt vẫn có nhiều sinh tố B1 hơn. 
 
 
SINH TỐ B2 (C17H20O6H4) 
 
Sinh tố này cần cho sự dinh dưỡng và hô hấp của các mô. Thiếu sinh tố B2 mọi sự tăng trưởng ngừng, nhiệt độ cơ thể giảm, cơ thể ốm yếu và dễ sinh bệnh.
 
Các thức ăn có sinh tố B2 : lòng đỏ trứng, sữa, men bia,  hạt ngũ cốc và các loại thịt sống.
 
Sinh tố B2 này sắc vàng dễ bị hủy hoại dưới ánh sáng.
 
 
SINH TỐ B12 (C63H16O14H14PCO) 
 
Sinh tố này giúp cho da dẻ hồng hào. Sinh tố B12 có trong huyết, gan tươi, các thứ nấm thực vật. Được kết tinh màu đỏ.
 
 
SINH TỐ C (C6H8O6) 
 
Sinh tố này dùng để trị các bệnh như : chứng da bầm, hôi miệng, răng chảy máu, răng chảy mủ và chứng đau khớp xương.
 
Nhưng nếu ăn nhiều đồ chua sẽ sinh ra chứng : đầu hóa gầu, tóc rụng, nhức đầu, xót ruột, ợ chua v.v...
 
Các thức ăn có sinh tố C như cam, chanh, bưởi, cà chua, thơm, chuối... động vật như : gan, thận.
 
Sinh tố này dễ bị hủy hoại khi hấp chín, nướng. Tất cả đồ hộp đều không giữ được sinh tố C trừ nước ép nguyên chất.
 
 
SINH TỐ D (C28H44O)
 
Sinh tố này có nhiệm vụ giữ muối Calci lại trong xương để xương tăng trưởng. Thiếu sinh tố D trẻ con sẽ sinh ra bệnh ốm còi.
 
Các thức ăn có sinh tố D : sữa, bơ, lòng đỏ trứng, dầu cá thu, cá mòi, lươn... Ngoài ra dưới ánh nắng ban mai (nhất là ở biển) có tia tử ngoại tác dụng dưới da biến thành sinh tố D.
 
 
SINH TỐ E
 
Có thể nói sinh tố E là sinh tố ân nhân cho con người. Thiếu sinh tố E đàn bà sẽ dễ bị sẩy thai.
 
Sinh tố E có trong sà lách son, mầm lúa mì, đậu phộng, thịt sống...
 
 
SINH TỐ K
 
Sinh tố này ít cần thiết, nó chỉ có nhiệm vụ làm đông máu.
 
Sinh tố K có trong các loại cá, bắp cải, đậu nành.
 
 
SINH TỐ PP
 
Thiếu sinh tố này sẽ sanh bệnh : lở loét, nổi mụn đỏ trên da, bộ máy tiêu hóa rối loạn, hệ thần kinh bị ảnh hưởng xấu, ngứa da.
 
Sinh tố PP có trong men bia, rau sống, bắp cải, vỏ đậu xanh, sữa và rất ít trong thịt bò.
 
 
KIM YẾN       
(Sưu-Tầm)       
 
(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 81, ra ngày 18-3-1973)
 
oncopy="return false" onpaste="return false" oncut="return false"> /body>